article Министерството за здравство и ИЈЗ издадоа препораки за заштита од топлотен бран 26.6.2026г.
Поради најавениот топлотен бран и екстремно високите температури кои ја зафатија Македонија, Министерството за здравство и Институтот за јавно здравје (ИЈЗ) упатија серија итни препораки до граѓаните. Главниот фокус е ставен на избегнување на директно изложување на сонце во периодот од 11:00 до 17:00 часот, кога сончевото зрачење е најсилно, како и на соодветна хидратација и исхрана за да се спречат топлотни удари и здравствени компликации. Здравствените власти апелираат на посебна претпазливост кај ранливите групи, вклучувајќи ги лицата над 60 години, бремените жени, децата и хронично болните со кардиоваскуларни и белодробни проблеми. Препораките вклучуваат и практични совети за разладување на домовите, безбедност во сообраќајот и препознавање на симптомите на сончаница, со јасни насоки за укажување прва помош до пристигнување на медицинските екипи.
| Тврдење | Клучни разлики | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Потребно е да се носат светла и лесна облека, заштитни очила и капа со широк обод. | Разлики во прецизноста за ободот на капата и деталите за облека. | Да: Статијата ги наведува сите овие парчиња заштитна опрема. | Да: Се советува лесна облека, очила и капа со широк обод. | Да: Наведено во втората препорака за заштита на сонце. | Делумно: Се споменува само светла и лесна облека. | Да: Наведено е носење светла облека, очила и капа со широк обод. | Делумно: Се препорачува лесна облека, капа и очила, без детаљ за ободот. | Да: Се препорачува светла облека, очила и капа со широк обод. | Да: Овие предмети се директно наведени во препораките за заштита. | Делумно: Се советува лесна облека, капа и очила, но не е прецизиран ободот. | Да: Се препорачува светла облека, очила и капа при престој надвор. |
| Прозорците и ролетните треба да се држат затворени преку ден, а да се отвораат навечер. | Речиси сите потврдуваат, А1он не го споменува ноќното проветрување. | Да: Се советува затворање дење и отворање навечер за ладење. | Да: Преку ден затворени прозорци, проветрување само навечер. | Да: Наведено во петтата препорака за разладување на просториите. | Делумно: Се препорачува затворање преку ден, но не се споменува ноќта. | Да: Наведено е затворање дење и отворање навечер. | Да: Се препорачува затворање преку ден и проветрување навечер. | Да: Текстот советува затворање дење и отворање навечер. | Да: Статијата советува затворање дење и отворање навечер. | Да: Наведено е да се затвораат преку ден, а да се отвораат навечер. | Да: Се советува затворање преку ден и проветрување навечер. |
| Треба да се внесуваат доволно течности, првенствено вода, без да се чека чувство на жед. | Сите дадени извори го поддржуваат; разликите се само во акцентот и деталите. | Да: Се препорачува вода без чекање на чувство на жед. | Да: Пиење доволно вода без да се чека чувство на жед. | Да: Наведено во седмата препорака како најдобар избор за хидратација. | Да: Наведено е да се пие вода без да се чека жед. | Да: Наведено е внесување течности без чекање на жед. | Да: Апелираат да се пие вода без да се чека чувство на жед. | Да: Се советува вода без чекање на чувство на жед. | Да: Се препорачува вода во текот на целиот ден без чекање жед. | Да: Лекарите препорачуваат вода без да се чека чувство на жед. | Да: Се препорачува редовен внес на вода без да се чека жед. |
| Да се избегнува масна, висококалорична храна и пијалаци со алкохол или кофеин. | Речиси сите потврдуваат, Пела Радио е нејасно и без детали. | Да: Текстот експлицитно ги наведува овие ограничувања во исхраната. | Да: Избегнување масна храна, алкохол и кофеин. | Да: Наведено во шестата и седмата препорака за исхрана и пијалаци. | Да: Директно се советува избегнување на овие намирници и пијалаци. | Делумно: Се препорачува само умерена количина храна, без детали за тип. | Да: Советуваат избегнување масна храна, алкохол и кофеин. | Да: Се препорачува избегнување на таква храна и пијалаци. | Да: Наведено е да се избегнува таква храна и овие видови пијалаци. | Да: Се советува избегнување алкохол, кофеин и тешка, мрсна храна. | Да: Се советува избегнување алкохол, кофеин и масна храна. |
| Никој не смее да биде оставен во затворено паркирано возило поради екстремно високи температури. | Повеќето го потврдуваат; А1он и meta.mk не го спомнуваат, Пела Радио оди спротивно. | Да: Нагласено е да не се остава никого во затворено возило. | Да: Никој не смее да биде оставен во затворен автомобил. | Да: Осмата препорака децидно вели да не се остава никого во возило. | Не е споменато | Не: Текстот вели да се отвори прозорец во возило за вентилација. | Да: Потсетуваат дека никогаш не треба да се оставаат луѓе во возило. | Да: Наведено е да не се остава никого во возилото. | Да: Експлицитно стои „Не оставајте никого во возилото!“. | Да: Апел да не се оставаат деца, стари лица или миленици во возила. | Не е споменато |
| Лицата со хронични болести мора редовно да ја земаат својата пропишана терапија. | Целосен консензус; Press24 прецизира дека е десетта препорака. | Да: Хронично болните се советуваат да ја земаат редовната терапија. | Да: Хронично болните редовно да ја земаат терапијата. | Да: Наведено во десеттата препорака за хронично болните лица. | Да: Наведено е дека хронично болните треба да ја земаат терапијата. | Да: Наведено е хронично болните да ја земаат редовната терапија. | Да: Хронично болните треба редовно да ја земаат терапијата. | Да: Хронично болните треба да ја земаат редовната терапија. | Да: Нагласено е дека треба да ја земаат својата редовна терапија. | Да: Хронично болните треба редовно да ја земаат терапијата. | Да: Важно е хронично болните редовно да ја земаат терапијата. |
| При појава на симптоми како зашеметеност или грчеви, веднаш да се побара поладно место. | Различен фокус: итно ладење наспроти лекарска консултација. | Делумно: Се споменува консултација со лекар за промени во состојбата. | Не е споменато | Делумно: Се советува одмор под сенка и консултација со лекар. | Делумно: Се споменува консултација при промена на состојба. | Не е споменато | Не е споменато | Делумно: Симптомите се наведени, како и препорака за климатизирани простории. | Да: Се советува веднаш преселување во постудено место при симптоми. | Не е споменато | Да: При зашеметеност или грчеви, веднаш да се оди на поладно место. |
| Топлотниот бран е предизвикан од временски образец познат како Омега блок. | Само „Слободен печат“ дава научен контекст, другите молчат. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: Статијата го посочува Омега блокот како непосредна причина. | Не е споменато | Не е споменато |
| Способноста на телото да се лади слабее кога воздухот ја надминува температурата од 36,7 степени. | Само два медиума ја истакнуваат бројката, другите ја премолчуваат. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: Текстот експлицитно ја наведува оваа температура и ефект. | Да: Оваа специфична температура е наведена како критична точка. | Не е споменато | Не е споменато |
| При итни случаи како несвестица, треба веднаш да се повика Итна медицинска помош на 194 или 112. | Само Meta и Слободен печат даваат целосни упатства за итна помош. | Не е споменато | Не е споменато | Делумно: Се споменува консултација со матичен лекар за промени. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Делумно: Несвестицата е спомената како симптом, но броевите 194/112 не се. | Да: Наведени се двата броја за итни случаи при бессознание. | Не е споменато | Да: При бессознание веднаш да се повика Итна помош на 194 или 112. |
| Високата влажност на воздухот дополнително го отежнува природното ладење на телото. | Повеќето молчат; само два објаснуваат преку испарување пот. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: Наведено е дека високата влажност го отежнува ладењето. | Да: Објаснето е дека високата влажност го отежнува испарувањето пот. | Не е споменато | Не е споменато |
| Ранливите групи вклучуваат лица над 60 години, бремени жени, деца и работници на отворено. | Различен опфат: од само хронично болни до целосни категории. | Делумно: Се споменуваат само хронично болните како посебна група. | Делумно: Се споменуваат само лица со хронични заболувања. | Делумно: Се споменуваат хронично болни како најранлива категорија. | Да: Сите овие групи се експлицитно наведени како ранливи. | Делумно: Се споменуваат само хронично болни лица како посебна група. | Делумно: Се споменуваат само хронично болни како специфична група. | Да: Сите овие категории се наведени како ранливи групи. | Да: Сите овие категории се наведени во делот за ранливи групи. | Делумно: Се споменуваат деца и стари лица во контекст на возила. | Делумно: Се споменуваат само хронично болни како посебна група. |
| Да се избегнува директно изложување на сонце во периодот од 11:00 до 17:00 часот. | Сите потврдуваат, Пела Радио не споменува. Извор е ИЈЗ. | Да: Директно се препорачува избегнување сонце во овој период. | Да: ИЈЗ препорачува избегнување сонце од 11 до 17 часот. | Да: Директно наведено во првата препорака на ИЈЗ. | Да: Директно се препорачува избегнување сонце во тој период. | Not Mentioned | Да: Советуваат да се избегнува престој на отворено од 11 до 17 часот. | Да: ИЈЗ препорачува избегнување сонце во овој период. | Да: Текстот експлицитно го наведува овој временски период. | Да: Се препорачува избегнување сонце и активност од 11:00 до 17:00. | Да: ИЈЗ советува избегнување сонце и активности од 11 до 17 часот. |
| Да se избегнува директно изложување на сонце во периодот од 11:00 до 17:00 часот. | Само Пела Радио го пренесува советот, другите го премолчуваат. | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned | Да: Директно наведено во насловот и во текстот. | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned |
| Ентитет | Клучни разлики | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Институт за јавно здравје (ИЈЗ) | Единствен извор на препораки, без разлики во неутралниот пристап. | Не е споменато | Неутрално: Ентитетот е извор на препораки и совети за граѓаните. | Неутрално: Институтот е извор на препораките и апелот до граѓаните. | Неутрално: Информативно пренесени препораки и совети од институцијата. | Неутрално: Информативно пренесени препораки за заштита од сонце. | Неутрално: Информативно пренесени препораки и совети од институцијата. | Неутрално: Ентитетот е извор на информации и препораки. | Неутрално: Институтот е извор на информации и препораки без вреднување. | Неутрално: Индиректно споменат како надлежна здравствена институција | Неутрално: Ентитетот е главен извор на информации и препораки. |
| Министерство за здравство | Претежно неутрален извор на информации без критички осврт. | Неутрално: Информативно пренесени препораки од институцијата. | Не е споменато | Неутрално: Споменато само како канал преку кој се упатува апелот. | Не е споменато | Неутрално: Само споменато како извор што ги споделува препораките. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Индиректно споменато како надлежна здравствена институција | Не е споменато |
| Управа за хидрометеоролошки работи (УХМР) | Третиран е исклучиво неутрално како сервисен извор на податоци. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Спомената како извор на најавата за топлотен бран. | Неутрално: Информативно спомената како извор на временската прогноза. | Не е споменато | Не е споменато |
| Македонија | Третиран е исклучиво неутрално како географска локација. | Не е споменато | Неутрално: Информативно спомената како зафатена од топлотен бран. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Спомената само како локација зафатена од топлотен бран. | Не е споменато | Неутрално: Спомената само како локација зафатена од топлотниот бран. | Не е споменато | Не е споменато |
| Итна медицинска помош | Само два извори неутрално го наведуваат како сервисна услуга. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Спомената како сервис што треба да се повика при итност. | Не е споменато | Неутрално: Информативно спомената како сервис за помош. |
| Лица со хронични болести | Единствен неутрален третман како ранлива група за заштита. | Неутрално: Споменати како целна група за здравствени совети. | Неутрално: Споменати како група на која и се препорачува претпазливост. | Неутрално: Споменати како ранлива категорија до која се упатува совет. | Неутрално: Споменати како категорија на која и е потребна заштита. | Неутрално: Споменати како група на која ѝ се упатуваат препораки. | Неутрално: Целна група на која ѝ се упатени здравствени апели. | Неутрално: Споменати како ранлива група на која и се даваат совети. | Неутрално: Споменати како ранлива група на која и се даваат совети. | Неутрално: Целна група на која ѝ се упатени здравствени препораки | Неутрално: Споменати како група на која и се даваат совети. |
| Бремени жени | Третирани исклучиво како ранлива група во здравствени препораки. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Споменати како ранлива категорија во контекст на жештините. | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Споменати како ранлива група во рамки на препораките. | Неутрално: Наведени во листата на ранливи групи за заштита. | Не е споменато | Не е споменато |
| Работници на отворено | Третирани се само како ранлива група подложна на препораки. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Споменати како група на која и се препорачува внимание. | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Споменати како ранлива категорија во контекст на жештините. | Неутрално: Наведени како категорија изложена на ризик од топлината. | Неутрално: Имплицитно споменати преку препораки за работа на отворено | Не е споменато |
| Матични лекари | Единствен третман како консултативен орган без разлики. | Неутрално: Споменати како субјект за консултација. | Неутрално: Споменати како субјект за консултација при влошена состојба. | Неутрално: Споменати како субјект за консултација при здравствени промени. | Неутрално: Споменати како контакт за консултација при здравствени промени. | Не е споменато | Неутрално: Споменати како контакт за консултација при влошена состојба. | Неутрално: Споменати како субјект за консултација при здравствени промени. | Неутрално: Споменати како контакт за консултација при здравствени промени. | Неутрално: Споменати како контакт за консултација при влошена состојба | Неутрално: Споменати како субјект за консултација. |
| Европа | Само „Слободен печат“ го споменува во географски контекст. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Спомената во контекст на географскиот опсег на топлотниот бран. | Не е споменато | Не е споменато |
| Омега блок | Само „Слободен печат“ го објаснува како неутрален метео-термин. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Стручен термин користен за објаснување на временскиот образец. | Не е споменато | Не е споменато |
| Домашни миленици | Само дел советуваат за заштита во возила, другите не ги третираат. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Споменати во контекст на заштита од прегревање во возила. | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Споменати во апелот да не се оставаат во затворени возила | Не е споменато |
Analizirano 10 od 11 virov
Primerjalne tabele in infografika uporabljajo samo prvih 10 virov. Ostali viri so prikazani spodaj ločeno.
| Vir | Naslov | |
|---|---|---|
| Препораки за справување со високите температури: Ако сте на отворено, почесто одморајте на сенка | ||
| Институтот за јавно здравје со препораки за заштита од високите температури | ||
| ИЈЗ со десет препораки за заштита на граѓаните од топлото време - Press24 | ||
| ИЈЗ: Да се затворат прозорци и ролетни, да се внесуваат течности, да се избегнува престој на директно сонце | ||
| Институт за јавно здравје: Да се избегнува директно изложување на сонце од 11 до 17 часот ❗ | ||
| Топлотен бран во Македонија, ИЈЗ издаде препораки за заштита | ||
| ИЈЗ: Избегнувајте директно изложување на сонце и активности на отворено | ||
| Опасен топлотен бран ја зафати Македонија -- ИЈЗ ги издаде следниве препораки за заштита од високите температури | ||
| Препораките се стандардни - Внимавајте на високите температури! | ||
| Поради високите температури избегнувајте престој на отворено од 11 до 17 часот |