article Собранието го усвои Предлог-законот за заштита од тутун во прво читање 12.6.2026г.
Собранието на Република Северна Македонија го помина во прво читање новиот Предлог-закон за заштита од употреба на производи од тутун или сродни производи. Министерот за здравство, Азир Алиу, истакна дека ова решение е клучен чекор за заштита на јавното здравје, особено на младите и непушачите, преку воведување на современа регулатива за новите тутунски производи како електронските цигари и загреаните тутунски производи. Законот предвидува построги правила за пушење на тераси, засилена заштита во образовните и здравствените установи, како и целосна забрана за рекламирање на тутунски производи на интернет и социјалните мрежи. Текстот е подготвен преку широк консултативен процес со индустријата, угостителите и инспекциските служби, а за угостителскиот сектор е предвиден преоден период од 12 месеци за адаптација на просторот.
| Тврдење | Клучни разлики | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Предлог-законот за заштита од употреба на производи од тутун помина во прво читање во Собранието. | Едногласна потврда со различен фокус на изворот на веста. | Да: Министерот Алиу соопшти дека законот помина во прво читање. | Да: Потврдено во насловот и првата реченица од текстот. | Да: Потврдено во насловот и првиот пасус на статијата. | Да: Текстот потврдува дека законот го помина првото читање. | Да: Потврдено во насловот и во првиот пасус на статијата. | Да: Статијата потврдува дека законот го помина првото читање. | Да: Статијата потврдува дека законот поминал во прво читање вчера. | Да: Потврдено во првата реченица од текстот. | Да: Предлог-законот вчера помина во прво читање на пленарна седница. | Да: Собранието вчера го помина законот во прво читање. |
| Употребата на тутун во државата е поврзана со над 3.600 смртни случаи годишно. | Речиси сите потврдуваат, Владата премолчува, МОФ цитира министер. | Да: Министерот посочи дека тутунот е поврзан со над 3.600 смртни случаи. | Не е споменато | Да: Наведено е дека тутунот е поврзан со над 3.600 смртни случаи. | Да: Наведено е дека тутунот се поврзува со над 3.600 смртни случаи. | Да: Наведено како податок од Министерството за здравство. | Да: Наведено е дека тутунот е поврзан со над 3.600 смртни случаи. | Да: Наведено е дека тутунот е поврзан со над 3.600 смртни случаи. | Да: Наведено е дека тутунот е поврзан со над 3.600 смртни случаи. | Да: Текстот наведува дека тутунот е поврзан со над 3.600 смртни случаи. | Да: Официјалните податоци потврдуваат над 3.600 смртни случаи. |
| Економските штети од пушењето се проценуваат на над 600 милиони евра на годишно ниво. | Речиси сите потврдуваат, само владината страна премолчува. | Да: Економските последици се проценуваат на над 600 милиони евра. | Не е споменато | Да: Статијата наведува штети од над 600 милиони евра. | Да: Економските загуби се проценети на над 600 милиони евра годишно. | Да: Текстот наведува економски загуби над 600 милиони евра годишно. | Да: Текстот наведува економски последици од над 600 милиони евра. | Да: Текстот наведува економски штети од над 600 милиони евра. | Да: Текстот наведува економски загуби над 600 милиони евра годишно. | Да: Економските загуби се проценуваат на над 600 милиони евра. | Да: Штетите се проценуваат на над 600 милиони евра. |
| Дури 13,6 проценти од младите на возраст од 13 до 15 години користат тутунски или никотински производи. | Широк медиумски консензус, освен владината страна која премолчува. | Да: Наведени се податоци за 13,6% млади корисници на тутун. | Не е споменато | Да: Овој процент е експлицитно наведен за таа возрасна група. | Да: Статистиката за млади од 13-15 години е точно наведена. | Да: Статистиката е директно цитирана во четвртиот пасус. | Да: Овој процент е директно цитиран за возраста од 13 до 15 години. | Да: Статистиката за 13,6% млади корисници е директно цитирана. | Да: Статистиката е директно цитирана во статијата. | Да: Податоците укажуваат дека 13,6% од младите на таа возраст ги користат. | Да: Податоците покажуваат точно 13,6% кај оваа возрасна група. |
| 73 проценти од младите пушачи изјавиле дека не биле спречени да купат цигари поради нивната возраст. | Медиумите потврдуваат, Владата го премолчува податокот. | Да: Статијата го наведува овој процент за млади пушачи. | Не е споменато | Да: Статијата го потврдува овој процент и причината. | Да: Податокот за 73% од младите пушачи е експлицитно споменат. | Да: Наведено како дел од загрижувачките статистики во текстот. | Да: Статијата го наведува овој податок за младите пушачи. | Да: Наведено е дека 73% од младите не биле спречени при купување. | Да: Податокот е наведен како дел од загрижувачката статистика. | Да: 73% од младите пушачи изјавиле дека не биле спречени да купат. | Да: 73% од младите навеле дека немале пречка при купување. |
| 57 проценти од учениците се изложени на пасивно пушење во затворени јавни простори. | Висок консензус, но со варијации меѓу „јавни“ и „затворени“ простори. | Да: Податокот е директно наведен во текстот. | Не е споменато | Да: Наведено е дека 57% се изложени на чад во затворени простории. | Да: Наведено е дека 57% се изложени на чад во затворени простории. | Да: Потврдено како статистички податок во статијата. | Да: Наведено е дека 57% се изложени на туѓ чад во јавни простори. | Да: Потврдено е дека 57% се изложени на чад во затворени простории. | Да: Наведено е дека 57% се изложени на туѓ чад во јавни простори. | Да: 57% од учениците се изложени на чад во затворени простори. | Делумно: Се споменуваат затворени простории, без експлицитен збор 'јавни'. |
| Новиот закон воведува строга забрана за рекламирање тутунски производи на социјалните мрежи и интернет. | Едногласна потврда со различен фокус на изворот на веста. | Да: Се предвидува забрана за рекламирање преку интернет и мрежи. | Да: Се наведува забрана преку онлајн платформи и социјални мрежи. | Да: Предвидена е забрана вклучително и преку социјалните мрежи. | Да: Предвидена е целосна забрана на интернет и социјални мрежи. | Да: Министерот споменува забрана преку онлајн-платформи и мрежи. | Да: Се воведува забрана вклучително и преку социјални мрежи. | Да: Се споменува забрана за рекламирање на социјални мрежи и онлајн. | Да: Се споменува забрана преку онлајн-платформи и социјални мрежи. | Да: Се воведува забрана за рекламирање преку онлајн платформи и мрежи. | Да: Законот предвидува забрана преку онлајн платформи и мрежи. |
| Се предвидуваат појасни и построги правила за пушење на терасите на угостителските објекти. | Единство за појасни правила, Вечер нагласува строгост. | Да: Се предвидуваат појасни правила за пушење на тераси. | Да: Министерот појаснува дека се воведуваат појасни правила за терасите. | Да: Наведени се построги правила за користење на тераси. | Да: Се предвидуваат попрецизни правила за пушење на терасите. | Да: Министерот Алиу изјавува дека се воведуваат појасни правила. | Да: Текстот споменува појасни правила за терасите на објектите. | Да: Министерот нагласува воведување појасни правила за тераси. | Да: Министерот најавува воведување појасни правила за терасите. | Да: Со законското решение се воведуваат појасни правила за тераси. | Да: Министерот нагласува воведување појасни правила за тераси. |
| За угостителите е предвиден преоден период од 12 месеци за адаптација на просториите. | Само vecer.mk го наведува рокот, останатите го премолчуваат. | Не е споменато | Не е споменато | Да: Експлицитно е споменат преоден период од 12 месеци. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Законот за првпат детално ги регулира електронските цигари и загреаните тутунски производи. | Владата потврдува, другите само ја нагласуваат потребата. | Делумно: Наведено е дека законот одговара на појавата на овие нови производи. | Да: Текстот вели дека овие производи бараат современа и јасна регулатива. | Делумно: Се наведува дека бараат појасна рамка и се вклучени во законот. | Делумно: Се наведува дека ги опфаќа новите производи и е приспособен. | Делумно: Се наведува дека законот ја следи реалноста и ги вклучува. | Делумно: Се наведува дека законот носи јасна и современа регулатива за нив. | Делумно: Се вели дека законот бара јасна регулатива за овие производи. | Делумно: Се вели дека законот ги следи новите форми и бара современа регулатива. | Делумно: Се наведува дека законот бара современа и јасна регулатива. | Делумно: Се наведува дека законот бара јасна и ажурирана регулатива. |
| Процесот на подготовка вклучувал 58 коментари од граѓани и експерти преку системот ЕНЕР. | Речиси сите потврдуваат, само владината страна го премолчува. | Да: Наведено е дека биле разгледани 58 коментари преку ЕНЕР. | Не е споменато | Да: Наведено е дека се разгледани 58 забелешки преку ЕНЕР. | Да: Наведено е дека преку ЕНЕР се разгледани 58 коментари. | Да: Министерот потврдува 58 коментари разгледани преку ЕНЕР. | Да: Потврдено е дека биле разгледани 58 коментари преку ЕНЕР. | Да: Наведено е дека биле разгледани 58 коментари преку ЕНЕР. | Да: Наведено е дека преку ЕНЕР се разгледани 58 коментари. | Да: Разгледани се 58 коментари пристигнати преку ЕНЕР. | Да: Преку ЕНЕР биле разгледани 58 коментари од граѓани и експерти. |
| Законот предвидува ограничувања за пушење во директно присуство на деца. | Целосен консензус; Плусинфо го нагласува изворот (министерот). | Да: Текстот споменува ограничувања за пушење во присуство на деца. | Да: Експлицитно се споменуваат ограничувања за пушење во присуство на деца. | Да: Статијата наведува ограничувања за пушење во присуство на деца. | Да: Експлицитно се споменуваат ограничувања во присуство на деца. | Да: Министерот експлицитно ги споменува овие ограничувања. | Да: Наведени се ограничувања за пушење во присуство на деца. | Да: Текстот наведува ограничувања за пушење во присуство на деца. | Да: Текстот експлицитно наведува ограничувања во присуство на деца. | Да: Се воведуваат ограничувања за пушење во присуство на деца. | Да: Се наведуваат ограничувања за пушење во присуство на деца. |
| Министерството за здравство тврди дека здравјето на граѓаните нема цена и нема алтернатива. | Мнозинството цитира директно, МОФ парафразира, Лидер и Вечер премолчуваат. | Делумно: Се наведува целта за посилна заштита на јавното здравје. | Да: Ова е директен цитат од министерот за здравство во текстот. | Не е споменато | Не е споменато | Да: Ова е директен цитат од министерот за здравство во текстот. | Да: Министерот Алиу децидно го изјавува ова во текстот. | Да: Министерот Алиу директно ја користи оваа изјава. | Да: Ова е директен цитат од министерот Алиу во статијата. | Да: Министерот Алиу истакнува дека здравјето нема цена и алтернатива. | Да: Министерот Алиу истакнува дека здравјето нема цена и алтернатива. |
| Ентитет | Клучни разлики | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Азир Алиу | Единствен неутрален приказ како официјален извор и говорник. | Неутрално: Министерот е само цитиран како извор на информации. | Неутрално: Министерот е говорник кој го појаснува законот. | Неутрално: Министерот е цитиран како извор на информации. | Неутрално: Министерот е само цитиран како говорник за законот. | Неутрално: Министерот е цитиран како главен говорник и предлагач. | Неутрално: Министерот е главен говорник и пренесувач на информации. | Неутрално: Министерот е главен говорник и претставник на законот. | Неутрално: Пренесени изјави и ставови на министерот без мета-вреднување. | Неутрално: Министерот е само говорник и предлагач на законот. | Неутрално: Министерот е главен говорник и извор на информации. |
| Министерство за здравство | Единствен извор на податоци без идеолошки или критички разлики. | Неутрално: Информативно пренесени ставови и активности на институцијата. | Неутрално: Индиректно споменато преку функцијата на министерот. | Неутрално: Институцијата информира за законските измени и статистиката. | Неутрално: Информативно споменато како извор на податоци и цели. | Неутрално: Институцијата е извор на информации и соопштенија. | Неутрално: Извор на статистички податоци за штетноста од пушењето. | Неутрално: Индиректно споменато преку министерот и законското решение. | Неутрално: Информативно споменато како извор на соопштението. | Неутрално: Информативно споменато како извор на соопштението. | Неутрално: Индиректно споменато преку активноста на министерот. |
| Собрание на Република Северна Македонија | Едногласен неутрален фокус врз институционалната процедура. | Неутрално: Споменато само како место каде се одвива процедурата. | Неутрално: Информативно споменато како место каде поминал законот. | Неутрално: Информативно споменато како место каде поминал законот. | Неутрално: Споменато само како институција каде поминува законот. | Неутрално: Информативно споменато како место каде поминал законот. | Неутрално: Информативно споменато за текот на законската процедура. | Неутрално: Информативно споменато како место каде поминал законот. | Неутрално: Споменато само како институција каде поминал законот. | Неутрално: Споменато само како институција каде поминал законот. | Неутрално: Информативно споменато како место каде поминал законот. |
| Влада на Република Северна Македонија | Доминира отсуство на споменување; присутна е само како неутрален извор. | Не е споменато | Неутрално: Извор на соопштението без дополнително вреднување. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Спомената преку државните институции и законскиот процес. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| ЕНЕР (Единствен национален електронски регистар на прописи) | Едногласен неутрален приказ како техничка алатка за коментари. | Неутрално: Споменат како алатка преку која се собирале коментари. | Не е споменато | Неутрално: Споменат како платформа преку која се разгледани забелешки. | Неутрално: Споменат како алатка преку која се собирале коментари. | Неутрално: Споменат како алатка преку која се разгледани коментари. | Неутрално: Споменат како алатка преку која се разгледувале коментари. | Неутрално: Споменат како платформа за консултации и коментари. | Неутрално: Споменат како алатка преку која се разгледани коментари. | Неутрално: Споменат како платформа преку која се добиени коментари. | Неутрално: Споменат како платформа преку која се собирале коментари. |
| Тутунска индустрија | Единствен став: сите извори неутрално ја третираат како партнер. | Неутрално: Споменати како учесници во консултативниот процес. | Неутрално: Споменати се производите кои се предмет на регулација. | Неутрално: Спомената како страна вклучена во консултативниот процес. | Неутрално: Спомената како страна вклучена во консултативниот процес. | Неутрално: Спомената како страна вклучена во консултативниот процес. | Неутрално: Спомената како страна вклучена во консултативниот процес. | Неутрално: Споменати како страна вклучена во работни состаноци. | Неутрално: Спомената како страна во консултативниот процес. | Неутрално: Спомената како страна вклучена во консултативниот процес. | Неутрално: Спомената како страна вклучена во консултативниот процес. |
| Угостителски сектор | Единствен третман како неутрален партнер во законски консултации. | Неутрално: Споменати како учесници во консултативниот процес. | Неутрално: Индиректно споменат преку правилата за терасите. | Неутрално: Споменат во контекст на консултации и период за адаптација. | Неутрално: Споменат како учесник во работни состаноци за законот. | Неутрално: Споменат како страна вклучена во консултативниот процес. | Неутрално: Споменат како страна вклучена во работни состаноци. | Неутрално: Споменати како страна вклучена во консултативни состаноци. | Неутрално: Споменат како учесник во работни состаноци. | Неутрално: Споменат како страна вклучена во консултативниот процес. | Неутрално: Споменат како страна вклучена во консултативниот процес. |
| Инспекциски и надзорни органи | Единствен третман како технички учесник во законско усогласување. | Неутрално: Споменати како дел од консултациите за законот. | Не е споменато | Неутрално: Споменати како дел од процесот на координација. | Неутрално: Информативно споменати како дел од процесот на усогласување. | Неутрално: Споменати во контекст на усогласување на законот. | Неутрално: Споменати во контекст на извршени консултации. | Неутрално: Споменати во контекст на усогласување на законот. | Неутрално: Информативно споменати во контекст на усогласување. | Неутрално: Споменати како учесници во процесот на усогласување. | Неутрално: Споменати во контекст на усогласување на законот. |
| Млади (возраст 13-15 години) | Владата нуди заштита, другите само сува статистика за пороци. | Неутрално: Споменати преку статистички податоци за нивната заштита. | Позитивно: Текстот ја нагласува нивната заштита како важна цел. | Неутрално: Споменати преку статистички податоци за употреба на тутун. | Неутрално: Споменати во контекст на статистички податоци за здравје. | Неутрално: Споменати преку статистички податоци за употреба на тутун. | Неутрално: Споменати преку статистички податоци за нивните навики. | Неутрално: Споменати преку статистички податоци за употреба на тутун. | Неутрално: Споменати преку статистички податоци за употреба на тутун. | Неутрално: Споменати преку статистички податоци за употреба на тутун. | Неутрално: Споменати преку статистички податоци за употреба на тутун. |
| Непушачи | Варираат од активна здравствена заштита до правна категорија. | Неутрално: Споменати како целна група за заштита со новиот закон. | Позитивно: Наведени како група чие право на здравје се заштитува. | Неутрално: Споменати како група која ќе биде заштитена со законот. | Неутрално: Споменати како група чија заштита е цел на законот. | Позитивно: Законот експлицитно цели кон нивна заштита. | Позитивно: Текстот ги врамува како група чии права се заштитуваат. | Позитивно: Текстот ги наведува како група чија заштита е значаен чекор. | Неутрално: Споменати како категорија која ќе биде заштитена. | Позитивно: Текстот ја нагласува нивната заштита како важен чекор. | Позитивно: Текстот ги врамува како група чие здравје ќе се штити. |
| МИА (Медиумска информативна агенција) | Само „Нова Македонија“ ја наведува неутрално како извор. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Наведена само како извор на информацијата. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
Analiziranih 10 virov
Primerjalne tabele in infografika uporabljajo vse prikazane vire.
| Vir | Naslov | |
|---|---|---|
| Поголема заштита на младите и непушачите: Новиот закон за тутун во собраниска процедура | ||
| Алиу: Здравјето нема цена и нема алтернатива - Законот за заштита од употреба на производи од тутун помина во прво читање на пленарна седница - Соопштенија - Односи со јавност - Влада - Република Северна Македонија | ||
| Во прво читање ПОМИНА ПРЕДЛОГ - ЗАКОНОТ ЗА ЗАШТИТА ОД ПУШЕЊЕ | ||
| СТРОГА БОРБА ПРОТИВ ПУШЕЊЕТО: Новиот закон го помина првото читање во Собранието | ||
| СТРОГА БИТКА ПРОТИВ ПУШЕЊЕТО Новиот закон го мина првото читање во Собранието - plusinfo.mk | ||
| Алиу: Здравјето нема цена - новиот закон носи посилна заштита од тутунскиот чад | ||
| Собранието го помина во прво читање законот за заштита од тутун и нови никотински производи - Зелена Берза | ||
| Алиу: Заштитата на здравјето е приоритет, законот против штетите од тутунот помина во прво читање | ||
| Почнува построга борба против пушењето - Алиу вели здравјето нема цена - Press24 | ||
| Собранието го помина во прво читање законот за заштита од тутун и нови никотински производи |