article Мицкоски и Јаневска го презентираа новиот пакет закони за високо образование 16.4.2026г.
Премиерот Христијан Мицкоски и министерката за образование Весна Јаневска го претставија новиот пакет на три закони за високо образование, кои имаат за цел да стават крај на долгогодишните „експерименти“ во секторот. Владата најави системски реформи кои вклучуваат нов модел на финансирање базиран на резултати, меритократија при вработувањето на најдобрите студенти и зголемени критериуми за академско напредување со цел подобрување на позицијата на домашните универзитети на Шангајската листа. Процесот беше опишан како целосно транспарентен и инклузивен, со вклученост на ректорите и академската заедница, иако не помина без одредени забелешки. Додека власта тврди дека се надминати дезинформациите за загрозување на автономијата, студентските претставници и опозицијата изразија загриженост за одредени технички решенија, како мандатите на студентските лидери, условите во студентските домови и потенцијалната владина контрола врз универзитетските совети.
| Тврдење | Клучни разлики | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Новиот закон за високо образование има за цел да го спречи одливот на млади луѓе од државата. | Доминира владин наратив; УМНО.МК целосно го игнорира тврдењето. | Да: Власта го претставува како реформа за задржување на младите. | Да: Се наведуваат решенија што ќе ги задржат младите во земјава. | Не е споменато | Да: Владата го претставува како реформа за задржување на младите. | Да: Мицкоски изјави дека законот создава услови младите да останат дома. | Да: Мицкоски нагласи дека се создаваат услови младите да останат. | Да: Мицкоски вели дека решението создава услови младите да останат тука. | Да: Мицкоски нагласува дека законот создава услови младите да останат. | Да: Мицкоски вели дека законот создава услови младите да останат тука. | Да: Премиерот изјави дека ќе направи сè за да ги задржи младите дома. |
| Најуспешните студенти и стипендисти на топ 100 светски универзитети ќе имаат предност при вработување на државните универзитети. | Повеќето потврдуваат, Meta.mk пренесува демант за фаворизирање. | Да: Најавено е дека овие студенти ќе имаат предност при вработување. | Не е споменато | Не е споменато | Да: Текстот потврдува предност за овие категории при вработување. | Да: Премиерот потврди предност за овие студенти и инженерски прстени. | Да: Потврдено од премиерот за најдобрите студенти и тие од топ 100. | Да: Премиерот потврдува предност за овие студенти при вработување. | Да: Текстот потврдува предност за овие студенти при вработување. | Не е споменато | Делумно: Јаневска негира дека ќе се вработуваат богати наместо најдобрите. |
| Се воведува нов модел на финансирање на универзитетите базиран на постигнати резултати и отчетност. | Повеќето потврдуваат, дел со детали за меритократија, два молчат. | Да: Најавен е модел со развојна и компонента за успешност. | Да: Се споменува стабилно петгодишно финансирање и меритократија. | Делумно: Се споменува меритократија преку показатели за продуктивност и мерливост на квалитет. | Да: Најавен е модел со развојна и компонента за успешност. | Да: Мицкоски најави модел базиран на развој, резултати и отчетност. | Не е споменато | Да: Се воведува модел каде дел од средствата зависат од резултатите. | Да: Се воведува модел каде средствата зависат од резултати и отчетност. | Делумно: Се споменува меритократија преку показатели и мерливост на квалитет. | Не е споменато |
| Буџетот за универзитетите за оваа година е зголемен на 7,5 милијарди денари. | Само дел од медиумите го пренесуваат податокот како факт. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: Мицкоски соопшти дека буџетот е 7,5 милијарди денари. | Да: Наведено е дека буџетот годинава изнесува 7,5 милијарди денари. | Да: Наведено е дека буџетот изнесува 7,5 милијарди денари. | Не е споменато | Не е споменато |
| Законот од 2018 година се смета за штетен експеримент кој го намалил квалитетот на високото образование. | Повеќето потврдуваат штета; разлики во фокусот врз МОН или УКИМ. | Делумно: Мицкоски го поврзува законот од 2018 со падот на УКИМ. | Да: МОН тврди дека законот од 2018 направил катастрофална штета. | Делумно: Јаневска го критикува принципот на работа од 2018 година кога закони носел кабинетот. | Не е споменато | Да: Јаневска рече дека законот од 2018 ја оштетил целата академија. | Да: Мицкоски го нарече полошо решение кое довело до намален квалитет. | Делумно: Се споменува крај на експериментите и импровизациите во образованието. | Делумно: Мицкоски вели „доста со експерименти“ и „темни времиња“, имплицирајќи го претходниот период. | Да: Мицкоски вели дека законот од 2018 нанел големи штети. | Да: Мицкоски и Јаневска го нарекоа експеримент што го оштетил квалитетот. |
| Процесот на подготовка на новите закони траел година и пол и бил целосно транспарентен. | Разлики во потврдата на рокот наспроти само на транспарентноста. | Да: Министерката тврди дека процесот е транспарентен и трае 1,5 година. | Делумно: Јаневска вели дека дебатата траела долго и не била одглумена. | Да: Министерката нагласи дека процесот е транспарентен и трае една и пол година. | Не е споменато | Делумно: Јаневска тврди дека е целосно транспарентен, но не спомнува рок. | Не е споменато | Делумно: Се вели дека имало широка дебата и не е зад затворени врати. | Делумно: Се споменува широка расправа и партнерство, но не е наведен точниот период од година и пол. | Да: Текстот наведува дека по една и пол година расправи влегува во процедура. | Делумно: Јаневска тврди дека процесот бил целосно транспарентен. |
| Постигнат е консензус меѓу Владата и академската заедница за содржината на законските решенија. | Власта тврди партнерство, фелата и студентите негираат консензус. | Не: Академската заедница и синдикатите реагираат дека се игнорирани. | Делумно: Власта тврди дека се согласни, но Најчевска и НАкС се против. | Не: НАкС реагира и бара продолжување на дискусијата поради несоодветни решенија. | Не: Универзитетите и студентите имаат спротивни мислења и забелешки. | Делумно: Јаневска вели дека прифатиле сугестии, но студентите критикуваат. | Делумно: Се споменува партнерски однос и вградени забелешки од дебати. | Да: Мицкоски тврди дека имаат партнерски однос и заедничко решение. | Да: Мицкоски тврди дека е воспоставен вистински партнерски однос. | Да: Наведено е дека академската фела и Министерството се усогласиле. | Делумно: Јаневска вели дека прифатиле сугестии, но студентите имаат критики. |
| Студентите бараат мандатите на нивните претставници да траат 2 години без право на реизбор. | Повеќето молчат; МОФ и Мета потврдуваат, Трн е делумен. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Делумно: Студентите бараат мандат од 2 години, реизборот не е споменат. | Да: Николовски потврди дека тоа е нивното барање наспроти предлогот. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: Николовски потврди дека тоа е нивното конкретно барање. |
| Националното студентско тело сè уште не е формално признаено во предлог-законот. | Дел потврдуваат преку Николовски, останатите целосно премолчуваат. | Да: ФОП тврди дека телото нема да биде правно признаено. | Не е споменато | Не е споменато | Да: Студентите инсистираат на негово формално признавање во законот. | Да: Николовски посочи дека телото не е предвидено во законот. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: Студентот Николовски вели дека телото не е вклучено во законот. | Да: Николовски посочи дека телото не е предвидено во законот. |
| Независниот академски синдикат (НАкС) предупредува дека МОН ќе може да врши статусни промени на универзитетите без нивна согласност. | Малку медиуми алармираат, повеќето целосно го премолчуваат ризикот. | Делумно: Професори од три универзитети алармираат за оваа одредба. | Не е споменато | Делумно: НАкС предупредува на сериозен упад на политиката во универзитетската автономија. | Делумно: Професори предупредуваат за ова, но НАкС не е именуван. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Новиот закон предвидува поголема вклученост на бизнис заедницата во креирањето на студиските програми. | Повеќето молчат; Локално и Алфа потврдуваат преку различни агли. | Не е споменато | Да: Предвидено е интензивирање на учеството на бизнис заедницата. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: Ректорката Ангелова ја нагласува соработката со бизнис секторот. | Не е споменато |
| Се планира зголемување на научната продукција за подобрување на рангирањето на Шангајската листа. | Директна потврда наспроти имплицитно поврзување на науката со рангот. | Делумно: Мицкоски ги критикува професорите што не пишуваат трудови. | Да: Се споменува вбројување на Шангајската листа преку продуктивност. | Делумно: Се споменуваат показатели за истражувачка продуктивност и видливост на установите. | Делумно: Се споменуваат научни трудови со импакт фактор. | Не е споменато | Делумно: Се споменува поддршка на научни трудови за квалитет. | Да: Се стимулира науката за напредок на Шангајската ранг листа. | Делумно: Се споменува стимулација на науката и меѓународна видливост, што имплицира рангирање. | Делумно: Се споменува подобар ранг и истражувачка продуктивност. | Не е споменато |
| Владата тврди дека опозицијата нема суштински забелешки и дека постои поддршка од академските кругови блиски до неа. | Различен фокус: од потврда на поддршка до политички обвинувања. | Делумно: Мицкоски ги нарекува критичарите „политички шпекуланти“. | Делумно: Се споменуваат критики од опозицијата и поддршка од ректорите. | Не е споменато | Делумно: Министерката верува во поддршка, но ДУИ веќе се спротивстави. | Да: Јаневска рече дека опозицијата го поддржува преку лица од академијата. | Не е споменато | Делумно: Се споменуваат опозициски структури кои не сакаат квалитет. | Делумно: Мицкоски ја критикува опозицијата за „темни времиња“, но не ги анализира нивните конкретни забелешки... | Не е споменато | Да: Јаневска вели дека опозицијата го поддржува преку лица од академијата. |
| Министерството за образование ги демантира тврдењата дека со новиот закон се нарушува универзитетската автономија. | Власта негира, дел медиуми премолчуваат или бараат нијанси. | Да: Премиерот и министерката тврдат дека критиките се манипулација. | Да: Јаневска ги посочи овие тврдења како лажни вести. | Делумно: Јаневска тврди дека законот нуди можности и меритократија наспроти критиките на НАкС. | Да: Владата тврди дека автономијата е зачувана наспроти критиките. | Да: Јаневска изјави дека не е точно дека се нарушува автономијата. | Не е споменато | Делумно: Мицкоски негира намера за земање на нечии права. | Делумно: Мицкоски вели дека нема наметнување туку партнерство, што индиректно ја брани автономијата. | Не е споменато | Да: Јаневска изјави дека не е точно дека се нарушува автономијата. |
| Министерството за образование ги демантира твдењата дека со новиот закон се нарушува универзитетската автономија. | Локално демантира, Умно нуди контекст, другите молчат. | Not Mentioned | Да: Јаневска ги посочи овие тврдења како лажни вести. | Делумно: Јаневска тврди дека законот нуди можности и меритократија наспроти критиките на НАкС. | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned |
| Ентитет | Клучни разлики | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Христијан Мицкоски | Доминира неутралност; Trn.mk бележи критика, другите само цитати. | Неутрално: Премиерот е цитиран како го фали законот и ги напаѓа критичарите. | Неутрално: Говорник кој го промовира законот како државно прашање. | Не е споменато | Неутрално: Премиерот е споменат како говорник и прозван од активист. | Неутрално: Премиерот е само цитиран како говорник без мета-вреднување. | Неутрално: Говорник кој најавува законски измени и реформи. | Неутрално: Премиерот е главен говорник, пренесен без мета-вреднување. | Неутрално: Премиерот е главен говорник, цитиран без мета-вреднување. | Неутрално: Премиерот е цитиран како говорник без мета-вреднување. | Неутрално: Премиерот е цитиран како говорник за реформите. |
| Весна Јаневска | Доминантно неутрално претставена, со позитивен акцент кај Lider.mk. | Неутрално: Министерката е цитирана како го презентира и фали законот. | Неутрално: Говорник кој ги објаснува придобивките и процесот на законот. | Неутрално: Претставена како главен говорник и извор на информации. | Неутрално: Министерката е цитирана како презентер на законот. | Неутрално: Министерката е само цитирана како говорник без мета-вреднување. | Неутрално: Говорник кој ги објаснува предностите на новиот закон. | Позитивно: Премиерот експлицитно ѝ се заблагодарува за придонесот. | Не е споменато | Неутрално: Министерката е цитирана како говорник без мета-вреднување. | Неутрално: Министерката е главен извор на информации и цитати. |
| Министерство за образование и наука (МОН) | Поделеност: од остри критики за автономија до пофалби за дијалог. | Негативно: Критикувано за нетранспарентност и игнорирање на предлози. | Неутрално: Информативно споменато како предлагач кој прифатил забелешки. | Негативно: Критикувано од НАкС за инсистирање на лоши решенија. | Негативно: Критикувано за задирање во автономијата и игнорирање барања. | Неутрално: Индиректно споменато преку министерката без вреднување. | Не е споменато | Неутрално: Индиректно споменато преку министерката и процесот на дебата. | Не е споменато | Позитивно: Текстот наведува дека се усогласиле за квалитетот на законите. | Неутрално: Информативно споменато преку министерката Јаневска. |
| Влада на Република Северна Македонија | Критики за автономијата наспроти сувопарен институционален опис. | Негативно: Критикувана од синдикатите за упад во автономијата. | Неутрално: Спомената како организатор на средбата со академската заедница. | Негативно: Критикувана од НАкС за загрозување на квалитетот и автономијата. | Негативно: Текстот ја контрастира владината реторика со лошата реалност. | Неутрално: Спомената само како институција предводена од премиерот. | Неутрално: Спомената како институција каде се одржува прес-конференција. | Неутрално: Спомената како предлагач на законот во информативен контекст. | Неутрално: Спомената само како институција со која раководи говорникот. | Неутрално: Индиректно спомената преку премиерот и министерката. | Неутрално: Спомената во контекст на координативното тело и премиерот. |
| Александар Николовски | Единствен извор за студентски активизам и критика кон власта. | Неутрално: Цитиран како активист кој бара вклученост на младите. | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Студентски активист кој го критикува премиерот. | Неутрално: Студентот е само цитиран како говорник кој упатува критики. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Студентот е цитиран како говорник за студентските барања. | Неутрално: Цитиран како говорник кој упатува критики кон процесот. |
| Независен академски синдикат (НАкС) | Единствен критички глас во мал дел медиуми, кај останатите отсутен. | Неутрално: Говорник кој алармира за штети од законот без мета-вреднување. | Неутрално: Споменат во контекст на потреба од консултации со синдикатите. | Неутрално: Цитиран како критички говорник без мета-вреднување. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Македонска академија на науките и уметностите (МАНУ) | Единствен неутрален третман како консултант, без разлики. | Не е споменато | Неутрално: Спомената како една од консултираните страни за законот. | Неутрално: Спомената како консултирана страна во процесот. | Не е споменато | Неутрално: Спомената како учесник во консултациите за законот. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Спомената како учесник во консултациите за законот. |
| Универзитет Св. Кирил и Методиј (УКИМ) | Фокус на академски пад наспроти буџетски и инфраструктурни маки. | Неутрално: Споменат во контекст на пад на ранг-листата и поранешен лидер. | Неутрално: Индиректно споменат преку забелешките за најголемиот универзитет. | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Споменат во контекст на распределба на буџет и услови. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Ректорката на УКИМ е цитирана како говорник. | Неутрално: Споменат во контекст на буџетски споредби и инфраструктура. |
| Национално студентско тело | Фокус на правниот статус наспроти барањата за признавање. | Неутрално: Споменато во контекст на неговото правно непризнавање. | Неутрално: Студентите се споменати како учесници со низа забелешки. | Не е споменато | Неутрално: Споменато во контекст на барањата за формално признавање. | Неутрално: Споменато во контекст на неговото формално признавање. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Споменато како субјект чие вклучување е барање на студентите. | Неутрално: Споменато како тело кое сè уште не е формално признаено. |
| Универзитет на Југоисточна Европа | Минимално споменат како потписник, без детална анализа. | Неутрално: Споменат како потписник на писмо против реформите. | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Еден од потписниците на писмото за загриженост. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Шангајска ранг-листа | Репер за квалитет кај дел, останатите воопшто не го третираат. | Неутрално: Спомената како референца за квалитетот на универзитетите. | Неутрално: Спомената како цел за напредок на високото образование. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Спомената како главен репер за квалитет на образованието. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Инженерски прстен | Лидер го велича како престиж, другите само како услов за работа. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Споменат како критериум за предност при вработување. | Не е споменато | Позитивно: Добитниците се вреднувани како врвни и со предност за работа. | Неутрално: Споменат како критериум за предност при вработување. | Не е споменато | Не е споменато |
| Собрание на Република Северна Македонија | Единствен неутрален фокус врз процедуралната улога на домот. | Неутрално: Споменато само како дестинација каде се праќаат законите. | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Споменато само како дестинација каде се испраќа законот. | Неутрално: Споменато како место каде треба да се носи законот. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Споменато само како дестинација за законската процедура. | Неутрално: Споменато како место каде треба да се носи законот. |
Analizirano 10 od 25 virov
Primerjalne tabele in infografika uporabljajo samo prvih 10 virov. Ostali viri so prikazani spodaj ločeno.
| Vir | Naslov | |
|---|---|---|
| Власта не кажува кои предлози за измени на законот за високо образование ги прифатила - Слободен печат | ||
| Најчевска: Предложениот закон за високо образование е изваден од малиот мозок, контрадикторен на самиот себе, нереален и нефункционален - Локално | ||
| Јаневска: Прифативме бројни сугестии за новите закони за високо образование и наука | ||
| Законот за високо образование: реформа или илузија за квалитет? - Trn.mk | ||
| Со новиот Закон за високо образование премиерот ќе ги задржува младите дома, студентите со критики | ||
| Зибери: Забелешките на Универзитетите не се земени во предвид - Ходаи смета дека Законот за високо образование е "илузија за квалитет" | ||
| МИЦКОСКИ: Новото законско решение отвора иднина младите да го градат својот животен и професионален пат во сопствената држава | ||
| Мицкоски: Доста со експерименти во образованието, да почнеме со системски решенија, кои ќе определат иднината на државата! | ||
| Новиот закон за високо образование тргнува кон собраниска процедура | ||
| Со новиот Закон за високо образование премиерот ќе ги задржува младите дома, студентите со критики |