article Владата усвојува нов Закон за заштита од тутун со поригорозни правила и казни 30.5.2026г.
Министерството за здравство и Владата го финализираа новиот Предлог-закон за заштита од употреба на производи од тутун или сродни производи, кој заменува застарено решение од 1995 година. Новиот закон воведува строга регулација за електронските цигари и вејпови, целосна забрана за рекламирање на социјалните мрежи и инфлуенсерски маркетинг, како и ригорозни контроли на јавните простори. Премиерот Мицкоски најави дека нема да има повластени региони и дека инспекциите ќе бидат неселективни на целата територија. Законот е донесен по широк консултативен процес со тутунската индустрија и угостителите, при што се прифатени одредени компромиси. Најзначајната отстапка е едногодишниот грејс период за угостителите да ги приспособат своите тераси, кои според новите правила мора да бидат отворени од најмалку две страни. Главната цел на овие промени е заштита на јавното здравје, со оглед на податоците дека тутунот предизвикува над 3.600 смртни случаи годишно и економски загуби од над 600 милиони евра.
| Тврдење | Клучни разлики | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Новиот закон за заштита од употреба на тутунски производи е во финална фаза и оди на владина седница во вторник. | Два извора потврдуваат, два негираат, останатите се нејасни. | Не: Законот веќе е усвоен на владина седница. | Не: Владата веќе го усвои предлог-законот на денешната седница. | Делумно: Се споменува подготовка на предлог-закон за заштита од тутунски производи. | Делумно: Се споменува дека оди на владина седница, но не е прецизиран денот. | Не е споменато | Да: Законот е во финална фаза и во вторник оди на владина процедура. | Делумно: Се вели дека е во финална фаза и оди на Влада, но не се прецизира денот. | Делумно: Се споменува ново законско решение, но не и седница во вторник. | Да: Премиерот најави дека законот ќе биде на седница во вторник. | Делумно: Се споменува подготовка на Предлог-закон за заштита од тутунски производи. |
| Тутунот е поврзан со околу 3.600 смртни случаи годишно или 13% од вкупниот број смртни случаи во државата. | Најголема разлика: некои извори го потврдуваат тврдењето, други воопшто не го спомнуваат. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: Алиу посочи над 3.600 смртни случаи и 13% од вкупниот број. | Да: Податокот е директно наведен од министерот во текстот. | Да: Министерот за здравство ги потврди овие бројки во изјавата. | Да: Министерот директно ги наведува овие бројки и проценти. | Да: Министерот Алиу ги потврди овие бројки и проценти. | Не е споменато | Не е споменато |
| Економската загуба од употребата на тутун се проценува на 38 милијарди денари или над 600 милиони евра годишно. | Пет извори го потврдуваат тврдењето, пет не го спомнуваат. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: Наведени се точно 38 милијарди денари и над 600 милиони евра. | Да: Податокот е директно наведен во изјавата на министерот. | Да: Оваа проценка е директно наведена во изјавата на министерот. | Да: Овие податоци се експлицитно наведени во изјавата на министерот. | Да: Министерот ја процени штетата на 38 милијарди денари годишно. | Не е споменато | Не е споменато |
| Угостителите ќе добијат грејс период од 12 месеци за прилагодување на терасите според новите правила. | Само 2 од 10 извори го потврдуваат тврдењето; останатите не го споменуваат. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: Потврдено е дека угостителите имаат 12 месеци за преадаптација. | Не е споменато | Да: Потврден е едногодишен грејс период за адаптација на терасите. | Не е споменато | Не е споменато |
| Се воведува целосна забрана за пушење во затворени јавни и работни простории, вклучувајќи електронски цигари и вејпови. | Сите извори поддржуваат, но разликата е во акцентот: некои (МКД, Телма, Радио Лидер, Мета) тврдат **це | Делумно: Се споменуваат појасни правила за овие простори и нови производи. | Делумно: Се споменуваат појасни правила и опфаќање на нови производи. | Делумно: Се споменуваат регулаторни решенија за традиционални и нови производи. | Да: Предвидени се построги правила за затворени простори и е-цигари. | Делумно: Се споменува регулирање на затворени простории и нови производи. | Да: Забраната важи за сите затворени простори и електронски уреди. | Да: Законот обезбедува чист воздух во затворени простори и ги опфаќа е-цигарите. | Да: Предвидена е забрана во затворени простории и за е-цигари. | Делумно: Се споменува регулирање на електронски цигари и нови форми. | Делумно: Се споменува регулација на нови производи и ограничување на употребата. |
| Забрането ќе биде пушењето во автомобил доколку во него има малолетни лица. | Различни позиции: 4 извори потврдуваат, 2 делумно поддржуваат, 4 не споменуваат. | Не е споменато | Не е споменато | Делумно: Се поддржува заштита на малолетници и ограничување на употребата. | Да: Наведена е забрана за пушење во возило во присуство на дете. | Не е споменато | Да: Текстот наведува забрана за пушење во автомобил во присуство на дете. | Да: Министерот потврдува заштита во приватно возило во присуство на дете. | Да: Се воведува забрана за пушење во приватни возила со малолетници. | Не е споменато | Делумно: Се поддржува засилена заштита на малолетни лица и ограничување на употреба. |
| Пушењето ќе биде забрането на помалку од 20 метри од влезовите на училишта, градинки и здравствени установи. | Некои извори потврдуваат забрана на 20 метри, други не ја спомнуваат. | Делумно: Се споменува заштита на деца во близина на овие установи. | Не е споменато | Не е споменато | Делумно: Се споменува забрана во близина на влезовите, без метарска дистанца. | Не е споменато | Да: Наведено е дека пушачите ќе мора да бидат најмалку 20 метри подалеку. | Да: Наведено е дека се воведува забрана на 20 метри од овие институции. | Да: Ова е наведено како една од построгите мерки за заштита на децата. | Не е споменато | Не е споменато |
| Се воведува целосна забрана за онлајн промоција, инфлуенсерски маркетинг и рекламирање на тутунски производи. | Само 3 од 10 извори потврдуваат целосна забрана. | Делумно: Се споменуваат нови правила за рекламирање и промоција. | Делумно: Се предвидува заострување на правилата за рекламирање. | Не е споменато | Да: Предвидена е целосна забрана за интернет и инфлуенсерски маркетинг. | Делумно: Се споменува регулирање на промоцијата воопшто. | Делумно: Се споменува забрана за реклами и изложување, но не специфично онлајн. | Да: Предвидена е целосна забрана за онлајн платформи и инфлуенсери. | Да: Текстот потврдува забрана за онлајн и инфлуенсерски маркетинг. | Делумно: Алиу вели дека законот ја регулира употребата и промоцијата. | Делумно: Се споменува регулирање на промоцијата и отворени прашања во рамката. |
| Терасите на угостителските објекти мора да бидат отворени од најмалку две страни за да биде дозволено пушење. | Пет извори потврдуваат, шест не споменуваат. | Делумно: Се споменуваат појасни правила за терасите. | Не е споменато | Не е споменато | Да: Законот воведува критериум терасите да бидат отворени од две страни. | Не е споменато | Да: Донесено е решение терасите да бидат отворени од две страни. | Да: Ова е наведено како еден од јасните критериуми во новиот закон. | Да: Ова е наведено како нов критериум за летните тераси. | Не е споменато | Не е споменато |
| Прекумерната регулација може да резултира со раст на нелегалната трговија со тутунски производи. | Само 2 од 10 извори го спомнуваат тврдењето, и тоа како став на индустријата. | Не е споменато | Не е споменато | Делумно: Групацијата бара балансирани решенија кои овозможуваат одржливост. | Не е споменато | Не е споменато | Да: Ова е ставот на Васко Ристовски од Стопанската комора. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: Директно укажување на Групацијата за ризикот од нелегална трговија. |
| Околу 13,6% од младите на возраст од 13 до 15 години користат тутунски или никотински производи. | Само 3 од 10 извори го цитираат тврдењето. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: Податокот е директно наведен во текстот. | Не е споменато | Да: Оваа статистика е директно цитирана од министерот. | Да: Министерот го посочи овој процент за децата од 13 до 15 години. | Не е споменато | Не е споменато |
| Законот не го забранува производството, увозот или продажбата, туку ја регулира употребата и промоцијата. | Поделба: 6 извори потврдуваат, 4 делумно. | Делумно: Се споменува регулирање на употребата и промоцијата. | Делумно: Се наведува дека целта не е ограничување против пушачите. | Делумно: Се споменува регулирање на употребата и продажбата на производите. | Да: Министерот нагласи дека не се забранува производство и увоз. | Да: Директно потврдено во изјавата на министерот. | Да: Текстот експлицитно наведува дека овие дејности нема да се забранат. | Да: Министерот нагласува дека не се ограничува бизнисот, туку употребата. | Да: Алиу изјави дека законот не ги забранува овие дејности. | Делумно: Се наведува дека законот ја регулира употребата и односите. | Да: Текстот се фокусира на регулација на употреба, промоција и економска одржливост. |
| Дури 73% од младите пушачи не биле спречени да купат цигари и покрај нивната возраст. | Податокот го користат само 2 извори (Радио Лидер, Мета) како аргумент; останатите го игнорираат. | Не е споменато | Не е споменато | Делумно: Се нагласува потреба од ограничување на пристапот и продажбата на млади. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: Овој податок е наведен како аргумент за потребата од новиот закон. | Да: Овој податок е експлицитно наведен во изјавата на министерот. | Не е споменато | Не е споменато |
| Инспекциите за спроведување на законот ќе бидат ригорозни на целата територија без повластени региони. | Два извора потврдуваат, два делумно. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Not Mentioned | Не е споменато | Да: Премиерот гарантираше ригорозни инспекции без повластени региони. | Делумно: Се споменува функционален надзор со 14 органи за спроведливост на терен. | Делумно: Најавен е засилен надзор со 14 органи, без детали за региони. | Да: Мицкоски најави ригорозни контроли без повластени региони. | Не е споменато |
| Инспекциите за спроведување на законот ќе бидат ригорозни на целата територие без повластени региони. | Само МКД.мк делумно го покрива тврдењето. | Не е споменато | Не е споменато | Not Mentioned | Делумно: Се споменуваат 14 надзорни органи за поефикасна контрола. | Не е споменато | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned |
| Ентитет | Клучни разлики | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Христијан Мицкоски | Сите извори се неутрални; нема разлики. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Информативно споменат како присутен на состанокот. | Неутрално: Споменат како премиер на состанокот, без мета-вреднување. | Неутрално: Премиерот е цитиран како говорник со решителен став. | Неутрално: Само информативно споменат како присутен на состанокот. | Не е споменато | Неутрално: Премиерот е главен говорник, претставен без мета-вреднување. | Не е споменато |
| Азир Алиу | Повеќето извори се неутрални, само 365.com.mk и meta.mk даваат позитивен приказ. | Неутрално: министерот е цитиран како говорник без мета-вреднување од текстот | Неутрално: Министерот е цитиран како оценувач на законот, без мета-вреднување од авторот | Не е споменато | Неутрално: Главен говорник, пренесува информации без мета-вреднување. | Позитивно: Авторот го пренесува неговото образложение без критика, но без експлицитна пофалба. | Неутрално: Министерот е цитиран како говорник со статистички податоци. | Неутрално: Главен говорник чии изјави се пренесени без мета-вреднување. | Позитивно: пофален од Голомеиќ за инклузивен и партнерски пристап | Неутрално: Министерот е цитиран како говорник за законската постапка. | Не е споменато |
| Перица Голомеиќ | Нема значајни разлики; само два извора го спомнуваат неутрално. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Голомеиќ е цитиран како говорник кој изразува благодарност. | Не е споменато | Неутрално: претставник на комората, цитиран без мета-вреднување | Не е споменато | Не е споменато |
| Министерство за здравство | Еден извор го фали, останатите се неутрални. | Неутрално: споменато како дел од процесот на консултации, без експлицитно вреднување | Неутрално: Само информативно споменато како извор на потенцирање на целите на законот | Не е споменато | Неутрално: Имплицирано преку министерот и законските надлежности. | Неутрално: Институцијата е спомената преку министерот, без директно вреднување. | Позитивно: Пофалено за инклузивен и партнерски пристап при креирањето. | Неутрално: Информативно споменато како предлагач на законското решение. | Неутрално: споменато во контекст на министерот и законските измени | Неутрално: Индиректно споменато преку присуството на министерот. | Не е споменато |
| Влада на Република Северна Македонија | Два извора даваат позитивен приказ, останатите се неутрални. | Неутрално: објективно е наведено дека го усвоила предлог-законот | Неутрално: Спомената како носител на усвојување на законот, без вреднување | Неутрално: индиректно спомената како предлагач на законот | Неутрално: Спомената во контекст на процедурално разгледување на законот. | Неутрално: Спомената преку премиерот и процесот, без експлицитно вреднување. | Позитивно: Пофалена за партнерски пристап и дијалог со секторите. | Неутрално: Спомената само како следна инстанца во процедурата. | Позитивно: Голомеиќ изразува благодарност за партнерскиот пристап | Неутрално: Спомената како институција која ќе го разгледува законот. | Не е споменато |
| Туристичко-угостителска комора | Нема разлики; сите извори се неутрални. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Споменати преку учество на секторот во работни состаноци. | Не е споменато | Неутрално: Ентитетот е споменат како учесник во дијалогот и прес-конференција. | Неутрално: Индиректно спомената преку консултации со секторот. | Неутрално: спомената како субјект кој поддржува заштита на здравјето | Неутрално: Угостителите се споменати како дел од консултативниот процес. | Не е споменато |
| Сојуз на стопански комори (ССК) | Нема разлики; сите извори неутрални или го игнорираат. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Информативно споменат како матична организација на комората. | Не е споменато | Неутрално: само информативно споменат како матична организација | Не е споменато | Не е споменато |
| Групација за производство на цигари | Нема разлики - сите извори се неутрални без сентимент. | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: пренесено соопштение и ставови на групацијата | Неутрално: Индиректно споменати како претставници на индустријата. | Неутрално: Споменати како учесници во состаноци, без вреднување. | Не е споменато | Неутрално: Индиректно спомената преку претставници на индустријата. | Не е споменато | Неутрално: Производителите се споменати како дел од консултациите. | Неутрално: ентитетот е говорник кој изнесува ставови и поддршка |
| Здружение на производители на тутун | Нема разлики; сите извори се неутрални или го игнорираат. | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: споменато како матична организација на групацијата | Неутрално: Индиректно споменати како дел од тутунската индустрија. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Здруженијата се споменати како вклучени во изработката. | Неутрално: споменато како организациска рамка на групацијата |
| Стопанска комора на Македонија | Нема разлики: сите извори се неутрални. | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: информативно спомената како рамка на здружението | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Претставникот е цитиран како говорник со свои ставови. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: спомената како матична институција на групацијата |
| Европска Унија | Нема разлики; два извора неутрално ја спомнуваат. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Спомената во контекст на искуствата на земјите членки. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: спомената во контекст на позитивни практики на членките |
| Инспекциски и надзорни органи | Сите извори се неутрални; нема разлики. | Неутрално: споменати како дел од консултациите, без вреднување | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Споменати во контекст на нови надлежности за контрола. | Неутрално: Споменати како консултирани, без вреднување. | Неутрално: Споменати како задолжени за теренска проверка на законот. | Неутрално: Споменати во контекст на консултации и нови надлежности. | Неутрално: најавени како органи за спроведување на контрола | Неутрално: Споменати во контекст на најавени ригорозни контроли. | Не е споменато |
| ЕНЕР (Електронски национален регистар на прописи) | Сите извори го прикажуваат неутрално, како алатка за јавна расправа. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Споменат како платформа преку која се разгледани коментари. | Неутрално: Споменат како платформа за јавна расправа, без вреднување. | Not Mentioned | Неутрално: Споменат како алатка за консултации со граѓаните. | Не е споменато | Неутрално: Споменат како алатка преку која граѓаните дале мислење. | Не е споменато |
| ЕНЕР (Електронски национарен регистар на прописи) | Само 365.com.mk го спомнува, неутрално. | Не е споменато | Не е споменато | Not Mentioned | Not Mentioned | Неутрално: Споменат како платформа за јавна расправа, без вреднување. | Не е споменато | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned |
Analizirano 10 od 16 virov
Primerjalne tabele in infografika uporabljajo samo prvih 10 virov. Ostali viri so prikazani spodaj ločeno.
| Vir | Naslov | |
|---|---|---|
| Владата го усвои Предлог-законот за заштита од употреба на производи од тутун | ||
| Владата го усвои новиот предлог закон против пушење | GPRESS. | ||
| Угостителите имаат една година да ги прилагодат објектите според новиот Закон за заштита од пушење | ||
| Забелешките на Групацијата за производство на цигари станаа дел од предлог-законот за пушење | ||
| Алиу: Предлог-законот за заштита од употреба на производи од тутун или слични производи е резултат на опширен институционален процес. | ||
| Мицкоски најави ригорозни казни без пардон, угостителите добиваат 12 месеци грејс период за преадаптација на терасите - законот за заштита од пушење во финална фаза | ||
| Алиу: Целта со новиот закон е да се намали изложеноста на чад кај децата и непушачите | ||
| Алиу вели тутунот стои зад 13% од смртните случаи, угостителите добиваат година дена за адаптација | ||
| Предлог законото против пушењето во вторник на седница на влада, се најавувуваат строги контроли | Скопско Ехо | ||
| Изјава на Групацијата за производство на цигари при Стопанската комора на Македонија за предлог-законот за заштита од употреба на тутунски производи или сродни производи |