Македонската агенција за воздухопловна навигација (М-НАВ) официјално го стави во функција новиот систем за управување со воздушниот сообраќај (АТМ), што претставува значаен чекор во модернизацијата на контролата на летање во земјава. Вицепремиерот и министер за транспорт Александар Николоски, при посетата на М-НАВ и контролната кула во Скопје, истакна дека новиот систем ќе обезбеди повисоко ниво на безбедност, сигурност и ефикасност во управувањето со воздушниот сообраќај над македонската територија. Оваа инвестиција доаѓа во време на значителен раст на бројот на прелети, што дополнително ја нагласува потребата од модернизација. Во 2025 година, на контролната кула во Скопје е поставен и нов радарски систем, кој моментално е во завршна фаза на тестирање и се очекува целосно да биде ставен во функција до крајот на септември или октомври. Николоски нагласи дека со воведувањето на овие два системи, македонското небо ќе биде покриено со највисоко ниво на технологија што моментално се користи во светот за контрола и безбедност на воздушниот сообраќај. Директорот на М-НАВ, Владимир Ристевски, истакна дека новиот систем ќе ја стабилизира агенцијата како давател на услуги и ќе овозможи поефикасно справување со зголемениот обем на сообраќај.
| Тврдење | Клучни разлики | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Новиот ATM систем во М-НАВ е инсталиран и ставен во функција. | Повеќето потврдуваат; само два извора се воздржани. | Да: Статијата потврдува дека системот е ставен во целосна функција. | Делумно: Статијата потврдува инсталација, но не прецизира дали е во функција. | Да: Статијата потврдува дека системот е ставен во целосна функција. | Да: Статијата потврдува дека новиот АТМ систем е ставен во употреба. | Да: Министерот Николоски потврди дека системот е ставен во функција. | Да: Министерот потврди дека системот е ставен во целосна функција. | Да: Статијата потврдува дека системот е ставен во целосна функција. | Делумно: Се инсталира, но не е експлицитно потврдено дека е во функција. | Да: Министерот потврди дека системот е ставен во целосна функција. | Да: Министерот потврди дека системот е ставен во целосна функција. |
| Новиот радарски систем на контролната кула во Скопје е поставен во 2025 година и е во завршна фаза на тестирање. | Нема разлики; сите извори едногласно го потврдуваат тврдењето. | Да: Потврдено е дека е поставен во 2025 и е во фаза на тестирање. | Да: Директно потврдено во текстот. | Да: Потврдено е дека е поставен во 2025 и е во фаза на тестирање. | Да: Радарот е поставен и во моментов се вршат тестирања. | Да: Потврдено од министерот Николоски во статијата. | Да: Поставен е во 2025 година и во моментов се вршат тестирања. | Да: Потврдено е дека е поставен во 2025 и е во фаза на тестирање. | Да: Потврдено во текстот. | Да: Статијата експлицитно го наведува ова за радарскиот систем. | Да: Статијата наведува дека е поставен во 2025 и е во фаза на тестирање. |
| Радарскиот систем ќе биде целосно оперативен во септември или октомври 2026 година. | Клучна разлика: година. Некои велат 2025, други 2026. | Да: Николоски најавува оперативност во септември или октомври. | Не е споменато | Да: Наведено е дека ќе биде ставен во функција во септември или октомври. | Не: Министерот очекува системот да биде во функција годинава (2025). | Не: Во статијата се наведува септември или октомври 2025 година. | Да: Министерот најави оперативност во септември или октомври. | Да: Министерот Николоски најави оперативност во септември или октомври. | Не е споменато | Не е споменато | Да: Министерот најави оперативност во септември или октомври. |
| Во првите шест месеци од 2026 година има 173.000 прелети над македонскиот воздушен простор. | Разлика: погрешно годиште (2026) vs „годинава“. | Да: Статијата наведува 173.000 прелети во првите шест месеци од 2026. | Не е споменато | Да: Податокот е експлицитно наведен во изјавата на Николоски. | Делумно: Статијата наведува 173 илјади прелети за „годинава“, без 2026. | Делумно: Статијата се однесува на „годинава“, а не експлицитно на 2026. | Да: Статијата експлицитно ја наведува оваа бројка. | Да: Оваа бројка е директно наведена во изјавата на министерот. | Не е споменато | Да: Податокот е директно наведен во изјавата на министерот. | Да: Податокот е директно наведен во изјавата на министерот. |
| Бројот на прелети е зголемен за 12,2% во споредба со истиот период во 2025 година. | Разлика: некои извори велат „2025“, други „лани“ – нејасна референтна година. | Да: Потврдено е зголемување од 12,2% во однос на 2025 година. | Делумно: Се споменува раст од повеќе од 12 проценти. | Да: Потврдено е зголемување од 12,2% во однос на 2025 година. | Делумно: Се споменува зголемување од 12,2% во однос на „лани“. | Делумно: Статијата вели „лани“, што имплицира 2025, но не е прецизирано. | Да: Потврдено во изјавата на министерот. | Да: Статијата експлицитно го наведува овој процент на зголемување. | Делумно: Се споменува зголемување за повеќе од 12 проценти. | Да: Податокот е директно наведен во текстот. | Да: Податокот е директно наведен во изјавата на министерот. |
| Само во јули 2026 година има 42.000 прелети над македонското небо. | Повеќето извори го потврдуваат, но еден не ја прецизира 2026 година. | Да: Статијата експлицитно ја наведува оваа бројка за јули 2026. | Не е споменато | Да: Податокот е експлицитно наведен во изјавата на Николоски. | Не е споменато | Делумно: Статијата споменува јули, но не ја прецизира годината 2026. | Да: Потврдено во изјавата на министерот. | Да: Потврдено во изјавата на министерот Николоски. | Не е споменато | Да: Податокот е директно наведен во изјавата на министерот. | Да: Податокот е директно наведен во изјавата на министерот. |
| Договорот за ATM системот е склучен во 2018 година со италијанската компанија Леонардо. | Повеќето потврдуваат, неколку не споменуваат. | Да: Потврдено е дека договорот е склучен во 2018 со Леонардо. | Не е споменато | Да: Потврдено е дека договорот е склучен во 2018 со Леонардо. | Не е споменато | Да: Директно потврдено во изјавата на министерот. | Да: Потврдено во изјавата на министерот. | Да: Статијата го потврдува датумот и компанијата Леонардо. | Не е споменато | Да: Потврдено во изјавата на министерот. | Да: Податокот е директно наведен во изјавата на министерот. |
| Од 2018 до 2024 година немало активности за реализација на договорот за ATM системот. | Повеќето извори го поддржуваат тврдењето, но четири не го спомнуваат. | Да: Николоски тврди дека во тој период немало никакви активности. | Не е споменато | Да: Статијата наведува дека во тој период немало никакви активности. | Не е споменато | Да: Министерот Николоски изјави дека немало активности до 2024. | Да: Министерот тврди дека немало никакви активности во тој период. | Да: Министерот изјави дека во тој период немало никакви активности. | Не е споменато | Да: Министерот изјави дека немало никакви активности во тој период. | Да: Министерот тврди дека немало никакви активности во тој период. |
| Договорот за радарскиот систем е потпишан во 2022 година, но активностите започнале дури во 2025 година. | Поделба: 6 извори потврдуваат, 4 не споменуваат. | Да: Потврдено е потпишување во 2022 и почеток на активности во 2025. | Не е споменато | Да: Потврдено е потпишување во 2022 и почеток на активности во 2025. | Да: Министерот потврди договор од 2022 и почеток на активности во 2025. | Не е споменато | Да: Потврдено во изјавата на министерот. | Да: Потврдено е дека договорот е од 2022, а активностите од 2025. | Не е споменато | Не е споменато | Да: Министерот наведува дека активностите почнале во 2025 година. |
| Новото раководство на М-НАВ е заслужно за инсталацијата на двата системи. | Повеќето извори го поддржуваат тврдењето, но Kurir и Нова Македонија даваат делумна заслуга. | Да: Статијата го припишува успехот на новото раководство. | Не е споменато | Да: Статијата наведува дека со новото раководство системите се инсталирани. | Да: Министерот ги поврзува активностите од 2025 со новото раководство. | Делумно: Се споменува интензивна работа на новото раководство за АТМ. | Да: Министерот ја припишува заслугата на новото раководство. | Да: Статијата ја истакнува улогата на новото раководство во реализација. | Не е споменато | Делумно: Се припишува заслуга за ATM, за радарот се споменува само инсталација. | Да: Министерот ја истакнува улогата на новото раководство. |
| ATM системот и радарот се поврзани со скандали во владите на СДСМ и ДУИ. | Поделба: 6 извори го потврдуваат тврдењето, 4 не го спомнуваат. | Да: Николоски изјави дека системите се поврзани со скандали од тој период. | Не е споменато | Да: Николоски изјави дека системите се поврзани со скандали од тој период. | Не е споменато | Не е споменато | Да: Министерот експлицитно ги поврзува системите со скандали од тој период. | Да: Министерот Николоски директно го поврзува системот со тие скандали. | Не е споменато | Да: Министерот директно го поврза системот со скандали од тој период. | Да: Министерот директно ги поврзува системите со скандали од тој период. |
| Со новите системи македонското небо ќе има највисоко ниво на контрола и безбедност во светот. | Сите извори го поддржуваат тврдењето, но Kurir и Нова Македонија не го прецизираат „во светот“. | Да: Статијата цитира дека небото ќе има највисоко ниво во светот. | Да: Потврдено преку цитат на министерот Николоски. | Да: Наведено е дека небото ќе има највисоко ниво на безбедност во светот. | Да: Министерот изјави дека се достигнува највисоко ниво во светот. | Делумно: Министерот вели „највисок систем“, не прецизира „во светот“. | Да: Министерот тврди дека ќе има највисоко ниво во светот. | Да: Министерот тврди дека тоа е највисоко ниво што постои во светот. | Делумно: Се споменува највисоко ниво на технологија во употреба. | Делумно: Насловот тврди највисоко ниво, но не прецизира „во светот“. | Да: Министерот тврди дека ќе има највисоко ниво во светот. |
| Новиот ATM систем ја стабилизира М-НАВ како давател на услуги во воздухопловната навигација. | Пет извори го потврдуваат тврдењето, четири не го споменуваат, а два го спомнуваат само делумно. | Да: Директорот Ристевски потврдува дека системот ја стабилизира М-НАВ. | Не е споменато | Да: Директорот Ристевски потврдува дека системот ја стабилизира М-НАВ. | Да: Директорот Ристески директно го потврдува ова во изјавата. | Да: Директно цитирана изјава на директорот Ристевски. | Делумно: Се споменува безбедност и ефикасност, но не директно „стабилизација“. | Да: Директорот Ристевски го потврдува ова како придобивка. | Не е споменато | Не е споменато | Делумно: Се споменува безбедност и ефикасност, но не директно стабилизација. |
| Системот го намалува оперативното оптоварување на контролорите на летање преку автоматизација. | Само 4 од 10 извори го потврдуваат тврдењето; останатите го игнорираат. | Да: Потврдено е како една од најзначајните придобивки. | Не е споменато | Да: Потврдено е како една од најзначајните придобивки на системот. | Не е споменато | Да: Потврдено од директорот Ристевски. | Не е споменато | Да: Директорот Ристевски го наведува ова како значајна придобивка. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Ентитет | Клучни разлики | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Александар Николоски | Сите извори се неутрални, без разлики. | Неутрално: цитиран како министер, без мета-вреднување | Неутрално: само цитиран како говорник без мета-вреднување од авторот | Неутрално: цитиран како говорник без мета-вреднување | Неутрално: министерот е цитиран, без мета-вреднување | Неутрално: само цитиран, без мета-вреднување | Неутрално: само цитиран како говорник, без мета-вреднување | Неутрално: цитиран како говорник, без мета-вреднување од авторот | Неутрално: само цитиран како извор на информација без мета-вреднување | Неутрално: Говорник кој изнесува информации и критикува други, без мета-вреднување од авторот. | Неутрално: само цитиран како говорник, без мета-вреднување |
| Владимир Ристевски | Нема разлики — сите извори неутрално го цитираат. | Неутрално: цитиран како директор, без мета-вреднување | Не е споменато | Неутрално: цитиран како говорник без мета-вреднување | Неутрално: директорот е цитиран, без мета-вреднување | Неутрално: само цитиран, без мета-вреднување | Не е споменато | Неутрално: цитиран како говорник, без мета-вреднување од авторот | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| М-НАВ (Македонска навигација) | Позитивен тон доминира, неутралните извори се само информативни. | Позитивно: опишан како добитник на нов систем, со ново раководство | Неутрално: споменат како место на инсталација на системите | Позитивно: авторот го фали за модернизација и безбедност | Позитивно: стабилизирана и современа основа, сигурност | Позитивно: опишан како добитник на нов систем, со подобрена безбедност | Позитивно: авторот ја пренесува изјавата дека М-НАВ добива највисоко ниво на безбедност | Позитивно: авторот го фали како добитник на нов систем за безбедност | Неутрално: информативно споменат како место на инсталација | Неутрално: Споменат како институција која добива нов систем, без експлицитно вреднување. | Позитивно: авторот ја пренесува изјавата дека добива највисоко ниво на безбедност |
| Леонардо (италијанска компанија) | Сите извори се неутрални, без разлики. | Неутрално: спомената како добавувач, без вреднување | Не е споменато | Неутрално: само спомената како добавувач | Не е споменато | Неутрално: само споменат како добавувач | Неутрално: само информативно спомената како добавувач | Неутрално: само спомената како добавувач, без вреднување | Не е споменато | Неутрално: Спомената како добавувач на системот, без вреднување. | Неутрално: само информативно спомената како добавувач |
| СДСМ (Социјалдемократски сојуз на Македонија) | Сите извори негативни; едни го критикуваат директно, други преку говорник. | Негативно: поврзан со скандали, критикуван од Николоски | Не е споменато | Негативно: Николоски ги поврзува со скандали и неактивност | Не е споменато | Не е споменато | Негативно: поврзана со скандали во владата на СДСМ и ДУИ | Негативно: критикувана од говорникот за скандали и неактивност | Не е споменато | Негативно: Поврзан со скандали од страна на говорникот, без мета-вреднување на говорникот. | Негативно: поврзана со скандали, критикувана од говорникот |
| ДУИ (Демократска унија за интеграција) | Сите извори се негативни; разликата е во тоа што некои само пренесуваат критики, а други не го спомнуваат. | Негативно: поврзан со скандали, критикуван од Николоски | Не е споменато | Негативно: Николоски ги поврзува со скандали и неактивност | Не е споменато | Не е споменато | Негативно: поврзана со скандали во владата на СДСМ и ДУИ | Негативно: критикувана од говорникот за скандали и неактивност | Не е споменато | Негативно: Поврзан со скандали од страна на говорникот, без мета-вреднување на говорникот. | Негативно: поврзана со скандали, критикувана од говорникот |
| Контролна кула на аеродромот Скопје | Нема разлики; сите извори се неутрални, само локација. | Неутрално: спомената како локација, без вреднување | Неутрално: спомената како локација на новиот радарски систем | Неутрално: спомената како локација на инсталација | Неутрално: само локација на поставување радар | Неутрално: спомената како локација на новиот радар | Неутрално: само информативно спомената како локација | Неутрално: спомената како локација за инсталација, без вреднување | Неутрално: спомената како локација на радарскиот систем | Неутрално: Спомената како локација на новиот радарски систем, без вреднување. | Неутрално: само информативно спомената како локација |
| Меѓународен аеродром Скопје | Сите извори се неутрални; нема разлики. | Неутрално: споменат како локација, без вреднување | Неутрално: споменат индиректно преку контролната кула | Неутрално: споменат како локација на радарот | Неутрално: само локација на контролата на летање | Неутрално: споменат како локација на контролната кула | Не е споменато | Неутрално: споменат како локација за радар, без вреднување | Не е споменато | Неутрално: Споменат индиректно преку контролната кула, без вреднување. | Не е споменато |
| Влада на Република Северна Македонија | Повеќето извори се неутрални; само Независен Весник дава позитивен приказ. | Неутрално: спомената преку министер, без директно вреднување | Неутрално: не е директно спомената, но имплицирана преку министерот | Не е споменато | Неутрално: не е директно спомената, но имплицирана преку министер | Неутрално: не е директно спомената, но индиректно преку министерот | Неутрално: само информативно спомената во контекст на изјавата | Позитивно: пофалена од говорникот за институционална поддршка | Не е споменато | Неутрално: Спомената во контекст на скандали, но без мета-вреднување на самата Влада. | Неутрално: само информативно спомената преку министерот |
| Министерство за транспорт и врски | Еден извор дава позитивен приказ, останатите се неутрални. | Неутрално: споменато преку министер, без директно вреднување | Неутрално: споменато преку министерот Николоски | Не е споменато | Неутрално: министерот е цитиран, без мета-вреднување | Неутрално: министерот е од ова министерство, но без мета-вреднување | Неутрално: само информативно споменато преку министерот | Позитивно: пофалено од говорникот за соработка и поддршка | Неутрално: индиректно споменато преку министерот Николоски | Неутрално: Споменато преку министерот, без директно вреднување. | Неутрално: само информативно споменато преку министерот |
| ATM систем (систем за управување со воздушен сообраќај) | Едногласно позитивно, без разлики во акцентот. | Позитивно: опишан како значаен за безбедност и ефикасност | Позитивно: опишан како клучен за највисоки стандарди на безбедност | Позитивно: опишан како највисок систем за безбедност | Позитивно: нов, стабилен, современ, од исклучително значење | Позитивно: опишан како технолошко решение за поголема безбедност | Позитивно: опишан како највисоко ниво на безбедност и ефикасност | Позитивно: опишан како клучен за безбедност и ефикасност | Позитивно: опишан како значаен за безбедност и ефикасност | Позитивно: Опишан како технолошко решение за повисоко ниво на безбедност и ефикасност. | Позитивно: опишан како технолошко решение за повисоко ниво на безбедност |
| Радарски систем | Само Kurir е неутрален; сите други се позитивни. | Позитивно: опишан како највисоко ниво на контрола | Позитивно: претставен како дел од модернизација за зголемена безбедност | Позитивно: опишан како највисок систем за контрола | Позитивно: покрива небо на највисоко ниво, безбедност | Позитивно: новиот радар ќе обезбеди највисок систем на контрола | Позитивно: опишан како највисок систем на контрола и безбедност | Позитивно: опишан како дел од највисок систем за безбедност | Позитивно: наведен како современ и во завршна фаза на тестирање | Неутрално: Споменат како поставен и во завршна фаза на тестирање, без вреднување. | Позитивно: опишан како највисок систем на контрола и безбедност |
Scenarije je na podlagi člankov ustvarila umetna inteligenca in so zgolj špekulativni — ne gre za napovedi ali dejstva.
Najbolj podprto s poročanjem
М-НАВ, под раководство на Владимир Ристевски, ќе го користи новиот АТМ систем за поефикасно управување со растот од 12,2 проценти и со околу 173.000 прелети во првата половина на 2026 година. По ставањето на радарот во целосна функција, контролорите би можеле да обработуваат повеќе летови со помало оперативно оптоварување.
М-НАВ и контролорите на летање ќе минат низ период на дополнителни тестирања, обуки и прилагодување на процедурите по активирањето на системот на Леонардо и новиот радар. Воздушниот сообраќај најверојатно ќе продолжи без прекин, но дел од очекуваните придобивки ќе се појавуваат постепено.
Ако завршните тестирања на радарот откријат дефекти или проблеми со интеграцијата, М-НАВ може привремено да се потпира на резервни процедури и постарите системи. Тоа би создало доцнења и дополнителен притисок врз контролорите, иако АТМ системот веќе е ставен во функција.
Manj gotovo
Комбинацијата од АТМ системот и радарот може да ја подобри довербата на авиокомпаниите, соседните навигациски служби и европските воздухопловни партнери во М-НАВ. Поголемата предвидливост и капацитет би можеле да поддржат дополнителни прелети и индиректно да ги зајакнат приходите на македонските аеродроми.
Изјавите на Александар Николоски за неактивноста од 2018 до 2024 година и за договорите со „Леонардо“ и со радарскиот добавувач може да поттикнат дополнителни проверки од истражните органи и други институции. Ревизијата би можела да ја зголеми транспарентноста, но и да го одвлече вниманието од тековното работење на М-НАВ.
Опозициските партии, особено СДСМ и ДУИ, би можеле да ги оспорат тврдењата на Николоски за нивната одговорност за претходните застои. Нови политички конфликти околу раководството, набавките и кадровските одлуки би можеле да ја намалат стабилноста на М-НАВ и да го забават развојот на системите.
Zgolj ugibanje umetne inteligence
Ако новите системи работат стабилно и бројот на прелети продолжи да расте, М-НАВ би можела да се позиционира како привлечен партнер за регионална координација и размена на воздухопловни податоци. Александар Николоски и Владимир Ристевски би можеле да иницираат пошироки договори со соседните навигациски служби и европски институции.
М-НАВ би можела долгорочно да се соочи со зависност од „Леонардо“ или од други странски добавувачи за одржување, надградби и техничка поддршка на АТМ системот и радарот. Тоа би донело современа инфраструктура, но и ранливост кон високи трошоци, доцнења во сервисирањето или ограничена домашна експертиза.
Во малку веројатен, но можен развој, комбинација од софтверски дефект, човечка грешка или прекин на комуникациите би предизвикала сериозен безбедносен инцидент во периодот на интеграција. М-НАВ, Министерството за транспорт и Николоски би се соочиле со истраги, меѓународен надзор и преиспитување на тврдењата за највисоки стандарди.
Analizirano 10 od 11 virov
Primerjalne tabele in infografika uporabljajo samo prvih 10 virov. Ostali viri so prikazani spodaj ločeno.
| Vir | Naslov | |
|---|---|---|
| Историски раст на авиосообраќајот во Македонија: Македонското небо добива највисоко ниво на контрола на безбедност | ||
| Николоски: Со новиот ATM и радарски систем македонското небо добива највисоки стандарди на безбедност | ||
| Со новиот АТМ и радарски систем во М-НАВ, македонското небо добива највисоко ниво во контрола на безбедност | ||
| КОНТРОЛАТА НА ЛЕТАЊЕ ДОБИ НОВ СИСТЕМ ЗА МЕНАЏИРАЊЕ НА АВИОСООБРАЌАЈОТ | ||
| Николовски: Новиот АТМ систем ставен во функција во М-НАВ, во септември и новиот радар | ||
| Николоски: Со инсталација на новиот систем, македонското небо добива највисоко ниво во контрола на безбедност | ||
| Македонското небо добива највисоко ниво во контрола на безбедност, поставен нов АТМ систем во М-НАВ | ||
| Нов АТМ и радарски систем во М-НАВ за поголема безбедност на македонското небо | ||
| Николоски: Со инсталација на новиот АТМ систем и радарски систем, македонското небо добива највисоко ниво во контрола на безбедност | ||
| Николоски во посета на М-НАВ: Mакедонското небо добива највисоко ниво во контрола на безбедност - Press24 |