article Министерот Дурмиши најави десеткратно зголемување на казните за нефер трговија 1.3.2026г.
Министерот за економија и труд, Бесар Дурмиши, најави радикално заострување на казнената политика во Законот за нефер трговски практики. Поради нецелосната примена на законот и продолжувањето на недозволените практики, планирано е десеткратно зголемување на глобите за трговците кои профитираат на сметка на граѓаните. Новите измени предвидуваат воведување санкции и за добавувачите, кои досега не беа опфатени, со цел да се спречат меѓусебни договори за зголемување на рабатот. Покрај трговските регулативи, министерот го презентираше и планот за сузбивање на сивата економија преку оперативен план од 40 милиони евра и засилени инспекциски контроли. Во фокусот на Владата остануваат и социјалните прашања, како што се новата методологија за пресметка на просечната потрошувачка кошничка и поддршката за намалување на функционерските плати за 10.000 до 13.000 денари.
| Тврдење | Клучни разлики | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Казните за нефер трговски практики ќе се зголемат десеткратно. | Сите извори го потврдуваат тврдењето без разлики. | Да: Министерот најавува 10 пати повисоки казни за трговците. | Да: Министерот најави десеткратно зголемување при континуирано непочитување. | Да: Министерот најави десеткратно зголемување ако не се почитува законот. | Да: Министерот најави зголемување на казните за 10 пати за трговците. | Да: Министерот најави десеткратно зголемување при идни прекршувања. | Да: Министерот најавува дека казните ќе се зголемат 10 пати за трговците. | Да: Министерот Дурмиши најави десеткратно зголемување на казните. | Да: Министерот најавува десет пати повисоки казни за нефер практики. | Да: Министерот најавува 10 пати повисоки казни за непочитување на законот. | Да: Министерот најавува 10 пати повисоки казни за трговците. |
| Се разгледува можност за воведување казни и за добавувачите. | Пет извори го потврдуваат тврдењето, четири не го спомнуваат. | Да: Дурмиши открива дека се размислува за глоби и за добавувачите. | Не е споменато | Не е споменато | Да: Се размислува за воведување казни и за добавувачите во законот. | Не е споменато | Да: Дурмиши открива дека се размислува за воведување глоби и за добавувачите. | Да: Се разгледува можност за казни и за добавувачите, не само трговците. | Да: Дурмиши открива дека се размислува за глоби и за добавувачите. | Да: Дурмиши открива дека се размислува за глоби и за добавувачите. | Да: Дурмиши открива дека се размислува за глоби и за добавувачите. |
| Законот за нефер трговски практики не се применува целосно иако е во сила една година. | Разлика: 7 извори потврдуваат, 3 делумно со датум (2025). | Да: Министерот потврдува дека примената не е целосна по една година. | Делумно: Се споменуваат отстапувања на терен, но законот е во сила од 2025. | Делумно: Се споменуваат отстапувања, но законот е во сила од јануари 2025. | Да: Дурмиши потврдува дека иако е во сила, примената не е целосна. | Делумно: Министерот вели дека законот е во сила од јануари 2025 година. | Да: Министерот потврдува дека иако е во сила една година, примената не е целосна. | Да: Текстот наведува дека примената не е целосна по една година. | Да: Министерот вели дека иако е во сила една година, примената не е целосна. | Да: Министерот потврдува дека примената не е целосна по една година. | Да: Министерот потврдува дека примената не е целосна по една година. |
| Трговците формално ги усогласуваат договорите, но продолжуваат со недозволени практики. | Сите извори го поддржуваат тврдењето, но разликата е во акцентот: некои (Expres.mk, МКД.мк) директно | Да: Дел од трговците формално ги усогласиле, но сепак кршат правила. | Делумно: Се укажува на непочитување на одредбите и картелско здружување. | Делумно: Се посочуваат сериозни отстапувања и непочитување на законот. | Да: Статијата наведува дека трговците формално усогласуваат, но кршат правила. | Делумно: Се споменува непочитување на законот и картелско здружување. | Да: Текстот наведува дека дел од трговците формално ги усогласиле договорите. | Да: Дел од трговците формално ги усогласиле, но сепак кршат правила. | Да: Дел од трговците формално ги усогласиле договорите, но сепак грешат. | Да: Се наведува дека и по формалното усогласување се утврдуваат прекршоци. | Да: Дел од трговците формално усогласиле, но сепак кршат правила. |
| Добавувачите се договараат со трговците за зголемување на рабатот наместо да пријавуваат притисок. | Повеќето извори го поддржуваат тврдењето, но не споменуваат контра-аргументи. | Да: Наместо пријава, добавувачите се договараат за поголем рабат. | Не е споменато | Не е споменато | Да: Министерот вели дека добавувачите се договараат наместо да пријават. | Не е споменато | Да: Министерот истакнува дека добавувачите се договараат за зголемен рабат. | Да: Министерот вели дека добавувачите се договараат за рабат. | Да: Наместо да пријават притисок, се договараат за зголемен рабат. | Да: Министерот истакнува дека добавувачите се договараат за рабатот. | Да: Наместо пријава, добавувачите се договараат за поголем рабат. |
| Министерот ја поддржува иницијативата за намалување на платите на функционерите. | Само 3 од 10 извори го потврдуваат тврдењето. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: Дурмиши експлицитно изјавува дека ја поддржува оваа иницијатива. | Не е споменато | Да: Дурмиши изјавува дека ја поддржува иницијативата за намалување на платите. | Не е споменато | Не е споменато | Да: Дурмиши изјавува дека ја поддржува иницијативата за намалување. | Не е споменато |
| Околу 11.000 вработени во јавниот сектор ќе добијат 40 отсто повисоки плати во наредните три години. | Само 3 од 10 извори го потврдуваат тврдењето; останатите молчат. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: Постигнат е договор за 40% зголемување за 11.000 вработени. | Не е споменато | Да: Министерот информира за овој договор со дел од синдикатите. | Не е споменато | Не е споменато | Да: Постигнат е договор за 40% зголемување за 11.000 вработени. | Не е споменато |
| Владата не може да му наложи на приватниот сектор да ги покачи платите. | Само 3 од 10 извори го потврдуваат тврдењето; останатите го игнорираат. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: Министерот вели дека не може да се мешаат во приватниот сектор. | Не е споменато | Да: Министерот вели дека не може да се мешаат и да му наредуваат на стопанството. | Не е споменато | Не е споменато | Да: Министерот смета дека власта не може да им наложи на стопанствениците. | Не е споменато |
| Синдикатите бараат минималната плата да изнесува 600 евра. | Само 3 од 10 извори го спомнуваат барањето, без контрадикции. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: Во текстот е наведено дека синдикатите бараат 600 евра. | Не е споменато | Да: Во текстот е наведено дека синдикатите бараат минималец од 600 евра. | Не е споменато | Не е споменато | Да: Во текстот е цитирано барањето на синдикатите за 600 евра. | Не е споменато |
| Растот на платите мора да биде резултат на реален економски раст и продуктивност. | Само два извора го покриваат тврдењето, со иста позиција. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: Дурмиши нагласува дека растот мора да е од продуктивност и раст. | Не е споменато | Да: Министерот нагласува дека растот треба да дојде од продуктивност и инвестиции. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Минималната плата е најактуелна, но и најполитизирана тема во моментот. | Само 2 од 10 извори го потврдуваат тврдењето; останатите го игнорираат. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: Министерот ја опишува темата како најактуелна и најполитизирана. | Не е споменато | Да: Дурмиши ја опишува темата како најактуелна и најполитизирана. | Не е споменато | Не е споменато | Делумно: Се вели дека темата ја бранува јавноста повеќе од еден месец. | Не е споменато |
| Се подготвуваат законски измени кои ќе поминат низ јавна дебата и собраниска процедура. | Разлика: 3 извори потврдуваат јавна дебата; 7 спомнуваат само средби или условни измени. | Делумно: Се подготвуваат измени и ќе има средби со засегнати страни. | Делумно: Министерот најави законски измени доколку продолжи непочитувањето. | Делумно: Министерот најави дека измените ќе се предложат во Собранието. | Да: Најавени се измени, владина процедура, Собрание и јавна дебата. | Делумно: Министерот најави измени на законот доколку продолжат прекршоците. | Да: Најавени се измени, јавна дебата, владина и собраниска процедура. | Делумно: Најавени се средби и можна јавна дебата пред измените. | Да: Се подготвуваат измени, ќе има јавна дебата и собраниска процедура. | Делумно: Најавени се измени и можна јавна дебата пред донесувањето. | Делумно: Се подготвуваат измени и ќе има средби со засегнати страни. |
| Ентитет | Клучни разлики | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Бесар Дурмиши | Сите извори се неутрални, без разлики. | Неутрално: Претставен како главен извор на информации и говорник. | Неутрално: министерот е главен говорник, цитиран без мета-вреднување од авторот | Неутрално: Министерот е главен говорник, цитиран без мета-вреднување од авторот. | Неутрално: Ентитетот е главен говорник и интервјуиран субјект без мета-вреднување. | Неутрално: министерот е цитиран како говорител, без мета-вреднување од авторот | Неутрално: Министерот е главен говорник и извор на информации во интервјуто. | Неутрално: Пренесени изјави и најави за законски измени без вреднување. | Неутрално: Главниот говорник во текстот, претставен информативно. | Неутрално: Главниот извор и говорник во текстот без мета-вреднување. | Неутрално: Претставен како главен говорник и извор на информации. |
| Министерство за економија и труд | Сите извори се неутрални, без разлики. | Неутрално: Информативно споменато како ресор на министерот. | Неутрално: споменато преку министерот, без експлицитно вреднување | Неутрално: Споменато преку министерот, без експлицитно вреднување. | Неутрално: Споменато како институција која ќе дава финансиска поддршка. | Неутрално: споменато преку министерот, без експлицитно вреднување | Неутрално: Институцијата е спомената како носител на законски измени и мерки. | Неутрално: Информативно споменато во контекст на надлежност на министерот. | Неутрално: Споменато како институција предводена од министерот. | Неутрално: Споменато во контекст на надлежностите на министерот. | Неутрално: Информативно споменато како институција што подготвува измени. |
| Економско-социјален совет (ЕСС) | Сите извори се неутрални, без разлики. | Не е споменато | Неутрално: споменат како форум за дебата, без вреднување | Неутрално: Споменат како место на расправа, без вреднување. | Неутрално: Информативно споменат како платформа за дијалог и претстојна седница. | Неутрално: само споменат во контекст на расправа, без вреднување | Неутрално: Споменат само информативно во контекст на претстојната седница. | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Информативно споменување на претстојна седница. | Не е споменато |
| Сојуз на синдикати на Македонија (ССМ) | ССМ: неутрално кај 3, негативно кај 2 извори. | Не е споменато | Негативно: Дурмиши ја оценува нивната кошничка како 'елитистичка' | Негативно: Дурмиши ја нарекува нивната кошничка „елитистичка“, што е критика. | Неутрално: Споменат како говорник кој бара повисока плата и најавува штрајк. | Не е споменато | Неутрално: Споменат како субјект кој најавува штрајк и има свои барања. | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Споменати како страна во дијалогот со нивните барања. | Не е споменато |
| Влада на Република Северна Македонија | **Поделба: неутрално vs позитивно (МКД.мк, biznisvesti.mk).** | Не е споменато | Неутрално: спомената како предлагач на мерки, без мета-вреднување | Неутрално: Спомената во контекст на мерки и предлози, без мета-вреднување. | Позитивно: Опишана како посветена на животниот стандард и суштинско подобрување. | Неутрално: спомената во прашање на пратеник, без мета-вреднување | Позитивно: Опишана како посветена на животниот стандард и системски решенија. | Не е споменато | Неутрално: Спомената само како дел од процедурата за законски измени. | Неутрално: Спомената како медијатор меѓу стопанството и работниците. | Не е споменато |
| Собрание на Република Северна Македонија | Сите извори неутрални; нема разлики во сентимент. | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Споменато како место за предлог-измени, без вреднување. | Неутрално: Споменато само како дел од процедурата за усвојување на закони. | Не е споменато | Неутрално: Споменато само како дестинација во законската процедура. | Не е споменато | Неутрално: Споменато како институција каде ќе се носат измените. | Не е споменато | Не е споменато |
| Европска Унија | Неутрален третман; само како референца/цел, без вреднување. | Не е споменато | Неутрално: спомената како стандард за КЗК, без вреднување | Неутрално: Спомената како референца за функционалност на КЗК, без вреднување. | Неутрално: Спомената како цел за членство и извор на законски барања. | Не е споменато | Неутрално: Спомената како извор на барањата за Законот за нефер практики. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Министерство за одбрана | Само 3 од 10 извори го спомнуваат, сите неутрално за плати. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Споменато во контекст на реализирано зголемување на платите. | Не е споменато | Неутрално: Споменато само во контекст на реализирано зголемување на платите. | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Споменато во контекст на зголемување на платите. | Не е споменато |
| Трговци | Сите извори се негативни, без разлики во сентиментот. | Негативно: Критикувани за нефер практики на грбот на граѓаните и нефер однос. | Негативно: критикувани за непочитување закон и картелско здружување | Негативно: Дурмиши ги обвинува за непочитување закон и картелско здружување. | Негативно: Критикувани за нефер практики и профитирање на грбот на граѓаните. | Негативно: критикувани за картелско здружување и непочитување закон | Негативно: Критикувани за нефер практики и профитирање на грбот на граѓаните. | Негативно: Критикувани за нефер практики и профитирање врз граѓаните. | Негативно: Критикувани за нефер практики на грбот на граѓаните. | Негативно: Критикувани за нефер практики и профитирање врз граѓаните. | Негативно: Критикувани за нефер практики и профитирање врз граѓаните. |
| Добавувачи | Сите извори негативни; само 4 не го спомнуваат. | Негативно: Обвинети за договарање со трговците и избегнување пријави. | Не е споменато | Не е споменато | Негативно: Критикувани за договарање со трговците наместо пријавување притисок. | Не е споменато | Негативно: Критикувани за договарање со трговците наместо нивно пријавување. | Негативно: Обвинети за договарање со трговците и нефер практики. | Негативно: Критикувани за договарање со трговците за рабат. | Негативно: Критикувани за договарање со трговците и избегнување пријави. | Негативно: Обвинети за договарање со трговците наместо пријавување. |
| Дистрибутери | Сите извори се неутрални; нема разлики. | Неутрално: Споменати само како засегната страна за идни средби. | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Споменати како засегната страна за претстојни состаноци. | Не е споменато | Неутрално: Споменати како засегната страна со која ќе се одржат средби. | Неутрално: Споменати само како засегната страна за идни средби. | Неутрално: Споменати како засегната страна за консултации. | Не е споменато | Неутрално: Споменати само како засегната страна за идни средби. |
| Производители | Сите извори се неутрални; нема разлики. | Неутрално: Споменати само како засегната страна за идни средби. | Неутрално: споменати како укажувачи на притисоци, без вреднување | Неутрално: Споменати како укажувачи на притисоци, без вреднување. | Неутрално: Споменати како засегната страна за претстојни состаноци. | Неутрално: споменати како укажувачи на притисоци, без вреднување | Неутрално: Споменати како засегната страна во законскиот процес. | Неутрално: Споменати само како засегната страна за идни средби. | Неутрално: Споменати како засегната страна за консултации. | Не е споменато | Неутрално: Споменати само како засегната страна за идни средби. |
| Вработени во јавен сектор | Само 3 извори го спомнуваат, сите неутрално за плати. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Споменати во контекст на постигнат договор за зголемување на платите. | Не е споменато | Неутрално: Споменати во контекст на постигнати договори за плати. | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Споменати како корисници на договореното зголемување плати. | Не е споменато |
Analizirano 10 od 13 virov
Primerjalne tabele in infografika uporabljajo samo prvih 10 virov. Ostali viri so prikazani spodaj ločeno.
| Vir | Naslov | |
|---|---|---|
| Десеткратно поголеми казни за трговците ако продолжат да не го почитуваат законот, најави Владата | ||
| Дурмиши најави драстично зголемување на казните за трговците што не го почитуваат Законот - Нова Македонија | ||
| Дурмиши: Десетпати повисоки казни за трговците ако продолжат да не го почитуваат законот - Независен Весник | ||
| Дурмиши: Десет пати повисоки казни за трговците, ако продолжат да не го почитуваат законот - МКД.МК | ||
| Дурмиши: Десетпати повисоки казни за трговците ако продолжат да не го почитуваат законот - Press24 | ||
| Дурмиши: Десет пати повисоки казни за трговците ако продолжат да не го почитуваат законот - biznisvesti.mk | ||
| ДУРМИШИ НАЈАВУВА - Десеткратно зголемување на казните за нефер трговски практики | ||
| Дурмиши: Казните за нефер трговски практики ќе се зголемат десет пати - Вечер ...1963 | Vecer MK | ||
| Дурмиши: Десет пати повисоки казни за нефер трговски практики | ||
| Дурмиши: Десет пати повисоки казни за нефер трговски практики, се размислува глоби да има и за добавувачите |