article САД и Иран пред договор за Ормускиот теснец и нуклеарната програма 24.5.2026г.
Американскиот претседател Доналд Трамп и државниот секретар Марко Рубио најавија значителен напредок во преговорите со Иран за завршување на тримесечниот конфликт. Нацрт-договорот, кој е во завршна фаза на усогласување, предвидува 60-дневно примирје, деминирање и повторно отворање на стратешкиот Ормуски теснец за слободна пловидба без такси. Во замена, САД би ја укинале блокадата на иранските пристаништа и би овозможиле извоз на нафта преку одредени исклучоци од санкциите. Иако иранскиот врховен лидер ајатолахот Моџтаба Хамнеи наводно го одобрил нацртот, иранските медиуми и официјални претставници остануваат претпазливи околу конечните детали. Спорните точки вклучуваат динамика на одмрзнување на иранските средства и иднината на залихите на високо збогатен ураниум. Паралелно, договорот би вклучил и прекин на војната меѓу Израел и Хезболах во Либан, што предизвикува безбедносни консултации во израелскиот државен врв.
| Тврдење | Клучни разлики | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| САД и Иран се блиску до постигнување 60-дневен прекин на огнот. | Различни временски рокови: 30 vs 60 дена. | Делумно: Аксиос објави дека пактот би вклучувал 60-дневно примирје. | Да: Нацрт-договорот предвидува прекин на огнот од 60 дена. | Не е споменато | Делумно: Се споменува 60-дневен рок за конечен договор. | Делумно: Се споменува надеж за договор за продолжување на прекин на огнот. | Делумно: Се споменува фазна рамка и преговори за ураниум во рок од 30 до 60 дена. | Не: Статијата споменува 30-дневен период на преговори. | Делумно: Се споменува 60-дневен период за преговори за нуклеарната програма. | Не е споменато | Не е споменато |
| Иран начелно се согласил да се откаже од своите залихи на високо збогатен ураниум. | Поделба: некои потврдуваат, други негираат. | Не: Иран ги отфрла барањата да се откаже од својот ураниум. | Да: Иран во принцип се согласил да се откаже од дел од залихите. | Делумно: Трамп вели дека ќе се откажат, но не потврдува договор. | Не е споменато | Не е споменато | Да: Текстот наведува дека плановите за откажување ќе бидат договорени наскоро. | Не: Иран бара укинување на ограничувањата за збогатување ураниум. | Не е споменато | Не: Трамп бара предавање, Иран сака тоа да биде во втора фаза. | Не: Техеран предложи нуклеарното прашање да се реши во втора фаза. |
| Ормускиот теснец ќе биде повторно отворен за пловидба без наплата на такси. | Само meta.mk потврдува без такси; МКД.мк негира. | Делумно: Рубио изјави дека тоа би можело да се обезбеди доколку успее договорот. | Делумно: Се споменува обновување на сообраќајот, но не и таксите. | Не е споменато | Не е споменато | Делумно: Се споменуваат преговори за повторно отворање на теснецот. | Да: Аксиос објави дека договорот нема да вклучува патарини за бродовите. | Не: Иран наплаќа такси за премин на бродови во теснецот. | Делумно: Се споменува обновување на комерцијалниот сообраќај низ теснецот. | Не е споменато | Не е споменато |
| Иран ќе ги отстрани мините поставени во водите на Ормускиот теснец. | Сите извори не го спомнуваат тврдењето. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| САД ќе ја укинат блокадата на иранските пристаништа и ќе воведат исклучоци од санкциите за нафта. | Различни позиции: meta.mk потврдува, 365.com.mk негира. | Делумно: Исклучоците за нафта се споменати како дел од пактот и отворено прашање. | Не е споменато | Не: Трамп експлицитно вели дека нема да ги ублажи санкциите. | Делумно: Се споменува укинување на поморската блокада. | Не е споменато | Да: Наведено е дека САД ќе ја укинат блокадата и ќе се откажат од некои санкции. | Делумно: Се споменува укинување на санкциите како ирански услов. | Делумно: Се споменува рок од 30 дена за укинување на блокадата на пристаништа. | Делумно: Се споменува суспензија на санкции за продажба на нафта. | Делумно: Се споменува суспензија на санкции за нафта како дел од можен договор. |
| Врховниот лидер Моџтаба Хамнеи наводно го одобрил нацрт-договорот. | Само meta.mk го спомнува, како делумно одобрение. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Делумно: Наведено е дека меморандумот ќе му биде испратен за конечно одобрување. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Договорот вклучува обврска Иран никогаш да не развива нуклеарно оружје. | Само meta.mk го потврдува тврдењето; останатите не го спомнуваат. | Делумно: Рубио вели дека договорот би решил дел од нуклеарните амбиции. | Делумно: Се споменуваат мирновременски цели на нуклеарната програма. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: Нацрт-договорот вклучува обврски од Иран никогаш да не се стреми кон такво оружје. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Американските воени сили ќе останат во регионот за време на 60-дневниот период. | Само Bloomberg Adria го потврдува тврдењето; другите го негираат или молчат. | Да: Министерката Гамлиел изјави дека САД би го задржале военото присуство. | Не е споменато | Не е споменато | Не: Се наведува ветување за повлекување на силите. | Не е споменато | Не е споменато | Не: Статијата зборува за повлекување на САД од кризата. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Ослободувањето на замрзнатите ирански средства останува спорно прашање. | Само два извора го спомнуваат: Bloomberg Adria како блокирачки фактор, TV21.mk како последен спор. | Да: Фарс објави дека ова е меѓу отворените прашања што го блокираат договорот. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: Се опишува како последен сериозен спор меѓу Техеран и Вашингтон. | Не е споменато | Не е споменато |
| Израел би имал дозвола да го нападне Хезболах доколку групата изврши нови напади. | Сите извори не го споменуваат тврдењето. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Пакистан одигра клучна улога како посредник во преговорите меѓу Вашингтон и Техеран. | Поделба: некои го потврдуваат, други го негираат или игнорираат. | Делумно: Пакистан е наведен меѓу земјите кои имаат улога во преговорите. | Не е споменато | Не: Статијата го споменува Оман како посредник. | Делумно: Се споменува пакистанско посредништво за прекин на огнот. | Не е споменато | Делумно: Се цитираат пакистански извори во врска со текот на преговорите. | Не: Пакистан е споменат како земја што договара транзит. | Делумно: Се споменува заедничко посредство на Пакистан и Катар. | Не е споменато | Не е споменато |
| Конечните детали од договорот сè уште се предмет на преговори и формулации. | Разлика: некои извори нагласуваат ризик од пропаѓање (NetPress, Fokus), други само напредок. | Да: Трамп и Рубио потврдија дека се работи на финализирање на деталите. | Да: Деталите треба да се дефинираат во следните 30 до 60 дена. | Да: Рубио потврдува напредок и чекање на дополнителен развој. | Да: Статијата наведува дека договорот не е финализиран. | Делумно: Се наведува дека се водат преговори за рамковен договор. | Да: Трамп изјави дека конечните аспекти и детали во моментов се дискутираат. | Да: Се преговара за „писмо за намери“ и услови за спогодба. | Да: Се наведува дека деталите се чувствителни и се уште се преговараат. | Делумно: Се споменува дека договорот може да пропадне во последен момент. | Да: Се наведува дека договорот може да пропадне пред финализирање. |
| Нацрт-договорот предвидува завршување на војната меѓу Израел и Хезболах. | Само Bloomberg Adria директно го потврдува тврдењето. | Да: Се наведува дека нацртот предвидува завршување на таа паралелна војна. | Делумно: Планот води кон завршување на конфликтот во регионот. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Делумно: Се споменува прекин на огнот во Либан како дел од поширокиот контекст. | Не е споменато | Not Mentioned | Не е споменато | Не е споменато |
| Иранските медиуми тврдат дека теснецот нема да биде целосно отворен какo пред конфликтот. | МКД.мк и meta.mk даваат детали, останатите молчат. | Not Mentioned | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Делумно: АДНОК изјави дека целосниот проток нема да се врати пред 2027 година. | Делумно: Статијата наведува дека Иран воспоставува нов режим во теснецот. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Иранските медиуми тврдат дека теснецот нема да биде целосно отворен како пред конфликтот. | МКД.мк единствено делумно покрива, останатите молчат. | Не е споменато | Not Mentioned | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Not Mentioned | Делумно: Статијата наведува дека Иран воспоставува нов режим во теснецот. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Ентитет | Клучни разлики | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Доналд Трамп | МКД.мк е единствен со негативен тон; останатите се неутрални. | Неутрално: Претставен како говорник и актер под политички притисок. | Не е споменато | Неутрално: изјавува став без мета-вреднување од авторот | Неутрално: само информативно споменат како претседател што продолжил прекин на огнот и наметнал блокада | Неутрално: цитиран преку Рубио, без мета-вреднување | Неутрално: ГОВОРНИК кој објавува детали за договорот без мета-вреднување. | Негативно: авторот го опишува како блеф, попуштање, предавање и пораз | Неутрално: споменат како претседател кој се соочува со критики и свикува состанок, без мета-вреднување | Неутрално: цитиран како бара предавање ураниум, без мета-вреднување | Неутрално: цитиран како бара предавање ураниум, без мета-вреднување |
| Марко Рубио | Ист сентимент, нема разлики. | Неутрално: Цитиран како главен извор на информации за напредокот. | Не е споменато | Неутрално: цитиран за напредок, без мета-вреднување | Не е споменато | Неутрално: цитиран како извор, без мета-вреднување | Неутрално: ГОВОРНИК кој дава информации за текот на преговорите. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Моџтаба Хамнеи | Само два извора го спомнуваат, неутрално, без разлики. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Споменат само како краен авторитет за одобрување на договорот. | Не е споменато | Неутрално: цитиран како врховен лидер, без мета-вреднување од авторот | Не е споменато | Не е споменато |
| Бенјамин Нетанјаху | Само два извора го спомнуваат, обата неутрално. | Неутрално: Споменат во контекст на претстојни безбедносни консултации. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: цитиран како 'вон себе', но без мета-вреднување од авторот | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Субрахмањам Џаишанкар | Само Bloomberg Adria го спомнува, неутрално. | Неутрално: Информативно споменат како присутен за време на изјавата. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Иран | МКД.мк позитивно прикажува; останатите неутрално. | Неутрално: Претставен како страна во преговорите со сопствени барања. | Неутрално: Информативно претставен како страна во преговорите. | Неутрално: споменат како преговарачка страна без вреднување | Неутрално: информативно споменат како страна во нацрт-договорот и како цел на напади | Неутрално: споменат како страна во преговори и обвинувања, без вреднување | Неутрално: Страна во преговорите и војната, без експлицитно вреднување. | Позитивно: опишан како победник, посилен, повлијателен, со контрола | Неутрално: опишан како страна во преговори и цел на напад, без експлицитно вреднување | Неутрално: споменат како цел на напад и страна во преговори, без вреднување | Неутрално: споменат како цел на напад и страна во преговори, без вреднување |
| Соединети Американски Држави | МКД.мк и TV21.mk негативно, останатите неутрално. | Неутрално: Информативно прикажани како преговарачка страна во конфликтот. | Неутрално: Споменати како извор на информации и страна во конфликт. | Неутрално: дејствуваат преку изјави, без мета-вреднување | Неутрално: информативно споменати како страна во договорот и како извршители на напади | Неутрално: споменати како страна во преговори и напади, без вреднување | Неутрално: Информативно споменати како преговарачка страна и иницијатор. | Негативно: опишани како поразени, повлекување, стратегиски неуспех | Негативно: нападот опишан како 'акт на лоша намера' и 'кршење на примирјето' од иранска страна | Неутрално: споменати како извршител на напад, без мета-вреднување | Неутрално: споменати како извршител на напад и преговарач, без вреднување |
| Израел | Најголема разлика: МКД.мк и TV21.mk даваат негативен приказ, додека останатите се неутрални. | Неутрално: Споменат како воен актер кој неволно би прифатил примирје. | Неутрално: Споменат само како страна во претходна ескалација. | Не е споменато | Неутрално: само споменат како учесник во нападите врз Иран | Не е споменато | Неутрално: Споменат како учесник во војната и во контекст на Ганц. | Негативно: опишан како изолиран, погоден, напуштен од САД | Негативно: наречен 'канцероген тумор' и 'разнишан ционистички режим' од Хамнеи | Неутрално: споменат како сојузник во нападот, без вреднување | Неутрално: споменат како сојузник во нападот, без мета-вреднување |
| Хезболах | Сите извори се неутрални; нема разлики. | Неутрално: Споменат само како учесник во паралелната војна со Израел. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Споменати само како милиција поддржана од Иран. | Неутрално: споменат како добитник на засилување, без вреднување | Неутрално: споменат како цел на израелски операции, без мета-вреднување | Не е споменато | Не е споменато |
| Пакистан | Нема значајни разлики; сите извори се неутрални. | Неутрално: Наведен како регионален сосед со улога во преговорите. | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: само споменат како посредник во прекинот на огнот | Не е споменато | Неутрално: Споменати само како извор на информации за преговорите. | Неутрално: споменат како земја наклонета кон Иран, без вреднување | Неутрално: споменат како заеднички посредник, без вреднување | Не е споменато | Не е споменато |
| Ормуски теснец | Сите извори се неутрални; нема разлики. | Неутрално: Опишан како клучен енергетски правец и предмет на преговори. | Неутрално: Опишан како стратешка точка и предмет на договор. | Неутрално: споменат како географска локација без вреднување | Неутрално: информативно споменат како предмет на соработка и затворање | Неутрално: споменат како клучна локација, без вреднување | Неутрално: Централен објект на договорот и стратешки воден пат. | Неутрално: опишан како под иранска контрола, без мета-вреднување | Неутрално: споменат како локација на мини и предмет на преговори, без вреднување | Неутрално: споменат како стратешка точка под иранска контрола, без вреднување | Неутрално: споменат како клучна локација за транзит и контрола, без вреднување |
| Индија | Нема разлики; сите извори се неутрални или не ја спомнуваат. | Неутрално: Спомената само како локација на посетата на Рубио. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Спомената само како локација на посетата на Рубио. | Неутрално: спомената како земја наклонета кон Иран, без вреднување | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Либан | Сите извори се неутрални; нема разлики во сентиментот. | Неутрално: Споменат во контекст на воените дејствија и жртвите. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Споменат како територија каде се одвиваат борби. | Неутрално: споменат како место со ирански сојузници, без вреднување | Неутрално: споменат како место на примирје со Израел, без вреднување | Не е споменато | Не е споменато |
| Врховен совет за национална безбедност на Иран | Единствено meta.mk го спомнува, неутрално, како тело за одобрување. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Споменат како тело кое треба да го одобри меморандумот. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
Analizirano 10 od 33 virov
Primerjalne tabele in infografika uporabljajo samo prvih 10 virov. Ostali viri so prikazani spodaj ločeno.
| Vir | Naslov | |
|---|---|---|
| Ормускиот теснец би се вратил во нормала еден месец по договорот меѓу САД и Иран | ||
| Ормутскиот теснец ќе биде управуван од Техеран и Мускат | ||
| Трамп: Ниту еден ќе не контролира Ормускиот теснец, санкциите кон Иран ќе останат на сила | ||
| Нацрт-договорот меѓу САД и Иран вклучува соработка меѓу Техеран и Оман за Ормускиот Теснец | ||
| Цените на нафтата остро паднаа поради надежите за договор меѓу САД и Иран | ||
| Иран смета дека американските напади го кршат примирјето | ||
| Атлантик: Целта на Трамп во Иран е предавање - МКД.МК | ||
| Иран останува во мировните преговори и покрај првите американски напади по примирјето | ||
| Новиот американски напад врз Иран ги крена цените на нафтата над 100 долари | ||
| Цените на нафтата повторно скокнаа над сто долари - Fokus.mk |