article МЗ формира работна група за истрага на извозот на мозочни примероци во САД 3.2.2026г.
Министерството за здравство на Македонија формираше посебна работна група за истражување на случајот со извоз на мозочни примероци за научни цели во САД, по објавените информации во американските судски документи поврзани со Џефри Епстин. Истражувањето, кое се спроведувало меѓу 1990-тите и 2000-тите години како соработка меѓу Институтот за судска медицина, МАНУ и Универзитетот Колумбија, опфатило околу 1.000 примероци наменети за проучување на самоубиствата. Министерството се огради од директна надлежност врз научно-истражувачката дејност, но детално ги појасни законските процедури кои важеле во тој период. Според надлежните, секој извоз на биолошки материјал морал да биде покриен со информирана согласност од семејствата, одобрение од етичка комисија и дозвола од тогашното Биро за лекови, при што се нагласува дека документацијата тогаш законски се чувала 15 години.
| Тврдење | Клучни разлики | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Министерството за здравство нема директни надлежности во научно-истражувачката дејност за мозочните примероци. | Едногласна потврда на ставот на МЗ без критички разлики. | Да: МЗ соопшти дека немале директни надлежности во таа дејност. | Да: МЗ информираше дека нема директни надлежности во оваа дејност. | Да: МЗ соопшти дека нема директни надлежности во таа дејност. | Да: МЗ информираше дека нема директни надлежности во оваа дејност. | Да: МЗ посочиле дека немаат директни надлежности во таа дејност. | Да: Министерството директно изјави дека нема такви надлежности. | Да: Насловот и текстот потврдуваат дека МЗ нема директни надлежности. | Да: МЗ соопшти дека нема директни надлежности во таа дејност. | Да: МЗ потврдува дека нема директни надлежности во таа дејност. | Да: МЗ се оградува од директна надлежност во таа дејност. |
| Формирана е работна група за истражување на случајот со извоз на мозоци за научни цели. | Само „360 степени“ известува со детали, другите молчат. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: Министерот Алиу изјави дека е формирана работна група. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Транспортот на ткива барал задолжителна информирана согласност од семејствата на починатите. | Целосен консензус; Meta.mk го наведува МЗ како извор. | Да: МЗ наведува дека постапката вклучувала таква согласност. | Да: Постапката вклучувала информирана согласност од семејството. | Да: Транспортот подразбирал информирана согласност од семејството. | Да: Постапката вклучувала информирана согласност од семејството. | Да: Постапката вклучувала информирана согласност од семејството. | Да: Наведено е дека постапката вклучувала согласност од семејството. | Да: Постапката вклучувала информирана согласност од семејството. | Да: Постапката вклучувала информирана согласност од семејството. | Да: Постапката вклучувала информирана согласност од семејството. | Да: Наведено како задолжителен филтер за транспорт на ткива. |
| За извоз на биолошки материјал била потребна дозвола од тогашното Биро за лекови. | Целосен консензус; Либертас дополнува со целта на извозот. | Да: Било потребно одобрение за извоз од тогашното Биро за лекови. | Да: Била потребна дозвола за извоз од тогашното Биро за лекови. | Да: Била потребна дозвола за извоз издадена од Бирото за лекови. | Да: Потребна била дозвола за извоз од тогашното Биро за лекови. | Да: Наведено е дека била потребна дозвола од тогашното Биро за лекови. | Да: Потврдено е дека била потребна дозвола од Бирото за лекови. | Да: Наведено е дека била потребна дозвола од тогашното Биро за лекови. | Да: Била потребна дозвола за извоз издадена од Бирото за лекови. | Да: Била потребна дозвола за извоз од тогашното Биро за лекови. | Да: Посочено како неопходна дозвола каде се наведува целта. |
| Научно-истражувачката работа со генетски материјал е предмет на ригорозно нормативно регулирање. | Речиси сите потврдуваат, Либертас стеснува на биолошки материјал. | Да: Медицинскиот факултет известил дека работата е строго регулирана. | Да: Работата со генетски материјал е под ригорозна регулатива. | Да: Работата со генетски материјал подлежи на строги закони. | Да: Наведено е дека оваа работа е предмет на ригорозно регулирање. | Да: Медицинскиот факултет информирал за ригорозно регулирање. | Да: Текстот експлицитно ја наведува оваа законска рамка. | Да: Текстот експлицитно наведува ригорозно нормативно регулирање. | Да: Наведено е дека работата е строго законски регулирана. | Да: Наведено е дека работата е предмет на ригорозно регулирање. | Делумно: Се споменува ригорозно регулирање за биолошки материјал. |
| Законската обврска за чување на документацијата е зголемена од 15 на 25 години во 2018 година. | Едногласна потврда; Либертас и Мета го цитираат МЗ како извор. | Да: МЗ појаснува дека рокот е продолжен од 15 на 25 години во 2018. | Да: Од 2018 година обврската за чување е зголемена на 25 години. | Да: Од 2018 година обврската е продолжена од 15 на 25 години. | Да: Од 2018 година обврската за чување е зголемена на 25 години. | Да: Потенцирано е дека од 2018 г. обврската е зголемена на 25 години. | Да: Наведени се точните години и промената на рокот за чување. | Да: Потврдено е зголемувањето на рокот за чување од 2018 година. | Да: Од 2018 година обврската е продолжена од 15 на 25 години. | Да: Од 2018 година обврската за чување е зголемена на 25 години. | Да: МЗ потврдува дека рокот е зголемен од 15 на 25 години во 2018. |
| Потребен е формален меморандум меѓу домашни и странски институции за извоз на биолошки материјал. | Целосен консензус без разлики во ставовите или деталите. | Да: Потребно е да постои склучен формален договор (меморандум). | Да: Потребен е формален договор (меморандум) меѓу институциите. | Да: Мора да постои формален договор или меморандум за соработка. | Да: Потребен е склучен формален договор - меморандум меѓу институциите. | Да: Потребен е формален договор - меморандум меѓу институциите. | Да: Наведено е дека е потребен формален договор (меморандум). | Да: Наведено е дека е потребен формален договор - меморандум. | Да: Мора да постои формален договор или меморандум меѓу институциите. | Да: Потребен е формален договор (меморандум) меѓу институциите. | Да: Потребен е формален договор (меморандум) меѓу институциите. |
| Етичка комисија за истражување кај луѓе морала да донесе одлука за секоја постапка. | Целосен консензус: сите извори потврдуваат без разлики. | Да: Постапката вклучувала одлука од етичка комисија. | Да: Постапката вклучувала одлука од Етичка комисија. | Да: Потребно било добивање одлука од етичка комисија. | Да: Постапката вклучувала одлука од етичка комисија. | Да: Постапката вклучувала одлука од етичка комисија. | Да: Одлуката од оваа комисија е наведена како дел од постапката. | Да: Одлука од етичка комисија била дел од задолжителната постапка. | Да: Постапката вклучувала одлука од етичка комисија. | Да: Постапката вклучувала одлука од Етичка комисија. | Да: Одлука од оваа комисија е наведена како задолжителен чекор. |
| Македонија се споменува во јавно објавени документи на американското Министерство за правда поврзани со Џефри Епстин. | Само „360 степени“ потврдува со детали, другите молчат. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: Македонија се споменува во мејл објавен во документи за Епстин. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Истрагата треба да утврди дали македонските институции дале соодветни дозволи за извозот. | Само 360 степени потврдува истрага, другите само прописи. | Делумно: Се наведуваат потребните дозволи и регулативи за извоз. | Делумно: Се наведуваат потребните дозволи и регулативи за извоз. | Делумно: Се споменуваат дозволи и законска рамка за евентуални проверки. | Делумно: Се наведуваат потребните дозволи и регулативи за извоз. | Да: Се очекува истрагата да даде детали за дозволите од институциите. | Делумно: Се објаснуваат потребните дозволи и законската рамка. | Делумно: Се наведуваат потребните дозволи, но не и тековна истрага. | Делумно: Се наведуваат правилата за дозволи, но не и тековна истрага. | Делумно: Се наведуваат потребните дозволи и регулативи за извоз. | Делумно: Текстот ги набројува потребните дозволи за извоз. |
| Протоколите за пакување и обележување на биолошки материјали се дефинирани со посебни упатства. | Речиси сите потврдуваат, Либертас ги лоцира во меморандуми. | Да: Се споменуваат упатства за пакување и обележување. | Да: Постои упатство за пакување и обележување биолошки материјали. | Да: Постојат детални упатства за пакување и обележување. | Да: Постои Упатство за начинот на пакување и обележување. | Да: Постои Упатство за начинот на пакување и обележување. | Да: Се споменува Упатство за пакување и обележување. | Да: Се споменува Упатство за пакување и обележување материјали. | Да: Активностите се уредени со упатства за пакување и обележување. | Да: Постои Упатство за пакување и обележување биолошки материјали. | Делумно: Се споменуваат детални протоколи во меморандумите. |
| Министерот Алиу смета дека државата не смее да остане вмешана во скандал без целосна истрага. | Само „360 степени“ известува, другите целосно го премолчуваат. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: Алиу нагласи дека не може да се остане без истрага и одговори. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Ентитет | Клучни разлики | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Министерство за здравство | Нема разлики; сите извори го третираат како неутрален говорник. | Неутрално: Извор на информации и појаснувања за процедурите. | Неутрално: Информативен извор на соопштението без мета-вреднување. | Неутрално: Информативно пренесени соопштенија и појаснувања. | Неутрално: Говорник кој дава официјални информации и појаснувања. | Неутрално: Информира за формирање работна група и надлежности. | Неутрално: Ентитетот е говорник кој дава официјално појаснување. | Неутрално: Ентитетот е само говорник кој дава официјално соопштение. | Неутрално: Информативен извор на соопштението без мета-вреднување. | Неутрално: Говорник кој појаснува надлежности и процедури. | Неутрално: Информативно се огласува и појаснува законски процедури. |
| Институт за судска медицина | Единствена разлика е стручното појаснување од екс-директорот. | Неутрално: Споменат како учесник во научната студија. | Неутрално: Само споменат како учесник во научната студија. | Неутрално: Споменат како учесник во научна студија. | Неутрално: Информативно споменат како дел од научна студија. | Неутрално: Поранешниот директор дава појаснување за проектот. | Неутрално: Информативно споменат како дел од научна студија. | Не е споменато | Неутрално: Споменат како учесник во студијата во информативен контекст. | Неутрално: Информативно споменат како дел од научна студија. | Неутрално: Споменат како учесник во научна студија без вреднување. |
| МАНУ (Македонска академија на науките и уметностите) | Единствен неутрален контекст како научен соработник кај сите. | Неутрално: Спомената како соработник во научната студија. | Неутрално: Само спомената како учесник во научната студија. | Неутрално: Спомената како соработник во научна студија. | Неутрално: Информативно спомената како дел од научна студија. | Не е споменато | Неутрално: Информативно спомената како дел од научна студија. | Не е споменато | Неутрално: Спомената како учесник во студијата во информативен контекст. | Неутрално: Информативно спомената како дел од научна студија. | Неутрално: Спомената како соработник во научната студија. |
| Медицински факултет | Единствен извор на регулативи без разлики во ставовите. | Неутрално: Цитиран како извор на информации за регулативите. | Неутрално: Цитиран како извор на информации за регулативите. | Неутрално: Извор на информации за законската регулатива. | Неутрално: Цитиран како извор на информации за регулативите. | Неутрално: Цитиран како извор на информации за регулативата. | Неутрално: Споменат како извор на информации за регулативите. | Неутрално: Споменат како извор на информации за регулативите. | Неутрално: Цитиран како извор на информации за законската регулатива. | Неутрално: Цитиран како извор на информации за регулативи. | Неутрално: Извор на информации за регулативата до министерството. |
| Азир Алиу | Само „360 степени“ го претставува како активен истражувач. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Говорник кој најавува истрага и бара одговори. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Биро за лекови | Нема разлики; сите извори го третираат само како извршен орган. | Неутрално: Споменато како орган кој издавал одобренија за извоз. | Неутрално: Споменато во контекст на законски надлежности за извоз. | Неутрално: Споменато како орган што издавал дозволи за извоз. | Неутрално: Споменато во контекст на законски процедури за дозволи. | Неутрално: Споменато како орган кој издавал дозволи за извоз. | Неутрално: Споменато во контекст на законски процедури за извоз. | Неутрално: Споменато во контекст на законски процедури за дозволи. | Неутрално: Споменато како орган кој издавал дозволи во тој период. | Неутрално: Споменато во контекст на законски процедури за извоз. | Неутрално: Споменато како орган кој издава дозволи за извоз. |
| Етичка комисија за истражување кај луѓе | Едногласен неутрален приказ како формален административен филтер. | Неутрално: Спомената како дел од законската процедура. | Неутрално: Спомената како дел од административната постапка. | Неутрално: Спомената како дел од процедурата за одобрување. | Неутрално: Спомената како дел од административната постапка. | Неутрално: Спомената како дел од законската процедура за одобрување. | Неутрално: Спомената како дел од административната постапка. | Неутрално: Спомената како дел од административната постапка. | Неутрално: Спомената како дел од законската процедура за одобрување. | Неутрално: Спомената како дел од административниот процес. | Неутрално: Спомената како задолжителен филтер во процедурата. |
| Министерство за правда на САД | Главно игнориран; само 360 степени го користи како неутрален извор. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Извор на јавно објавени документи. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Џефри Епстин | Повеќето молчат, само 360 степени го осудува за тежок криминал. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Негативно: Опишан како осуден за трговија со луѓе и педофилија. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Ике Гроф | Речиси целосен медиумски молк; само еден извор неутрално го споменува. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Споменат како примател на електронска порака. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Македонија | Единствен третман: институционален и научен контекст без разлики. | Неутрално: Индиректно спомената преку институциите во земјата. | Неутрално: Индиректно спомената преку институциите во земјата. | Неутрално: Се подразбира како локација на институциите и законите. | Неутрално: Индиректно спомената преку институциите и регулативата. | Неутрално: Спомената како земја соработник во научно истражување. | Неутрално: Спомената како локација на потекло на примероците. | Неутрално: Индиректно спомената преку институциите и регулативата. | Неутрално: Имплицитно спомената преку институциите и регулативата. | Неутрално: Индиректно спомената преку институциите во земјата. | Неутрално: Спомената во контекст на домашни научни институции. |
| САД | Само два извори неутрално го наведуваат како извозна дестинација. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Дестинација за извоз на материјали за научни цели. | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Споменати во насловот како дестинација на материјалите. | Не е споменато | Не е споменато |
Analizirano 10 od 15 virov
Primerjalne tabele in infografika uporabljajo samo prvih 10 virov. Ostali viri so prikazani spodaj ločeno.
| Vir | Naslov | |
|---|---|---|
| Министерството за здравство немало надлежности во научната студија за мозочни примероци | ||
| Немаме директни надлежности во научната студија за мозочни примероци | ||
| Какви законски правила постојат при истражување на мозоци- Рацин.мк | ||
| Министерство за здравство: Немаме директни надлежности во научната студија за мозочни примероци - 24info.mk | ||
| Алиу: Министерството за здравство формира работна група која ќе го истражува случајот со извоз на мозоци за научни цели - 360 степени | ||
| Министерство за здравство: Немаме директни надлежности во спроведувањето на научно-истражувачката дејност за мозочни примероци | ||
| Министерство за здравство: Немаме директни надлежности во спроведувањето на научно-истражувачката дејност - МКД.МК | ||
| МИНИСТЕРСТВОТО СЕ ОГЛАСИ ЗА "ОДЛИВОТ НА МОЗОЦИ" ВО САД Еве кој бил надлежен и какви правила важеле - plusinfo.mk | ||
| Министерството за здравство за случајот со "извоз на мозоци": Немаме директни надлежности во спроведувањето на научно-истражувачката дејност | ||
| МЗ се огласи за "мозоците": Немаме директна надлежност, но процедурите за извоз на ткива се ригорозни - Либертас |