article МОН и БРО воведуваат нови програми за финансиска писменост кај учениците 13.3.2026г.
Министерството за образование и наука и Бирото за развој на образованието презентираа анализа која покажува дека македонските ученици поседуваат само теоретски познавања за финансиите, но се соочуваат со сериозни потешкотии при нивната практична примена. Според податоците на ОЕЦД, нивото на финансиска писменост кај целата популација изнесува 56%, што се смета за незадоволително, особено во услови на комплексни и агресивно рекламирани финансиски производи. Како одговор на овие наоди, надлежните институции во соработка со Народната банка и Здружението на банки развиваат нови наставни програми и методи. Планот вклучува интеграција на финансиски теми во повеќе предмети од најрана возраст, зајакнување на изборните предмети и професионален развој на наставниот кадар, со цел создавање одговорни индивидуи способни да носат информирани економски одлуки.
| Тврдење | Клучни разлики | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Само 56% од населението во Македонија е финансиски писмено според податоците на ОЕЦД. | Алфа не го наведува ОЕЦД, другите ја потврдуваат врската. | Да: Министерката Јаневска потврдува 56% писменост според ОЕЦД. | Да: Податоците на ОЕЦД го потврдуваат овој процент за населението. | Да: Министерката Јаневска потврдува ниво од 56% според ОЕЦД. | Делумно: Јаневска потврдува 56% писменост, но не го споменува ОЕЦД. | Да: Податоците на ОЕЦД го потврдуваат овој процент за земјата. | Да: Министерката потврдува дека според ОЕЦД нивото е 56%. | Да: Јаневска потврдува дека според ОЕЦД 56% од населението е писмено. | Да: Јаневска потврдува дека според ОЕЦД 56% се финансиски писмени. | Да: Јаневска потврдува дека според ОЕЦД 56% од населението е писмено. | Да: Јаневска потврдува дека според ОЕЦД писменоста е околу 56%. |
| Македонските ученици имаат теоретско познавање на финансиските поими, но не знаат да ги применат во пракса. | Единство во ставот, разлики во изворот (БРО наспроти Јаневска). | Да: Статијата наведува дека учениците паѓаат на практично штедење. | Да: Истражувањето на БРО покажува познавање поими, но не и примена. | Да: Статијата наведува силна теорија, но слаба пракса кај основците. | Да: БРО потврдува дека имаат познавање, но не можат да го применуваат. | Да: Имаат основни знаења, но тешко ги применуваат во пракса. | Да: Јаневска изјави дека имаат основни знаења, но не за примена. | Да: Истражувањето покажува познавање на поими, но не и нивна примена. | Да: Имаат познавање за базични поими, но не и за примена во животот. | Да: Истражувањето на БРО покажува познавање поими, но не и примена. | Да: Јаневска вели дека имаат познавање поими, но не и примена. |
| 75% од четвртоoдделенците знаат што е буџет, но 60% не знаат да распоредат џепарлак. | Само Press24 го потврдува податокот, другите го премолчуваат. | Не е споменато | Не е споменато | Да: Податоците од анализата на Бирото точно го потврдуваат ова. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| 90% од деветтоодделенците го разбираат поимот буџет, но само 30% знаат да пресметаат камата. | Само Press24 го пренесува податокот, другите го премолчуваат. | Не е споменато | Не е споменато | Да: Статијата ги наведува овие проценти за деветтоодделенците. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Министерството за образование развива нови програми за управување со средства и проценка на ризици. | Речиси сите потврдуваат, Press24 акцентира содржини во учебници. | Да: Јаневска истакна дека развиваат програми за управување и ризици. | Да: Министерката Јаневска потврди развој на вакви програми. | Делумно: Се препорачуваат нови содржини и вежби во учебниците. | Да: Јаневска изјави дека развиваат програми за управување и ризици. | Да: МОН развива програми за управување со средства и проценка на ризици. | Да: МОН и БРО развиваат програми за управување и ризици. | Да: МОН со други институции развива програми за менаџирање и ризици. | Да: МОН со други институции развива програми за управување и ризици. | Да: Јаневска изјави дека развиваат програми за управување и ризици. | Да: МОН со други институции развива програми за овие вештини. |
| Финансиската писменост е веќе воведена како изборен предмет од 4-то до 9-то одделение. | Повеќето потврдуваат, Trn и 24.mk се помалку децидни. | Да: Воведен е изборниот предмет „Финансиски знаења“ за тие одделенија. | Да: Директорката на БРО вели дека е дел од слободните изборни предмети. | Да: Директорката потврдува дека постои како слободен изборен предмет. | Да: Тримчевска потврдува дека постои како изборен предмет од 4 до 9 одд. | Делумно: Се споменува учење од најрана возраст преку нови програми. | Да: Наведено е дека предметот постои како изборен во тие одделенија. | Да: Тримчевска потврдува дека постои како слободен изборен предмет. | Делумно: Се залагаат за подобрување на состојбата преку изборни предмети. | Да: Тримчевска потврди дека постои како изборен од 4-то до 9-то одд. | Да: Наведено е дека постои како слободен изборен предмет во тој опсег. |
| Финансиските производи на пазарот се често комплексни и тешко разбирливи за граѓаните. | Дел потврдуваат преку Славески, повеќето воопшто не споменуваат. | Делумно: Се споменува дека светот станува покомплексен на економски план. | Да: Гувернерот Славески нагласи дека производите се комплексни. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: Славески вели дека продуктите се комплексни и тешки за разбирање. | Не е споменато | Да: Славески посочи дека продуктите се комплексни и тешки за разбирање. | Не е споменато |
| Само една третина од возрасните во светот се финансиски писмени според Стандард и Пурс. | Малцинство цитираат извор преку Славески, останатите премолчуваат. | Не е споменато | Да: Статијата го цитира истражувањето на Стандард и Пурс. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: Славески цитира истражување на Стандард и Пурс со овој податок. | Не е споменато | Да: Славески цитира истражување на Стандард и Пурс со овој податок. | Не е споменато |
| Народната банка развива едукативни материјали и игри за ученици и специфични професии. | Разлики во деталите за целните групи и директната улога на НБ. | Делумно: Се наведува соработка со Народната банка за развој на програми. | Да: НБ развива материјали за ученици и за полиција, армија, здравство. | Делумно: Се препорачуваат игри со пари, но не е именувана НБРМ. | Делумно: Се споменува соработка со НБ за развој на програми за млади. | Делумно: Се споменува соработка со НБ за развој на програми за млади. | Делумно: Се споменува соработка со НБ за развој на програми за млади. | Да: Изработени се материјали, игри и се планираат програми за професии. | Делумно: Народната банка е наведена како партнер во развој на програмите. | Да: Славески спомена игри за ученици и програми за полиција, армија итн. | Делумно: Се споменува дека НБ соработува во развивање програми за млади. |
| Новиот закон за високо образование наскоро ќе влезе во владина процедура и покрај отпорот. | Само „Слободен печат“ потврдува, останатите целосно премолчуваат. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: Јаневска е децидна дека законот наскоро оди во владина процедура. |
| Отпорот кон новиот закон за високо образование доаѓа од страв од повисоки критериуми. | Само „Слободен печат“ го пренесува ставот, другите го премолчуваат. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: Јаневска тврди дека отпорот е поради страв од нови услови. |
| Постои глобален тренд на интеграција на финансиската едукација по кризата во 2008 година. | Мал дел потврдуваат преку Славески, останатите целосно премолчуваат. | Не е споменато | Да: Славески истакна глобален тренд по кризата 2008-2009. | Не е споменато | Не е споменато | Not Mentioned | Не е споменато | Да: Славески посочи дека по 2008 г. во светот е присутен овој тренд. | Не е споменато | Да: Славески истакна дека овој тренд е присутен по кризата од 2008. | Not Mentioned |
| Постои глобален тренд на интеграция на финансиската едукација по кризата во 2008 година. | Целосен молк кај сите медиуми; тврдењето воопшто не е третирано. | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned | Не е споменато | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned | Не е споменато |
| Ентитет | Клучни разлики | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Весна Јаневска | Единствен пристап: сите извори неутрално ја пренесуваат како говорник. | Неутрално: цитирана како говорник за образовните програми | Неутрално: Цитирана како говорник за активностите на министерството. | Неутрално: Цитирана како министерка за образование и наука. | Неутрално: Говорник кој презентира податоци и планови за едукација. | Неутрално: Говорник кој информира за нови образовни програми. | Неутрално: Говорник кој изнесува податоци и најавува програми. | Неутрално: Говорник кој презентира планови за подобрување на состојбата. | Неутрално: Пренесени изјави и заложби без мета-вреднување. | Неутрално: Цитирана како говорник за образовните политики. | Неутрално: Јаневска е главен говорник, пренесува информации без мета-оцена. |
| Милка Тримчевска | Единствен извор е неутрален, без разлики во ставот или акцентот. | Неутрално: цитирана како говорник за фокусот на БРО | Неутрално: Цитирана како говорник за извештајот и насоките. | Неутрално: Цитирана како директорка на БРО. | Неутрално: Говорник кој објаснува постоечки наставни програми. | Неутрално: Говорник кој ги објаснува целите на Бирото. | Неутрално: Говорник кој ги објаснува целите на програмите на БРО. | Неутрално: Говорник кој презентира извештај и тековни програми. | Не е споменато | Неутрално: Пренесува информации за извештајот и програмите на БРО. | Неутрално: Директорката е цитирана како извор на информации за извештај. |
| Трајко Славески | Единствен приказ: неутрален говорник за финансиска едукација. | Не е споменато | Неутрално: Цитиран како говорник за финансиската едукација. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Говорник кој укажува на потребите од финансиска едукација. | Не е споменато | Неутрално: Цитиран како говорник за активностите на Народната банка. | Не е споменато |
| Министерство за образование и наука | Единство во неутралноста: фокус на министерката наспроти институцијата. | Неутрално: споменато во контекст на активностите на министерката | Неутрално: Споменато во контекст на соработка и развој на програми. | Неутрално: Споменато преку функцијата на министерката Јаневска. | Неутрално: Споменато во контекст на развој на нови програми. | Неутрално: Информативно споменато како носител на активности. | Неутрално: Информативно споменато како носител на активности. | Неутрално: Споменато како институција која развива програми и раководи. | Неутрално: Споменато како институција која развива програми. | Неутрално: Споменато како институција која развива програми и соработува. | Неутрално: Споменато во контекст на соработка и законски процедури. |
| Биро за развој на образованието (БРО) | Единствен неутрален приказ како технички спроведувач на програми. | Неутрално: споменато преку изјавата на директорката | Неутрално: Споменато како спроведувач на истражувањето и соработник. | Неутрално: Информативно споменато како автор на анализата. | Неутрално: Извор на анализи и соработник во нови програми. | Неутрално: Споменато како институција која развива програми. | Неутрално: Споменато како институција која развива програми. | Неутрално: Споменато како спроведувач на истражувањето и програмите. | Неутрално: Споменато како спроведувач на истражувањето. | Неутрално: Споменато како спроведувач на истражувањето и програмите. | Неутрално: Информативно споменато како носител на програми и извештаи. |
| Народна банка | Единствен став: сите извори неутрално ја претставуваат како партнер. | Неутрално: спомената како соработник во развој на програми | Неутрално: Спомената како институција која развива едукативни материјали. | Не е споменато | Неутрално: Информативно спомената како партнер во програмите. | Неутрално: Спомената како соработник во едукативни програми. | Неутрално: Само информативно наведена како соработник на програми. | Неутрално: Спомената како соработник во развој на едукативни програми. | Неутрално: Информативно спомената како соработник на програмите. | Неутрално: Спомената како партнер во едукацијата и извор на активности. | Неутрално: Спомената како партнерска институција во едукативни програми. |
| ОЕЦД (OECD) | Единствен извор на податоци без идеолошки разлики во пристапот. | Неутрално: споменат како извор на анализи | Неутрално: Споменато како извор на статистички податоци. | Неутрално: Споменато како извор на истражување за писменост. | Не е споменато | Неутрално: Цитиран извор на статистички податоци. | Неутрално: Цитиран извор на статистички податоци. | Неутрално: Цитиран извор на статистички податоци за писменоста. | Неутрално: Цитирано како извор на статистички податоци. | Неутрално: Цитиран извор на статистички податоци за писменоста. | Неутрално: Цитирана како извор на статистички податоци за писменост. |
| Министерство за финансии | Единствен третман кај сите, освен Press24 кој воопшто не известува. | Неутрално: споменато како институционален соработник | Неутрално: Информативно споменато како соработник во програмите. | Не е споменато | Неутрално: Информативно споменато како партнер во програмите. | Неутрално: Споменато како институционален партнер. | Неутрално: Информативно споменато во контекст на соработка. | Неутрално: Информативно споменато како иден соработник во процесот. | Неутрално: Информативно споменато во контекст на соработка. | Неутрално: Информативно споменато како соработник во процесот. | Неутрално: Наведено како соработник во развојот на програми. |
| Управа за јавни приходи (УЈП) | Едногласен неутрален приказ како технички партнер во соработка. | Неутрално: спомената преку акронимот ДАП како соработник | Неутрално: Информативно спомената како институција соработник. | Не е споменато | Неутрално: Информативно спомената како партнер во програмите. | Неутрално: Индиректно спомената како дел од соработката. | Неутрално: Индиректно спомената преку акронимот ДАП. | Неутрално: Само набројана како институција вклучена во соработката. | Неутрално: Информативно спомената како дел од институциите. | Неутрално: Наведена како една од институциите вклучени во соработката. | Неутрално: Спомената како институција вклучена во едукација на децата. |
| Здружение на банки во Македонија | Единство во неутралноста; варира само терминот (Здружение/Асоцијација). | Неутрално: споменато како дел од институционалната соработка | Неутрално: Споменато како Асоцијација на банки во контекст на соработка. | Не е споменато | Неутрално: Информативно споменато како партнер во програмите. | Неутрално: Споменато како партнер во процесот на едукација. | Неутрално: Информативно наведено како институција соработник. | Неутрално: Споменато како партнер во развојот на нови програми. | Неутрално: Споменато како соработник (како Асоцијација на банки). | Неутрално: Споменато (како Асоцијација) во контекст на соработка. | Неутрално: Споменато (како Асоцијација) во листата на соработници. |
| Стандард и Пурс | Единствен извор за глобални истражувања со неутрален тон. | Не е споменато | Неутрално: Споменато како извор на глобално истражување. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Цитиран извор за глобално истражување. | Не е споменато | Неутрално: Цитиран извор за глобално истражување. | Не е споменато |
| Влада на Република Македонија | Преовладува отсуство; само два извора се неутрални и процедурални. | Неутрално: индиректно спомената преку државните институции | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Спомената само во контекст на претстојна владина процедура. |
Analizirano 10 od 11 virov
Primerjalne tabele in infografika uporabljajo samo prvih 10 virov. Ostali viri so prikazani spodaj ločeno.
| Vir | Naslov | |
|---|---|---|
| Заглавени во теорија: Само половина од населението е финансиски писмено - каде греши образованието? | ||
| УЧЕНИЦИТЕ ЗНААТ ПОИМИ - Но не умеат да ги применуваат во животот | ||
| Бирото за образование анализираше колку основците во Македонија се финансиски (не)писмени - Press24 | ||
| Јаневска: Нашето население е писмено финансиски околу 56%, што е незадоволително | ||
| Само 56% од населението е финансиски писмено - учениците имаат проблем со примената на знаењата | ||
| Само 56% од населението е финансиски писмено - учениците не знаат да ги применат основните финансиски знаења | ||
| Јаневска: Речиси 56 отсто од населението е финансиски писмено, преку изборни предмети ќе се подобрува состојбата - Независен Весник | ||
| Јаневска: Речиси 56 отсто од населението е финансиски писмено, преку изборни предмети ќе се подобрува состојбата | ||
| Преку изборни предмети ќе се подобрува состојбата во образованието, смета Јаневска - Нова Македонија | ||
| Населението е писмено финансиски околу 56%, затоа со банките и УЈП ги учиме децата како да штедат и вложуваат, вели Јаневска - Слободен печат |