article ЦГК открива сериозни нерегуларности во јавните набавки на МВР, МНР и Чаир 11.6.2026г.
Центарот за граѓански комуникации (ЦГК) објави истражување за три спорни тендерски постапки кои укажуваат на нетранспарентно трошење на јавните пари. Најголемо внимание привлекува набавката на лични документи преку тендер стар 21 година, за кој граѓаните платиле 73 милиони евра во последните пет години, додека МВР потрошило само 29 милиони евра. Истражувањето открива дека договорите се класифицирани како доверливи, со што се оневозможува јавен увид во нивните услови и законскиот основ за нивно продолжување. Покрај случајот со МВР, анализирани се и евакуациските летови на МНР од Блискиот Исток, каде е утврдено незаконско авансно плаќање во целост без банкарска гаранција, како и изградбата на училишен базен во Општина Чаир. Во случајот со Чаир, општината пријавила дека објектот е целосно завршен додека сè уште имало незавршени работи, избегнувајќи активирање на пенали за доцнење на изведувачот. Институциите како МНР ги отфрлаат наводите, правдајќи ги постапките со итност и безбедносни ризици.
| Тврдење | Клучни разлики | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| МВР заработило 44 милиони евра од разликата во цената за издавање лични документи во последните пет години. | Едногласна потврда на сумата, еМагазин целосно премолчува. | Да: Разликата меѓу наплатените 73 и потрошените 29 милиони евра. | Да: Истражувањето покажува заработка од скоро 44 милиони евра. | Да: Разликата меѓу 73 мил. евра (наплатени) и 29 мил. евра (трошок). | Да: Граѓаните платиле 44 милиони евра повеќе од трошоците на МВР. | Да: Граѓаните платиле 44 милиони евра повеќе од трошоците на МВР. | Да: МВР платило 29, а наплатило 73 милиони евра (разлика 44 милиони). | Да: Граѓаните платиле 73 милиони, а изработката чинела 29 милиони евра. | Да: Разликата меѓу платеното од МВР и од граѓаните е 44 милиони евра. | Да: Граѓаните платиле 73 милиони, а МВР го чинело 29 милиони евра. | Не е споменато |
| Граѓаните платиле вкупно 73 милиони евра за лични документи, од кои 60 милиони евра само за пасоши. | Повеќето потврдуваат сè, Телма и 365 не ја делат сумата за пасоши. | Да: Текстот ги наведува овие точни суми за последните 5 години. | Делумно: Потврдено е вкупно 73 милиони, но не е прецизирано за пасоши. | Да: Текстот ги наведува точно овие суми за последните 5 години. | Делумно: Потврдена е вкупната сума, но не е специфициран износот за пасоши. | Да: Наведени се точно овие суми за период од 5 години. | Да: Потврдено во истражувањето на ЦГК за период од 5 години. | Да: Наведено е дека 60 од вкупно 73 милиони евра се за пасоши. | Да: Статијата ги наведува точно овие суми за последните пет години. | Да: Статијата ги наведува точно овие суми за период од 5 години. | Да: Наведено е дека 60 од вкупно 73 милиони евра се за пасоши. |
| Набавката на обрасци за документи се врши врз основа на тендер од 2005 година чии услови за продолжување се непознати. | Разликата е во степенот на тајност и правниот основ на договорот. | Да: МВР не ги објавило условите под кои соработката била продолжувана. | Да: Тендерот од 2005 се продолжува под непознати услови и законски основ. | Да: МВР не ги објавило условите под кои соработката била продолжувана. | Делумно: Се споменува тендер стар 21 година и непознати детали за него. | Да: Тендерот е стар 21 година и условите за продолжување се тајна. | Да: Тендерот е стар 21 година и условите за продолжување се тајна. | Да: Тендерот е стар 21 година и условите за продолжување се непознати. | Да: МВР не открива како и под кои услови е продолжен договорот од 2005. | Да: Се наведува тендер стар 21 година и непознати услови за продолжување. | Делумно: Се споменува тендер стар 21 година и непознати услови. |
| МВР ги класифицира договорите и бројот на издадени документи како доверливи информации. | Речиси сите потврдуваат, 365.com.mk е порезервиран во деталите. | Да: Договорите, анексите и бројот на документи се водат како доверливи. | Да: МВР ги прогласило договорите и бројот на обрасци за доверливи. | Да: Договорите, анексите и бројот на документи се водат како доверливи. | Делумно: Договорите се класифицирани како доверливи според текстот. | Да: МВР ги крие договорите и бројот на изработени документи. | Да: Договорите и бројот на изработени документи се „доверливи“. | Да: Договорите и бројот на изработени документи се водат како доверливи. | Да: МВР ги означило договорите и бројот на набавени обрасци како доверливи. | Да: МВР не ги открива договорите и бројот на документи како доверливи. | Да: МВР ги смета договорите и бројот на документи за доверливи. |
| МНР извршило незаконски авансни плаќања од 100% за евакуациски летови, иако законот дозволува максимум 20%. | Дел потврдуваат 100% аванс, дел само лимит, други премолчуваат. | Да: Летовите биле платени однапред во целост спротивно на законот. | Не е споменато | Да: Летовите биле платени однапред во целост спротивно на законот. | Делумно: Потврдено е незаконско авансно плаќање, без споменување проценти. | Да: Платено е однапред над законскиот лимит од 20%. | Да: Платено е авансно спротивно на законот кој дозволува до 20%. | Да: Летовите се платени авансно над законскиот лимит од 20%. | Не е споменато | Делумно: Се вели дека е платено авансно над лимитот од 20%, имплицирајќи 100%. | Не е споменато |
| Авансните плаќања за летовите од Дубаи и Ријад не биле обезбедени со банкарска гаранција. | Мнозинството потврдува прекршок, додека дел целосно премолчуваат. | Да: ЦГК наведува дека плаќањата не биле обезбедени со гаранција. | Не е споменато | Да: ЦГК наведува дека плаќањата не биле обезбедени со гаранција. | Да: Текстот експлицитно наведува дека немало банкарска гаранција. | Да: Текстот потврдува дека немало банкарска гаранција за авансот. | Да: Плаќањата не биле обезбедени со гаранција како што предвидува законот. | Да: Наведено е дека авансните плаќања не биле обезбедени со гаранција. | Не е споменато | Да: Текстот потврдува дека плаќањата не биле обезбедени со гаранција. | Не е споменато |
| МНР ја ограничило конкуренцијата за евакуациските летови со барање понуда од само една фирма во втората постапка. | Мнозинството потврдува со детали, дел премолчуваат. | Да: Во втората постапка понуда била побарана само од Авиалог Скопје. | Не е споменато | Да: Во втората постапка понуда била побарана само од Авиалог Скопје. | Делумно: Се наведува дека одлуките ја ограничиле конкуренцијата. | Да: Во втората постапка понуда е побарана само од Авиалог Скопје. | Да: Во втората постапка понуда е побарана само од Авиалог Скопје. | Да: Во втората постапка понуда била побарана само од Авиалог Скопје. | Не е споменато | Да: Во втората постапка понуда била побарана само од Авиалог Скопје. | Не е споменато |
| Не постои доказ за правна поврзаност меѓу фирмата Авиалог и авиокомпанијата FlyDubai. | Поделба меѓу молк и потврда дека картичката не е правен доказ. | Да: Доставената картичка не докажува деловна или правна поврзаност. | Не е споменато | Да: Доставената картичка за ангажман не докажува правна поврзаност. | Не е споменато | Да: Картичката на физичко лице не е доказ за правна поврзаност. | Да: Картичката на физичко лице не докажува деловна или правна врска. | Да: Доставената картичка не докажува деловна или правна поврзаност. | Не е споменато | Да: Доставената картичка не докажува деловна или правна поврзаност. | Не е споменато |
| Општина Чаир пријавила 100% реализација на училишен базен кој во тој момент бил недовршен. | Мнозинството потврдува, дел премолчуваат, Meta додава надзор. | Да: Пријавена е реализација иако имало незавршени работи и тестови. | Не е споменато | Да: Пријавена е реализација иако надзорот евидентирал незавршени работи. | Да: Општината пријавила реализација иако имало незавршени работи. | Да: Пријавена е целосна реализација иако имало незавршени работи. | Да: Пријавена е целосна реализација иако имало незавршени работи. | Да: Пријавена е целосна реализација иако имало незавршени работи. | Не е споменато | Да: Известено е за 100% реализација иако имало незавршени работи. | Не е споменато |
| Базенот во Чаир бил свечено промовиран шест месеци по официјалното известување за завршени работи. | Мнозинството потврдува, додека дел од медиумите целосно премолчуваат. | Да: Објектот бил пуштен во употреба шест месеци по пријавата за крај. | Не е споменато | Да: Објектот е пуштен во употреба шест месеци по пријавената реализација. | Да: Текстот потврдува промоција шест месеци по известувањето. | Да: Промоцијата била 6 месеци по известувањето за 100% реализација. | Да: Објектот е промовиран 6 месеци по известувањето за реализација. | Да: Објектот е промовиран шест месеци по известувањето за реализација. | Не е споменато | Да: Објектот е свечено промовиран дури по шест месеци од известувањето. | Не е споменато |
| Трошоците на МВР за изработка на документи изнесувале 29 милиони евра наспроти 73 милиони евра наплатени од граѓаните. | Речиси сите потврдуваат, еМагазин премолчува, ЦГК е изворот. | Да: Овие бројки се експлицитно наведени во истражувањето на ЦГК. | Да: МВР потрошило 29 милиони, а граѓаните платиле 73 милиони евра. | Да: Овие бројки се експлицитно наведени во истражувањето на ЦГК. | Да: Наведени се точно овие суми за трошоци и наплата. | Да: Изработката чинела 29 милиони, а граѓаните платиле 73 милиони. | Да: Изработката чинела 29 милиони, а граѓаните платиле 73 милиони. | Да: Изработката чинела 29 милиони, а наплатени се 73 милиони евра. | Да: Овие бројки се експлицитно наведени во текстот. | Да: Овие бројки се експлицитно наведени во текстот. | Не е споменато |
| МВР тврди дека цените на документите се утврдени со одлука на Владата и не се работи за таен договор. | Телма потврдува, Слободен печат негира, другите молчат. | Не е споменато | Да: МВР вели дека цените се од Владата и не е таен договор. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не: Статијата вели дека МВР молчи и ги крие договорите како доверливи. | Not Mentioned | Не е споменато |
| МВР твди дека цените на документите се утврдени со одлука на Владата и не се работи за таен договор. | Целосен молк кај сите извори; тврдењето е целосно игнорирано. | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned | Не е споменато | Not Mentioned |
| Ентитет | Клучни разлики | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Центар за граѓански комуникации (ЦГК) | Едногласен неутрален третман како примарен извор на податоци. | Неутрално: Извор на истражувањето и говорник без мета-вреднување. | Неутрално: Извор на истражувањето и цитиран говорник. | Неутрално: ентитетот е извор на истражувањето и цитиран како говорник | Неутрално: Извор на истражувањето, пренесува информации без вреднување. | Неутрално: Извор на истражувањето и главен говорник во текстот. | Неутрално: ЦГК е главен извор на информации и автор на истражувањето. | Неутрално: Извор на информациите и автор на истражувањето. | Неутрално: Извор на информации и податоци од извештај. | Неутрално: Ентитетот е извор на истражувањето без мета-вреднување. | Неутрално: Извор на истражувањето и главен говорник во текстот. |
| Министерство за внатрешни работи (МВР) | Единствен негативен став: сите критикуваат тајност и молк. | Негативно: Критика за тајност на договори и огромна заработка. | Негативно: Критикувано за тајност и непознати услови на договорите. | Негативно: критика за нетранспарентност и тајност на договорите | Негативно: Критика за нетранспарентност и доверливи договори. | Негативно: Критика за тајност на договори и нетранспарентност. | Негативно: Критика за тајност на договори и нетранспарентност. | Негативно: Критика за тајност на договори и нетранспарентност. | Негативно: Критика за молк, криење договори и нетранспарентност. | Негативно: Критика за тајност на договори и нетранспарентност. | Негативно: Критикувано за нетранспарентност и криење договори. |
| Министерство за надворешни работи (МНР) | Доминираат обвинувања за тендерски криминал наспроти молк кај дел од медиумите. | Негативно: Обвинувања за незаконски аванси и ограничена конкуренција. | Не е споменато | Негативно: обвинувања за незаконски аванси и ограничена конкуренција | Негативно: Обвинувања за незаконски авансни плаќања и ограничување конкуренција. | Негативно: Обвинувања за незаконски аванси и малверзации со тендери. | Негативно: Обвинувања за незаконски авансни плаќања и слаба конкуренција. | Негативно: Обвинувања за незаконски авансни плаќања и слаба конкуренција. | Не е споменато | Негативно: Обвинувања за незаконски аванси и оневозможена конкуренција. | Не е споменато |
| Општина Чаир | Едногласна критика за лажно известување наспроти молк кај дел медиуми. | Негативно: Критика за лажно пријавување на завршени градежни работи. | Не е споменато | Негативно: критика за лажно пријавување на завршени градежни работи | Негативно: Критика за лажно известување за реализација на проект. | Негативно: Критика за лажно прикажување на завршени работи. | Негативно: Критика за лажно прикажување на завршени работи и рокови. | Негативно: Критика за лажно прикажување на реализација на договор. | Не е споменато | Негативно: Критика за лажна реализација на проект и непочитување рокови. | Не е споменато |
| Giesecke+Devrient (Гисеке и Девриент) | Третиран исклучиво неутрално како технички извршител на тендери. | Неутрално: Само информативно спомената како добитник на тендер. | Неутрално: Спомената како фирма која го добила тендерот. | Неутрално: само информативно спомената како добитник на стар тендер | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Спомената како долгогодишен добавувач на обрасци. | Не е споменато | Не е споменато |
| Авиалог Скопје | Фокус на спорна поврзаност и фаворизирање наспроти неутралност. | Негативно: Оспорена правна поврзаност со FlyDubai во тендерот. | Не е споменато | Неутрално: спомената во контекст на сомнеж за правна поврзаност | Не е споменато | Неутрално: Спомената како единствена фирма во спорниот тендер. | Неутрално: Спомената како фирма која добила тендер без докажана врска. | Неутрално: Спомената како единствен понудувач во спорна постапка. | Не е споменато | Негативно: Спорна правна поврзаност и фаворизирање во тендер. | Не е споменато |
| FlyDubai | Претежно неутрално, со фокус на тендери и евакуација. | Неутрално: Спомената како авиокомпанија вклучена во евакуацијата. | Не е споменато | Неутрално: само информативно спомената како авиокомпанија за летови | Не е споменато | Неутрално: Информативно спомената во контекст на тендерот на МНР. | Неутрално: Спомената во контекст на нејасна поврзаност со Авиалог. | Неутрално: Спомената во контекст на закуп на авиони без мета-вреднување. | Не е споменато | Неутрално: Спомената во контекст на закуп на авиони без вреднување. | Не е споменато |
| Биро за јавни набавки | Технички извор на методологија наспроти целосно отсуство. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Споменато како извор на методологија (црвени знаменца). | Неутрално: Споменато само како извор на црвени знаменца за анализа. | Неутрално: Споменато како извор на методологија за црвени знаменца. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Сабина Факиќ | Главно неспомната; Телма ја цитира неутрално како експерт. | Не е споменато | Неутрално: Цитирана како претставник на ЦГК. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Таргет Комуникации Скопје | Минимално покривање: само два медиума неутрално пренесуваат факти. | Не е споменато | Неутрално: Споменато како друштво за консалтинг со нов договор. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Споменати како консултанти за нов проект. | Не е споменато | Не е споменато |
| Влада на Република Северна Македонија | Претежно неспомената; кај останатите само неутрален извор на одлуки. | Неутрално: Индиректно спомената преку владини одлуки за евакуација. | Неутрално: Спомената како орган кој ги утврдува цените. | Неутрално: спомената само како извор на одлуки за евакуација | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Дубаи | Единствен неутрален фокус како транзитна точка за летови. | Неутрално: Споменат само како локација за евакуациски летови. | Не е споменато | Неутрално: споменат само како локација за евакуациски летови | Неутрално: Споменат само како дестинација за летови. | Неутрално: Споменат само како локација за евакуациски летови. | Неутрално: Информативно споменат како локација за евакуациски летови. | Неутрално: Информативно споменат како локација за евакуација. | Не е споменато | Неутрално: Информативно споменување како локација за летови. | Не е споменато |
| Ријад | Единствено како логистичка точка за летови, без разлики. | Неутрално: Споменат само како локација за евакуациски летови. | Не е споменато | Неутрално: споменат само како локација за евакуациски летови | Неутрално: Споменат само како дестинација за летови. | Неутрално: Споменат само како локација за евакуациски летови. | Неутрално: Информативно споменат како локација за евакуациски летови. | Неутрално: Информативно споменат како локација за евакуација. | Не е споменато | Неутрално: Информативно споменување како локација за летови. | Не е споменато |
Analiziranih 10 virov
Primerjalne tabele in infografika uporabljajo vse prikazane vire.
| Vir | Naslov | |
|---|---|---|
| ЦГК: МВР со огромна заработка од пасошите, МНР плаќало незаконски износи за аванси за евакуациски летови од Блискиот Исток | ||
| МВР со над 40 милиони евра ќар од издавањето лични документи | ||
| ЦГК: МВР со огромна заработка од пасошите, МНР плаќало незаконски износи за аванси за евакуациски летови од Блискиот Исток | ||
| ЦГК: "Доверливи" набавки на лични документи со договор од пред 21 година, нелегални авансни плаќања за летови до Дубаи и Ријад. | ||
| "Граѓаните платиле 73 милиони, односно 44 милиони евра повеќе за документи": ЦГК со истражување на јавните набавки | ||
| За 5 години граѓаните платиле 73 милиони евра за лични документи: Што покажува истражувањето на ЦГК за јавните набавки | ||
| "Јавен надзор над јавните набавки: Доверливи договори, незаконски авансни плаќања и спорна реализација" - ново истражување на ЦГК | ||
| Народот плаќа, МВР молчи - договорите за изработка на пасошите прогласени за "доверливи" | ||
| Центар за граѓански комуникации: Три тендери со незаконски авансни плаќања и спорна реализација | ||
| Истражување на ЦГК: За пет години граѓаните платиле 73 милиони евра за лични документи врз основа на тендер стар 21 година и договори кои се "доверливи" |