На 12 август на социјалните мрежи, најпрвин преку Вибер-групи, се прошири неточна информација дека водата за пиење во Скопје содржи ешерихија коли. Институциите ја демантираа информацијата, а градоначалникот Орце Ѓорѓиевски изјави дека водата е безбедна и испи вода од градска чешма пред камерите. И покрај демантите, во дел од маркетите биле испразнети резервите на флаширана вода. Премиерот Христијан Мицкоски оцени дека ширењето на пораките имало цел да предизвика страв, немир и несигурност кај граѓаните и го опиша како своевиден хибриден напад. Тој наведе дека Владата претходниот ден добила информација за можен обид на опозициски партии да создадат хистерија, но не посочи конкретни партии. Мицкоски спомена и можни комерцијални мотиви поради зголемената побарувачка на флаширана вода и најави можни санкции преку измени на Кривичниот законик.
| Тврдење | Клучни разлики | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| На 12 август се проширила лажна информација дека скопската вода е загадена со ешерихија коли. | Поделба: 2 потврдуваат, 3 делумно, 4 молчат. | Делумно: Статијата потврдува ширење лажна вест за загадена вода, но не го наведува датумот. | Не е споменато | Делумно: Статијата споменува дека информацијата се проширила во средата. | Делумно: се споменуваат лажни информации за водата во Скопје, но без датум. | Да: Потврдено во текстот. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: Статијата потврдува дека на 12 август се појавила оваа дезинформација. |
| Скопската вода била прогласена за безбедна за пиење, а Орце Ѓорѓиевски тоа го демонстрирал со пиење вода од чешма. | Само 2 од 9 извори го потврдуваат тврдењето; еден го демантира. | Не: Статијата споменува деманти, но не го споменува Орце Ѓорѓиевски. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: Потврдено во текстот. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: Градоначалникот изјавил дека водата е безбедна и се напил од чешма. |
| Христијан Мицкоски ширењето на дезинформацијата го оцени како своевиден хибриден напад што создава страв, немир и несигурност. | Сите извори се согласуваат, нема разлики. | Да: Мицкоски го нарекува хибриден напад што создава немир и страв. | Да: Мицкоски го оцени ширењето информации како хибриден напад. | Да: Мицкоски го нарече ширењето на дезинформацијата хибриден напад. | Да: Мицкоски го оцени ширењето на лаги како хибриден напад. | Да: Потврдено во текстот. | Да: Мицкоски изјави дека пораките се вид хибриден напад за внесување немир. | Да: Мицкоски изјави дека пораките се хибриден напад што внесува немир. | Да: Мицкоски го оцени ширењето на дезинформации како хибриден напад. | Да: Мицкоски го оцени ширењето на дезинформации како хибриден напад. | Да: Мицкоски буквално ги користи овие термини во својата изјава. |
| Мицкоски тврдеше дека Владата ден претходно добила информација оти опозициски партии ќе се обидат да создадат хистерија преку социјалните мрежи. | Само puls24.mk не го спомнува тврдењето. | Да: Мицкоски изјави дека добиле информација ден пред ширењето на веста. | Не е споменато | Да: Мицкоски потврди дека добиле таква информација ден претходно. | Да: Мицкоски тврди дека Владата добила таква информација ден претходно. | Да: Потврдено во текстот. | Да: Мицкоски потврди дека добиле таква информација еден ден претходно. | Да: Мицкоски потврди дека добиле информација ден пред ширењето на веста. | Да: Мицкоски потврди дека добиле таква информација ден претходно. | Да: Мицкоски потврди дека добиле информација ден пред ширењето на веста. | Да: Мицкоски потврди дека добиле таква информација ден претходно. |
| Во врска со ширењето на информацијата, повеќе од десет лица, односно 13 лица според еден извештај, биле повикани на разговор во МВР. | Разлика: 13 лица (Сител, Слободен печат) наспроти „десетина“ (останатите). | Делумно: Се споменува дека десетина луѓе се повикани на разговор во МВР. | Делумно: Потврдено е дека повеќе од десет лица се повикани на разговор. | Да: Статијата потврдува дека 13 лица биле повикани на разговор. | Делумно: Мицкоски потврди дека повеќе од 10 лица се повикани на разговор. | Делумно: Текстот наведува „повеќе од десет лица“, но не спомнува 13. | Делумно: Мицкоски потврди дека десетина лица биле повикани на разговор. | Делумно: Мицкоски спомена дека десетина лица се повикани на разговор. | Делумно: Се споменува дека десетина луѓе се повикани на разговор во МВР. | Делумно: Мицкоски спомена дека десетина луѓе се повикани на разговор во МВР. | Да: Потврдено е дека 13 лица се повикани на разговор. |
| Мицкоски изрази очекување дека измените на Кривичниот законик ќе воведат казни за лицата што свесно создаваат хистерија и паника. | Сите извори го потврдуваат тврдењето без разлики. | Да: Мицкоски очекува санкции преку измени во Кривичниот законик. | Да: Мицкоски се надева на казнена одредба во измените на КЗ. | Да: Мицкоски очекува казнена одредба во измените на законот. | Да: Мицкоски се надева на казнени одредби во Кривичниот законик. | Да: Потврдено во текстот. | Да: Мицкоски очекува измените да предвидат санкции за такви лица. | Да: Мицкоски очекува санкции со измените на Кривичниот законик. | Да: Мицкоски очекува санкции со измените на Кривичниот законик. | Да: Очекува санкции со измените на Кривичниот законик. | Да: Премиерот се надева на казнени одредби за такви лица. |
| Мицкоски посочи дека можни комерцијални интереси стојат зад ширењето на паниката, бидејќи маркетите за еден ден ги испразниле резервите на флаширана вода. | Сите извори го потврдуваат тврдењето, без разлики. | Да: Мицкоски споменува комерцијални интереси и испразнети маркети. | Да: Мицкоски посочи на комерцијални интереси поради испразнети маркети. | Да: Мицкоски спомена комерцијални интереси и испразнети маркети. | Да: Мицкоски спомена комерцијални обиди и испразнети резерви на вода. | Да: Потврдено во текстот. | Да: Мицкоски ја изрази оваа загриженост поради испразнетите маркети. | Да: Мицкоски посочи на комерцијални обиди и празнење на маркетите. | Да: Мицкоски спомена комерцијални обиди и празнење на маркетите. | Да: Мицкоски посочи на комерцијални интереси и испразнети маркети. | Да: Мицкоски ги поврза испразнетите маркети со комерцијални обиди. |
| Опозицијата, според Мицкоски, преку дезинформации се обидува да собира политички поени и претходно ширела невистини за мигранти, електрична енергија и пожари. | Поделба: 4 извори потврдуваат, 3 делумно, 2 не спомнуваат. | Да: Мицкоски ги набројува овие примери за претходни дезинформации. | Не е споменато | Не е споменато | Делумно: споменати се политички поени и лаги за пожари, но не и другите. | Делумно: Потврдено за политички поени, но другите примери не се спомнати. | Да: Мицкоски ја обвини опозицијата за овие конкретни примери. | Да: Мицкоски ги наведе мигрантите, струјата и пожарите како примери. | Да: Мицкоски ги наведе овие примери за претходни дезинформации. | Да: Мицкоски ги наведе овие примери за претходни дезинформации. | Делумно: Мицкоски ја обвинува опозицијата за собирање поени, но не ги спомнува мигрантите, струјата и пожарит... |
| Опозицијата побара Владата да ги објави извештаите за квалитетот на водата во Гостивар. | Само Сител го потврдува барањето; другите го споменуваат делумно или воопшто не. | Делумно: Се споменува дека опозицијата бара одговорност за водата во Гостивар. | Не е споменато | Да: СДСМ побара објавување на извештаите за водата во Гостивар. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Делумно: Се споменува дека опозицијата бара одговорност за водата. | Делумно: Се споменува дека опозицијата бара одговорност за водата во Гостивар. | Не е споменато |
| Мицкоски ја отфрли одговорноста на Владата за проблемот во Гостивар и ја насочи кон градоначалникот, раководството на водоводот и поранешни министри. | Разлика: некои извори додаваат „поранешни министри“, други само „локална власт“. | Да: Мицкоски ја насочува одговорноста кон градоначалникот и претходни министри. | Делумно: Мицкоски ја отфрли одговорноста на Владата и ја насочи кон локалната власт. | Делумно: Мицкоски ја насочи одговорноста кон градоначалникот и ЈП. | Не е споменато | Не е споменато | Да: Мицкоски посочи дека одговорноста е кај локалните власти и претходници. | Да: Мицкоски ја насочи одговорноста кон градоначалникот и претходни министри. | Да: Мицкоски ја насочи одговорноста кон локалните власти и претходници. | Да: Мицкоски ја насочи одговорноста кон локалните власти и претходни министри. | Не е споменато |
| Владата, според Мицкоски, за помалку од четири недели го прочистила системот во Гостивар и обезбедувала 50–60 тони вода за пиење дневно. | Поделба: 4 извори потврдуваат, 6 не споменуваат. | Да: Мицкоски ги потврдува овие податоци за прочистувањето и количината вода. | Не е споменато | Делумно: Мицкоски вели дека Владата помогнала да се нормализира состојбата. | Не е споменато | Не е споменато | Да: Мицкоски потврди дека системот е прочистен и обезбедувале 50-60 тони. | Да: Мицкоски потврди прочистување за 4 недели и 50-60 тони вода дневно. | Не е споменато | Да: Мицкоски ги потврди овие податоци за интервенцијата во Гостивар. | Не е споменато |
| Мицкоски тврдеше дека по стабилизирањето на системот, одговорноста за водоснабдувањето во Гостивар повторно е кај ЈП „Комуналец“. | Пет извори потврдуваат, четири не споменуваат. | Да: Мицкоски наведува дека грижата е кај јавното претпријатие. | Да: Мицкоски потврди дека одговорноста е кај ЈП „Комуналец“. | Делумно: Мицкоски истакна дека ЈП стопанисува со водоводот. | Не е споменато | Не е споменато | Да: Мицкоски изјави дека грижата е целосно на гостиварскиот водовод. | Да: Мицкоски изјави дека грижата е целосно кај јавното претпријатие. | Не е споменато | Да: Мицкоски изјави дека грижата е кај јавното претпријатие. | Не е споменато |
| Во текстот на Вечер се тврди дека странски средства од над 60 милиони евра биле потрошени за „Шарената револуција“, а протестите во Србија биле финансирани со 1,3 милијарди евра. | Само Вечер го објавува тврдењето; останатите молчат. | Да: Текстот ги наведува овие суми за финансирање. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| СДСМ тврдеше дека Гостивар цел месец имал вода загадена со фекалии, дека околу 5.000 луѓе заболеле и дека сè уште нема официјален документ за безбедноста на водата. | Само Сител го пренесува тврдењето. | Не е споменато | Не е споменато | Да: Ова се наводи на Марија Борозан од СДСМ цитирани во текстот. | Не е споменато | Not Mentioned | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| СДСМ тврдеше дека Гостивар цел месед имал вода загадена со фекалии, дека околу 5.000 луѓе заболеле и дека сè уште нема официјален документ за безбедноста на водата. | Сите извори го игнорираат тврдењето. | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned | Не е споменато | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned |
| Ентитет | Клучни разлики | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Христијан Мицкоски | Сите извори се неутрални, без разлики. | Неутрално: Само цитиран како говорник, без мета-вреднување. | Неутрално: Премиерот е говорник кој изразува ставови, без мета-вреднување од текстот. | Неутрално: Премиерот е цитиран како говорител, без мета-вреднување од авторот. | Неутрално: премиерот е говорник, цитиран без мета-вреднување од авторот | Неутрално: премиерот е говорник, цитиран без мета-вреднување од авторот | Неутрално: Говорник, цитиран без мета-вреднување од авторот | Неутрално: Говорник, цитиран без мета-вреднување | Неутрално: Премиерот е говорник, цитиран без мета-вреднување од авторот. | Неутрално: Премиерот е говорник, цитиран без мета-вреднување од авторот. | Неутрално: Премиерот е говорник, неговите изјави се пренесени без мета-вреднување. |
| Орце Ѓорѓиевски | Повеќето извори не го спомнуваат; два го прикажуваат неутрално. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: градоначалникот е цитиран, уверува за водата, без мета-вреднување | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Градоначалникот е споменат како учесник, без вреднување. |
| Марија Борозан | Само Сител ја спомнува, неутрално. | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Цитирана како опозициски говорител, без мета-вреднување. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| СДСМ | Доминира негативен сентимент; неутрален само кај Сител. | Негативно: Обвинети за ширење лажни вести и хибридни напади. | Негативно: Мицкоски ги обвинува дека не бараат одговорност од локалната власт. | Неутрално: Спомената како опозициска партија, без експлицитно вреднување. | Не е споменато | Не е споменато | Негативно: Мицкоски ги обвинува дека бараат одговорност таму каде што ја нема | Негативно: Мицкоски ја нарекува 'безидејна и очајна опозиција' | Не е споменато | Негативно: Мицкоски ги обвинува дека бараат одговорност каде што ја нема. | Не е споменато |
| Левица | Само еден извор (vecer.mk) дава негативен приказ. | Негативно: Обвинети за ширење лажни вести и хибридни напади. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Влада на Северна Македонија | Еден извор дава позитивен приказ, останатите се неутрални. | Неутрално: Само информативно спомената во контекст на реакција. | Неутрално: Спомената како презела мерки, без вреднување од текстот. | Неутрално: Спомената во контекст на дејствување, без вреднување. | Неутрално: спомената како добитник на информација, без вреднување | Неутрално: спомената како добитник на информации, без вреднување | Неутрално: Спомената како неодговорна за Гостивар, но без мета-вреднување | Неутрално: Само спомната во контекст на дејствување | Неутрално: Владата е спомената како цел на обвинувања, но без мета-вреднување. | Позитивно: Мицкоски тврди дека Владата дала сè за нормализирање на состојбата. | Неутрално: Владата е имплицитно спомената преку премиерот, без вреднување. |
| Министерство за внатрешни работи | Нема разлики; сите извори се неутрални, без вреднување. | Неутрално: Само споменато како институција што води истрага. | Неутрално: Споменато во контекст на постапка, без мета-вреднување. | Неутрално: Споменато како орган што водело истрага. | Неутрално: споменато како институција што повикува лица на разговор | Неутрално: споменато како институција што повикува на разговор, без вреднување | Неутрално: Споменато дека води истрага, без вреднување | Неутрално: Само спомнато како институција што води истрага | Неутрално: МВР споменато како институција што води истрага, без вреднување. | Неутрално: МВР споменато како институција што води истрага. | Неутрално: Споменато е дека се повикани 13 лица, но без вреднување. |
| Кривичен законик | Сите извори се неутрални, без разлики. | Неутрално: Само споменат во контекст на идни измени. | Неутрално: Споменат како очекувана измена, без вреднување. | Неутрално: Споменат во контекст на идни измени, без вреднување. | Неутрално: споменат во контекст на идни измени, без вреднување | Неутрално: споменат во контекст на надеж за измени, без вреднување | Неутрално: Споменат како најавени измени, без вреднување | Неутрално: Спомнат во контекст на идни измени | Неутрално: Споменат како очекувана измена, без вреднување. | Неутрално: Споменат како иден инструмент за санкции, без вреднување. | Неутрално: Споменат како предмет на измени, без вреднување. |
| Скопје | Само неутрална географска употреба. | Неутрално: Само споменат како локација. | Неутрално: Споменато како локација на наводно загадување на водата. | Неутрално: Споменат како локација на настанот. | Неутрално: споменато како место за лажни информации за вода | Неутрално: споменато како локација на настанот, без вреднување | Неутрално: Споменато како место за наводно загадена вода, без вреднување | Неутрално: Само географска одредница | Неутрално: Споменат како локација на наводно загадување, без вреднување. | Неутрално: Споменато како локација на наводно загадување, без вреднување. | Неутрално: Споменат како локација, без вреднување. |
| Гостивар | Сите извори неутрално го спомнуваат само како локација на криза со вода. | Неутрално: Само споменат како локација. | Неутрално: Споменат во контекст на криза со водата, без вреднување. | Неутрално: Споменат како град со проблем со вода. | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Споменат како локација со проблем со вода, без вреднување | Неутрално: Спомнат како локација на проблем со вода | Неутрално: Споменат како локација на проблем со вода, без вреднување. | Неутрално: Споменат како град со проблем со вода, без мета-вреднување. | Не е споменато |
| ЈП „Комуналец“ – Гостивар | Сител негативно, останатите неутрално. | Не е споменато | Неутрално: Споменато како надлежно за водоснабдување, без вреднување. | Негативно: Споменато како одговорно за водовод, со притвор на раководство. | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Споменато како одговорно за водовод, без вреднување | Не е споменато | Неутрално: Споменато како претпријатие што стопанисува со водовод, без вреднување. | Неутрално: Споменато како одговорно за водовод, без вреднување. | Не е споменато |
| Валбон Лимани | Само Сител го спомнува, негативно. | Не е споменато | Не е споменато | Негативно: Критикуван од премиерот како одговорен за поставување раководство. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Народна банка на Србија | Само „Вечер“ ја спомнува, неутрално. | Неутрално: Само спомената како извор на финансиски извештаи. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Србија | Само еден извор спомнува, неутрално. | Неутрално: Само спомената во контекст на настани. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Шарена револуција | Само еден извор (vecer.mk) ја спомнува, негативно. | Негативно: Опишана како платена операција на СДСМ. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
Scenarije je na podlagi člankov ustvarila umetna inteligenca in so zgolj špekulativni — ne gre za napovedi ali dejstva.
Najbolj podprto s poročanjem
Владата на Мицкоски успешно ги носи измените во Кривичниот законик, што резултира со јасна правна рамка која ги санкционира лицата што шират паника, зголемувајќи ја јавната безбедност.
СДСМ продолжува да бара одговорност за Гостивар, додека Владата инсистира на хибридни напади, што води до постојана политичка тензија без реално подобрување на довербата во институциите.
Повторувањето на вакви инциденти ги тера граѓаните трајно да се сомневаат во исправноста на градската вода, што доведува до зголемени трошоци за флаширана вода и пад на довербата во ЈП Водовод.
Manj gotovo
Поради притисокот од јавноста и хибридните закани, Владата и градот Скопје воведуваат систем за јавно следење на квалитетот на водата во реално време, што ја елиминира можноста за ширење паника.
И покрај повикувањето на десетина лица на разговор, МВР не успева да докаже директна политичка поврзаност, што остава простор за шпекулации и кај двете страни.
Новите измени во Кривичниот законик се користат за притисок врз критички настроени граѓани и новинари под превезот на борба против 'хибридни напади', што го стеснува просторот за слобода на говор.
Zgolj ugibanje umetne inteligence
Владата и опозицијата се согласуваат да формираат независно тело за заштита на водоснабдувањето од хибридни закани, со што се деполитизира прашањето за квалитетот на водата.
Истрагата открива дека маркетите свесно ја поттикнувале паниката за брза продажба на залихите, што води до казни за трговските ланци, но без политичка одговорност на партиите.
Поради масовниот проток на дезинформации, граѓаните целосно се откажуваат од информирање преку социјалните мрежи, што води до информациска изолација и доминација на државната пропаганда.
Analizirano 10 od 18 virov
Primerjalne tabele in infografika uporabljajo samo prvih 10 virov. Ostali viri so prikazani spodaj ločeno.
| Vir | Naslov | |
|---|---|---|
| "НЕ БЕШЕ СЛУЧАЈНО" - Мицкоски тврди дека се подготвувала хистерија за водата во Гостивар, МВР веќе истражува | ||
| Мицкоски: Ширењето паника за водата во Скопје е хибриден напад, можно е да има и комерцијален интерес | ||
| Кој стои зад лажната вест дека скопската вода има ешерикија коли? | ||
| Се врати од екскурзија и "откри" Владата знаела дека опозицијата ќе ширела хистерија,страв и паника | ||
| Мицкоски за лажната вест за водата: Се надевам дека со измените во кривичниот законик ќе има казни за лицата кои создаваа хистерија | ||
| Мицкоски: Опозицијата се обиде да создаде хистерија за водата во Скопје, Владата не е одговорна за Гостивар | ||
| СЕ ПОДГОТВУВАЛА ХИСТЕРИЈА ЗА ВОДАТА ВО СКОПЈЕ, МВР ВЕЌЕ ИСТРАЖУВА Мицкоски сподели дека знаеле дека опозицијата ќе шири такви пораки - plusinfo.mk | ||
| Мицкоски: За водата во Скопје опозицијата се обиде да создаде хистерија, за водата во Гостивар Владата не е одговорна, напротив - таа помогна | ||
| ДОБИВМЕ ИНФОРМАЦИИ ДЕКА ОПОЗИЦИЈАТА ЌЕ ШИРИ ПАНИКА ЗА ВОДАТА ВО СКОПЈЕ: Мицкоски со шокантно тврдење | ||
| Премиерот се надева дека со измените на Кривичниот Законик, ќе има казни за лица што создаваат хистерија |