article Министерката Јаневска најави реформи во високото образование и нови закони 6.2.2026г.
Министерката за образование и наука, Весна Јаневска, претстави пакет од три нови законски решенија за високо образование, квалитет и научно-истражувачка дејност. Главните промени вклучуваат драстично кратење на бројот на студиски програми од сегашните 1.300, воведување модуларен систем на студии и построги критериуми за напредување во наставно-научни звања со задолжително објавување трудови во реномирани меѓународни бази како Web of Science и Scopus. Реформите предвидуваат и нов модел на финансирање заснован на успешност, национално рангирање на универзитетите и предност при вработување за најдобрите студенти и стипендисти на врвните светски универзитети. Иако министерката уверува дека нема да има масовни отпуштања, планот вклучува реорганизација на кадарот и воведување реизбор за редовните професори на секои седум години, со цел подигнување на квалитетот и конкурентноста на македонското образование.
| Тврдење | Клучни разлики | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Најдобрите студенти ќе имаат предност при вработување на државните универзитети. | Повеќето потврдуваат со детали, додека дел целосно го премолчуваат. | Да: Најдобрите студенти ќе имаат предност како наставно-научен кадар. | Да: Најдобрите студенти и стипендисти ќе имаат предност при вработување. | Да: Најдобрите студенти ќе имаат предност како наставно-научен кадар. | Не е споменато | Да: Предност имаат најдобрите студенти и тие од топ 100 универзитети. | Не е споменато | Да: Најдобрите студенти ќе имаат приоритет при вработување на факултетите. | Да: Предност имаат најдобрите студенти и тие од топ 100 универзитети. | Да: Најдобрите студенти полесно ќе се вклучат како кадар на факултетите. | Не е споменато |
| Бројот на студиски програми ќе се намали од 1.300 поради неодржливост. | Повеќето потврдуваат кратење, MakPress тврди грешка во бројката. | Не е споменато | Да: Јаневска оцени дека 1.300 програми се неодржливи и ќе се кратат. | Делумно: Се споменува укинување на програми со малку студенти. | Не: 1.300 е број на списанија во Web of Science, а не програми. | Да: Јаневска најави намалување на 1.300 програми поради неодржливост. | Не е споменато | Да: Постојат над 1.300 програми, многу ќе се затворат поради мал број студенти. | Да: Јаневска најави намалување на 1.300 програми поради неодржливост. | Да: Програмите ќе се намалат поради мал број студенти и неодржливост. | Да: Се најавува намалување на над 1.300 постојни програми. |
| Се воведуваат модуларни студии каде студентите прво добиваат општа диплома. | Дел потврдуваат општа диплома, други само заеднички циклус. | Не е споменато | Да: Студентите прво ќе добиваат општа диплома, па ќе се насочуваат. | Не е споменато | Не е споменато | Да: Новиот концепт предвидува модуларни студии со општа диплома. | Не е споменато | Делумно: Студентите ќе имаат заеднички прв циклус, па специјализација. | Да: Студентите прво ќе добиваат општа диплома, па ќе се насочуваат. | Делумно: Првите две години се заеднички, па следи насочување. | Делумно: Се споменува воведување модуларност кај студиските програми. |
| Професорите ќе мора да објавуваат 6 до 7 трудови за напредување во звање. | Повеќето потврдуваат, Politika е нејасна, Trn и Puls24 премолчуваат. | Да: За избор во звање ќе има обврска за 6 до 7 научни трудови. | Делумно: Се споменуваат построги критериуми за избор во наставни звања. | Да: Обврска за објавување 6 до 7 научни трудови за избор во звање. | Да: Законот предвидува објава на 6 до 7 труда во зависност од звањето. | Не е споменато | Да: Секој кандидат ќе мора да објави 6 до 7 трудови до изборот. | Да: За избор во звање професорот ќе мора да објави минимум 6 трудови. | Не е споменато | Да: Најавена е обврска за најмалку шест научни трудови за избор во звање. | Да: Кандидатите ќе мора да објават најмалку шест до седум трудови. |
| Најмалку 3 до 4 трудови мора да бидат во базите Web of Science или Scopus. | Повеќето потврдуваат, Рацин е нејасен, а дел воопшто не споменуваат. | Да: 3 до 4 трудови мора да се во списанија со импакт фактор од тие бази. | Не е споменато | Да: 3 до 4 трудови мора да бидат во Web of Science или Scopus. | Да: Текстот наведува дека 3-4 труда мора да се во овие бази. | Не е споменато | Да: 3 до 4 трудови мора да бидат во Web of Science или Scopus. | Да: Наведено е дека 4 трудови мора да бидат во Web of Science или Scopus. | Не е споменато | Да: Наведено е дека четири трудови мора да бидат во овие бази. | Делумно: Се наведува дека дел од трудовите мора да се во овие бази. |
| Мандатот на ректорите се зголемува од три на четири години. | Малцинство потврдува, повеќето медиуми целосно го премолчуваат. | Не е споменато | Не е споменато | Да: Мандатот на ректорите се зголемува од три на четири години. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: Мандатот на ректорот се продолжува на 4 години. | Не е споменато | Да: Со измените се предвидува продолжување на мандатот на 4 години. | Не е споменато |
| Редовните професори ќе подлежат на реизбор на секои седум години. | Поделба меѓу детално известување и целосно премолчување. | Не е споменато | Не е споменато | Да: Еднаш избрани редовни професори ќе имаат реизбор по 7 години. | Да: Новите редовни професори ќе имаат реизбор по седум години. | Не е споменато | Да: Новите редовни професори ќе имаат реизбор по седум години. | Да: Професорите ќе одат на реизбор на секои 7 години. | Не е споменато | Не е споменато | Да: Предвиден е реизбор на редовните професори на секои седум години. |
| Се воведува национално рангирање на универзитетите спроведено од МОН. | Дел потврдуваат МОН како извршител, други се нејасни или молчат. | Не е споменато | Да: Текстот потврдува воведување на национално рангирање. | Не е споменато | Да: Законот првпат предвидува рангирање спроведено од МОН. | Делумно: Се споменува национално рангирање, но не е прецизирано од МОН. | Да: Законот предвидува национално рангирање спроведено од МОН. | Не е споменато | Делумно: Се споменува воведување национално рангирање во текстот. | Да: Најавено е национално рангирање кое ќе го спроведува МОН. | Не е споменато |
| Докторски студии ќе организираат само првите четири рангирани универзитети. | МКД и MakPress додаваат услови; другите воопшто не известуваат. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Делумно: Првите 4 ќе можат, но и други ако исполнат дополнителни услови. | Не е споменато | Делумно: Првично само првите четири, но и други ако исполнат услови. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Укинувањето на студиските програми нема да предизвика отпуштања на професори. | Дел потврдуваат прераспределба, други целосно го премолчуваат. | Не е споменато | Да: Јаневска уверува дека нема автоматски да се губат работни места. | Не е споменато | Не е споменато | Да: Министерката увери дека нема да има автоматско губење работни места. | Не е споменато | Да: Јаневска истакна дека нема да има масовни отпуштања на професори. | Да: Министерката увери дека нема да има автоматско губење работни места. | Да: Јаневска нагласи дека нема да има отпуштања, туку прераспределба. | Не е споменато |
| Буџетот за научно-истражувачка дејност е зголемен на 773 милиони денари. | Дел потврдуваат двоен раст, повеќето целосно го премолчуваат. | Не е споменато | Делумно: Се споменува нов закон за научно-истражувачка дејност. | Да: Буџетот за научно-истражувачка дејност е 773 милиони денари. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: Буџетот за истражувања е зголемен на 773 милиони денари. | Не е споменато | Да: Буџетот изнесува 773 милиони денари, што е двојно зголемување. | Не е споменато |
| Професорите од одредени општествени науки ќе бидат изземени од Web of Science. | МКД и MakPress потврдуваат со детали, останатите целосно премолчуваат. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: Филологија, археологија и други ќе објавуваат само во Scopus. | Не е споменато | Да: Одредени општествени науки ќе може да објавуваат само во Scopus. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Се воведуваат стручни индустриски студии насочени кон пазарот на труд. | Дел потврдуваат индустриски студии, други само стручни програми. | Не е споменато | Да: Се воведуваат индустриски студии насочени кон пазарот на труд. | Делумно: Се воведуваат стручни студии и кратки програми за знаења. | Не е споменато | Да: Се воведуваат индустриски студии насочени кон пазарот на труд. | Не е споменато | Да: Се воведуваат стручни програми за потребите на пазарот на трудот. | Да: Се воведуваат индустриски студии насочени кон пазарот на труд. | Делумно: Се воведуваат стручни студии за потребите на пазарот на труд. | Не е споменато |
| Новиот модел на финансирање вклучува компонента за успешност на универзитетите. | Дел потврдуваат наградна компонента, дел воопшто не ја споменуваат. | Да: Предвидена е развојна и исклучителна компонента за успешност. | Да: Поголемо финансирање за оние со повисоки стандарди. | Да: Предвидена е компонента за успешност за повеќе пари. | Не е споменато | Делумно: Се споменува поголемо финансирање за повисоки стандарди. | Не е споменато | Да: Повеќе средства за универзитети што ќе исполнат повисоки критериуми. | Делумно: Се споменува поголемо финансирање за повисоки стандарди. | Да: Поголемо финансирање за оние кои исполнуваат повисоки критериуми. | Да: Се предвидува модел со развојна и наградна компонента. |
| Агенцијата за квалитет во високото образование ќе биде реорганизирана. | Различен фокус: од молк до најава за реорганизација и нов закон. | Делумно: Се споменува нов закон за квалитет во високото образование. | Делумно: Се споменува нов закон за квалитет подготвен од телото. | Да: Се предвидува реорганизација и заживување на Агенцијата. | Не е споменато | Делумно: Се споменува нов Закон за квалитет во високото образование. | Не е споменато | Да: Агенцијата за квалитет ќе добие посилна улога со реорганизација. | Делумно: Се споменува нов Закон за квалитет во високото образование. | Да: Предвидена е реорганизација на оваа Агенција. | Не е споменато |
| Ентитет | Клучни разлики | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Весна Јаневска | Еднообразен неутрален приказ како предлагач на реформи. | Неутрално: Пренесени изјави и најави без мета-вреднување. | Неутрално: Претставена како предлагач на реформи и цитирана без вреднување. | Неутрално: Претставена како главен извор на информации и предлагач. | Неутрално: Говорник кој ги презентира законските измени на прес-конференција. | Неутрално: Главна говорничка, пренесува информации за реформи. | Неутрално: Главна говорничка, претставува законски измени без мета-оцена. | Неутрално: Говорник кој ги презентира законските измени. | Неутрално: Главна говорничка, пренесува планови за реформи без мета-вреднување. | Неутрално: Главниот говорник во текстот, пренесува информации. | Неутрално: Претставена како говорник и предлагач на законот. |
| Министерство за образование и наука (МОН) | Целосен консензус: институцијата е само технички спроведувач. | Неутрално: Информативно споменато во контекст на министерката. | Неутрално: Споменато во контекст на најавените законски измени. | Неутрално: Споменато во контекст на подготовка на законските решенија. | Неутрално: Информативно споменато како орган што ќе го спроведе рангирањето. | Неутрално: Информативно споменато преку министерката. | Неутрално: Информативно споменато како спроведувач на рангирањето. | Неутрално: Информативно споменато како предлагач на законите. | Неутрално: Споменато во контекст на функцијата на министерката. | Неутрално: Споменато како носител на реформите и рангирањето. | Неутрално: Информативно споменато во контекст на очекувањата. |
| Национално координативно тело за реформи | Акцент на пробоно ангажманот наспроти само техничка улога. | Не е споменато | Позитивно: Опишани како професори кои работеле пробоно на законите. | Не е споменато | Не е споменато | Позитивно: Опишани како професори кои работеле пробоно на законите. | Не е споменато | Позитивно: Истакнато дека работеле волонтерски на законите. | Позитивно: Истакнато дека 60 професори работеле пробоно на законите. | Неутрално: Споменато како изработувач на законските измени. | Не е споменато |
| Универзитет Св. Кирил и Методиј | Целосно отсуство на информации кај сите наведени извори. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Правен факултет | Единствено како пример за модуларни студии, без други разлики. | Не е споменато | Неутрално: Посочен само како пример за воведување модуларни студии. | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Искористен само како пример за новиот концепт на студии. | Не е споменато | Неутрално: Споменат само како пример за модуларност. | Неутрално: Искористен само како пример за новиот концепт на студии. | Не е споменато | Не е споменато |
| Шангајска ранг-листа | Критериум за квалитет и вработување наспроти статистички успех. | Неутрално: Спомената како статистички референт за успех. | Не е споменато | Неутрално: Спомената како критериум за квалитет и вработување. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Спомената како референца за потребни публикации. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Web of Science | Единствен критериум за наука, без разлики во третманот. | Неутрално: Спомената како база за научни трудови. | Не е споменато | Неутрално: Наведена како база за објавување научни трудови. | Неутрално: Спомената како база за научни трудови и критериум за напредување. | Не е споменато | Неутрално: Споменато како критериум и база за научни трудови. | Неутрално: Наведено како критериум за објавување трудови. | Не е споменато | Неутрално: Споменато како критериум за индексирање научни трудови. | Неутрално: Споменато како критериум за индексирање трудови. |
| Scopus | Единствен неутрален критериум за индексирање научни трудови. | Неутрално: Спомената како база за научни трудови. | Не е споменато | Неутрално: Наведена како база за објавување научни трудови. | Неутрално: Спомената како алтернативна база за објавување научни трудови. | Не е споменато | Неутрално: Споменато како алтернативна база за објавување трудови. | Неутрално: Наведено како критериум за објавување трудови. | Не е споменато | Неутрално: Споменато како критериум за индексирање научни трудови. | Неутрално: Споменато како критериум за индексирање трудови. |
| ЕНЕР (Единствен национален електронски регистар) | Претежно игнориран; споменат само како неутрална алатка. | Неутрално: Информативно споменат како систем за закони. | Не е споменато | Неутрално: Информативно споменат како платформа за јавна дебата. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Споменат како алатка за јавна расправа. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Агенција за квалитет во високото образование | Критики за неработење наспроти најави за реорганизација. | Не е споменато | Не е споменато | Негативно: Критикувана за невршење евалуација во изминатите 5 години. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Негативно: Оценета како нефункционална во изминатите години. | Не е споменато | Неутрално: Спомената во контекст на најавена реорганизација. | Не е споменато |
| Национален совет за високо образование и наука | Речиси целосен медиумски молк; само УМНО.МК неутрално го бележи. | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Споменат во контекст на добивање нови обврски. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Инженерски прстен | Преовладува позитивен став за вработување наспроти неутрален. | Неутрално: Споменат како критериум за предност при вработување. | Позитивно: Добитниците се вреднувани со предност при вработување. | Неутрално: Споменат како критериум за предност при вработување. | Не е споменато | Позитивно: Добитниците се вреднувани со предност при вработување. | Не е споменато | Позитивно: Добитниците се вреднуваат со предност при вработување. | Позитивно: Добитниците се вреднувани со предност при вработување. | Позитивно: Добитниците се издвоени како кадар со предност при вработување. | Не е споменато |
| Собрание на Република Македонија | Третиран е исклучиво неутрално како формален законодавен орган. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Споменато во контекст на очекувано усвојување на законите. | Не е споменато | Неутрално: Споменато во контекст на очекувано усвојување на законите. | Неутрално: Споменато како институција која треба да ги усвои законите. | Не е споменато | Не е споменато |
Analizirano 10 od 24 virov
Primerjalne tabele in infografika uporabljajo samo prvih 10 virov. Ostali viri so prikazani spodaj ločeno.
| Vir | Naslov | |
|---|---|---|
| Најдобрите студенти ќе имаат предност при вработувањето на државните универзитети | ||
| РЕФОРМА СО АРИТМЕТИКА НАМЕСТО ВИЗИЈА: ШТО НАВИСТИНА НОСИ ПЛАНОТ НА ЈАНЕВСКА? | ||
| Предност при вработување за најдобрите студенти, ректорите со подолг мандат | ||
| Универзитетски професори од неколку општествени науки ќе бидат изземени од критериумот за научни трудови во Web of science - MakPress | ||
| Јаневска најави "чистка" на факултетите: Студиски програми со 2-3 студенти ќе се укинат или ќе се затворат со закон | ||
| Универзитетски професори од неколку општествени науки ќе бидат изземени од критериумот за научни трудови во Веб оф сајнс - МКД.МК | ||
| Нови закони за високо образование: Модуларност, стручни студии и построги критериуми за професори | ||
| Јаневска најави "чистка" на факултетите - Trn.mk | ||
| Јаневска најави реформи во високото образование | ||
| Kратење на студиски програми и хаос за студентите? - Рацин.мк |