article Собраниска расправа за примената на Законот за употреба на македонскиот јазик 6.7.2026г.
Во Собранието на Република Северна Македонија се одржа надзорна расправа во Комисијата за култура и туризам, фокусирана на функционалноста на Законот за употреба на македонскиот јазик. Расправата, иницирана од опозициската СДСМ, отвори длабока дебата помеѓу актуелниот министер Зоран Љутков и поранешната министерка Бисера Костадиновска-Стојчевска околу динамиката на спроведување на законските одредби и кадровското екипирање на новоформираниот Инспекторат. Директорката на Инспекторатот, Менче Андреева, информираше дека институцијата почнала со работа пред помалку од една година и дека во моментов се врши обука на првите инспектори. Додека опозицијата обвинува за свесно одолговлекување и нефункционалност на законот кој беше донесен со консензус, власта возвраќа дека наследила систем без функционални анализи и соодветни подзаконски акти, нагласувајќи дека за првпат во историјата се воспоставуваат реални механизми за заштита на стандардниот јазик.
| Тврдење | Клучни разлики | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Инспекторатот за употреба на македонскиот јазик има потреба од 50 нови вработувања | Локално тврди 50 места; МКД.мк негира, спомнувајќи само 5 инспектори. | Не е споменато | Да: Директорката изјави дека со систематизацијата се предвидени 50 места. | Не: Директорката споменува постапка за вработување само 5 инспектори. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Законот за употреба на македонскиот јазик не се спроведува ефективно веќе две години | Само 3 извори го потврдуваат рокот од 2 години; останатите се неодредени. | Делумно: споменато е нефункционална примена, но не е прецизирано две години | Делумно: Темата на расправата е нефункционална примена на законот. | Делумно: Се споменува долгогодишна нефункционалност и летаргија. | Делумно: Се споменува нефункционална и недоследна примена на законот. | Да: Костадиновска-Стојчевска обвини дека две години не се спроведува. | Делумно: Се споменува нефункционална примена и долгогодишно отсуство на систем | Да: Поранешната министерка оцени дека законот две години не се спроведува | Да: Костадиновска-Стојчевска оцени дека законот не се спроведува две години | Делумно: Се споменува нефункционална примена и долгогодишно отсуство на системски пристап | Делумно: Се споменува нефункционална примена и долгогодишно отсуство на систем |
| Инспекторатот за јазик е воспоставен за првпат во историјата на државата | Пет извори го потврдуваат тврдењето, два го спомнуваат делумно, три го игнорираат. | Не е споменато | Делумно: Се наведува дека Инспекторатот почнал со работа пред неполна година. | Да: Министерот експлицитно тврди дека ова е првпат во историјата. | Делумно: Се наведува дека воспоставувањето на Инспекторатот е успех. | Да: Љутков истакна дека за првпат е воспоставен овој Инспекторат. | Да: Министерот истакна дека за првпат е воспоставен овој Инспекторат | Не е споменато | Не е споменато | Да: Министерот истакна дека за првпат е воспоставен ваков Инспекторат | Да: Министерот вели дека за првпат е воспоставен Инспекторат |
| Нефункционалноста на законот е резултат на долгогодишно отсуство на системски пристап | Повеќето извори го цитираат министерот, еден не го спомнува. | Не е споменато | Делумно: Министерот обвини за недостиг на услови и функционални анализи. | Да: Љутков вели дека е последица на долгогодишно неодговорно управување. | Да: Министерот вели дека е последица на долгогодишно неодговорно управување. | Да: Министерот Љутков изјави дека тоа е резултат на отсуство на систем. | Да: Ова е директен цитат од изјавата на министерот Љутков | Да: Министерот Љутков директно го посочи ова како причина | Да: Министерот Љутков изјави дека тоа е резултат на отсуство на систем | Да: Ова е директен цитат од изјавата на министерот Љутков | Да: Ова е директен цитат од изјавата на министерот Љутков |
| Законот е донесен со широк парламентарен консензус на почетокот на 2024 година | Повеќето потврдуваат, еден негира, еден не спомнува. | Делумно: споменато е донесен во јануари 2024, но не и консензус | Не: Министерот вели дека опозицијата чекала 7 години за да го донесе. | Да: Текстот потврдува донесување со консензус на почетокот на 2024. | Не е споменато | Да: Потврдено од двајцата соговорници дека е донесен во јануари 2024. | Да: Министерот нагласи дека законот е донесен со консензус во тој период | Да: Текстот потврдува консензус и донесување на почетокот на 2024 | Да: Министерот потврди дека законот е донесен со консензус во јануари 2024 | Да: Министерот потсети дека законот е донесен со консензус во тој период | Да: Министерот нагласува дека законот е донесен со консензус во 2024 |
| Во тек е обука на првите вработени инспектори за македонски јазик | Еден извор (telma) не го спомнува тврдењето, а вечер делумно. | Не е споменато | Да: Директорката информираше дека во тек е обука на вработените. | Да: Наведено е дека првите вработени се веќе во процес на обука. | Делумно: Се споменува вработување на инспектори во институцијата. | Да: Споменати се двајца инспектори кои се во процес на подготовка. | Да: Наведено е дека вработените инспектори се веќе во процес на обука | Да: Министерот информираше за инспектори кои се во фаза на обука | Да: Министерот информираше за воспоставен инспекторат со инспектори во обука | Да: Наведено е дека вработените инспектори се во фаза на обука | Да: Се наведува дека вработените инспектори се во процес на обука |
| Владата ги задолжи институциите да ангажираат лектори согласно законските обврски | Сите извори го потврдуваат тврдењето, без разлики. | Не е споменато | Не е споменато | Да: Владата ги задолжила институциите да ги почитуваат обврските. | Да: Љутков информира дека Владата ги задолжила институциите за ова. | Да: Љутков посочи дека Владата ги задолжила институциите за ова. | Да: Владата ги задолжила институциите за доследно ангажирање лектори | Да: Министерот посочи дека Владата веќе ги задолжила институциите | Да: Министерот информираше дека Владата ги задолжила институциите за ова | Да: Владата ги задолжила институциите за почитување на обврските за лектори | Да: Владата ги задолжила институциите за почитување на обврските за лектори |
| Во моментов функционираат 12 лекторати по македонски јазик во 11 странски земји | 6 извори потврдуваат, 4 не споменуваат. | Не е споменато | Не е споменато | Да: Министерот потврдува 12 лекторати во 11 земји. | Не е споменато | Да: Министерот Љутков ги наведе овие точни бројки. | Да: Министерот потврди дека функционираат 12 лекторати во 11 земји | Да: Министерот потврди дека функционираат 12 лекторати во 11 земји | Да: Министерот потврди дека функционираат 12 лекторати во 11 земји | Да: Министерот посочи дека функционираат 12 лекторати во 11 земји | Да: Министерот потврдува 12 лекторати во 11 земји |
| Лекторските испити се спроведуваат континуирано секој месец од февруари 2024 година | МКД.мк единствен потврдува месечен континуитет од февруари. | Не е споменато | Не е споменато | Да: Потврдено е дека испитите се спроведуваат без прекин од тој период. | Не е споменато | Делумно: Љутков рече дека се спроведуваат континуирано, без точен месец. | Делумно: Се вели дека се спроведуваат континуирано, без прецизен месец | Не е споменато | Не е споменато | Делумно: Се вели дека се спроведуваат континуирано, но не е прецизиран месецот | Делумно: Се вели дека се спроведуваат континуирано, без прецизен месец |
| Буџетот за култура е зголемен за 750 милиони денари | Само МКД.мк го потврдува тврдењето. | Не е споменато | Не е споменато | Да: Министерот директно ја наведува оваа сума на зголемување. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Претходната власт го донела законот без соодветни преодни одредби за негова примена | Еден извор директно обвинува, други само констатираат недостаток на услови. | Да: министерот Љутков го тврди тоа | Да: Министерот Љутков директно обвини за отсуство на преодни одредби. | Делумно: Се вели дека не биле создадени услови за оперативно работење. | Делумно: Се критикуваат тие што со години не изградиле функционален систем. | Делумно: Љутков тврди дека не биле создадени услови за функционирање. | Делумно: Се вели дека не биле создадени услови за оперативно функционирање | Не е споменато | Делумно: Љутков вели дека немало услови за функционирање при преземањето | Делумно: Се вели дека при преземање на функцијата не биле создадени услови | Делумно: Се вели дека не биле создадени услови за оперативно функционирање |
| Клучните законски одредби за заштита на јазикот досега останале само на хартија | Различни нивоа на цитатност: некои буквално, други перифразираат. | Делумно: се зборува за нефункционална примена, но не е буквално | Делумно: Се дискутира за нефункционална и недоследна примена на законот. | Да: Министерот вели дека заштитата не треба да е само на хартија. | Да: Се споменува дека почитта не се докажува само со декларации. | Да: Ова е директен цитат од ексминистерката Костадиновска-Стојчевска. | Делумно: Се споменува дека почитта се докажува со примена, а не декларации | Да: Ова е директен став на пратеничката Костадиновска-Стојчевска | Да: Костадиновска-Стојчевска оцени дека клучните одредби остануваат на хартија | Делумно: Се споменува дека почитта не е со декларации туку со примена на закони | Делумно: Се споменува дека почитта не е со декларации туку со примена |
| Потребни се законски усогласувања помеѓу јазичниот закон и законот за инспекциски надзор | Само 2 од 10 извори го спомнуваат тврдењето, останатите го игнорираат. | Да: споменато е од пратеничката Тренчевска и директорката | Да: Директорката потврди дека било потребно такво усогласување. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Not Mentioned | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Потребни се законски усогласувања помеѓи јазичниот закон и законот за инспекциски надзор | Само Телма го спомнува тврдењето, со правописна грешка. | Да: исто како претходно, со правописна грешка | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned | Не е споменато | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned |
| Ентитет | Клучни разлики | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Зоран Љутков | Сите извори се неутрални, без разлики. | Неутрално: министерот е цитиран како дава изјава, без мета-вреднување од авторот | Неутрално: Говорник кој ја критикува опозицијата без мета-вреднување. | Неутрално: Претставен како главен говорник кој известува за активностите. | Неутрално: Пренесени изјави и ставови на министерот без мета-вреднување. | Неутрално: Говорник кој ги презентира преземените активности. | Неутрално: Претставен како главен говорник и известувач за мерките. | Неутрално: Говорник кој известува за преземените чекори и состојби. | Неутрално: Говорник кој информира за преземените мерки и состојби. | Неутрално: Претставен како главен говорник кој изнесува факти. | Not Mentioned |
| Бисера Костадиновска Стојчевска | Сите извори неутрални, без разлики во приказот. | Неутрално: пратеничката е цитирана како поставува прашање, без мета-вреднување | Неутрално: Говорник кој поставува прашања и критикува без мета-вреднување. | Неутрално: Спомената само како пратеничка која поставува прашање. | Не е споменато | Неутрално: Говорник кој упатува критики кон власта. | Не е споменато | Неутрално: Говорник кој упатува критики за неспроведување на законот. | Неутрално: Говорник кој упатува критики за неспроведување на законот. | Не е споменато | Not Mentioned |
| Менче Андреева | Еден извор критикува, други неутрално известуваат. | Негативно: пратеничка Тренчевска упатува критика дека не увидела проблеми со надлежностите | Неутрално: Известува за работата и потребите на Инспекторатот. | Неутрално: Говорник кој информира за административната работа на органот. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Not Mentioned |
| Инспекторат за употреба на македонскиот јазик | Поделба: некои го слават како успех, други го критикуваат како нефункционален. | Негативно: опишан како нефункционален и недоследен во примената на законот | Неутрално: Информативно споменат во контекст на вработувања и работа. | Позитивно: Опишан како првпат воспоставена институција што веќе работи. | Позитивно: Опишан како успех и дел од функционален систем за заштита. | Неутрално: Споменат во контекст на неговото формирање и работа. | Неутрално: Информативно споменат како новоформирано тело во процес. | Неутрално: Споменат во контекст на неговото формирање и капацитети. | Негативно: Критикуван за нефункционалност и кадровска непополнетост. | Неутрално: Споменат во контекст на негово формирање и оспособување. | Not Mentioned |
| Министерство за култура и туризам | Сите извори се неутрални; нема разлики. | Неутрално: споменато во контекст на вработување инспектори, без вреднување | Неутрално: Споменато како институција во контекст на одобрување средства. | Неутрално: Споменато во контекст на буџет и интерес за јазикот. | Неутрално: Споменато во контекст на надлежности и одговор на критики. | Неутрално: Информативно споменато како институција. | Неутрално: Споменато во контекст на надлежностите на министерот. | Неутрално: Информативно споменато како ресор на министерот. | Неутрално: Споменато како институција во контекст на изјави и обврски. | Неутрално: Информативно споменато како институција на министерот. | Not Mentioned |
| СДСМ | Негативен наспроти неутрален приказ. | Неутрално: споменато како партија на пратеничките, без мета-вреднување | Негативно: Обвинети од министерот за доцнење и лошо планирање. | Негативно: Критикувани за долгогодишно неодговорно управување и летаргија. | Не е споменато | Неутрално: Споменат како иницијатор на надзорната расправа. | Не е споменато | Неутрално: Споменато како политичка припадност на пратеничката. | Неутрално: Споменато како политичка партија чиј претставник е говорник. | Не е споменато | Not Mentioned |
| Собрание на Република Македонија | Само Слободен печат дава негативен приказ (одолговлекување). | Не е споменато | Неутрално: Место каде се одржува надзорната расправа. | Не е споменато | Неутрално: Информативно споменато како место каде се одржува расправата. | Негативно: Обвинето за одолговлекување на расправата. | Неутрално: Место каде се одржува надзорната расправа. | Неутрално: Место каде што се одржува надзорната расправа. | Неутрално: Место каде се одржува расправата и каде е донесен законот. | Неутрално: Место каде се одржува надзорната расправа. | Not Mentioned |
| Комисија за култура и туризам | Нема разлики: само неутрално спомнување. | Не е споменато | Неутрално: Тело во кое се одвива собраниската расправа. | Не е споменато | Неутрално: Информативно спомената како организатор на седницата. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Not Mentioned |
| Совет за македонски јазик | Само „vecer.mk“ дава позитивен сентимент. | Неутрално: споменат преку поранешната претседателка, без вреднување | Не е споменато | Неутрално: Информативно споменат како новоформирано тело. | Позитивно: Неговото формирање е оценето како успех. | Неутрално: Информативно споменат како формирано тело. | Неутрално: Информативно споменат како формирано тело. | Неутрално: Информативно споменато неговото формирање. | Неутрално: Информативно споменат како новоформирано тело. | Неутрално: Информативно споменат како формирано тело. | Not Mentioned |
| Влада на Република Македонија | Еден извор критикува, останатите неутрално известуваат. | Неутрално: спомената индиректно преку министер, без мета-вреднување | Не е споменато | Неутрално: Спомената како орган што задолжува институции и прифаќа информации. | Неутрално: Спомената како орган што задолжува институции за лекторирање. | Негативно: Критикувана за нефункционалност и одолговлекување. | Неутрално: Спомената преку задолженијата кон институциите. | Неутрално: Спомената во контекст на задолженијата кон институциите. | Неутрално: Спомената во контекст на задолженија и системски пристап. | Неутрално: Спомената како орган што задолжува институции. | Not Mentioned |
| Македонски јазик | Позитивен наспроти неутрален приказ. | Неутрално: споменат како предмет на законот, без вреднување | Неутрално: Предмет на законот и инспекцискиот надзор. | Позитивно: Експлицитно вреднуван како национална вредност и достоинство. | Позитивно: Текстот нагласува потреба од негова достоинствена заштита. | Позитивно: Текстот ја нагласува потребата од негова заштита. | Позитивно: Опишан како национална вредност што заслужува заштита. | Позитивно: Текстот ја нагласува потребата од негова заштита и примена. | Позитивно: Нагласена потребата од негова заштита и развој. | Позитивно: Текстот ја нагласува потребата од негова заштита и почит. | Not Mentioned |
Analizirano 10 od 14 virov
Primerjalne tabele in infografika uporabljajo samo prvih 10 virov. Ostali viri so prikazani spodaj ločeno.
| Vir | Naslov | |
|---|---|---|
| Надзорна расправа за нефункционалната и недоследна примена на одредбите од Законот за употреба на македонскиот јазик | ||
| Андреева: Во Инспекторатот за употреба на македонскиот јазик потребни се педесет вработувања | ||
| Љутков: Македонскиот јазик не е политичко прашање, туку национална вредност | ||
| По години застој, МАКЕДОНСКИОТ ЈАЗИК ДОБИВА СИСТЕМСКА ГРИЖА | ||
| Костадиновска-Стојчевска и Љутков со меѓусебни обвинувања за тоа каде "заринка" Законот за македонски јазик | ||
| Љутков: Македонскиот јазик не е политичко прашање, туку национална вредност - Целта е да добие институционална заштита | ||
| Во Собранието почна надзорна расправа за примената на Законот за употреба на македонскиот јазик | ||
| Законот за употреба на македонскиот јазик донесен со консензус, но никако да се спроведе | ||
| Љутков: Почитта кон македонскиот јазик се покажува со институции, не со декларации | ||
| Љутков: Македонскиот јазик не е политичко прашање, туку национална вредност |