article МЗ и ИЈЗ воведуваат мерки и нов закон за сузбивање на пушењето кај младите 28.5.2026г.

МЗ и ИЈЗ воведуваат мерки и нов закон за сузбивање на пушењето кај младите
newspaper Analizirano 10 od 18 virov language Makedonščina

По повод Светскиот ден без тутун, Министерството за здравство, Институтот за јавно здравје (ИЈЗ) и СЗО алармираат за критичната состојба во Македонија, каде дури 45,4% од возрасните се активни пушачи. Посебен фокус е ставен на загрижувачкиот тренд кај младите, каде 13,6% од 13-годишниците користат тутунски производи, а употребата на електронски цигари е двојно зголемена од 2016 година. Експертите посочуваат дека тутунската индустрија намерно ги таргетира малолетниците со привлечни вкусови и пакувања. Како одговор на оваа состојба, министерот Азир Алиу најави нов закон за заштита од пушење кој е во финална фаза и наскоро ќе влезе во собраниска процедура. За првпат во државата, антиникотинските фластери и гуми за џвакање се ставени на есенцијалната листа на лекови за да бидат достапни преку матичните лекари. Дополнително, се планира отворање на локални советувалишта за одвикнување и зголемување на акцизите со цел дестимулација на пушењето.

Infografika dogodka
24 Spornost
Visoka Nizka
11 trditev
11 trditev
✓ Največje soglasje 100%
Околу 12.000 граѓани годишно умираат во Македонија од болести поврзани со пушењето.
? Najmanj soglasja 67%
Македонија има највисок процент на млади пушачи во регионот, значително над европскиот просек.
ТврдењеКлучни разлики
Дури 45,4% од возрасната популација во Македонија се активни пушачи. Изворите варираат: од прецизни цитати до целосно игнорирање. Да: Податокот е директно наведен во текстот. Да: Податокот е директно наведен според анкета на ИЈЗ од 2023 година. Не е споменато Делумно: Статијата наведува 45% активни пушачи. Не е споменато Да: Потврдено во текстот според податоци на ИЈЗ од 2023 година. Не е споменато Да: Директорката на ИЈЗ потврдува 45,4% активни пушачи кај возрасните. Делумно: Директорката на ИЈЗ наведува слична бројка од 45,5% за населението. Не е споменато
Околу 12.000 граѓани годишно умираат во Македонија од болести поврзани со пушењето. Дел од медиумите го цитираат ИЈЗ, додека други го игнорираат. Да: Текстот наведува приближно 12 илјади смртни случаи годишно. Не е споменато Не е споменато Да: Директорката на ИЈЗ потврдува околу 12.000 смртни случаи годишно. Не е споменато Да: Директно наведено од директорката на ИЈЗ во текстот. Не е споменато Да: Статијата наведува приближно 12 илјади смртни случаи годишно. Не е споменато Не е споменато
Македонија има највисок процент на млади пушачи во регионот, значително над европскиот просек. Медиумите се поделени: дел потврдуваат, дел молчат за податокот. Не е споменато Не е споменато Не е споменато Не е споменато Не е споменато Делумно: Се споменува висок процент кај млади и над европски просек, но не и „највисок во регионот“. Не е споменато Да: Наведено е дека процентот е најголем досега и над европскиот. Делумно: Се споредуваат 13,5% кај нас наспроти 11,6% во европскиот регион. Не е споменато
Само 17% од македонските граѓани изразуваат јавно неодобрување кон пушењето. Мнозинството молчат, Lider потврдува, Alfa го толкува двосмислено. Не е споменато Не е споменато Не е споменато Не е споменато Не е споменато Да: Директно наведено од директорката на ИЈЗ во текстот. Не е споменато Делумно: Се споменуваат 17% кои се против или изразуваат одобрување. Не е споменато Не е споменато
Никотинските фластери и гуми за џвакање за првпат се ставени на есенцијалната листа на лекови. Повеќето потврдуваат премиера, додека дел се воздржани. Не е споменато Не е споменато Да: Министерот потврди дека овие препарати се првпат на листата. Да: Министерот потврдува дека првпат се ставени на листата. Да: Министерството ја ажурираше листата со овие производи за првпат. Да: Потврдено во изјавата на министерот за здравство. Делумно: Министерот вели дека сега се на позитивна листа, не се спомнува првпат. Делумно: Се најавува прва достапност на лекови и фластери. Да: Министерот потврди дека сега се на позитивна листа. Да: Министерот потврди вклучување на овие средства во листата.
Новиот закон за заштита од пушење е усогласен со европските стандарди и регулативи. Половина од изворите молчат, другите го потврдуваат усогласувањето. Не е споменато Не е споменато Да: Се работи на нов закон усогласен со европските регулативи. Не е споменато Да: Министерот потврди дека предлог-законот е усогласен со европските норми. Да: Текстот наведува дека се работи на закон усогласен со европските стандарди. Не е споменато Не е споменато Делумно: Се споменува нов предлог-закон и соработка со СЗО. Да: Текстот наведува дека новиот закон ќе биде усогласен со ЕУ.
Тутунската индустрија намерно користи слатки вкусови за да создаде зависност кај младите. Дел медиуми потврдуваат, други целосно го игнорираат. Да: Потврдено преку цитат од претставник на СЗО. Да: Претставникот на СЗО ја потврдува оваа намера на индустријата. Делумно: Мотото на кампањата се однесува на разоткривање на привлечноста. Не е споменато Не е споменато Не е споменато Не е споменато Да: СЗО вели дека вкусовите се намерно дизајнирани за зависност. Да: Аким Али од СЗО вели дека намерно ги таргетираат младите со вкусови. Не е споменато
Употребата на е-цигари кај младите е двојно зголемена во споредба со 2016 година. Целосно отсуство на известување во анализираните медиуми. Не е споменато Не е споменато Не е споменато Не е споменато Не е споменато Не е споменато Не е споменато Не е споменато Не е споменато Не е споменато
Матичните лекари ќе добијат овластување да препишуваат антиникотинска терапија. Повеќето потврдуваат, Alfa го изоставува, нема контрадикции. Да: Наведено е дека ќе можат да препишуваат фластери и мастики. Да: Статијата потврдува дека лекарите ќе препишуваат фластери и мастики. Да: Целта е лековите да бидат почесто препишувани од матичните лекари. Да: Министерот потврдува дека матичните лекари ќе ги препишуваат. Да: Целта е матичните лекари да ги препишуваат овие лекови. Да: Потврдено во насловот и содржината на статијата. Да: Министерот потврди дека матичните лекари ќе препишуваат фластери и гуми. Не е споменато Да: Министерот изјави дека матичните ќе препишуваат фластери и гуми. Да: Целта е производите полесно да се препишуваат од матичните.
Предлог-законот беше одложен поради реакции од угостителите и тутунската индустрија. Само Telma го потврдува, другите го игнорираат. Не е споменато Не е споменато Не е споменато Да: Статијата потврдува одложување поради реакции од овие сектори. Не е споменато Не е споменато Не е споменато Не е споменато Не е споменато Не е споменато
Владата планира зголемување на акцизите за тутунски производи. Само два медиума известуваат, останатите молчат. Не е споменато Не е споменато Не е споменато Да: Надлежните размислуваат за зголемување на акцизите. Не е споменато Не е споменато Не е споменато Да: Министерот најавува зголемување на акцизите. Не е споменато Не е споменато
Алтернативните никотински производи досега не беа законски дефинирани и регулирани. Дел извори потврдуваат правен вакуум, други само имплицираат. Не е споменато Не е споменато Делумно: Новиот закон ќе вклучува и сродни производи за заштита. Делумно: Се имплицира со воведувањето на поширок термин во законот. Не е споменато Не е споменато Не е споменато Да: Министерот потврдува дека досега не биле законски дефинирани. Да: Министерот вели дека не биле дефинирани и немале пристап за регулација. Делумно: Се споменува нов закон за тутунски и сродни производи.
Visoka pokritost Sporno
Vroče teme
Potrjeno
Nejasno
Tiho soglasje
Soglasje Nizka pokritost
Konsenz:
Nesoglasje
Soglasje
Velikost = pokritost virov
ЕнтитетКлучни разлики
Азир АлиуСите извори се неутрални, без разлики.Не е споменатоНеутрално: министерот е цитиран како најавува мерка, без мета-вреднувањеНеутрално: Министерот е главен говорник и ги презентира мерките.Неутрално: Министерот е говорник, цитиран без мета-вреднување.Неутрално: министерот е цитиран како говорник без мета-вреднување од авторотНеутрално: Министерот е говорник, пренесува информации без мета-вреднување.Неутрално: министерот е говорник, цитиран без мета-вреднување од авторотНеутрално: Цитиран како министер кој најавува законски измени.Неутрално: Главниот говорник во текстот, пренесува информации без мета-вреднување.Неутрално: Министерот е цитиран како главен говорник за активностите.
Марија АндоновскаСите извори што ја спомнуваат се неутрални, без разлики.Не е споменатоНе е споменатоНе е споменатоНеутрално: Директорката е говорник, цитирана без мета-вреднување.Не е споменатоНеутрално: Директорката е говорник, изнесува податоци без мета-вреднување.Не е споменатоНеутрално: Цитирана како директорка на ИЈЗ со податоци од истражување.Неутрално: Цитирана како извор на статистички податоци за употреба на тутун.Не е споменато
Аким АлиНема разлики: сите извори го прикажуваат неутрално.Неутрално: Претставник на СЗО, цитиран без мета-вреднувањеНеутрално: претставник на СЗО е цитиран со предупредувања, без мета-вреднувањеНе е споменатоНе е споменатоНе е споменатоНе е споменатоНе е споменатоНеутрално: Цитиран како претставник на СЗО со став за вкусовите.Неутрално: Говорник кој ја критикува тутунската индустрија без мета-вреднување.Не е споменато
Министерство за здравствоПоделени: неутрални извори vs. позитивни (акцент на ажурирање на лекови).Не е споменатоНеутрално: споменато преку министерот, без вреднувањеНеутрално: Информативно споменато како носител на кампањата и мерките.Позитивно: Иницијатива за лекови и ажурирање на листата е претставена како корисна.Позитивно: авторот го прикажува како проактивно (зајакнува услуги, ажурира листа)Позитивно: Се истакнува ажурирањето на листата на лекови како позитивна мерка.Неутрално: споменато како извор на податоци, без вреднувањеНеутрално: Споменато како соработник во истражувањето.Неутрално: Споменато како извор на податоци и институција предводена од Алиу.Позитивно: Се истакнуваат нивните заложби и нови законски решенија.
Институт за јавно здравје (ИЈЗ)Сите извори го третираат неутрално, без разлики во сентиментот.Неутрално: Споменат како извор на податоци, без вреднувањеНеутрално: споменат како извор на податоци, без вреднувањеНеутрално: Споменат како соработник во глобалната кампања.Неутрално: Институцијата е спомената преку директорката, без мета-вреднување.Неутрално: споменат како партнер во кампања, без вреднувањеНеутрално: Се цитираат податоци и најави, без експлицитно вреднување.Неутрално: споменат како партнер во советувалишта, без вреднувањеНеутрално: Извор на податоци и соработник во истражувањето.Неутрално: Информативно споменат во контекст на советувалишта и статистика.Неутрално: Споменат како партнер во глобалната кампања.
Светска здравствена организација (СЗО)Сите извори се неутрални, без значајни разлики во тонот.Неутрално: Извор на предупредувања и податоци, без мета-вреднувањеНеутрално: цитирана и спомената како соработник, без мета-вреднувањеНеутрално: Спомената како партнер во спроведување на активностите.Не е споменатоНеутрално: спомената како организатор на глобална кампања, без вреднувањеНеутрално: Се споменува како соработник и извор на податоци.Неутрално: спомената како соработник, анализата е важна, но без мета-вреднување на СЗОНеутрално: Извор на шокантни бројки и препораки за јавно здравје.Неутрално: Спомената како извор на анализи и соработник во процесот.Неутрално: Спомената како партнер во спроведување на активностите.
Влада на Република МакедонијаСите извори не го спомнуваат, освен 24info, telma и alfa кои го третираат неутрално.Не е споменатоНеутрално: индиректно спомената преку министерот, без вреднувањеНе е споменатоНеутрално: Владината процедура е спомената информативно.Не е споменатоНе е споменатоНе е споменатоНеутрално: Информативно спомената дека најавува законски измени.Не е споменатоНе е споменато
Собрание на Република МакедонијаСамо 2 извори го спомнуваат, неутрално.Не е споменатоНе е споменатоНе е споменатоНеутрално: Изгласувањето е споменато како процес.Не е споменатоНе е споменатоНе е споменатоНеутрално: Споменато само како дестинација за новиот закон.Не е споменатоНе е споменато
Тутунска индустријаНајголемата разлика: некои извори (Expres.mk, 24info.mk, telma.mk, alfa.mk, Локално) ја обвинуваатНегативно: Имплицитно обвинета за стратегија за создавање зависност кај младитеНегативно: опишана како создава нови производи за привлекување млади, со критикаНе е споменатоНегативно: Прикажана како причина за одложување на законот.Не е споменатоНе е споменатоНе е споменатоНегативно: Обвинета за намерно таргетирање млади со вкусови.Негативно: Обвинета од Аким Али за намерно таргетирање на младите.Не е споменато
УгостителиЕдинствен извор (Telma) дава негативен приказ, останатите не го спомнуваат.Не е споменатоНе е споменатоНе е споменатоНегативно: Нивните реакции го одложија законот.Не е споменатоНе е споменатоНе е споменатоНе е споменатоНе е споменатоНе е споменато
Матични лекариПозитивен наспроти неутрален тон за новите овластувања.Неутрално: Споменати како идни препишувачи на никотински производиНеутрално: споменати како препишувачи на терапија, без вреднувањеНеутрално: Споменати во контекст на препишување на новите лекови.Позитивно: Добиваат улога да препишуваат лекови, што е претставено како позитивна мерка.Неутрално: споменати како препишувачи на терапија, без вреднувањеПозитивно: Добиваат нова улога во препишување лекови, што е претставено како позитивно.Неутрално: споменати како извршители на препишување, без вреднувањеНе е споменатоНеутрално: Споменати во контекст на нивните нови овластувања за препишување лекови.Неутрално: Споменати во контекст на препишување лекови за одвикнување.
Млада популација / АдолесцентиНеутрално vs негативно: здравствени загрижености.Неутрално: Опишани како цел на маркетинг, но без вреднување на самата популацијаНеутрално: споменати како цел на предупредувањата, без вреднувањеНеутрално: Споменати како фокус група за заштита и поддршка.Негативно: Опишани како загрижувачки тренд на зголемена употреба на никотин.Неутрално: споменати како фокусна група, без вреднувањеНегативно: Се истакнува загриженоста за зголемената употреба на никотин кај младите.Неутрално: споменати како целна група со статистика, без вреднувањеНеутрално: Прикажани како жртви на зависност и цел на истражување.Неутрално: Споменати како целна група на новите закони и статистички податоци.Неутрално: Споменати како фокус група за поддршка и заштита.

Analizirano 10 od 18 virov

Primerjalne tabele in infografika uporabljajo samo prvih 10 virov. Ostali viri so prikazani spodaj ločeno.

VirNaslov
Expres.mk
Никотински фластери и гуми за џвакање наскоро достапни со рецепт
24info.mk
Матичните лекари ќе препишуваат никотински фластери и мастики за откажување од пушење
4NEWS.mk
До каде е Законот за заштита од пушење? ИЈЗ алармира - тутунот носи по 12.000 животи годишно во Македонија
telma.com.mk
Законот за заштита од пушење сè уште е во владина процедура, а требаше да стапи на сила на 1 март - трансментални фластери и никотински гуми за џвакање на позитивна листа
Gpress.mk
Матичните лекари ќе препишуваат фластери и никотински гуми за откажување од пушење | GPRESS.
Lider.mk
Матичните лекари ќе може да препишуваат фластери и никотински гуми за џвакање како лекови за одвикнување од пушење
Glas.mk
Матичните лекари ќе може да им препишуваат антиникотински фластери и гуми за џвакање на сите кои сакаат да се откажат од пушење
alfa.mk
Шокантни бројки на СЗО: Се повеќе млади во Македонија стануваат зависни од тутун и е-цигари, властите најавуваат ригорозни мерки за заштита
Локално
Алиу: Матичните лекари ќе може да им препишуваат антиникотински фластери и гуми за џвакање на сите кои сакаат да се откажат од пушење
СКОПСКО ЕХО
Азир Алиу: Се зајакнуваат услугите за откажување од пушење низ државата | Скопско Ехо
Expres.mk
Никотински фластери и гуми за џвакање наскоро достапни со рецепт
arrow_forward_ios
24info.mk
Матичните лекари ќе препишуваат никотински фластери и мастики за откажување од пушење
arrow_forward_ios
4NEWS.mk
До каде е Законот за заштита од пушење? ИЈЗ алармира - тутунот носи по 12.000 животи годишно во Македонија
arrow_forward_ios
telma.com.mk
Законот за заштита од пушење сè уште е во владина процедура, а требаше да стапи на сила на 1 март - трансментални фластери и никотински гуми за џвакање на позитивна листа
arrow_forward_ios
Gpress.mk
Матичните лекари ќе препишуваат фластери и никотински гуми за откажување од пушење | GPRESS.
arrow_forward_ios
Lider.mk
Матичните лекари ќе може да препишуваат фластери и никотински гуми за џвакање како лекови за одвикнување од пушење
arrow_forward_ios
Glas.mk
Матичните лекари ќе може да им препишуваат антиникотински фластери и гуми за џвакање на сите кои сакаат да се откажат од пушење
arrow_forward_ios
alfa.mk
Шокантни бројки на СЗО: Се повеќе млади во Македонија стануваат зависни од тутун и е-цигари, властите најавуваат ригорозни мерки за заштита
arrow_forward_ios
Локално
Алиу: Матичните лекари ќе може да им препишуваат антиникотински фластери и гуми за џвакање на сите кои сакаат да се откажат од пушење
arrow_forward_ios
СКОПСКО ЕХО
Азир Алиу: Се зајакнуваат услугите за откажување од пушење низ државата | Скопско Ехо
arrow_forward_ios