article Протестен марш „Стоп за Усје“ против загадувањето пред Владата и Собранието 27.1.2026г.
Граѓанската иницијатива „Стоп за Усје“ организираше масовен протестен марш во Скопје, барајќи итно затворање на цементарницата „Титан Усје“ или воведување независен 24-часовен мониторинг на емисиите. Активистите ги обвинија државните институции за пасивност и заштита на корпоративниот профит на сметка на здравјето на граѓаните, истакнувајќи дека не веруваат во интерните мерења на фабриката. Од друга страна, менаџментот на „Титан Усје“ ги отфрли обвинувањата како неосновани, тврдејќи дека работат според највисоки еколошки стандарди и дека главните извори на загадување во Скопје се затоплувањето на домовите и сообраќајот. Премиерот Мицкоски изјави дека граѓаните имаат право на протест и дека Владата презема долгорочни мерки за чист воздух, додека Обвинителството сè уште ги проверува наводите од кривичната пријава поднесена од Град Скопје пред три години.
| Тврдење | Клучни разлики | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Институциите го штитат профитот на Усје наместо здравјето на граѓаните. | Директни обвинувања наспроти сомнеж поради институционален молк. | Да: Директно цитирано тврдење дека институциите го штитат Усје за профит. | Да: Активистот тврди дека институциите го штитат профитот на Усје. | Да: Активистите велат дека власта ги штити нив наместо граѓаните. | Делумно: Паролата „Профит за Усје, болест за народот“ и критиката за молкот на институциите. | Делумно: Активистите велат дека институциите молчат додека Усје брои профит. | Делумно: Револтот од пасивноста на власта имплицира заштита на интереси. | Да: Се вели дека ниту еден профит не е поважен од животот на граѓаните. | Делумно: Граѓаните не веруваат во институциите и бараат независен мониторинг. | Да: Се вели дека институциите го бранат неодбранливото и бизнис интересот |
| Мерењата на загадувањето не ја прикажуваат реалната состојба на теренот. | Активисти и граѓани се сомневаат, додека ТВ медиуми премолчуваат. | Да: Активистите сметаат дека не се прикажува реалната состојба. | Не е споменато | Не е споменато | Делумно: Иницијативата бара транспарентни податоци и мерења за влијанието на фабриката. | Не е споменато | Не е споменато | Делумно: Активистите не веруваат во моделот каде капацитетите сами мерат. | Да: Граѓаните сметаат дека фабриката загадува повеќе од прикажаното. | Делумно: Се оспоруваат бројките од мерењата што ги прави самата фабрика |
| Цементарницата Усје е главен извор на труење и болести кај населението. | Разлики во директно потврдување наспроти цитирање пароли. | Да: Транспарентите порачуваат „Профит за Усје, болести за нас“. | Делумно: Протестот е против загадувањето од Усје за право на чист воздух. | Делумно: Паролите „Профит за Усје, болест за народот“ го имплицираат ова. | Делумно: Имплицирано преку паролата на протестот и барањата на иницијативата. | Делумно: Активистите повикуваат на стоп за труењето од Усје. | Делумно: Иницијативата протестира против Усје поради загадениот воздух. | Да: Иницијативата повикува да се каже „СТОП за труењето од Усје“. | Делумно: Жителите ја опишуваат околината како „гасна комора“. | Да: Се повикува на стоп за труењето од Усје кое ги засега сите |
| Владата прави ПР за компанијата наместо да презема конкретни мерки за заштита. | Рацин.мк е најдиректен, другите само делумно ја критикуваат власта. | Делумно: Се вели дека институциите не нудат решение и го штитат Усје. | Делумно: Се вели дека Владата не нуди решенија и го штити профитот. | Да: Директно се тврди дека власта е во функција на ПР на Усје. | Не е споменато | Не е споменато | Делумно: Се споменува пасивност на власта за решавање на проблемот. | Делумно: Се споменува институционална неактивност и бегање од одговорност. | Не е споменато | Делумно: Се споменуваат лаги и манипулации од надлежните за одбрана на Усје |
| Титан Усје тврди дека не е причина за загадувањето на воздухот во Скопје. | Директен демант наспроти обвинувања за лаги и молк кај дел од медиумите. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: Компанијата вели дека фактите покажуваат оти не е причина за загадувањето. | Да: Компанијата тврди дека не е причина за состојбите во Скопје. | Да: Менаџментот повторува дека не се причина за загаденоста. | Делумно: Се споменува дека Усје треба јавно да докаже дека не загадува. | Да: Компанијата ги отфрла обвинувањата како неосновани и тенденциозни. | Делумно: Се имплицира преку споменување на нивните лаги и манипулации |
| Компанијата поседува А-интегрирана дозвола и 24-часовен независен мониторинг. | Повеќето молчат; Усје тврди, РСЕ и DW потврдуваат детали. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: Усје нагласува дека поседува дозвола и 24-часовен мониторинг. | Делумно: Менаџментот тврди дека работат согласно регулативите. | Не е споменато | Да: Усје тврди дека има 24-часовен мониторинг и А-дозвола до 2027 г. | Не е споменато |
| Поставувањето независни мерни станици околу фабриката би дало нерелевантни податоци поради други извори. | Само РСЕ го пренесува оправдувањето на Усје; другите молчат. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: Усје тврди дека податоците би биле „мешавина“ од сообраќај и бизниси. | Не е споменато |
| Обвинителството три години собира докази за кривична пријава против Усје од Град Скопје. | Само РСЕ известува за истрагата, другите медиуми молчат. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: Обвинителството потврди дека сè уште презема дејствија за проверка. | Не е споменато |
| Владата набавува електрични автобуси и гради когенеративни централи за подобрување на воздухот. | 360° потврдува преку Мицкоски, Рацин негира мерки, другите молчат. | Да: Мицкоски изјави дека се преземени чекори за автобуси и централи. | Не е споменато | Не: Се тврди дека владата не презема никакви мерки за заштита. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Протестот е граѓански, аполитичен и забранува партиски симболи. | Разлики во фокусот: од општ опис до строга забрана на симболи. | Делумно: Опишан е како протест на граѓани и активисти. | Да: Наведено е дека е граѓански протест кој обединува без разлика на политика. | Делумно: Се наведува дека е протестен марш на граѓани и активисти. | Да: Иницијативата нагласува дека протестот е аполитичен и без партиски симболи. | Делумно: Се наведува дека маршот е на граѓански активисти и е мирен. | Делумно: Се споменува граѓанска иницијатива и протест. | Делумно: Се дефинира како граѓански притисок и иницијатива. | Не е споменато | Да: Наведено е дека се забранети партиска промоција и симболи |
| Институциите со месеци не одговараат на барањата и дописите на иницијативата. | Различен фокус: од директна потврда до целосно премолчување. | Делумно: Се вели дека барањата мора да добијат конкретен одговор. | Не е споменато | Делумно: Се вели дека власта не нуди решение ниту рок за проблемот. | Да: Посочено е дека со месеци испраќале барања без да добијат конкретни одговори. | Делумно: Се споменува молкот на институциите и бегањето од одговорност. | Делумно: Се наведува револт од пасивноста на власта. | Да: Се споменува молкот на институциите и нивната неактивност. | Не е споменато | Да: Се вели дека никој не се одважил да даде одговор на барањата |
| Системот за мониторинг на оџаците е од германската компанија SICK и е меѓународно калибриран. | Само РСЕ го пренесува тврдењето, останатите го премолчуваат. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: Компанијата наведува дека користи опрема од SICK со редовна калибрација. | Не е споменато |
| Активистите бараат 24/7 јавен мониторинг достапен за граѓаните во реално време. | МОФ и РСЕ потврдуваат, другите премолчуваат или се нејасни. | Делумно: Се споменува незадоволство од тековното мерење на загадувањето. | Not Mentioned | Не е споменато | Делумно: Се бараат транспарентни податоци и мерења за влијанието на фабриката. | Не е споменато | Не е споменато | Да: Ова е експлицитно наведено како барање на активистите. | Да: Иницијативата бара транспарентни податоци во реално време за јавноста. | Не е споменато |
| Загадувањето во Скопје прераснува во сериозна здравствена закана. | Различен фокус: од директна закана до молк кај повеќето медиуми. | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned | Делумно: Се споменува правото на чист воздух и дека ниту еден профит не е поважен од животот. | Да: Текстот директно наведува дека загадувањето е здравствена закана. | Not Mentioned | Да: Се нагласува правото на чист воздух и заштита на животот. | Делумно: Се споменува високо загаден воздух и „гасна комора“. | Not Mentioned |
| Загадувањето во Скопје прераснува во сериозна здравствена заедна. | Повеќето молчат; Рацин.мк детализира болести, ТВ Скопје само спомнува. | Not Mentioned | Not Mentioned | Да: Паролите укажуваат на црни дробови и болести кај народот. | Not Mentioned | Not Mentioned | Делумно: Се споменува воздухот кој години наназад ги мачи скопјани. | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned |
| Активисти бараат 24/7 јавен мониторинг достапен за граѓаните во реално време. | Целосно отсуство на известување кај сите наведени медиуми. | Not Mentioned | Не е споменато | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned |
| Загадувањето во Скопје прераснува во сериозна здравствена загроза. | Речиси сите молчат; само puls24.mk го поврзува со слободата. | Not Mentioned | Делумно: Се споменува борба за воздухот и правото на слобода преку дишење. | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned |
| Загадувањето во Скопје прераснува во сериозна здравствена заканa. | Само „360 степени“ известува преку емотивни пораки за опасноста. | Да: Се споменуваат пораки „Дишеме отров“ и „ни ги трујат децата“. | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned |
| Загадувањето во Скопје прераснува во сериозна здравствена заякана. | Само zoom.mk го нагласува здравјето пред профитот; другите молчат. | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned | Делумно: Се нагласува дека ниту еден профит не е поважен од животот |
| Ентитет | Клучни разлики | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Цементарница Титан Усје | Остри обвинувања за профит наспроти неутрален став на менаџментот. | Негативно: Цел на протест и обвинувања за труење и профитерство. | Негативно: Обвинета за профитерство на сметка на здравјето. | Негативно: Обвинета за профитерство на сметка на здравјето на граѓаните. | Негативно: Цел на протест и обвинувања за профит на сметка на здравје | Негативно: Директно обвинета за профитерство на сметка на здравјето. | Неутрално: Спомената како локација и преку став на менаџментот. | Негативно: Цел на протест и обвинувања за загадување и профитерство. | Неутрално: Ентитетот е главен говорник кој ги објаснува своите ставови. | Негативно: Обвинета за труење, лаги и ставање профит пред здравјето. |
| Влада на Република Северна Македонија | Критика за профит и пасивност наспроти неутрално лоцирање. | Негативно: Критикувана од граѓаните за заштита на профитот пред здравјето. | Негативно: Критикувана дека го штити профитот наместо граѓаните. | Негативно: Критикувана за неактивност и заштита на интересите на Усје. | Неутрално: Спомената само како локација на почеток на маршот | Негативно: Критикувана за молк и бегање од одговорност. | Негативно: Критикувана за пасивност во решавање на загадувањето. | Неутрално: Спомената само како локација за почеток на маршот. | Неутрално: Спомената само како институција која треба да разгледа постапка. | Неутрално: Спомената само како локација за почеток на маршот. |
| Граѓанска иницијатива Стоп за Усје | Единствен фокус на барањата без идеолошки разлики меѓу медиумите. | Неутрално: Пренесени се нивните барања и пораки од протестот. | Неутрално: Пренесени се нивните пораки и говори без мета-вреднување. | Неутрално: Пренесени се нивните ставови и пораки од протестот. | Неутрално: Главен говорник и организатор, пренесени се нивните ставови | Неутрално: Пренесени се нивните ставови и повици за протест. | Неутрално: Пренесени се нивните планови за протест и револт. | Неутрално: Главен говорник и организатор, пренесен без мета-вреднување. | Неутрално: Говорник кој изразува сомнеж и барања за мониторинг. | Неутрално: Пренесени се нивните повици и ставови без мета-вреднување. |
| Министерство за животна средина и просторно планирање | Доминира неутрална локација наспроти критика за институционален молк. | Неутрално: Споменато само како локација пред која се протестирало. | Не е споменато | Неутрално: Споменато само како локација/цел на протестниот марш. | Неутрално: Споменато како дестинација на маршот и дел од институциите | Негативно: Цел на протест поради нереагирање на институциите. | Неутрално: Споменато само како локација за протест. | Негативно: Критикувано за молк, неактивност и добиен жолт картон. | Неутрално: Информативно споменато во контекст на надлежности и изјави. | Неутрално: Споменато како крајна дестинација на протестниот марш. |
| Собрание на Република Северна Македонија | Доминантно неутрална локација, освен за DW каде е цел на критика. | Неутрално: Споменато само како локација на движење на протестот. | Не е споменато | Неутрално: Споменато само како дел од рутата на протестниот марш. | Неутрално: Споменато само како локација низ која поминува маршот | Негативно: Посочено како институција која не го штити јавниот интерес. | Неутрално: Споменато само како локација за протест. | Неутрално: Споменато само како дел од рутата на протестниот марш. | Не е споменато | Неутрално: Споменато само како попатна точка на рутата на маршот. |
| Христијан Мицкоски | Претежно неспоменат; во малкуте извори е само неутрален говорник. | Неутрално: Цитиран како говорник кој го признава правото на протест. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Цитиран како говорник за ставот на Владата околу дислокацијата. | Не е споменато |
| Министерство за внатрешни работи | Само Trn.mk известува неутрално, останатите го премолчуваат. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Информативно споменато за воведување сообраќаен режим | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Град Скопје | Речиси целосно отсуство; само РСЕ известува неутрално за иницијатива. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Говорник кој поднел пријава и иницијатива за дислокација. | Не е споменато |
| Основно јавно обвинителство | Само Радио Слободна Европа известува неутрално и информативно. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Информативно споменато за текот на истражната постапка. | Не е споменато |
| Германска компанија SICK | Само РСЕ ја споменува неутрално како добавувач на опрема. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Спомената како добавувач на опрема за мониторинг. | Не е споменато |
| Гоце Јованчевски | Само РСЕ го цитира како граѓанин; другите медиуми го премолчуваат. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Цитиран како граѓанин кој го опишува личното искуство. | Не е споменато |
| Еколошки организации | Доминира неутралност; се разликуваат по фокусот на барањата. | Неутрално: Активистите се споменати во контекст на нивните ставови. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Информативно споменати како организатори на маршот. | Не е споменато | Неутрално: Пренесени нивните ставови и барања за мониторинг. | Неутрално: „Зелен хуман град“ е говорник кој укажува на стандарди. | Не е споменато |
| Скопје | Фокусот варира меѓу еколошки проблеми и граѓански активизам. | Неутрално: Споменато во контекст на припадност на граѓаните и автобуси. | Неутрално: Споменато како град на граѓаните во контекст на говорот. | Неутрално: Споменато во контекст на повик за будење на граѓаните. | Неутрално: Споменато како локација на настанот и загадувањето | Неутрално: Споменато како локација со висока загаденост. | Неутрално: Споменато во контекст на загадениот воздух. | Неутрално: Споменато само како географска локација на настанот. | Неутрално: Споменато како локација на настаните и загадувањето. | Не е споменато |
Analiziranih 9 virov
Primerjalne tabele in infografika uporabljajo vse prikazane vire.
| Vir | Naslov | |
|---|---|---|
| (ФОТО) Станете народе, ни ги трујат децата - порачаа граѓаните пред Владата на протестот "Стоп за Усје" - 360 степени | ||
| (Видео+фото) Протестен марш "Стоп за Усје" - Институциите да ги штитат граѓаните, не профитот! | ||
| "Стоп за Усје": Владата прави ПР за Усје наместо да не заштити - Рацин.мк | ||
| Профит за Усје, болест за народот - Trn.mk | ||
| Нов марш за чист воздух пред институциите | ||
| Иницијативата "Стоп за Усје" ја менува стратегијата: Ќе протестира пред Владата и Собранието | ||
| Стоп за Усје утре иницира протестен марш од Влада до Министерство за животна средина | ||
| Усје - Мерни станици околу цементарницата нема да покажат дали загадувањето доаѓа од нас | ||
| Во сабота протестен марш "Стоп за Усје" |