Основното јавно обвинителство за гонење на организиран криминал и корупција (ОЈО ГОКК) официјално ја затвори предистрагата за јавните набавки на 19 модуларни болници, заклучувајќи дека нема основи за сомневање за сторено кривично дело. Обвинителството утврди дека набавките биле спроведени согласно правилата на Светска банка и тогашната законска регулатива, при што не е утврдена злоупотреба на службената положба ниту штета по државниот буџет. Одлуката наиде на остри критики од јавноста и правни експерти, кои посочуваат на трагедијата во тетовската модуларна болница каде загинаа 14 лица. Иако Обвинителството се фокусираше исклучиво на законитоста на јавните набавки и изградбата, критичарите сметаат дека одговорноста за несоодветната употреба и пренамена на овие објекти во болници останува нерасветлена.
| Тврдење | Клучни разлики | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Основното јавно обвинителство за гонење на организиран криминал и корупција го затвори предметот за набавка на 19 модуларни болници. | Разлика: некои извори прецизираат 17 болници и 2 контејнери, други само 19. | Да: Обвинителството соопшти дека го затворило предметот. | Делумно: Обвинителството го затвори предметот, но не се прецизира бројот 19. | Да: Обвинителството соопшти дека нема место за натамошно постапување. | Да: ОЈО ГОКК го затвори предметот за 19-те модуларни болници. | Да: Статијата потврдува дека ОЈО ГОКК го затвори предметот. | Делумно: Статијата потврдува затворање на предистрага за 17 болници и 2 контејнери. | Да: Статијата потврдува дека ОЈО ГОКК ја затвори истрагата. | Делумно: Обвинителството го затвори предметот за модуларните болници. | Да: ОЈО ГОКК ја затвори истрагата за набавката на 19 модуларни болници. | Да: Обвинителството оцени дека нема место за натамошно постапување. |
| Обвинителството не утврди елементи на кривично дело злоупотреба на службената положба во постапките за јавни набавки. | Сите извори се согласни, без разлики. | Да: Оценето е дека не постојат основи на сомнение за такво дело. | Да: Обвинителството не најде елементи за злоупотреба на службена положба. | Да: Обвинителството заклучи дека нема основи за сомнение за тоа дело. | Да: Обвинителството не открило злоупотреби на службената положба. | Да: Обвинителството не утврди основи за злоупотреба на службената положба. | Да: Обвинителството оцени дека нема одговорност и штета по буџетот. | Да: ОЈО оцени дека не постојат основи за кривично дело. | Да: Обвинителството не најде елементи на злоупотреба на службена положба. | Да: Обвинителството оцени дека не постојат основи за злоупотреба. | Да: Не се утврдени факти за злоупотреба на службената положба. |
| Набавките на модуларните болници се спроведени согласно правилата на Светска банка и не е оштетен државниот буџет. | Повеќето потврдуваат, но некои го испуштаат делот за буџет. | Не е споменато | Да: Набавките се според законски рамки и буџетот не е оштетен. | Делумно: Потврдено е дека се според правила на Светска банка. | Да: Постапката е според правила на Светска банка и нема штета по буџетот. | Да: Наведено е дека се почитувани правилата на СБ и буџетот не е оштетен. | Да: Обвинителката потврди усогласеност со Светска банка и нема штета. | Делумно: Потврдено е дека се според правила на Светска банка, но не се споменува буџетот. | Да: Обвинителството потврди усогласеност со правилата и нема штета. | Делумно: Потврдено е дека се според правила на СБ, но не се спомнува буџет. | Делумно: Потврдено е дека се според правилата на Светска банка. |
| Бирото за јавни набавки потврди дека за овие набавки не се применуваат одредбите од Законот за јавни набавки поради меѓународниот карактер на проектот. | Разлика: 6 извори потврдуваат, 4 не споменуваат. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: Бирото потврдило дека не се применува законот поради меѓународен исклучок. | Да: Бирото потврди дека не се применува Законот за јавни набавки. | Не е споменато | Да: Статијата наведува потврда од Бирото за јавни набавки. | Да: Потврдено е дека не се применува законот поради меѓународни правила. | Да: Бирото потврди дека не се применува законот поради правилата на СБ. | Да: Бирото потврди примена на законски исклучок за меѓународни правила. |
| Со измените на Законот за градење од ноември 2020 година, модуларните болници беа класифицирани како објекти за кои не е потребно одобрение за градење. | Повеќето извори го потврдуваат тврдењето; еден го негира. | Не е споменато | Да: Потврдено со измените на Законот за градење од 24 ноември 2020. | Не е споменато | Не: Обвинителката посочи дека во 2020 не биле предвидени како такви градби. | Да: Потврдено е со измените од 24 ноември 2020 година. | Да: Статијата ги цитира измените од 24 ноември 2020 година. | Да: Статијата ги цитира измените од 24 ноември 2020 година. | Да: Измените од ноември 2020 ги опфатија овие градби. | Да: Измените од 24 ноември 2020 ги опфатија овие градби. | Да: Измените од 24 ноември 2020 ги опфатија овие градби. |
| Светска банка по пожарот во Тетово изврши проверки и потврди дека набавката била во согласност со техничките спецификации. | Повеќето потврдуваат, Алфа, Сител, Фактор не спомнуваат. | Не е споменато | Не е споменато | Да: Обвинителството наведе дека Светска банка извршила такви проверки. | Да: Тимот на Светска банка потврдил усогласеност со спецификациите. | Да: Тимот на СБ изврши проверки и потврди усогласеност со спецификациите. | Не е споменато | Да: Потврдено е дека тимот на Светска банка извршил проверки. | Да: Светска банка потврди усогласеност со техничките спецификации. | Да: СБ утврди дека набавката е во согласност со спецификациите. | Да: Тимот на Светска банка потврди усогласеност со спецификациите. |
| Во пожарот во модуларната болница во Тетово на 8 септември 2021 година загинаа 14 лица. | Повеќето извори потврдуваат 14 жртви, но „Вечер“ наведува 15. | Не е споменато | Не е споменато | Да: Статијата го потврдува бројот на жртви во пожарот. | Да: Статијата потврдува 14 жртви во пожарот на 8 септември 2021. | Да: Статијата го потврдува датумот и бројот на жртви. | Да: Потврдено во текстот. | Делумно: Статијата споменува пожар во Тетово, но наведува 15 жртви. | Да: Статијата потврдува дека во Тетово изгореа 14 пациенти. | Да: Статијата потврдува 14 жртви во пожарот во Тетово. | Делумно: Се споменува пожарот во Тетово, но не и бројот на жртви. |
| Адвокатот Драган Пешевски тврди дека постои паралелен правен систем кој ги штити политичките и бизнис елитите. | Само Expres.mk го пренесува тврдењето. | Не е споменато | Не е споменато | Да: Пешевски директно го тврди ова во својата изјава. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Обвинителството тврди дека модуларните објекти во тој период се воделе како стока, а не како градежни објекти. | Поделба: 5 извори потврдуваат, 4 делумно, 2 не споменуваат. | Не е споменато | Да: Обвинителството потврди дека се воделе како стока. | Делумно: Се споменува дека Светска банка потврдила дека испорачаната стока е соодветна. | Да: Обвинителката наведе дека се водат како стока, не како градежен објект. | Делумно: Се споменува дека испорачаната стока одговарала на спецификациите. | Да: Обвинителката објасни дека биле примени како стоки. | Делумно: Се споменува дека Светска банка потврдила дека испорачаната стока одговара. | Да: Обвинителството наведе дека се воделе како стока. | Не е споменато | Делумно: Се споменува дека Светска банка потврдила испорачана стока. |
| Поранешниот министер за здравство Венко Филипче и бизнисменот Кочо Анѓушев се споменуваат како одговорни лица од страна на роднините на жртвите. | Разлика: Либертас и Слободен печат потврдуваат, други не споменуваат или делумно. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Делумно: Споменати се како министер и изведувач, но не во контекст на роднини. | Да: Роднините бараат одговорност од Филипче и Анѓушев. | Делумно: Се споменуваат како лица кои се спасиле од одговорност, но не од роднини. | Делумно: Филипче е споменат како одговорен од авторот, Анѓушев не е споменат. | Да: Роднините бараа одговорност од Филипче и Анѓушев. | Не е споменато | Не е споменато |
| Судот во Тетово претходно изрече условни казни за поранешните директори на тетовската болница за пожарот. | Само 2 извори го спомнуваат тврдењето: Алфа потврдува, Телма и Слободен печат негираат. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не: Судот изрече затворски казни, подоцна зголемени од Апелација. | Не е споменато | Да: Потврдено во текстот. | Не е споменато | Не: Судот изрече затворски казни, а не условни. | Не е споменато | Не е споменато |
| Системот 'Безбеден град' предизвика тензии и колони на граничниот премин Табановце поради ригорозна примена кон странски возила. | Само Фактор портал го потврдува тврдењето. | Да: Статијата потврдува колони и тензии поради системот. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Ентитет | Клучни разлики | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Основно јавно обвинителство за гонење на организиран криминал и корупција (ОЈО ГОКК) | Неутрално vs. негативно: некои го критикуваат, други само известуваат. | Неутрално: Обвинителството е само информативно споменато во соопштение за затворање на предмет. | Неутрално: Обвинителството е цитирано како го затвора предметот, без мета-вреднување. | Негативно: адвокатот Пешевски го критикува дека не обвинило никого и создало паралелен правен систем | Неутрално: само известува за одлуката и цитира објаснувања | Неутрално: Обвинителството е цитирано како го затвора предметот, без мета-вреднување од авторот. | Негативно: имплицирана критика дека затворило предистрага без да најде одговорност | Негативно: авторот го обвинува за аболиција на Заев и Филипче, затворање истрага без основа | Позитивно: Изворот објективно ги пренесува наодите на ОЈОГОКК, кои укажуваат дека немало злоупотреби, а постапк... | Неутрално: Институцијата е само информативно спомената како носител на истрагата | Неутрално: само информативно опишано како спроведувач на истрагата |
| Светска банка | Речиси сите извори се неутрални; само Слободен печат дава позитивен приказ. | Не е споменато | Неутрално: Спомената како финансиер на проектот, без вреднување. | Неутрално: спомената како финансиер и проверувач на набавката според своите правила | Неутрално: цитирана како потврда за усогласеност на набавката | Неутрално: Потврдена е усогласеноста со правилата, без позитивен или негативен мета-коментар. | Неутрално: само цитирани критериуми за набавка, без вреднување | Неутрално: цитирана како потврда за усогласеност на набавката со нејзините правила | Позитивно: Светска банка е спомената како институција која ги потврдила правилата и дала препораки, без негатив... | Неутрално: Само цитирана како потврда за усогласеност со правилата | Неутрално: цитирана потврда за усогласеност со правилата |
| Венко Филипче | Негативен vs неутрален приказ за одговорноста. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: споменат како министер во времето на проектот | Неутрално: Споменат како барател на одговорност од роднини, без мета-вреднување на него. | Негативно: прикажан како ’спасен од одговорност’ за модуларните болници | Негативно: обвинет за лична одлука за употреба на модуларни болници без дозвола, поврзан со смрт на пациенти | Неутрално: Филипче е споменат како поранешен министер за здравство и цел на обвинувања, но без мета-вреднување ... | Не е споменато | Не е споменато |
| Кочо Анѓушев | Алфа Вести негативно, други неутрално. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: споменат како поранешен вицепремиер и бизнисмен | Неутрално: Споменат како барател на одговорност од роднини, без мета-вреднување на него. | Негативно: прикажан како ’спасен од одговорност’ за модуларните болници | Не е споменато | Неутрално: Анѓушев е споменат како поранешен вицепремиер и сопственик на 'Брако', но без експлицитно вреднување... | Не е споменато | Не е споменато |
| Министерство за здравство | Сите извори се неутрални, без разлики. | Неутрално: Само наведено како институција од која е прибрана документација. | Неутрално: Споменато како издавач на решенија и дел од комисија, без вреднување. | Неутрално: споменато како еден од изворите на документација за проверка | Неутрално: споменато во контекст на времето на проектот | Не е споменато | Неутрално: споменато како институција што издавала решенија и водела тендери | Неутрално: споменато како издавач на решенија за поставување модуларни градби | Неутрално: Министерството за здравство е споменато како институција од која се прибирала документација, без вре... | Неутрално: Споменато како извор на документација и решенија | Неутрално: споменато како давател на решенија за поставување градби |
| Брако | Неутрално спомнување наспроти индиректна критика преку сопственикот. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: спомената како изведувач на проектот | Неутрално: Споменат како сопственост на Анѓушев, без мета-вреднување. | Негативно: индиректно критикуван преку сопственикот кој се ’спасил’ | Не е споменато | Неутрално: 'Брако' е споменато како фирма одговорна за изградба на модуларни болници, без мета-вреднување. | Не е споменато | Не е споменато |
| Зоран Заев | Единствен извор (vecer.mk) дава негативен приказ; останатите го игнорираат. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Негативно: обвинет за лична одлука и тврдење дека не е потребна дозвола, поврзан со смрт на пациенти | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Верица Бержецка Крстева | Сите извори се неутрални, без разлики. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: цитирана како обвинителка без мета-вреднување | Неутрално: Цитирана како говорител, без мета-вреднување од авторот. | Неутрално: само пренесени нејзини објаснувања, без мета-вреднување | Не е споменато | Неутрално: Обвинителката е цитирана да ја соопшти одлуката, но без мета-вреднување од авторот. | Неутрално: Само цитирана како обвинителка што ја финализирала истрагата | Не е споменато |
| Ислам Абази | Само еден извор дава негативен приказ. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: цитиран како шеф на обвинителството | Не е споменато | Не е споменато | Негативно: опишан како кадар на ДУИ, поставен скандалозно, го спасува Филипче и Заев со затворање истрага | Неутрално: Абази е споменат како шеф на Обвинителството, но само информативно. | Неутрално: Споменат како раководител на ОЈО ГОКК | Не е споменато |
| Биро за јавни набавки | Сите извори се неутрални, без разлики. | Неутрално: Само наведено како институција од која е прибрана документација. | Не е споменато | Неутрално: споменато како извор на документација за проверка | Неутрално: цитирано како потврда за исклучок од законот | Неутрално: Потврдено дека не се применуваат одредбите, без мета-вреднување. | Не е споменато | Неутрално: цитирано како потврда за исклучок од Законот за јавни набавки | Неутрално: Бирото е споменато како институција која потврдила примена на законски исклучоци, без вреднување. | Неутрално: Споменато како потврда за правилата на Светска банка | Неутрално: само цитирана потврда за исклучок од закон |
| Министерство за внатрешни работи | Сите извори го третираат неутрално, без разлики. | Неутрално: Споменато како извор на документација и во посебна вест за апликација. | Не е споменато | Неутрално: споменато како извор на документација за проверка | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: споменато како извор на вештачење за пожарот | Неутрално: споменато како доставувач на документација во истрагата | Неутрално: МВР е споменато како една од институциите од кои се прибирала документација, без мета-вреднување. | Неутрално: Споменато како извор на документација | Неутрално: споменато како давател на документација |
| Драган Пешевски | Само еден извор го спомнува, неутрално. | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: цитиран како говорник без мета-вреднување од авторот | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Флорим Бесими | Осуда спомната, но не и во вести. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: споменат како осуден поранешен директор | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Негативно: Бесими е споменат како осуден за пожарот во Модуларната болница во Тетово, што носи негативна конота... | Не е споменато | Не е споменато |
| Артан Етеми | Разлика: Неутрално (Телма) наспроти негативно (Слободен печат). | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: споменат како осуден поранешен директор | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Негативно: Етеми е споменат како осуден за пожарот, што носи негативна конотација. | Не е споменато | Не е споменато |
Scenarije je na podlagi člankov ustvarila umetna inteligenca in so zgolj špekulativni — ne gre za napovedi ali dejstva.
Najbolj podprto s poročanjem
По затворањето на предметот, Владата и Министерството за здравство воведуваат нови протоколи за транспарентност при итни набавки, спречувајќи идни правни нејаснотии како оние со модуларните болници.
Јавното внимание се префрла од затворениот предмет за модуларни болници кон новите наоди на Државниот завод за ревизија, како што е случајот со студентскиот дом Пелагонија, зголемувајќи ја контролата врз јавните трошења.
Одлуката на ОЈО ГОКК да го затвори предметот без обвиненија предизвикува незадоволство кај граѓаните и семејствата на жртвите од Тетово, што дополнително ја намалува довербата во независноста на Обвинителството.
Manj gotovo
Поради јавните критики од адвокатот Пешевски, Министерството за здравство започнува итна инвестициска програма за опремување на сите јавни здравствени установи со модерни системи за заштита од пожари.
Собранието иницира дебата за работата на Ислам Абази и процедурите во ОЈО ГОКК, што резултира со измени во законот за избор на обвинители, но без непосредно отворање на стари предмети.
Незадоволни од епилогот, семејствата на жртвите од тетовската болница организираат масовни протести пред седиштето на ОЈО ГОКК, барајќи одговорност од Венко Филипче и Кочо Анѓушев.
Zgolj ugibanje umetne inteligence
Поради притисокот од јавноста, меѓународни организации и невладиниот сектор покренуваат независна ревизија на проектите финансирани од Светска банка, што доведува до системски реформи во управувањето со странски кредити.
Уставниот суд покренува постапка за оценување на уставноста на измените во Законот за градење од 2020 година, со што се создава правен преседан за третман на привремени објекти со здравствена намена.
Меѓународните финансиски институции, поради правниот хаос околу набавките, воведуваат построги и покомплицирани услови за идни заеми, што го забавува развојот на јавната инфраструктура во земјата.
Analizirano 10 od 13 virov
Primerjalne tabele in infografika uporabljajo samo prvih 10 virov. Ostali viri so prikazani spodaj ločeno.
| Vir | Naslov | |
|---|---|---|
| ФАКТОР НА ДЕНОТ: Обвинителството го затвори предметот за модуларните болници од ковид-кризата | ||
| Нема обвинети за модуларните болници - набавките биле законски, буџетот не бил оштетен | ||
| "Официјално остана крив кабелот", вели адвокатот Пешевски откако обвинителот не најде криминал во градењето на модуларните болници | ||
| Затворен предметот за набавката на модуларните болници | ||
| ОЈО ГОКК го затвори предметот за набавките за изградба на 19 модуларни болници | ||
| Филипче куртули: Обвинителството ја затвори предистрагата за набавката на модуларните болници за време на ковид кризата | ||
| АБАЗИ НА ЗАМИНУВАЊЕ ОД ОРГАНИЗИРАН КРИМИНАЛ ГО СПАСУВА ФИЛИПЧЕ И ЗАЕВ - Затвори истрага | ||
| Нема злоупотреби, нема штета на буџетот - Обвинителството го затвори предметот за модуларните болници од ковид - кризата | ||
| Нема докази за злоупотреби кај модуларните болници | ||
| Нема место за јавнообвинителско постапување во набавката на модуларните болници |