article Министерството за здравство воведува дигитален систем за органодарителство 1.7.2026г.
Министерот за здравство Азир Алиу и националниот координатор д-р Билјана Кузмановска ги презентираа измените во Законот за пресадување делови од човечкото тело, со кои се воведува нов систем за евидентирање на волјата на граѓаните за органодарителство. Преку модул во системот „Мој Термин“, секој полнолетен граѓанин ќе може кај својот матичен лекар официјално да се изјасни дали сака да биде донор по смртта, со што се става фокус на индивидуалната волја и се зголемува транспарентноста. Реформата доаѓа како одговор на критичната состојба во македонското здравство, каде вкупно 240 пациенти чекаат на трансплантација, од кои најголем број за бубрег и срце. Новиот законски рамка овозможува и проширување на кругот на живи дарители до четврто колено сродство. Целта на овие измени е да се надминат стравувањата и ниската стапка на согласности, приближувајќи ја државата до најуспешните светски трансплантациски системи преку јасни процедури и заштитени податоци.
| Тврдење | Клучни разлики | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Вкупно 240 пациенти во Македонија чекаат за трансплантација на органи. | Дел од медиумите ја потврдуваат бројката, други ја игнорираат. | Да: Наведено во насловот на статијата. | Да: Насловот и текстот потврдуваат дека 240 пациенти чекаат. | Да: Збирот на наведените бројки (168+37+12+23) изнесува точно 240. | Делумно: Збирот на наведените бројки по органи изнесува точно 240. | Не е споменато | Не е споменато | Да: Збирот на наведените бројки (168+37+12+23) изнесува точно 240. | Да: Насловот наведува надеж за над 240 пациенти кои чекаат. | Да: Збирот на наведените бројки по органи изнесува точно 240. | Не е споменато |
| За бубрег чекаат 168 пациенти, за срце 37, за црн дроб 12 и за рожници 23 пациенти. | Повеќето извори потврдуваат, некои се селективни, еден молчи. | Да: Бројките се идентични со оние во текстот. | Да: Сите бројки поединечно се наведени во првата реченица. | Да: Министерот ги наведува точно овие бројки за секој орган посебно. | Да: Министерот Алиу ги потврди овие точни бројки за секој орган. | Делумно: Насловот ги потврдува бројките за бубрег и срце. | Не е споменато | Да: Овие бројки се експлицитно наведени во првата реченица. | Да: Статијата ги наведува точно овие бројки за секој орган посебно. | Да: Министерот Алиу ги соопшти токму овие бројки за секој орган. | Делумно: Насловот ги потврдува бројките за бубрег и срце, другите не се во текстот |
| Новиот систем за евидентирање на органодарители ќе започне со примена од 1 октомври 2026 година. | Конфликт: дел извори тврдат 2026, Алфа посочува на оваа година. | Да: Потврдено во текстот. | Делумно: Се споменува 1 октомври, но годината 2026 не е наведена. | Да: Во текстот е наведено дека новиот систем почнува од овој датум. | Делумно: Се споменува 1 октомври, но годината не е прецизирана. | Да: Министерот експлицитно го наведува овој датум во текстот. | Не: Законот ќе започне да се применува од 1 октомври оваа година. | Да: Министерот потврдува дека системот почнува од 1 октомври 2026. | Да: Министерот потврди дека системот ќе започне од овој датум. | Да: Наведено е дека системот треба да почне од овој датум. | Да: Министерот Алиу потврди дека новиот систем започнува на овој датум |
| Секој полнолетен граѓанин ќе може да се изјасни за органодарителство кај својот матичен лекар. | Сите извори се согласни, нема разлики во толкувањето. | Да: Потврдено во текстот. | Да: Текстот експлицитно го наведува ова право кај матичен лекар. | Да: Наведено е дека полнолетните ќе се изјаснуваат кај матичен лекар. | Да: Текстот експлицитно наведува изјаснување кај матичен лекар. | Да: Текстот наведува дека ова ќе се прави при посета на матичен лекар. | Да: Секој полнолетен граѓанин ќе може да се изјасни кај матичен лекар. | Да: Наведено е дека секој полнолетен ќе може да се изјасни кај матичен. | Да: Наведено е дека полнолетните ќе се изјаснуваат кај матичен лекар. | Да: Законот предвидува изјаснување кај матичен лекар за полнолетни. | Да: Текстот наведува дека секој полнолетен граѓанин ќе може да се изјасни кај матичен |
| Волјата на граѓаните ќе биде дигитално евидентирана во системот Мој Термин. | Разликата е во експлицитното именување на системот „Мој Термин“. | Да: Потврдено во текстот. | Делумно: Се вели дека ќе се евидентира во системот, но не се именува Мој Термин. | Делумно: Се споменува евиденција во систем, но не е именуван како Мој Термин. | Да: Наведено е дека пријавувањето и евиденцијата се во Мој Термин. | Делумно: Се споменува евиденција во систем, но не и името Мој Термин. | Да: Сè ќе биде евидентирано во системот Мој Термин. | Делумно: Се споменува евиденција во систем, но не е именуван како Мој Термин. | Делумно: Се споменува евиденција во систем, но не е именуван како Мој Термин. | Делумно: Се споменува евиденција во системот, но не е експлицитно именуван како Мој Термин. | Делумно: Се споменува евиденција во систем, но не е експлицитно именуван Мој Термин |
| Граѓаните ќе можат да ја променат својата одлука за донирање органи во секое време. | Целосен консензус; нема разлики во известувањето. | Да: Потврдено во текстот. | Да: Министерот потврдува дека одлуката може да се смени во секое време. | Да: Министерот нагласува дека одлуката може да се промени во секое време. | Да: Министерот изјави дека волјата може да се промени во секое време. | Да: Наведено е дека граѓанинот може да ја промени одлуката во секое време. | Да: Одлуката ќе може да се промени во секое време. | Да: Текстот јасно вели дека одлуката може да се промени во секое време. | Да: Министерот нагласи дека одлуката може да се промени во секое време. | Да: Нагласено е дека одлуката може да се промени во секое време. | Да: Наведено е дека граѓанинот ќе може во секое време да ја промени одлуката |
| Матичните лекари имаат обврска да ги информираат граѓаните за правните последици од одлуката. | Дел од медиумите молчат, другите ја потврдуваат обврската. | Не е споменато | Да: Наведено е дека лекарот има обврска да информира за последиците. | Да: Избраниот лекар има обврска да информира за значењето и последиците. | Не е споменато | Да: Избраниот лекар има обврска да информира за правните последици. | Да: Лекарот ќе има обврска да информира за правните последици. | Да: Избраниот лекар ќе има обврска да информира за правните последици. | Да: Избраниот лекар има обврска да информира за значењето и последиците. | Да: Избраниот лекар ќе има обврска да информира за последиците. | Да: Избраниот лекар ќе има обврска да информира за значењето и правните последици |
| Пристапот до податоците за донори ќе биде строго ограничен и достапен само за овластени лица. | Повеќето потврдуваат строга контрола, додека некои се поопшти. | Да: Потврдено во текстот. | Да: Министерот изјавува дека пристапот ќе биде ограничен и контролиран. | Да: Наведено е дека пристапот ќе биде строго ограничен за овластени лица. | Делумно: Се вели дека волјата добива заштитено место и сигурност. | Да: Текстот потврдува ограничен пристап само за овластени лица. | Делумно: Се наведува дека волјата ќе биде на заштитено место во системот. | Да: Наведено е дека пристапот ќе биде строго ограничен за овластени лица. | Да: Наведено е дека пристапот ќе биде строго ограничен и за овластени лица. | Да: Наведено е дека пристапот ќе биде строго контролиран и за овластени. | Да: Пристапот ќе биде строго ограничен, контролиран и само за овластени лица |
| Законските измени овозможуваат дарување органи меѓу сродници до четврто колено. | Само Алфа Вести го потврдува, останатите го игнорираат. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: Овозможено е дарување меѓу лица кои се во четврто колено сродство. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Модулот за регистрација на волјата на граѓаните во Мој Термин е веќе развиен. | Дијаметрално спротивни ставови: од „веќе готов“ до „дури 2026“. | Делумно: Се споменува нов модул, но не се прецизира дали е веќе развиен. | Не е споменато | Не: Се вели дека до 2026 треба сè да биде технички подготвено. | Делумно: Се најавува почеток на пријавување, што имплицира развој. | Не е споменато | Да: Министерот истакна дека модулот во Мој термин веќе е развиен. | Не: Наведено е дека до 2026 допрва треба технички да се подготви сè. | Не е споменато | Не: До 2026 ќе се работи на техничка подготовка, што значи не е готов. | Не е споменато |
| Нискиот број на согласности за дарување е поголем предизвик од стручноста на медицинските тимови. | Половина извори го игнорираат, другите го потврдуваат. | Не е споменато | Не е споменато | Делумно: Се имплицира преку споменување на стравот и потребата од доверба. | Не е споменато | Да: Кузмановска вели дека согласноста е клучна, а не експертизата. | Не е споменато | Да: Кузмановска вели дека не е до експертизата, туку до согласноста. | Да: Кузмановска вели дека согласноста е клучна, а не експертизата. | Да: Кузмановска истакна дека ова е најголемиот предизвик. | Да: Кузмановска вели дека не е до експертизата, туку до ниската рата на согласности |
| Изјавата за органодарителство ќе се потпишува лично и ќе се внесува како скениран документ. | Само Алфа потврдува скенирање, другите се нецелосни или молчат. | Делумно: Се потпишува лично, но не се споменува експлицитно „скениран документ“. | Не е споменато | Делумно: Се споменува изјава и евиденција, но не и скенирање на документот. | Не е споменато | Не е споменато | Да: Изјавата ќе се потпишува лично и ќе се внесе како скениран документ. | Делумно: Се споменува изјава кај лекар, но не и скенирање на документот. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Ентитет | Клучни разлики | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Азир Алиу | Нема разлики; сите извори се неутрални, само го цитираат. | Неутрално: министерот е цитиран како говорник, без мета-вреднување од авторот | Неутрално: Министерот е само цитиран како говорник за новиот систем. | Неутрално: Министерот е само говорник кој го презентира законот. | Неутрално: Пренесена изјава на министерот без мета-вреднување. | Неутрално: Претставен како главен говорник и извор на информации. | Неутрално: Министерот е главен говорник кој ги објаснува измените. | Неутрално: Министерот е главен говорник и известувач за законот. | Неутрално: Говорник кој го промовира законот без мета-вреднување на него. | Неутрално: претставен како главен говорник и извор на информации. | Неутрално: Министерот е главен говорник и известувач за законот. |
| Министерство за здравство | Позитивен сентимент кај 3 извори, останатите неутрални. | Неутрално: институцијата е информативно спомената во контекст на најава | Неутрално: Индиректно споменато преку министерот и надлежните. | Неутрално: Институцијата е спомената во контекст на прес-конференција. | Неутрално: Информативно споменато преку министерот. | Неутрално: Индиректно споменато преку активностите на министерот. | Неутрално: Институцијата е спомената преку функцијата на министерот. | Позитивно: Процесот е опишан како еден од најуспешно финализираните. | Позитивно: Процесот е опишан како еден од најуспешните во здравството. | Неутрално: споменато во контекст на функцијата на министерот. | Позитивно: Процесот е опишан како еден од најуспешно финализираните. |
| Билјана Кузмановска | Поделба: неутрални цитати наспроти позитивни благодарности од министер. | Неутрално: националната координаторка е цитирана, без вреднување | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Позитивно: Алиу изразува благодарност за нејзината професионалност. | Не е споменато | Позитивно: Министерот изразува благодарност за нејзината работа. | Позитивно: Министерот изразува благодарност за нејзината професионалност. | Неутрално: цитирана како национален координатор за трансплантација. | Позитивно: Министерот изразува благодарност за нејзината работа. |
| Мој Термин | Само Алфа Вести дава позитивен приказ. | Неутрално: системот е споменат како алатка за евиденција | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Споменат како алатка за пријавување на граѓаните. | Не е споменато | Позитивно: Опишан како систем каде волјата добива заштитено место. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Собрание на Република Македонија | Сите извори го третираат неутрално, само како локација на настан. | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Споменато само како место каде почнал процесот. | Не е споменато | Неутрално: Споменато само како место каде се усвоени законските измени. | Неутрално: Споменато само како место каде поминале законските измени. | Неутрално: Споменато само како место каде почнал законскиот процес. | Неутрално: Споменато само како место каде започнал законскиот процес. | Не е споменато | Неутрално: Споменато само како место каде се усвоени законските измени. |
| Македонија | Два извора (А1он, МКД.мк) го фалат напредокот, останатите се неутрални. | Неутрално: земјава е спомената како географски контекст | Неутрално: Спомената како држава во контекст на здравствениот систем. | Неутрално: Државата е спомената како субјект што воведува закон. | Неутрално: Информативно спомената како локација на пациентите. | Неутрално: Спомената како држава која презема чекори за напредок. | Неутрално: Индиректно спомената преку државната поддршка и Собранието. | Позитивно: Се наведува дека државата направила силен исчекор. | Неутрално: Информативно споменување на државата и здравствениот систем. | Неутрално: спомената како држава каде се спроведуваат реформите. | Позитивно: Наведен е силен исчекор и зрелост на општеството. |
| Национален систем за електронски евиденции во здравството | Позитивен vs неутрален тон; некои го величаат како исчекор. | Неутрално: системот е опишан функционално, без вреднување | Позитивно: Опишан како голем исчекор за здравствениот систем. | Неутрално: Системот е споменат како алатка за евиденција на волјата. | Неутрално: Споменат како систем за евидентирање на волјата. | Неутрално: Информативно споменат како место за евиденција на волјата. | Неутрално: Информативно споменат како место за архивирање документи. | Неутрално: Споменат како техничка алатка за евидентирање на волјата. | Позитивно: Опишан како сигурен систем што ја штити волјата на граѓаните. | Неутрално: споменат како техничка алатка за евидентирање изјави. | Позитивно: Опишан како сигурен систем што ја штити волјата на граѓаните. |
| Матични лекари | Сите извори се неутрални, без разлики. | Неутрално: споменати како извршители на процедурата | Неутрално: Споменати само во контекст на нивните идни обврски. | Неутрално: Споменати во контекст на нивните идни законски обврски. | Неутрално: Споменати како посредници во процесот на пријавување. | Неутрално: Споменати во контекст на нивните нови законски обврски. | Неутрално: Наведени се нивните нови административни обврски. | Неутрално: Информативно споменати како клучна точка за изјаснување. | Неутрално: Споменати во контекст на нивните идни законски обврски. | Неутрално: споменати како посредници во процесот на изјаснување. | Неутрално: Споменати во контекст на нивните нови законски обврски. |
| Трансплантациски тимови | Позитивен наспроти неутрален приказ. | Не е споменато | Не е споменато | Позитивно: Опишани како дел од хуманата димензија и успешните процеси. | Не е споменато | Позитивно: Алиу им оддава почит за нивната професионалност и хуманост. | Неутрално: Споменати како корисници на информациите од базата. | Позитивно: Пофалени за нивната професионалност и човечност. | Позитивно: Пофалени за нивната професионалност и човечност. | Позитивно: Кузмановска ја потврдува нивната стручност. | Позитивно: Министерот им благодари за професионалноста и човечноста. |
| Семејства на дарители | Позитивен тон доминира, но Алфа Вести е неутрален. | Не е споменато | Не е споменато | Позитивно: Споменати со почит во контекст на надеж и човечност. | Не е споменато | Позитивно: Истакнати со најголема почит поради нивната солидарност. | Неутрално: Споменати во контекст на системска поддршка од државата. | Позитивно: Истакната е најголема почит за нивната хуманост. | Позитивно: Истакнати со најголема почит за нивната хуманост и надеж. | Не е споменато | Позитивно: Истакната е најголема почит за нивната хуманост и надеж. |
| МИА | Само Нова Македонија го спомнува, неутрално како извор. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: наведена како извор на информациите. | Не е споменато |
Analizirano 10 od 15 virov
Primerjalne tabele in infografika uporabljajo samo prvih 10 virov. Ostali viri so prikazani spodaj ločeno.
| Vir | Naslov | |
|---|---|---|
| Во Македонија 240 пациенти чекаат трансплантација, од октомври нов систем за органодарителство | GPRESS. | ||
| Трансплантација чекаат 240 пациенти | ||
| Алиу: За бубрег чекаат 168 пациенти, а за срце 37 - новиот систем за дарување органи почнува од 1 октомври 2026 | ||
| 168 пациенти чекаат бубрег, 37 срце: Граѓаните за дарување органи во "Мој термин" ќе може да се пријавуваат од 1. октомври | ||
| 168 пациенти чекаат за бубрег, а 37 за ново срце | ||
| Од 1 октомври кај матичен лекар ќе може да дадете согласност за донирање органи | ||
| Од 1 октомври кај матичниот лекар ќе може да дадете согласност за донирање органи после смртта | ||
| НАДЕЖ ЗА НАД 240 ПАЦИЕНТИ Законското решение за органодарителство е еден од најуспешните исчекори во здравството - plusinfo.mk | ||
| Алиу: 168 пациенти чекаат бубрег, новиот закон за органодарителство ќе ја почитува волјата на граѓаните | ||
| 168 пациенти чекаат за бубрег, а 37 за ново срце |