article ОЈО истражува наводен нелегален извоз на македонски мозоци во САД 4.2.2026г.
Јавното обвинителство на Македонија отвори предмет по допрен глас по информациите дека во периодот меѓу 1990 и 2000 година, мозочни ткива од починати македонски државјани биле транспортирани во САД за научни цели. Случајот доби на интензитет откако Македонија беше спомната во документите на американското Министерство за правда поврзани со случајот на Џефри Епштајн, каде се наведува дека Универзитетот „Колумбија“ поседува банка со примероци од земјава. Истрагата е доверена на Обвинителството за организиран криминал и корупција, кое ќе проверува дали биле почитувани законските и етичките протоколи, вклучително и согласноста од семејствата на починатите. Додека институциите формираат работни групи за проверка на архивите, вклучените професори тврдат дека проектот бил целосно легален и спроведен според меѓународни стандарди за научно-истражувачка дејност.
| Тврдење | Клучни разлики | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Јавното обвинителство оформи предмет по допрен глас за наводите за транспорт на мозоци во САД. | Едногласна потврда; разлики само во наведувањето на медиумите. | Да: Обвинителството го отвори предметот по допрен глас од медиумите. | Да: Обвинителството оформи предмет по допрен глас по информациите. | Да: Обвинителството оформи предмет по допрен глас по информациите. | Да: Обвинителството оформи предмет по допрен глас врз основа на медиуми. | Да: Обвинителството соопшти дека оформило предмет по допрен глас. | Да: Обвинителството соопшти дека отворило предмет по допрен глас. | Да: Обвинителството оформи предмет за наводите за транспорт на мозоци. | Да: Обвинителството оформи предмет по допрен глас по информациите. | Да: Обвинителството оформило предмет по допрен глас за овие наводи. | Да: ОЈО оформи предмет по допрен глас врз основа на медиумски објави. |
| Примероци од мозочно ткиво од починати лица биле транспортирани во САД во текот на 90-тите години. | Разлики во прецизноста за периодот и потврдата на проектот. | Делумно: Се споменува проект стар 30 години и извоз на мозоци во САД. | Да: Статијата наведува дека ткива биле транспортирани во 90-тите. | Да: Статијата наведува дека транспортот се случувал во 90-тите години. | Да: Наводите се за проект имплементиран помеѓу 1990 и 2000 година. | Делумно: Се споменува транспорт пред неколку децении за истражувачки цели. | Да: Алексеј Дума потврди дека проектот се реализирал меѓу 1990-тите. | Делумно: Се споменува транспорт на ткива од починати, но не и периодот. | Да: Се наведува транспорт на ткива од починати во 90-тите години. | Делумно: Се споменува транспорт на мозоци од починати, но не и периодот. | Делумно: Се споменува транспорт на мозоци на починати, но не и дека е во 90-тите. |
| ОЈО-ГОК ќе истражува евентуално нелегално постапување со човечки ткива и биоматеријали. | Речиси сите потврдуваат, Алфа нагласува незаконско работење. | Да: ОЈО-ГОК треба да утврди евентуално нелегално постапување. | Да: Предметот е предаден на ОЈО-ГОК за проверка на неправилности. | Делумно: Обвинителството ќе истражува незаконско работење со ткива. | Да: Предметот е доставен до ОЈО-ГОК за да утврди нелегално постапување. | Да: Предметот е доставен до ОЈО-ГОК за истражување на нелегално постапување. | Да: ОЈО ГОКК ќе утврдува евентуално нелегално постапување со ткива. | Да: Предметот е доставен до ОЈО-ГОК за истражување на нелегално постапување. | Да: Предметот е во ОЈО-ГОК за проверка на неправилности со материјали. | Да: Предметот е доставен до ОЈО-ГОК за истражување на такви постапки. | Да: Предметот е доставен до ОЈО-ГОК за истражување на нелегално постапување. |
| Министерството за здравство формираше работна група за истражување на случајот. | Различен статус: формирана, во најава или воопшто неспомената. | Да: Текстот наведува дека министерството веќе формирало работна група. | Да: Министерот Алиу информираше дека е формирана работна група. | Делумно: Се наведува дека МВР води истрага во соработка со МЗ. | Не е споменато | Не е споменато | Делумно: Министерот најави дека ќе формира комисија за случајот. | Не е споменато | Да: Министерот Алиу информираше дека е формирана работна група. | Не е споменато | Не е споменато |
| Наводите за случајот произлегуваат од објавени документи поврзани со случајот на Џефри Епштајн. | Мнозинството потврдува, TRT и 24.mk премолчуваат. | Не е споменато | Да: Македонија се споменува во документи поврзани со Епштајн. | Да: Јавноста дознала од документи поврзани со Џефри Епстин. | Да: Предметот е оформен поради наводи од документи во случајот Епштајн. | Да: Наводите се поврзани со документите од случајот со Џефри Епстин. | Да: Предметот е отворен по сознанија од документи за Џефри Епстин. | Не е споменато | Да: Македонија се споменува во документи поврзани со случајот Епштајн. | Да: Наводите се од објавени документи во случајот за Џефри Епштајн. | Да: Наводите се од објавени документи во случајот за Џефри Епштајн. |
| Универзитетот Колумбија создал банка од околу 1.000 човечки мозоци, вклучувајќи и примероци од Македонија. | Дел потврдуваат со детали, останатите воопшто не известуваат. | Не е споменато | Да: Се наведува дека научници од Колумбија создале таква банка. | Да: Колумбија користела мозоци од Македонија во колекција од 1.000. | Не е споменато | Не е споменато | Да: Текстот наведува банка од 1000 мозоци со примероци од Македонија. | Не е споменато | Да: Се наведува банка на Универзитетот Колумбија со примероци од МК. | Не е споменато | Не е споменато |
| Истрагата треба да утврди дали семејствата дале согласност за употреба на ткивата. | Разлики во фокусот: етички стандарди наспроти правни пропусти. | Делумно: Ќе се испитуваат злоупотреби при добивање дозволи и согласности. | Да: Една од целите на истрагата е проверка на согласноста. | Да: Истрагата ќе утврдува дали семејствата дале согласност. | Делумно: Ќе се испитува усогласеноста со етичките стандарди за експерименти. | Делумно: Ќе се испитуваат пропусти при добивање дозволи и согласности. | Да: Обвинителството ќе истражува пропусти при добивање согласности. | Да: Ќе се истражуваат пропусти при добивање дозволи и согласности. | Да: Една од целите на истрагата е проверка на согласноста од семејствата. | Делумно: Ќе се истражуваат пропусти при добивање дозволи и согласности. | Делумно: Ќе се истражуваат пропусти при добивање дозволи и согласности. |
| Министерот Азир Алиу смета дека е мала веројатноста за злоупотреби поради строгите протоколи во САД. | Алфа дава детали, 24.мк е површен, другите го премолчуваат. | Делумно: Алиу смета дека е мала веројатноста за злоупотреби. | Не е споменато | Да: Алиу смета дека има малку простор за злоупотреби поради протоколите. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Психијатриските болници во Бардовци, Демир Хисар и Негорци учествувале во проектот. | Само 24.mk потврдува преку извештаи, другите премолчуваат. | Да: Во американски извештаи стои дека овие болници учествувале. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Делумно: Се споменуваат починати лица со психијатриска дијагноза. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Документацијата за проектот според стариот закон се чувала само 15 години. | Повеќето молчат; другите го пренесуваат како став на власта. | Да: Министерот вели дека стариот закон предвидувал чување од 15 години. | Да: Се наведува дека во тој период обврската била минимум 15 години. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: Министерството посочи дека обврската за чување била 15 години. | Не е споменато | Да: Министерството потсетува дека тогаш се чувала минимум 15 години. | Не е споменато | Не е споменато |
| Транспортот на ткивата бил наменет за истражување на самоубиства и шизофренија. | Разлики во прецизноста: само некои потврдуваат шизофренија. | Делумно: Се наведува дека извозот бил за научни цели. | Да: Македонија се споменува во контекст на овие истражувања. | Делумно: Се спомнуваат мозоци од луѓе што извршиле самоубиство. | Делумно: Се наведува дека транспортот бил за научноистражувачки цели. | Делумно: Се наведува дека транспортот бил за научно-истражувачки цели. | Делумно: Се споменува истражување за самоубиства, но не и шизофренија. | Делумно: Се споменуваат експерименти со човечки ткива и примероци. | Да: Македонија се споменува во контекст на такви истражувања. | Делумно: Се наведува дека транспортот бил за научно-истражувачки цели. | Делумно: Се наведува дека транспортот бил за научно-истражувачки цели. |
| Премиерот Мицкоски изјави дека институциите треба да дадат одговори за настаните од пред неколку децении. | Дел пренесуваат фокус на истрагата, други целосно премолчуваат. | Да: Мицкоски посочи обвинителството и истрагата да дадат одговори. | Да: Мицкоски изјави дека истрагата треба да ги даде сите одговори. | Да: Мицкоски очекува истрагата да даде одговор на прашањата. | Не е споменато | Да: Мицкоски изјави да се остави на обвинителството да одговори за настаните. | Не е споменато | Не е споменато | Да: Мицкоски изјави дека истрагата треба да даде одговори за случајот. | Не е споменато | Не е споменато |
| Професорот Алексеј Дума потврди дека годишно се испорачувале 10 до 15 мозоци во САД. | Само 24.mk го пренесува тврдењето, додека другите го премолчуваат. | Да: Дума потврдил дека годишно се испорачувале 10 до 15 мозоци. | Не е споменато | Not Mentioned | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Not Mentioned | Не е споменато |
| Професорот Алексеј Дума потвди дека годишно се испорачувале 10 до 15 мозоци во САД. | Целосен молк кај сите извори; тврдењето воопшто не е пренесено. | Not Mentioned | Not Mentioned | Не е споменато | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned | Не е споменато | Not Mentioned |
| Ентитет | Клучни разлики | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Јавно обвинителство на Република Северна Македонија | Нема разлики; сите извори известуваат строго информативно. | Неутрално: Информативно споменато како орган што отворил предмет. | Неутрално: Информативно споменато за отворање предмет по допрен глас. | Неутрално: Информативно пренесено соопштение за отворање предмет. | Неутрално: Информативно претставено како орган што оформил предмет. | Неутрално: Информативно пренесено соопштение за оформен предмет. | Неутрално: Информативно пренесено соопштение за отворање предмет. | Неутрално: Информативно пренесено соопштение за оформување предмет. | Неутрално: Информативно споменато како орган што оформил предмет. | Неутрално: Информативно пренесено дека оформиле предмет по допрен глас. | Неутрално: Информативно претставено како орган што оформил предмет. |
| Основно јавно обвинителство за гонење на организиран криминал и корупција (ОЈО ГОКК) | Единствен пристап: сите го третираат само како надлежен орган. | Неутрално: Наведено како надлежно за водење на истрагата. | Неутрално: Само споменато како надлежно за прибирање податоци. | Не е споменато | Неутрално: Споменато како надлежно тело до кое е доставен предметот. | Неутрално: Споменато како надлежно за постапување по предметот. | Неутрално: Наведено како надлежно тело за постапување по предметот. | Неутрално: Споменато како надлежно за постапување по предметот. | Неутрално: Споменато како надлежно за прибирање податоци за случајот. | Неутрално: Споменато како надлежно за понатамошно постапување. | Неутрално: Споменато како надлежно за постапување по предметот. |
| Министерство за здравство | Едногласен неутрален фокус врз процедурите и работните групи. | Неутрално: Споменато дека формирало работна група за случајот. | Неутрално: Информира за формирање работна група и процедури. | Неутрално: Споменато само како институција која соработува во истрагата. | Неутрално: Цитирано со став за своите надлежности и законската регулатива. | Не е споменато | Неутрално: Пренесени изјави за формирање комисија и надлежности. | Не е споменато | Неутрално: Информативно споменато за формирање работна група. | Не е споменато | Не е споменато |
| Џефри Епштајн | Разлики: од неутрален контекст до осуди за педофилија и трговија. | Не е споменато | Неутрално: Споменат само како контекст на објавени документи во САД. | Неутрално: Споменат како извор на документи преку неговата фондација. | Негативно: Опишан како осуден за сексуална злоупотреба на малолетнички. | Неутрално: Споменат во контекст на поврзаност со документи од случај. | Негативно: Опишан како осуден за трговија со луѓе, педофилија и силување. | Не е споменато | Неутрално: Споменат само како контекст на американските документи. | Неутрално: Споменат само како контекст за објавените документи. | Неутрално: Споменат само како контекст за потеклото на наводите. |
| Христијан Мицкоски | Единствен став кај сите: неутрално пренесување изјави за истрага. | Неутрално: Цитиран како говорник кој упатува на истрагата. | Неутрално: Пренесен е неговиот став дека институциите треба да истражат. | Неутрално: Цитиран како говорник кој очекува одговори од истрагата. | Не е споменато | Неутрално: Пренесена изјава во која повикува на истрага. | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Цитиран како говорник кој упатува на истрагата. | Не е споменато | Не е споменато |
| Азир Алиу | Неутрален извор на информации со фокус на сомнежи за злоупотреби. | Неутрално: Цитиран како говорник со став за веројатноста за злоупотреби. | Неутрално: Цитиран како извор на информации за истрагата. | Неутрално: Пренесено негово лично мислење и сомнеж за злоупотреби. | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Цитиран како министер во врска со формирање комисија. | Не е споменато | Неутрално: Цитиран како говорник кој информира за работната група. | Не е споменато | Не е споменато |
| Алексеј Дума | Единствен извор за етиката, другите само за техничко учество. | Неутрално: Цитиран како говорник кој потврдува учество во проектот. | Неутрално: Цитиран како говорник кој тврди дека проектот бил етички. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Цитиран како поранешен директор кој го објаснува проектот. | Не е споменато | Неутрално: Цитиран како говорник кој тврди дека проектот бил етички. | Не е споменато | Не е споменато |
| Универзитет Колумбија | Престижен со протоколи наспроти неутрален истражувачки партнер. | Не е споменато | Неутрално: Споменат како институција што создала банка на мозоци. | Позитивно: Опишан како престижен универзитет со јасни протоколи. | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Споменат како институција соработник во истражувањето. | Не е споменато | Неутрално: Споменат како институција што создала банка на мозоци. | Не е споменато | Не е споменато |
| Соединети Американски Држави (САД) | Доминантно неутрални, Алфа ги истакнува строгите протоколи. | Неутрално: Споменати како дестинација за транспорт на материјалите. | Неутрално: Споменати како дестинација на транспортот на ткивата. | Позитивно: Опишана како земја со јасно дефинирани протоколи. | Неутрално: Споменати како дестинација за транспорт на примероци. | Неутрално: Споменати како дестинација на транспорт за истражувања. | Неутрално: Споменати како дестинација за извоз на материјалите. | Неутрално: Споменати само како дестинација на наводниот транспорт. | Неутрално: Споменати како дестинација за транспорт на ткивата. | Неутрално: Споменати како дестинација на наводниот транспорт. | Неутрално: Споменати како дестинација на наводниот транспорт. |
| Психијатриска болница Бардовци | Главно игнорирана, само 24.mk неутрално ја бележи како партнер. | Неутрално: Спомената како учесник во проектот според извештаи. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Психијатриска болница Демир Хисар | Главно игнорирана; само 24.mk неутрално ја бележи како проектен партнер. | Неутрално: Спомената како учесник во проектот според извештаи. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Психијатриска болница Негорци | Само 24.mk ја споменува неутрално како дел од проект. | Неутрално: Спомената како учесник во проектот според извештаи. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Министерство за правда на САД | Единствен извор за истрага, останатите само како пренесувач. | Не е споменато | Неутрално: Споменато како извор на објавени документи. | Неутрално: Споменато како извор на објавените документи. | Неутрално: Споменато во контекст на спроведената истрага за Епштајн. | Не е споменато | Неутрално: Споменато како извор на објавените документи. | Не е споменато | Неутрално: Споменато како извор на објавени документи. | Не е споменато | Не е споменато |
| Ике Гроф | Минимално присуство; само три медиуми го споменуваат неутрално. | Не е споменато | Неутрално: Споменат како примател на електронска порака. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Споменат како примател на електронска порака. | Не е споменато | Неутрално: Споменат како примател на електронска порака. | Не е споменато | Не е споменато |
| Медицински факултет | Изворите го третираат само како неутрален информативен авторитет. | Не е споменато | Неутрално: Споменат како извор на информации за законската регулатива. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Споменат како извор на информации за регулативите. | Не е споменато | Неутрално: Споменат како извор на информации за регулативите. | Не е споменато | Не е споменато |
Analizirano 10 od 19 virov
Primerjalne tabele in infografika uporabljajo samo prvih 10 virov. Ostali viri so prikazani spodaj ločeno.
| Vir | Naslov | |
|---|---|---|
| ОЈО-ГОК ќе го води предметот за "Транспортот на мозоци" | ||
| Истрага за транспортот на мозочни ткива од Македонија - Либертас | ||
| ОЈО отвори предмет за извозот на мозоци од Македонија за научни цели во САД - ќе испитува дали има елементи на кривично дело | ||
| Случај Епштајн: Оформен предмет за наводите за транспорт на мозоци во САД од починати лица од Северна Македонија | ||
| Мицкоски: Да почекаме истрагата да даде одговор за наводите за транспортирани мозоци - zoom.mk | ||
| Обвинителството отвори предмет за извозот на мозоци од Македонија за научни цели во САД - ќе испитува дали има елементи на кривично дело - 360 степени | ||
| Обвинителството оформи предмет за наводите за транспорт на мозоци од починати лица во САД | ||
| Истрага за транспортот на мозочни ткива од Македонија | ||
| Обвинителство почнало постапка за "извозот" на мозоци во САД | ||
| Оформен предмет за транспортот на мозочни ткива во САД |