article ДЗР открива сериозни пропусти во контролата на козметика и детски играчки 10.2.2026г.
Извештајот на Државниот завод за ревизија за 2024 година открива критични слабости во системот за безбедност на производите, каде листата на забранети супстанции во козметиката не е ажурирана од 2010 година. Додека Европската Унија редовно ги дополнува своите стандарди, македонската регулатива заостанува со години, што овозможува на домашниот пазар легално да се продаваат производи кои во ЕУ се сметаат за штетни по здравјето. Дополнителен аларм предизвикува состојбата со лабораториските капацитети, каде е утврдено дека во државата не постои опрема за испитување на опасни материи како фталати и бор во детските играчки. Државниот санитарен и здравствен инспекторат се соочува и со сериозен недостиг на кадар и застарена старосна структура на инспекторите, што директно го загрозува квалитетот на надзорот врз увозните стоки и заштитата на јавното здравје.
| Тврдење | Клучни разлики | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Листата на забранети супстанции во козметичките производи не е ажурирана од 2010 година. | Речиси сите извори потврдуваат, само Trn.mk дава делумна потврда. | Делумно: Статијата наведува дека листата не е ажурирана 15 години. | Да: Статијата потврдува дека листата е донесена во 2010 и не е ажурирана. | Да: Статијата потврдува дека листата е од 2010 и не е ревидирана. | Да: Листата донесена во 2010 година не е ажурирана ниту еднаш. | Да: Ревизорите укажуваат дека листата од 2010 не е ажурирана ниту еднаш. | Да: Текстот потврдува дека листата од 2010 година не е ажурирана. | Да: Ревизорите велат дека листата е донесена во 2010 и не е ажурирана. | Да: Ревизорите констатираат дека листата од 2010 не е ажурирана. | Да: Ревизорите укажуваат дека листата од 2010 не е ажурирана ниту еднаш. | Да: Текстот вели дека листата не е обновена 15 години. |
| Македонската листа содржи околу 1.600 супстанции, додека европската листа има 1.751 забранета супстанција. | Повеќето извори ги потврдуваат бројките, но некои ја изоставуваат европската. | Да: Податоците се директно наведени во текстот. | Да: Статијата ги наведува овие конкретни бројки за двете листи. | Делумно: Се споменуваат 1.600 супстанции, но не и бројката за ЕУ. | Да: Ревизијата ги наведува токму овие бројки за двете листи. | Делумно: Се споменуваат 1.600 супстанции кај нас, но не и бројката за ЕУ. | Да: Наведени се точно овие бројки за двете листи. | Да: Текстот ги наведува точно овие бројки за двете листи. | Не е споменато | Делумно: Потврдено е за 1.600 кај нас, но не е наведен точниот број во ЕУ. | Да: Наведени се точно овие бројки за двете листи. |
| Ниту една лабораторија во државата нема опрема за испитување на фталати и бор во детските играчки. | Еден извор (Радио Лидер) е делумен, останатите потврдуваат. | Да: Статијата потврдува дека ниту една лабораторија нема таква опрема. | Да: Ревизорскиот извештај експлицитно го наведува овој недостаток. | Да: Директно потврдено во извештајот цитиран во статијата. | Да: Ревизорите наведуваат дека нема опрема за овие супстанции. | Да: Текстот експлицитно наведува дека ниту една лабораторија нема опрема. | Да: ДЗР наведува дека нема опрема за овие супстанции во играчките. | Да: ДЗР наведува дека нема опрема за овие супстанци во играчките. | Делумно: Се укажува на недоволна опременост за испитување играчки. | Да: ДЗР посочува дека ниту една лабораторија нема таква опрема. | Да: Ревизорите истакнуваат дека ниту една лабораторија нема таква опрема. |
| Законот за безбедност на козметичките производи не предвидува обврска за редовно ажурирање на листата. | Дел потврдува дупка, други молчат. | Не е споменато | Да: Статијата наведува дека законот не предвидува обврска за надополнување. | Не е споменато | Да: Ова е наведено како клучна институционална дупка во законот. | Не е споменато | Не е споменато | Да: ДЗР наведува дека во законот не е предвидена таква обврска. | Не е споменато | Не е споменато | Делумно: Се споменува „законски пропуст“ поради кој листата не е обновена. |
| Постои висок ризик на пазарот да се продаваат производи кои во ЕУ се оценети како штетни по здравјето. | Едногласна поддршка, само off.net.mk дава делумно покривање. | Да: Ревизорите наведуваат дека постои реален ризик од такви производи. | Да: Статијата го истакнува овој ризик поради неажурираната листа. | Да: Ревизорите укажуваат на овој ризик поради неажурираната листа. | Да: Неажурираната листа создава директен ризик за вакви производи. | Да: Поради неажурираната листа постои ризик од промет на такви производи. | Делумно: Имплицирано преку споредбата со поновата ЕУ листа. | Да: Поради неажурираната листа, постои ризик од такви производи. | Да: Поради неажурираната листа постои ризик од такви производи. | Да: Поради неажурираната листа постои ризик од промет на штетни производи. | Да: Извештајот директно предупредува на овој ризик. |
| Институтот за јавно здравје врши само ограничен број анализи како микробиолошка исправност и тешки метали. | 6 извори потврдуваат, 4 не споменуваат. | Да: Статијата потврдува дека ИЈЗ врши само основни анализи. | Да: Статијата ги набројува овие специфични анализи како ограничени. | Да: Статијата ги набројува овие ограничени анализи. | Да: ИЈЗ врши само микробиологија, тешки метали, pH и ПАМ. | Да: ИЈЗ врши само микробиологија, неколку тешки метали, PH и сурфактанти. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: ИЈЗ врши само микробиологија, неколку тешки метали и PH вредност. | Да: Наведени се микробиолошка исправност, тешки метали, pH и сурфактанти. |
| Во државата нема втора независна лабораторија за повторна проверка доколку увозникот ги оспори резултатите. | 4 извори потврдуваат, 6 не споменуваат. | Не е споменато | Не е споменато | Да: Потврдено дека не постои втора лабораторија за супер-анализа. | Да: Покрај ИЈЗ нема друга лабораторија за анализа на втор примерок. | Да: Покрај ИЈЗ не постои друга лабораторија за анализа на втор примерок. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: Покрај ИЈЗ не постои друга лабораторија за анализа на втор примерок. | Не е споменато |
| Здравствените сертификати при увоз се доставуваат на странски јазици, што создава ризик од погрешно разбирање. | Повеќето извори го поддржуваат тврдењето, само два не го спомнуваат. | Да: Статијата наведува дека сертификатите на странски јазик се ризик. | Не е споменато | Да: Ревизијата констатира ризик поради сертификати на странски јазици. | Да: Странските јазици оневозможуваат целосно разбирање на содржината. | Да: Странските јазици создаваат ризик инспекторите да не ја разберат содржината. | Не е споменато | Делумно: Се споменува проблем со сертификатите при увоз. | Да: Сертификатите на странски јазици се ризик за инспекторите. | Да: Странските јазици создаваат ризик инспекторите да не ја разберат содржината. | Да: Наведено е дека сертификатите се на странски јазици, што е ризик. |
| Државниот санитарен и здравствен инспекторат работи со само 59% од потребниот кадар. | Разлика: 4 извори потврдуваат 59%, 2 велат „половина“. | Делумно: Се наведува дека работат со половина од потребниот број. | Не е споменато | Да: Статијата наведува дека се вработени 59% од предвидените места. | Не е споменато | Да: Вработени се 66 лица што претставува 59% од предвидените места. | Не е споменато | Не е споменато | Да: Вработени се 66 лица, што е 59% од предвидените места. | Да: Вработени се 66 лица, што е 59% од предвидените места. | Делумно: Се вели дека функционира со половина од потребните инспектори. |
| Мнозинството од вработените инспектори се на возраст над 50 или 60 години. | Пет извори даваат исти проценти; три не спомнуваат; еден само навестува. | Да: Наведени се 58% над 50 години и 42% над 60 години. | Не е споменато | Да: 58% се над 50, а 42% се над 60 години. | Не е споменато | Да: 58% се над 50 години, а 42% се над 60 години. | Не е споменато | Не е споменато | Делумно: Се споменува неповолна старосна структура и одлив на кадар. | Да: 58% се над 50 години, а 42% се над 60 години. | Да: 58% се над 50 години, а 42% се над 60 години. |
| Над 90 отсто од предметите во инспекцискиот надзор не се архивски заверени и потпишани. | Само Trn.mk и Plusinfo.mk го потврдуваат тврдењето; останатите го игнорираат или го спомнуваат делумно. | Да: Ревизорите утврдиле дека во над 90% недостасуваат потписи и печати. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Делумно: Се наведува дека во дел од предметите недостасува документација. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Делумно: Наведено е дека во дел од предметите недостасува документација. | Да: Во повеќе од 90% од предметите листите немаат печат и потпис. |
| Фталатите се класифицирани како токсични за репродукција и можат да ја нарушат плодноста кај луѓето. | Разлика: Два извора потврдуваат, пет делумно, четири не споменуваат. | Да: Статијата директно го потврдува ова тврдење. | Не е споменато | Не е споменато | Делумно: Се споменуваат како забранети супстанции во играчките. | Делумно: Се споменуваат како забранети супстанции во играчки, без детали. | Не е споменато | Делумно: Се споменуваат како забранети/штетни супстанци во играчки. | Не е споменато | Делумно: Се споменуваат како забранети/штетни супстанци во играчките. | Да: Текстот експлицитно ја наведува оваа класификација и последици. |
| ДСЗИ веќе отпочнал преговори со релевантни чинители за надминување на проблемите со сертификатите. | Два извора (Рацин.мк и Вечер.мк) потврдуваат иницијални разговори, останатите не споменуваат. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: Инспекторатот потврдил дека се отворени иницијални разговори. | Не е споменато | Не е споменато | Да: Инспекторатот потврдува дека се почнати иницијални преговори. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Утврдени се неточни пресметки и исплати на додатоци за работа со висок ризик во инспекторатот. | Поделба: 6 извори потврдуваат, 4 не споменуваат. | Да: Ревизорите утврдиле неточна пресметка и исплата на додатоци. | Не е споменато | Да: Ревизијата утврдила неточни пресметки на овој додаток. | Not Mentioned | Да: ДЗР утврдил неточна пресметка и исплата на додатокот за висок ризик. | Не е споменато | Не е споменато | Да: Ревизијата утврдила неточни пресметки за додатоци за висок ризик. | Да: ДЗР утврдил неточна пресметка и исплата на овој додаток. | Да: Ревизијата утврдила неточна пресметка на овој додаток. |
| Утвдени се неточни пресметки и исплати на додатоци за работа со висок ризик во инспекторатот. | Само Trn.mk и Expres.mk го потврдуваат, но со различни детали за пресметките. | Да: Ревизорите утврдиле неточна пресметка и исплата на додатоци. | Не е споменато | Да: Ревизијата утврдила неточни пресметки на овој додаток. | Не е споменато | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned |
| Ентитет | Клучни разлики | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Државен завод за ревизија (ДЗР) | Поделба: некои го величаат како откривач, други го цитираат неутрално. | Позитивно: Ревизорите се претставени како откривачи на сериозни пропусти, нивниот извештај е наведен како верод... | Позитивно: ревизорите се претставени како кредибилен извор на алармантни наоди | Позитивно: авторот го прикажува како кредибилен откривач на пропусти | Неутрално: Изворот на информациите, претставен како објективен аналитичар. | Неутрално: Извор на информации и цитиран како релевантен говорник. | Неутрално: Извор на информации и наоди во извештајот. | Неутрално: Извор на информации и ревизорски наоди без мета-вреднување. | Неутрално: Известувач и извор на информации без мета-вреднување. | Неутрално: Известува за наодите на ДЗР како примарен извор на вести. | Неутрално: Извор на информациите, претставен како објективен аналитичар. |
| Државен санитарен и здравствен инспекторат (ДСЗИ) | Сите извори се негативни, без разлики во сентиментот. | Негативно: Извештајот нотира сериозни системски пропусти во контролата, инспекцискиот надзор и кадровската екип... | Негативно: ревизорскиот извештај критикува неажурирана листа и неопремени лаборатории | Негативно: ревизијата открива пропусти и недостатоци во неговиот надзор | Негативно: Критикуван за пропусти во контролата и застарена документација. | Негативно: Критика за пропусти во документацијата и пописот. | Не е споменато | Негативно: Критикуван за неусогласеност и недостатоци во надзорот. | Негативно: Критика за пропусти, недоволен кадар и слаба контрола. | Негативно: Критикуван за пропусти во надзорот и човечките ресурси. | Негативно: Критикуван за пропусти, неефикасност и лоша екипираност. |
| Министерство за здравство | Негативен тон доминира, неутрален ретко. | Неутрално: Министерството не е директно споменато, но се критикува Министерството за финансии за недавање согла... | Не е споменато | Неутрално: споменато како примател на известување од Инспекторатот | Негативно: Цел на препораки за неажурирање на законите и листите. | Негативно: Критика за неажурирани листи и неопремени лаборатории. | Не е споменато | Негативно: Критикувано за неажурирање на листите 16 години. | Не е споменато | Негативно: Критикувано за неажурирање на листи и неопремување лаборатории. | Не е споменато |
| Институт за јавно здравје (ИЈЗ) | Неутрално vs негативно: ограничени анализи. | Неутрално: Само информативно наведено дека врши основни анализи, без вреднување. | Негативно: ревизорскиот извештај укажува на ограничени анализи и недостаток на опрема | Неутрално: информативно наведени неговите ограничени анализи | Негативно: Посочен за ограничени капацитети и неможност за сите анализи. | Негативно: Критика за вршење само ограничен број анализи. | Не е споменато | Неутрално: Споменат како партнер за идни активности и опремување. | Не е споменато | Негативно: Посочен за вршење само ограничен број анализи и недостиг на опрема. | Негативно: Врши само ограничен број анализи на производите. |
| Европска Унија (ЕУ) | Единствен неутрален извор; останатите ја величаат како стандард. | Позитивно: ЕУ е претставена како стандард со редовно ажурирана листа и строги забрани, спротивно на Македонија. | Позитивно: ЕУ е претставена како модел со постојано ажурирање и построги стандарди | Позитивно: претставена како стандард за ажурирање на листи | Позитивно: Поставена како стандард за безбедност и ажурираност. | Неутрално: Споредена како референца за ажурирање на листи. | Позитивно: Поставена како пример за редовно ажурирање на листите. | Позитивно: Поставена како пример за добра пракса и редовно ажурирање. | Позитивно: Посочена како пример за добра пракса и ажурирани листи. | Позитивно: Поставена како пример за добра пракса и ажурирање на стандарди. | Позитивно: Поставена како стандард за редовно ажурирање на листите. |
| Македонија | Сите извори се негативни, без разлики во сентиментот. | Негативно: Критикувана дека 15 години не ја ажурирала листата и нема лаборатории за контрола на опасни хемикали... | Негативно: државата е критикувана за застарена листа и неопремени лаборатории | Негативно: имплицирана критика за неажурирани листи и недостаток на лаборатории | Негативно: Опишана како држава со системски дупки и застарена регулатива. | Негативно: Изложена на ризик од штетни производи и слаби контроли. | Негативно: Критика за неажурирање на листите и недостиг на опрема. | Негативно: Изложена на ризик поради застарени закони и листи. | Не е споменато | Негативно: Критикувана за заостанување зад ЕУ стандардите за безбедност. | Негативно: Критикувана за застарени листи и немање лаборатории. |
| Центри за јавно здравје | Негативен наспроти неутрален тон; фокус на недоволна опрема. | Неутрално: Само информативно наведено дека само неколку се опремени за ограничен обем на контроли. | Негативно: само дел се опремени за микробиолошка контрола, без опрема за фталати и бор | Неутрално: споменати како дел од лабораториската мрежа | Негативно: Критикувани за сведеност само на микробиолошка чистота. | Негативно: Критика за недоволна опременост за контроли. | Не е споменато | Неутрално: Споменати во контекст на потреба од идно опремување. | Не е споменато | Негативно: Посочени како недоволно опремени за целосна контрола. | Негативно: Повеќето се опремени само за микробиолошка контрола. |
| Закон за безбедност на козметички производи | Најголема разлика: некои извори (vecer.mk, plusinfo.mk) критикуваат законски пропусти, додека други не го спомнуваат. | Не е споменато | Негативно: законот не предвидува обврска за ажурирање на листата | Не е споменато | Негативно: Директно посочен како извор на институционалната дупка. | Не е споменато | Не е споменато | Негативно: Критикуван поради правни празнини и неажурираност. | Не е споменато | Не е споменато | Негативно: Посочен законски пропуст поради кој листата не е обновена. |
| Фталати | Повеќето извори се неутрални; само Trn.mk и plusinfo.mk даваат негативен тон. | Негативно: Опишани како токсични хемикалии кои се строго забранети во ЕУ и претставуваат ризик за здравјето. | Неутрално: споменати како супстанции што не можат да се испитуваат | Неутрално: споменати како забранети супстанци без вреднување | Неутрално: Споменати како опасни супстанции кои не се испитуваат. | Неутрално: Споменати како супстанци за кои нема опрема за испитување. | Неутрално: Споменати како супстанции кои не се испитуваат. | Неутрално: Споменати како супстанции за кои нема опрема за испитување. | Не е споменато | Неутрално: Споменати како супстанца за која нема опрема за испитување. | Негативно: Опишани како токсични супстанци штетни по здравјето. |
| Бор | Повеќето извори се неутрални; само Trn.mk и plusinfo.mk даваат негативен приказ. | Негативно: Наведен како опасна супстанца што не може да се испитува во Македонија, со ризик за здравјето. | Неутрално: споменат како супстанца што не може да се испитува | Неутрално: споменат како забранета супстанца без вреднување | Неутрално: Споменат како опасна супстанција која не се испитува. | Неутрално: Споменат како супстанца за која нема опрема за испитување. | Неутрално: Споменат како супстанција која не се испитува. | Неутрално: Споменат како супстанција за која нема опрема за испитување. | Не е споменато | Неутрално: Споменат како супстанца за која нема опрема за испитување. | Негативно: Опишан како забранета и штетна супстанца во играчки. |
| Здравствени инспектори | Најголема разлика: неутрален приказ на овластувања (vecer.mk) наспроти негативен фокус на јазични бариери и кадар. | Негативно: Критикувани дека работат со половина од потребниот број и дека 58% се постари од 50 години. | Не е споменато | Негативно: укажано на ризик од неразбирање на странски документи | Негативно: Изложени на ризик да не ја разберат документацијата при увоз. | Негативно: Ризик од неразбирање странски јазици и недоволен кадар. | Не е споменато | Неутрално: Информативно споменати нивните овластувања за земање мостри. | Негативно: Ризик од неразбирање документација и неточни исплати. | Негативно: Ризик од неразбирање странски јазици и несоодветна старосна структура. | Негативно: Критикувани за недоволна стручност и јазични бариери. |
| Увозници на стоки | Еден извор дава негативен приказ, останатите се неутрални. | Неутрално: Само информативно наведено дека увезени производи може да содржат опасни хемикалии без контрола. | Не е споменато | Неутрално: споменати во контекст на увоз без вреднување | Неутрално: Споменати во контекст на процедури и оспорување резултати. | Неутрално: Споменати во контекст на процедурите за увоз. | Неутрално: Информативно споменати во контекст на увоз на играчки. | Не е споменато | Неутрално: Споменати како странки во постапката за увоз. | Неутрално: Споменати како странки во постапката за увоз. | Негативно: Субјекти кои не доставуваат заверена документација. |
Analizirano 10 od 20 virov
Primerjalne tabele in infografika uporabljajo samo prvih 10 virov. Ostali viri so prikazani spodaj ločeno.
| Vir | Naslov | |
|---|---|---|
| 15 години без ажурирање: Купуваме ли токсични играчки и козметика за деца? - Trn.mk | ||
| АЛАРМАНТНО: МАКЕДОНИЈА ИМА ЗАСТАРЕНА ЛИСТА И НЕОПРЕМЕНИ ЛАБОРАТОРИИ за да контролира штетни хемикалии во козметиката, тврдат ревизорите - Pari.com.mk | ||
| Ревизијата откри куп пропусти во ДСЗИ - Какви играчки и козметика се продаваат во продавниците?! | ||
| 16 години Македонија без листа на забранети супстанци за козметика и играчки | ||
| Ниту една лабораторија нема опрема за испитување на забранети супстанци во детските играчки - МКД.МК | ||
| 16 години не е ажурирана листата на забранети супстанци во козметиката | ||
| КОЛКУ КОЗМЕТИКАТА И ИГРАЧКИТЕ СЕ РЕИЗИЧНИ? 16 години нема ажурирање на листа на опасни состојки | ||
| ЌЕ СЕ ПРЕСИПИТА УВОЗОТ И ИЗВОЗОТ НА ИГРАЧКИ: ДЗР алармира за недоволна лабораториска опременост | ||
| Ревизијата откри пропусти во ДСЗИ - Инспекторатот најави корекции во човечките ресурси и увозот на играчки - Press24 | ||
| 15 ГОДИНИ НЕ Е АЖУРИРАНА ЛИСТАТА НА ЗАБРАНЕТИ СУПСТАНЦИ ВО КОЗМЕТИКАТА И ВО ДЕТСКИТЕ ИГРАЧКИ Купуваме ли токсични производи за деца и за хигиена? - plusinfo.mk |