Премиерот Христијан Мицкоски демантираше дека Владата планира да го укине вториот пензиски столб, по јавните дебати предизвикани од неговата изјава дека идните пензионери нема да бидат задоволни од своите заштеди. Во меѓувреме, Асоцијацијата на друштва за управување со пензиски фондови (АДПФ) одржа брифинг на кој ги презентираше придобивките од системот и предупреди дека евентуалната национализација на средствата од вториот столб би го покрила буџетскиот дефицит само за краткорочен период од една ипол до три години, без да ги реши долгорочните проблеми на пензискиот систем. Дебатите се интензивираа по извештајот на Државниот завод за ревизија кој укажа на неправилности во трансферите на придонеси од ПИОМ кон приватните фондови, како и по изјавите на гувернерот Трајко Славески дека 70-80% од осигурениците ризикуваат да добијат пензии под минималниот износ. АДПФ истакна дека вториот столб располага со 3,4 милијарди евра, од кои една третина се резултат на инвестициски приноси од 5,5% годишно, и дека системот е дизајниран да ја намали зависноста на државниот фонд од буџетски субвенции со тек на време.
| Тврдење | Клучни разлики | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Премиерот Христијан Мицкоски вели дека Владата нема најавено укинување на вториот пензиски столб. | Три извори го потврдуваат тврдењето, останатите го игнорираат. | Да: Премиерот директно изјави дека нема најава за укинување. | Да: Премиерот директно изјави дека таква најава од Владата нема. | Да: Премиерот директно изјави дека нема таква најава од Владата. | Делумно: Статијата наведува дека никој од власта не прозборел за национализација. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Државниот завод за ревизија утврдил дека ПИОМ не ги префрла редовно средствата во вториот пензиски фонд во законскиот рок. | Само 3 од 10 извори го потврдуваат тврдењето; останатите го игнорираат. | Да: Статијата го потврдува извештајот на ДЗР за нередовни трансфери. | Да: Статијата го потврдува извештајот на ДЗР за нередовни трансфери. | Да: Статијата го потврдува наодот на ДЗР за нередовни трансфери. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Национализацијата на средствата од вториот столб би го покрила дефицитот на ПИОМ само краткорочно, приближно од една и пол до три години. | Разлика: Бриф дава прецизен опсег (1,5-3 год.), други само краткорочно. | Делумно: Се споменува дека би било краткорочно решение, но без прецизни години. | Делумно: АДПФ наведува дека би го покрило дефицитот за најмногу три години. | Делумно: АДПФ предупредува дека национализацијата би помогнала само краткорочно. | Не е споменато | Делумно: Статијата наведува дека би покрило дефицит за 1,5 до 2 години. | Да: АДПФ наведува дека тоа би го покрило дефицитот за 1,5 до 3 години. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Средствата во вториот пензиски столб се личен имот на осигурениците, заштитен со закон и Устав, и можат да се наследуваат. | Поделба: 4 извори потврдуваат, 3 делумно, 3 молчат. | Не е споменато | Не е споменато | Делумно: Се наведува дека парите се на членовите и не може да им се одземат. | Да: Статијата потврдува дека се личен имот, заштитени со Устав и наследни. | Делумно: Се споменува дека се личен имот и се наследни. | Делумно: Се споменува дека се личен имот заштитен со закон и Устав, но не и наследувањето. | Да: Се наведува дека се личен имот и можат да се наследуваат. | Да: Се наведува дека се личен имот и можат да се наследуваат. | Да: Се наведува дека се личен имот и можат да се наследуваат. | Не е споменато |
| Пензискиот систем е под притисок поради стареењето на населението, иселувањето на младите и недоволниот број осигуреници. | Разлика: два извора потврдуваат, останатите делумно или не споменуваат. | Да: Статијата ги наведува овие фактори како притисок врз системот. | Да: Статијата ги наведува овие фактори како клучни за дисбалансот. | Не е споменато | Делумно: Се споменува влошена демографска структура и сооднос вработени-пензионери. | Делумно: Се споменуваат демографски предизвици и недоволен број осигуреници. | Делумно: Се споменуваат демографски предизвици и недоволен број осигуреници. | Делумно: Се споменуваат демографски ризици и недоволен број вработени. | Делумно: Се споменуваат демографски ризици и недоволен број вработени. | Делумно: Се споменуваат демографски ризици и недоволен број вработени. | Не е споменато |
| За одржливост на државниот пензиски фонд потребни се околу тројца вработени на еден пензионер, но актуелниот сооднос е околу 1,6–1,7 вработени на еден пензионер. | Само telma.com.mk целосно го потврдува тврдењето. | Делумно: Потврден е соодносот од 1,6, но не е експлицитно наведено 1,7. | Да: Статијата ги потврдува овие конкретни соодноси. | Не е споменато | Делумно: Се споменува влошен сооднос на вработени и пензионери, без бројки. | Не е споменато | Делумно: Се споменува само актуелниот сооднос од 1,6 до 1,7. | Делумно: Се потврдува потребата од тројца вработени, но не се цитира 1,6-1,7. | Делумно: Се споменува потребата од тројца вработени, но не и точниот сооднос. | Делумно: Се споменува потребата од тројца вработени, но не и точниот сооднос. | Не е споменато |
| Во вториот столб се уплаќаат 6 проценти од бруто-платата, а средствата се инвестираат на индивидуални сметки. | Потврдено од 4 извори, 3 не спомнуваат, 1 делумно. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: Статијата потврдува 6% придонес и индивидуални сметки. | Делумно: Се споменува инвестирање на индивидуални сметки, но не и 6%. | Не е споменато | Да: Директно потврдено во изјавата на Маријан Николовски. | Да: Директно потврдено во изјавата на Маријан Николовски. | Да: Директно потврдено во текстот. | Не е споменато |
| Пензиските друштва тврдат дека вториот столб е стабилен механизам за долгорочно пензиско штедење и дека системот треба да се оптимизира, а не да се укине. | Разлика: некои извори го поддржуваат тврдењето, други го споменуваат делумно, еден не го спомнува. | Делумно: АДПФ се противи на национализација и бара структурни решенија. | Делумно: АДПФ укажува дека национализацијата е најмалку посакувана реформа. | Делумно: АДПФ предлага реформи во друга насока наместо национализација. | Делумно: Се споменува дека друштвата предлагаат законски решенија за подобри приноси. | Делумно: АДПФ смета дека национализацијата не е решение за долг рок. | Да: АДПФ се залага за оптимизација, а не за укинување на системот. | Да: АДПФ го опишува како стабилен и зборува за негово унапредување. | Да: АДПФ го опишува како стабилен и предлага оптимизација. | Да: АДПФ го опишува како стабилен и предлага развој/оптимизација. | Не е споменато |
| Според АДПФ, воведувањето мултифондови, промената на инвестициските лимити и проширувањето на дозволените инструменти би можеле да го подобрат системот. | Само два извора (Нова Македонија, meta.mk) го потврдуваат тврдењето; останатите го игнорираат или делумно споменуваат | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Делумно: Се споменува само воведување мултифондови како законско решение. | Делумно: Се споменуваат мултифондови, но не и промена на лимити/инструменти. | Да: Ова се клучни препораки наведени од АДПФ во статијата. | Да: Директно наведено како предлог за развој на системот. | Не е споменато |
| Во задолжителните пензиски фондови членуваат околу 638 илјади осигуреници, а приносот е над 5,5 проценти годишно. | Разлика: 4 извори потврдуваат, 2 делумно, 3 не споменуваат. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Делумно: Се споменува просечен годишен принос од 5,5%, бројот на членови не е наведен. | Делумно: Се наведуваат 637 илјади корисници и просечен принос од 5,5%. | Да: Статијата наведува 637.977 осигуреници и принос над 5,5%. | Да: Потврдено со податоци од 637.977 членови и принос над 5,5%. | Да: Потврдено со податоци од 637.977 членови и принос над 5,5%. | Да: Потврдено со податоци од 637.977 членови и принос над 5,5%. | Не е споменато |
| Анализите покажуваат дека 77 проценти од корисниците на вториот столб добиваат исплати што учествуваат во обезбедувањето на минималната пензија. | САМО Радио Лидер го спомнува тврдењето. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: Потврдено во текстот дека 77% од корисниците се во оваа категорија. |
| Висината на идната пензија зависи од стажот, периодот на осигурување, пријавената плата, континуитетот на уплатите и остварените приноси. | Различна покриеност: три извори ја потврдуваат, два делумно, останатите не. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Делумно: Се наведува дека висината зависи од акумулираните средства на сметката. | Делумно: Се наведуваат стаж, време во осигурување и висина на плата. | Не е споменато | Да: Наведено како клучни елементи за висината на идната пензија. | Да: Наведени се како клучни фактори за висината на пензијата. | Да: Наведено како фактори од кои зависи идната пензија. | Да: Текстот наведува дека овие фактори влијаат на акумулираните средства. |
| Трајко Славески предупредува дека пензиите на голем дел од осигурениците во вториот столб може да бидат под законскиот минимум, што би барало државна интервенција. | Само 2 од 10 извори го спомнуваат тврдењето, со различна острина. | Не е споменато | Не е споменато | Да: Славески предупредува за пензии под минимумот и државна интервенција. | Делумно: Славески изразил сомнеж за висината на делот од вториот столб. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Околу 16.500 осигуреници веќе биле префрлени во ПИОМ бидејќи се проценило дека би имале ниски пензии. | Само Независен Весник го потврдува тврдењето; Слободен печат спомнува доброволно префрлање. | Не е споменато | Не е споменато | Да: Статијата потврдува дека 16.500 осигуреници се префрлени во ПИОМ. | Делумно: Се споменува дека група пензионери доброволно биле префрлени во ПИОМ. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Ентитет | Клучни разлики | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Христијан Мицкоски | Сите извори се неутрални, без разлики. | Неутрално: Премиерот е цитиран како говорител, без мета-вреднување од авторот. | Неутрално: премиерот е цитиран како говорител, без мета-вреднување од авторот | Неутрално: цитиран како говорник без мета-вреднување од авторот | Неутрално: цитиран како говорник што изразува сомнеж, без мета-вреднување од авторот | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Трајко Славески | Само два извора го спомнуваат, и двата неутрално. | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: споменат како автор на објава, без вреднување | Неутрално: споменат како говорник што изразил сомнеж, без мета-вреднување | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Маријан Николовски | Сите извори неутрални, без разлики. | Не е споменато | Неутрално: цитиран како претседател на АДПФ, без мета-вреднување | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: цитиран како претседател на АДПФ, без мета-вреднување од авторот | Неутрално: цитиран како претседател на АДПФ, без мета-вреднување од авторот | Неутрално: цитиран како говорник, без мета-вреднување од авторот | Неутрално: цитиран како претседател на АДПФ, без мета-вреднување | Неутрално: Цитиран како претседател на АДПФ, без мета-вреднување на неговите искази | Не е споменато |
| Весна Стојановска | Нема разлики: сите извори се неутрални или не ја спомнуваат. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: цитирана како говорник, без мета-вреднување од авторот | Неутрално: цитирана како заменик-претседател на АДПФ, без мета-вреднување | Неутрално: Цитирана како заменичка претседателка на АДПФ, без мета-вреднување | Не е споменато |
| Асоцијација на друштва за управување со пензиски фондови (АДПФ) | Сите извори се неутрални, без разлики. | Неутрално: Асоцијацијата е цитирана со ставови, без вреднување од авторот. | Неутрално: информативно цитирана изјава, без вреднување | Неутрално: цитирана реакција без мета-вреднување | Неутрално: спомената како предлагач на ново законско решение, без вреднување | Неутрално: информативно спомената како извор на ставови | Неутрално: извор на информации и цитати, без експлицитно вреднување од авторот | Неутрално: организатор на брифинг, презентирајќи податоци без вреднување | Неутрално: презентира согледувања, без експлицитно вреднување од авторот | Неутрално: Претставена како организатор на брифинг со информативен карактер, без оценување | Не е споменато |
| Фонд за пензиско и инвалидско осигурување (ПИОМ) | Различен сентимент: biznisvesti.mk и telma.com.mk се негативни, останатите неутрални. | Негативно: Извештајот на ревизија посочува дека ПИОМ не ги префрлал редовно средствата. | Негативно: ревизијата укажува дека ПИОМ не ги префрла редовно парите | Неутрално: споменат во контекст на обврски и префрлања | Неутрално: споменат како државен фонд за исплата на пензии, без вреднување | Неутрално: споменат како дел од системот, без вреднување | Не е споменато | Неутрално: споменат како дел од системот, без вреднување | Неутрално: споменат како дел од системот, без вреднување | Неутрално: Споменат како дел од системот, без вреднување | Не е споменато |
| Државен завод за ревизија | Сите извори го третираат неутрално, без разлики. | Неутрално: Споменат како извор на извештај, без вреднување. | Неутрално: споменат како извор на извештај, без вреднување | Неутрално: споменат како извор на извештај | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Агенција за супервизија на капитално финансирано пензиско осигурување (МАПАС) | Сите извори го третираат неутрално, без разлики. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: споменат како извор на податоци, без вреднување | Неутрално: цитиран извор на податоци, без вреднување | Неутрално: споменат како извор на податоци, без вреднување | Неутрално: Споменат како извор на бројки, без вреднување | Неутрално: само цитиран како извор на податоци, без вреднување |
| Народна банка на Република Северна Македонија | Само еден извор (Независен) го спомнува, неутрално. | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: спомената преку гувернерот, без вреднување | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| втор пензиски столб | Поделба: неутрални извештаи vs. позитивни оцени за стабилност. | Неутрално: Споменат како предмет на анализа и реформи, без вреднување. | Неутрално: дискутиран како предмет на анализи, без вреднување | Неутрално: тема на дебата, без вреднување | Неутрално: информативно споменат како дел од пензискиот систем, без вреднување | Неутрално: опишан како надополнување на првиот, без вреднување | Неутрално: опишан како систем со податоци за членови и принос, без вреднување | Позитивно: опишан како стабилен, сигурен, долгорочно одржлив | Позитивно: опишан како стабилен, доверлив механизам и значајна улога | Позитивно: Oпишан како стабилен, доверлив механизам и носи придобивки | Неутрално: информативно опишан со статистика, без експлицитно вреднување |
| прв пензиски столб | Нема разлики; сите извори се неутрални. | Неутрално: Споменат како дел од моделот, без вреднување. | Неутрално: споменат во контекст на балансирање, без вреднување | Неутрално: споменат во контекст на префрлања | Неутрално: споменат како државен фонд, без вреднување | Неутрално: споменат во контекст на реформа, без вреднување | Не е споменато | Неутрално: споменат како задолжителен дел, без вреднување | Неутрално: споменат како дел од системот, без вреднување | Неутрално: Споменат како дел од системот без вреднување | Не е споменато |
| КБ Прво пензиско друштво | Нема разлики; сите извори се неутрални или го игнорираат. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: споменато како еден од трите фондови, без вреднување | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: наведен како член на АДПФ, без вреднување | Неутрално: наведено како член на АДПФ, без мета-вреднување | Не е споменато | Не е споменато |
| Сава пензиско друштво | Само неутрално спомнување, без разлики. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: споменато како еден од трите фондови, без вреднување | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: наведен како член на АДПФ, без вреднување | Неутрално: наведено како член на АДПФ, без мета-вреднување | Не е споменато | Не е споменато |
| Триглав пензиско друштво | Нема разлики: сите извори се неутрални или го игнорираат. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: споменато како еден од трите фондови, без вреднување | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: наведен како член на АДПФ, без вреднување | Неутрално: наведено како член на АДПФ, без мета-вреднување | Не е споменато | Не е споменато |
| Хрватска | Само 3 извори го спомнуваат, сите неутрално, како пример за споредба. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: спомената како пример за повлечен обид за национализација и за искуства со мултифондови | Неутрално: спомената како пример за споредба, без вреднување | Неутрално: спомената како регионален пример за споредба, без вреднување | Не е споменато | Не е споменато |
Scenarije je na podlagi člankov ustvarila umetna inteligenca in so zgolj špekulativni — ne gre za napovedi ali dejstva.
Najbolj podprto s poročanjem
Со постепено зголемување на бројот на пензионери од двостолбниот систем до 2030 година, обврската за исплата на пензии се дели, а ПИОМ ги балансира приходите и расходите. Ова го намалува буџетскиот дефицит и ја обезбедува долгорочната одржливост на системот, како што предвидува Маријан Николовски од АДПФ.
Под притисок на јавноста и АДПФ, Владата на Мицкоски одлучува да не го укинува вториот столб, туку да воведе мултифондови со различни ризични профили, следејќи ги примерите на Хрватска и Бугарија. Ова овозможува повисоки приноси за членовите, но не го решава веднаш дефицитот на ПИОМ.
Во 2030 година, првата група од околу 4.000 пензионери кои задолжително членувале во вториот столб се соочува со пензии под минималниот законски износ. Гувернерот Трајко Славески и премиерот Мицкоски укажуваат дека 70-80% од осигурениците немаат доволно акумулирано, што предизвикува масовно разочарување и барања за државна интервенција.
Manj gotovo
Владата на Мицкоски спроведува мерки за сузбивање на сивата економија и реално пријавување на платите, што ги зголемува уплатите во ПИОМ и вториот столб. Ова го подобрува соодносот вработени-пензионери од 1,6 кон 3, како што препорачува АДПФ, и ги зголемува идните пензии.
По изјавите на Мицкоски и Славески, се отвора јавна и правна дебата за можноста за национализација на средствата од вториот столб, повикувајќи се на член 8 од Уставот за заштита на сопственоста. АДПФ и граѓанските организации организираат протести, а Владата формира комисија за анализа на уставноста, но не презема конкретни чекори.
Поради зголемен буџетски дефицит и демографски притисок, Владата на Мицкоски привремено ги национализира средствата од вториот столб, покривајќи ја дупката во ПИОМ за 1,5-2 години, како што предупредува АДПФ. Ова предизвикува пад на довербата во пензискиот систем и масовни тужби од осигурениците.
Zgolj ugibanje umetne inteligence
Македонија, следејќи ги реформите во Хрватска и Бугарија, воведува мултифондови и ги либерализира инвестициските лимити, привлекувајќи странски инвестиции. Со поддршка од ЕУ, пензиските фондови постигнуваат приноси од над 7% годишно, што ги зголемува пензиите и ја стабилизира ПИОМ на долг рок.
По објавувањето на податоците од МАПАС дека 77% од корисниците на вториот столб добиваат минимална пензија, голем број осигуреници (слично на 16.500 претходно префрлени) бараат префрлање во ПИОМ. Владата дозволува доброволен трансфер, што го намалува обемот на вториот столб, но ги смирува тензиите.
По изјавите на Мицкоски и Славески дека 70-80% од осигурениците ќе добијат минимални пензии, настанува паника. Осигурениците масовно бараат префрлање во ПИОМ, а приватните пензиски друштва (КБ Прв, Сава, Триглав) се соочуваат со ликвидносен притисок. Владата воведува мораториум на трансфери, што доведува до правни спорови и политичка криза.
Analizirano 10 od 13 virov
Primerjalne tabele in infografika uporabljajo samo prvih 10 virov. Ostali viri so prikazani spodaj ločeno.
| Vir | Naslov | |
|---|---|---|
| Мицкоски: Нема да се укинува вториот пензиски столб, во тек се анализи за реформи | ||
| Мицкоски: Нема укинување на вториот пензиски столб | ||
| "Кој најавил дека ќе се укине Вториот пензиски столб?": Мицкоски вели дека нема таква најава од Владата | ||
| Двете лица на парите на идните пензионери | ||
| Со парите од Вториот столб би се покрила финансиската дупка во ПИОМ за помалку од две години, велат од АДПФ | ||
| АДПФ: Средствата од вториот пензиски столб се личен имот на осигурениците, национализацијата не е решение на долг рок | ||
| АДПФ: Вториот пензиски столб е стабилен, висината на пензиите зависи од стажот и пријавувањето на реалните плати | ||
| Вториот пензиски столб е стабилна основа за сигурна пензиска иднина | ||
| АДПФ: Вториот пензиски столб е стабилен и доверлив механизам за долгорочно пензиско штедење | ||
| Вториот пензиски столб исплаќа пензија за 147 лица, најголем дел со минимален пензиски износ |