article АЕТМ: Македонија со ниска подготвеност за е-трговија со вештачка интелигенција 22.1.2026г.
Асоцијацијата за е-трговија на Македонија (АЕТМ) го презентираше седмото издание на „Прегледот на е-трговијата во Западен Балкан за 2025 година“. Извештајот покажува дека иако Македонија бележи раст во бројот на онлајн купувачи, земјата сериозно заостанува во подготвеноста за интеграција на вештачката интелигенција (ВИ) во овој сектор. Со индекс од 0,48 според ММФ, Македонија е под просекот на ЕУ и зад повеќето балкански земји. Главните предизвици за македонската економија вклучуваат слаба дигитална инфраструктура, низок иновативен капацитет и недоволна интеграција во глобалната дигитална економија. Претседателката на АЕТМ, Нина Ангеловска Станков, нагласи дека следната фаза на развој мора да се фокусира на квалитет и едукација на трговците за користење на ВИ алатки за персонализација, логистика и заштита од измами.
| Тврдење | Клучни разлики | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Во 2024 година, 63,2% од интернет корисниците во Македонија купувале онлајн. | Сите извори го потврдуваат тврдењето без разлики. | Да: Податокот е експлицитно наведен во текстот. | Да: Директно потврдено во текстот. | Да: Потврдено во текстот според извештајот на АЕТМ. | Да: Статијата директно го потврдува овој податок за 2024 година. | Да: Потврдено според податоците од АЕТМ за 2024 година. | Да: Податокот е директно наведен во првиот пасус од статијата. | Да: Податокот е експлицитно наведен за 2024 година. | Да: Податокот е директно наведен во првиот пасус од статијата. | Да: Податок од Асоцијацијата за е-трговија за 2024 година. | Да: Податокот е директно наведен во првиот пасус од статијата. |
| Македонија има резултат од 0,48 на Индексот за подготвеност за вештачка интелигенција (AIPI). | Сите извори едногласно го потврдуваат резултатот, без разлики во позициите или деталите. | Да: Статијата го потврдува овој резултат. | Да: Директно потврдено во текстот. | Да: Директно наведено во статијата. | Да: Статијата експлицитно го наведува овој резултат за Македонија. | Да: Наведено е дека земјата има резултат од 0,48 на AIPI индексот. | Да: Статијата експлицитно го наведува резултатот 0,48 за Македонија. | Да: Текстот потврдува дека Северна Македонија има индекс 0,48. | Да: Статијата експлицитно го наведува овој резултат за Македонија. | Да: Статијата наведува резултат од 0,48 за Северна Македонија. | Да: Статијата експлицитно го наведува резултатот 0,48 за Македонија. |
| Македонија заостанува зад просекот на ЕУ и повеќето балкански пазари во подготвеноста за ВИ. | Сите извори го потврдуваат тврдењето, без разлики. | Да: Текстот наведува заостанување зад ЕУ и балканските пазари. | Да: Текстот наведува заостанување зад ЕУ и повеќе пазари од регионот. | Да: Потврдено во текстот. | Да: Потврдено е дека е под просекот на ЕУ и меѓу најниските во регионот. | Да: Текстот директно наведува заостанување зад ЕУ и балканските пазари. | Да: Наведено е дека заостанува зад ЕУ и балканските пазари. | Да: Наведено е дека заостанува зад ЕУ и дел од балканските пазари. | Да: Наведено е дека заостанува зад ЕУ и повеќето балкански пазари. | Да: Заостанува зад ЕУ и сите балкански пазари освен БиХ. | Да: Наведено е дека значително заостанува зад ЕУ и балканските пазари. |
| Босна и Херцеговина е единствениот пазар во регионот со полош или подобар резултат во зависност од изворот. | Клучни разлики: БиХ е најлоша или најдобра во регионот. | Делумно: Се наведува дека Македонија има подобар AIPI само од БиХ. | Делумно: Текстот наведува дека Македонија има подобар резултат само од БиХ. | Делумно: Статијата наведува дека БиХ има полош резултат, без споредба на извори. | Делумно: Статијата наведува дека БиХ има подобар резултат од Македонија. | Делумно: Наведено е само дека БиХ има полош резултат од Македонија. | Делумно: Наведено е само дека Македонија има подобар AIPI само од БиХ. | Делумно: Се споменува дека БиХ има најдобар резултат во регионот. | Делумно: Наведено е само дека Македонија е подобра од БиХ според AIPI. | Делумно: Наведено е само дека Македонија е подобра само од БиХ. | Делумно: Наведено е само дека Македонија е подобра од БиХ. |
| Главни ограничувања за ВИ се дигиталната инфраструктура и иновативниот капацитет. | Сите извори се согласуваат, нема разлики. | Да: Овие фактори се експлицитно наведени како главни ограничувања. | Да: Директно наведено како главни ограничувања. | Да: Наведени како главни ограничувања заедно со интеграцијата. | Да: Статијата ги идентификува овие како главни пречки. | Да: Овие фактори се експлицитно наведени како главни ограничувања. | Да: Овие се наведени како главни ограничувања во текстот. | Да: Овие се наведени како главни предизвици во статијата. | Да: Овие се наведени како клучни пречки во текстот. | Да: Овие се наведени како клучни пречки во текстот. | Да: Овие се наведени како клучни пречки во текстот. |
| Вештачката интелигенција веќе има клучна улога во персонализирани понуди и откривање измами. | Најголема разлика: Денар негира капацитет, другите потврдуваат улога. | Делумно: Се споменува како област каде бизнисите немаат доволно капацитет. | Да: Наведено како стандарден дел од конкурентноста во е-трговијата. | Не е споменато | Делумно: Споменати се персонализирани понуди и управување со ризици. | Да: Текстот ги наведува овие функции како веќе присутни во трговијата. | Да: Текстот ги наведува овие како области каде промените се највидливи. | Делумно: Се споменуваат персонализација и управување со ризици. | Да: Текстот ги наведува овие како сектори каде промените се највидливи. | Да: ВИ се опишува како клучен двигател за овие функции. | Да: Текстот ги наведува овие како области каде промените се највидливи. |
| Е-трговијата во Македонија бележи силен раст, но заостанува во квалитет и доверба. | Сите извори го поддржуваат тврдењето, но разликата е во тоа што некои (Денар, Рацин.мк) го споменуваат растот | Делумно: Се споменува раст и потреба од фокус на квалитет и доверба. | Делумно: Се споменува потреба од премин од квантитет кон квалитет и доверба. | Делумно: Текстот вели дека растот мора да се фокусира на квалитет и доверба. | Да: Статијата го потврдува растот и потребата за фокус на квалитет и доверба. | Делумно: Се споменува потреба од фокус на квалитет и доверба наспроти квантитет. | Да: Цитирана е изјава дека следната фаза мора да се фокусира на тоа. | Да: Ангеловска-Станков посочува на потреба од квалитет и доверба. | Да: Цитирана е изјава дека следната фаза мора да се фокусира на тоа. | Да: Ангеловска нагласува дека следна фаза се квалитет и доверба. | Да: Цитирана е изјава дека следната фаза мора да се фокусира на тоа. |
| Идниот раст на е-трговијата зависи од примената на вештачката интелигенција. | Едногласна поддршка, без контрадикции; разликата е само во јачината на акцентот. | Да: Текстот наведува дека идниот раст зависи од оваа трансформација. | Делумно: Текстот имплицира дека идниот натпревар зависи од овие алатки. | Да: Директно наведено како заклучок во прегледот. | Да: Извештајот заклучува дека идниот раст зависи од примената на ВИ. | Да: Заклучокот е дека идниот раст ќе зависи од примената на ВИ. | Да: Извештајот укажува дека растот зависи од оваа трансформација. | Да: ВИ се смета за клуч за забрзан развој и конкурентност. | Да: Извештајот укажува дека растот зависи од оваа трансформација. | Да: Извештајот вели дека растот зависи од искористување на ВИ. | Да: Извештајот укажува дека растот зависи од оваа трансформација. |
| Постојат позитивни сигнали во делот на човечкиот капитал и адаптацијата на пазарот на труд. | Сите извори го поддржуваат тврдењето без разлики. | Да: Директно е наведено во статијата. | Да: Директно цитирано како позитивни сигнали. | Да: Директно наведено во текстот. | Да: Статијата директно ги споменува овие позитивни сигнали. | Да: Ова е наведено како позитивен аспект наспроти ограничувањата. | Да: Ова е директно споменато како позитивен аспект во анализата. | Да: Ова е директно наведено како позитивен сигнал во текстот. | Да: Ова е директно споменато како позитивен аспект во текстот. | Да: Текстот директно ги споменува овие позитивни сигнали. | Да: Ова е директно споменато како позитивен аспект во статијата. |
| Европските лидери како Данска и Холандија имаат AIPI индекс над 0,76. | Нема разлики: сите извори го потврдуваат тврдењето. | Да: Податокот е експлицитно наведен. | Да: Директно потврдено во текстот. | Да: Потврдено во текстот. | Да: Статијата ги наведува овие земји како лидери со индекс над 0,76. | Да: Данска, Холандија и Естонија се наведени со индекс над 0,76. | Да: Текстот ги наведува Данска, Холандија и Естонија со овој индекс. | Да: Текстот ги наведува Данска, Естонија и Холандија со овој индекс. | Да: Овие земји и вредноста на индексот се точно наведени. | Да: Данска, Холандија и Естонија се наведени со индекс над 0.76. | Да: Овие земји се наведени како лидери со индекс над 0,76. |
| Бизнис-екосистемот во земјата нема доволно капацитет за целосна автоматизација преку ВИ. | Повеќето извори го поддржуваат тврдењето, но Рацин.мк и Expres.mk се делумно воздржани. | Да: Статијата го потврдува овој заклучок. | Делумно: Се поставува прашање за капацитетот на пазарот за таков чекор. | Не е споменато | Да: Цитирана е изјава дека екосистемот нема капацитет целосно да ја искористи ВИ. | Делумно: Се споменува слаб иновативен капацитет и интеграција. | Да: Наведено е дека екосистемот сè уште нема доволно капацитет. | Да: Се вели дека има ограничен капацитет за целосно искористување. | Да: Текстот вели дека екосистемот сè уште нема доволно капацитет. | Да: Наведено е дека сè уште нема доволно капацитет за ВИ. | Да: Текстот вели дека екосистемот сè уште нема доволно капацитет. |
| ВИ не е технологија на иднината, туку сегашна реалност што ја менува економијата. | Повеќето извори го поддржуваат, но двајца не го спомнуваат. | Да: Директно цитирано во текстот. | Да: Директно наведено во изјавата на Нина Ангеловска Станков. | Да: Директно цитирано во изјавата на Нина Ангеловска Станков. | Да: Статијата наведува дека трансформацијата е веќе во тек. | Да: Нина Ангеловска изјавува дека ВИ е реалност денес. | Да: Ова е директен цитат од претседателката на Асоцијацијата. | Да: Ова е директен цитат од претседателката на Асоцијацијата. | Да: Ова е директен цитат од претседателката на АЕТМ во статијата. | Not Mentioned | Not Mentioned |
| ВИ не е технология на иднината, туку сегашна реалност што ја менува економијата. | Сите извори што го спомнуваат тврдењето го поддржуваат, но некои (Expres.mk, Bankarstvo MK, Vecer MK, Smartportal.mk) во | Да: Директно цитирано во текстот (идентично со претходното). | Да: Директно наведено во изјавата на Нина Ангеловска Станков. | Да: Директно цитирано во изјавата на Нина Ангеловска Станков. | Да: Статијата наведува дека трансформацијата е веќе во тек. | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned | Да: Директен цитат од претседателката на Асоцијацијата. | Да: Ова е директен цитат од претседателката на Асоцијацијата. |
| Ентитет | Клучни разлики | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Македонија | Доминира неутрален, неколку негативни; фокус на заостанување. | Негативно: Текстот вели дека Македонија значително заостанува зад просекот на ЕУ и балканските пазари. | Негативно: заостанува во AI-подготвеноста, ранлива, под европски просек | Неутрално: спомената со статистички податоци, без експлицитно вреднување | Неутрално: спомената како земја со раст на е-трговија, но со предизвици во AI подготвеноста | Неутрално: Информативно споредена со други земји според индекси. | Неутрално: Информативно спомената преку статистички податоци и индекси. | Негативно: Текстот нагласува дека земјата значително заостанува во ВИ. | Неутрално: Информативно спомената преку статистички податоци и рангирање. | Неутрално: Информативно спомената преку статистички податоци и рангирање. | Неутрално: Информативно спомената преку статистички податоци и рангирање. |
| Асоцијација за е-трговија (АЕТМ) | Сите извори се неутрални, без разлики во сентимент или акцент. | Неутрално: Асоцијацијата е спомената како спроведувач на истражување и извор на податоци, без мета-вреднување. | Неутрално: спомената како издавач на публикација, без мета-вреднување | Неутрално: само наведена како изготвувач на прегледот | Неутрално: изготвува извештај и е цитирана без мета-вреднување | Неутрално: Извор на податоци и организатор на конференција. | Неутрално: Извор на податоци и организатор на конференцијата. | Неутрално: Ентитетот е извор на информации и организатор на прегледот. | Неутрално: Извор на податоци и организатор на конференцијата. | Неутрално: Извор на податоци и организатор на конференцијата. | Неутрално: Извор на податоци и организатор на конференцијата. |
| Нина Ангеловска Станков | Сите извори се неутрални, без разлики. | Неутрално: Цитирана е како говорник без мета-вреднување од авторот. | Неутрално: цитирана како говорник, без мета-вреднување | Неутрално: цитирана без мета-вреднување од авторот | Неутрално: цитирана како претседателка на АЕТМ, без мета-вреднување | Неутрално: Цитирана како говорник без дополнително вреднување. | Неутрално: Цитирана како говорник без дополнително вреднување. | Неутрално: Цитирана е како говорник без дополнително вреднување. | Неутрално: Цитирана како говорник без дополнително вреднување. | Неутрално: Цитирана како говорник без дополнително вреднување. | Неутрално: Цитирана како говорник без дополнително вреднување. |
| Меѓународен монетарен фонд (ММФ) | Сите извори го третираат неутрално, без разлики во сентиментот. | Не е споменато | Неутрално: споменат како развивач на индекс, без вреднување | Неутрално: споменат како извор на индексот | Неутрално: споменат како развивач на AIPI индексот, без вреднување | Неутрално: Споменат само како извор на индексот AIPI. | Неутрално: Споменат само како креатор на индексот AIPI. | Неутрално: Се споменува само како извор на индексот за подготвеност. | Неутрално: Споменат како креатор на индексот за подготвеност за ВИ. | Неутрално: Споменат само како креатор на индексот AIPI. | Неутрално: Споменат само како извор на индексот AIPI. |
| Западен Балкан | Сите извори се неутрални; нема разлики. | Неутрално: Споменат како регион за споредба, без вреднување. | Неутрално: споменат како регион за споредба, без вреднување | Неутрално: споменат како регион во прегледот | Неутрално: споменат како регион за кој се однесува извештајот | Неутрално: Регионален контекст за извештајот. | Неутрално: Регионален контекст за извештајот и споредба. | Неутрално: Регионот е споменат во контекст на споредбени статистики. | Неутрално: Регионален контекст за извештајот и споредба на пазарите. | Неутрално: Регионален контекст за извештајот и споредба. | Неутрално: Регионален контекст за статистичката анализа. |
| Европска Унија (ЕУ) | Сите извори неутрално го користат како референтна точка за просек. | Неутрално: Спомената како референтен просек, без вреднување. | Неутрално: спомената како репер за просек, без вреднување | Неутрално: спомената за споредба на просек | Неутрално: спомената како просек за споредба, без вреднување | Неутрално: Спомената како статистички просек за споредба. | Неутрално: Спомената како статистички референтен просек. | Неутрално: Се користи како референтна точка за просек и споредба. | Неутрално: Спомената како референтна точка за просек и споредба. | Неутрално: Референтна точка за споредба на просекот и резултатите. | Неутрално: Спомената како статистички референт за споредба. |
| Босна и Херцеговина | Еден извор (Вечер) дава позитивен приказ, додека сите други се неутрални. | Неутрално: Спомената како земја за споредба, без вреднување. | Неутрално: спомената како полошо рангирана, без вреднување | Неутрално: спомената како полоша во индексот | Неутрално: спомената како земја со сличен AIPI резултат | Неутрално: Спомената во контекст на рангирање според индексот. | Неутрално: Спомената во контекст на рангирање според индексот. | Позитивно: Истакната како земја со најдобри резултати во регионот. | Неутрално: Спомената во контекст на статистичко рангирање. | Неутрално: Спомената во контекст на статистичко рангирање. | Неутрално: Спомената во контекст на рангирањето на индексот. |
| Данска | Поделба: неутрални (5) vs позитивни (5) извори. | Неутрално: Спомената како европски лидер со индекс, без вреднување. | Позитивно: наведена како европски фронтранер со висок индекс | Неутрално: спомената како европски лидер | Неутрално: спомената како европски лидер во AIPI, без вреднување | Позитивно: Опишана како европски лидер со висок индекс. | Позитивно: Опишана како европски лидер со висока подготвеност. | Позитивно: Опишана како европски лидер со висок индекс. | Неутрално: Наведена како пример за лидер со висок индекс. | Позитивно: Опишана како европски лидер со висока подготвеност. | Позитивно: Опишана како европски лидер со висока подготвеност. |
| Холандија | Наспроти неутрални извори, позитивните ја истакнуваат високата подготвеност. | Неутрално: Спомената како европски лидер со индекс, без вреднување. | Позитивно: наведена како европски фронтранер со висок индекс | Неутрално: спомената како европски лидер | Неутрално: спомената како европски лидер во AIPI, без вреднување | Позитивно: Опишана како европски лидер со висок индекс. | Позитивно: Опишана како европски лидер со висока подготвеност. | Позитивно: Опишана како европски лидер со висок индекс. | Неутрално: Наведена како пример за лидер со висок индекс. | Позитивно: Опишана како европски лидер со висока подготвеност. | Позитивно: Опишана како европски лидер со висока подготвеност. |
| Естонија | Поделба: 40% позитивни, 60% неутрални; без негативни. | Неутрално: Спомената како европски лидер со индекс, без вреднување. | Позитивно: наведена како европски фронтранер со висок индекс | Неутрално: спомената како европски лидер | Неутрално: спомената како европски лидер во AIPI, без вреднување | Позитивно: Опишана како европски лидер со висок индекс. | Позитивно: Опишана како европски лидер со висока подготвеност. | Позитивно: Опишана како европски лидер со висок индекс. | Неутрално: Наведена како пример за лидер со висок индекс. | Позитивно: Опишана како европски лидер со висока подготвеност. | Позитивно: Опишана како европски лидер со висока подготвеност. |
| Онлајн купувачи | Само Вечер.мк дава позитивен приказ. | Неутрално: Споменати како статистички податок, без вреднување. | Неутрално: споменати со статистика, без вреднување | Неутрално: споменати со статистика | Неутрално: споменати како дел од статистиката за раст на е-трговија | Неутрално: Споменати во статистички податоци за пазарот. | Неутрално: Споменати преку статистички податоци за побарувачка. | Позитивно: Текстот бележи силен пораст и водечка позиција во регионот. | Неутрално: Споменати преку статистички податоци за нивниот број. | Неутрално: Споменати преку статистички податоци за нивниот број. | Неутрално: Споменати преку статистички податоци за нивниот број. |
| Е-трговци | Нема значајни разлики; сите извори неутрални. | Неутрално: Споменати како цел на иницијативи, без мета-вреднување. | Неутрално: споменати како локални актери, без вреднување | Неутрално: споменати во контекст на идниот раст | Неутрално: споменати како цел на подготовка за трансформација, без вреднување | Неутрално: Споменати како субјекти кои треба да се адаптираат. | Неутрално: Споменати како субјекти кои треба да се адаптираат. | Неутрално: Споменати како субјекти на кои треба да им се помогне. | Неутрално: Споменати како субјекти кои треба да се адаптираат. | Неутрално: Споменати како субјекти кои треба да се адаптираат. | Неутрално: Споменати како субјекти кои треба да се адаптираат. |
Analizirano 10 od 14 virov
Primerjalne tabele in infografika uporabljajo samo prvih 10 virov. Ostali viri so prikazani spodaj ločeno.
| Vir | Naslov | |
|---|---|---|
| Вештачката интелигенција слабо искористена во македонската е-трговија! | ||
| 63% купуваат онлајн, но Македонија заостанува во AI-подготвеноста | ||
| Македонија под европскиот просек со е-трговијата и доцни со употребата на ВИ | ||
| Македонската е-трговија расте, но AI подготвеноста останува предизвик | ||
| Македонија меѓу лидерите по онлајн купувачи, но сè уште каска со вештачката интелигенција | ||
| Е-трговијата во ерата на вештачка интелигенција: каде е Македонија? - Bankarstvo MK | ||
| Македонија заостанува во примената на вештачка интелигенција во е-трговијата - Вечер ...1963 | Vecer MK | ||
| АЕТМ: Е-трговијата во ерата на вештачка интелигенција: Каде е Македонија? | ||
| Oколу 63% од Македонците купуваат онлајн, но дали се подготвени за е-трговија со вештачка интелигенција? - Иновативност | ||
| 63.2% од Македонците купуваат онлајн, но дали се подготвени за е-трговија со вештачка интелигенција? |