На судското рочиште за пожарот во дискотеката 'Пулс' во Кочани, вештото лице проф. Горан Марковски го образложи вештачењето пред одбраната на првообвинетиот Дејан Јованов. Фокусот беше ставен на употребата на полиуретански сунѓер за акустична изолација, кој целосно изгорел, но чие присуство вештакот го потврди врз основа на фотодокументација и други траги. Исто така, се разгледуваа градежните интервенции од 2012 година и влијанието на пренамената на објектот врз неговата конструктивна стабилност. Претставниците на семејствата на жртвите, предводени од Александар Наунов, ја истакнаа важноста на вештачењето, нагласувајќи дека тоа не само што ја опишува состојбата на објектот, туку укажува и на системски пропусти кај надлежните институции. Одбраната се обиде да ја оспори стручноста на вештакот во делот на противпожарната заштита, додека судењето продолжува под водство на судијката Дијана Груевска-Илиевска.
| Тврдење | Клучни разлики | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| На спуштениот плафон во дискотеката „Пулс“ имало поставено полиуретански сунѓер за акустична изолација. | Сите извори потврдуваат присуство на сунѓерот, без разлики. | Да: Вештакот потврди дека е неоспорно присуството на сунѓерот. | Да: Вештачењето констатира присуство на сунѓер на спуштениот плафон. | Да: Вештакот потврди дека е неоспорно присуството на сунѓерот. | Да: Вештакот потврди присуство на полиуретански сунѓер на плафонот. | Да: Вештакот потврди дека е неспорно присуството на сунѓерот. | Да: Вештакот потврдува дека е неспорно присуството на сунѓерот. | Да: Вештакот потврди дека е неспорно присуството на сунѓерот. | Да: Вештакот потврди дека на спуштениот плафон имало полиуретански сунѓер. | Да: Вештото лице потврди дека на плафонот имало полиуретански сунѓер. | Да: Вештакот потврди дека е неспорно присуството на сунѓерот. |
| Полиуретанскиот сунѓер целосно изгорел во пожарот, па не бил пронајден зачуван материјален примерок. | Сите извори го потврдуваат тврдењето без разлики. | Да: Вештакот потврди дека сунѓерот целосно изгорел. | Да: Во објектот не е пронајден примерок бидејќи целосно изгорел. | Да: Вештакот потврди дека сунѓерот целосно изгорел и немало примероци. | Да: Вештакот изјави дека сунѓерот целосно изгорел и не нашле остатоци. | Да: Вештакот потврди дека сунѓерот целосно изгорел и немало примероци. | Да: Вештакот потврдува дека сунѓерот изгорел и не е пронајден примерок. | Да: Вештакот потврди дека сунѓерот целосно изгорел. | Да: Вештакот потврди дека сунѓерот целосно изгорел и не е пронајден. | Да: Вештото лице потврди дека сунѓерот целосно изгорел. | Да: Вештакот потврди дека сунѓерот целосно изгорел. |
| Заклучокот за присуството на сунѓерот се темели на фотографии, видео-снимки, други вештачења и пронајдени траги. | Сите извори го потврдуваат тврдењето без разлики. | Да: Вештакот ги наведе овие извори како основа за заклучокот. | Да: Заклучокот се темели на фотодокументација, снимки, вештачења и траги. | Да: Вештакот ги наведе овие извори како основа за заклучокот. | Да: Вештакот ги наведе овие докази како основа за заклучокот. | Да: Вештакот ги наведе овие извори како основа за заклучокот. | Да: Вештакот ги наведува овие извори како основа за заклучокот. | Да: Вештакот ги наведе овие извори како основа за заклучокот. | Да: Вештакот ги наведе овие извори како основа за својот заклучок. | Да: Марковски ги наведе овие докази како основа за заклучокот. | Да: Вештакот ги наведе овие извори како основа за заклучокот. |
| Полиуретанскиот сунѓер придонел пожарот многу брзо да се прошири низ целиот објект. | Повеќето извори делумно го спомнуваат, само два директно го потврдуваат тврдењето. | Делумно: Статијата наведува брзо ширење, но не го поврзува директно со сунѓерот. | Делумно: Се дискутира за брзината на ширење, но сунѓерот не е експлицитно посочен како причина. | Делумно: Се споменува брзо ширење, но не директно дека сунѓерот е причината. | Да: Вештакот потврди дека материјалот придонел за брзо ширење. | Делумно: Се споменува брзо ширење, но не директно улогата на сунѓерот. | Делумно: Се споменува брзо ширење, но не директно улогата на сунѓерот во тоа. | Делумно: Статијата наведува брзо ширење, но не го поврзува директно сунѓерот со тоа. | Да: Вештакот потврди дека пожарот многу брзо се проширил. | Делумно: Насловот сугерира дека сунѓерот го пеплосал објектот. | Делумно: Се споменува брзо ширење, но не директно улогата на сунѓерот. |
| Брзината на ширењето на пожарот била проценета врз основа на искази, снимки, податоци од пожарникарите и познавањето на однесувањето на материјалите при пожар. | Повеќето извори го поддржуваат тврдењето, само еден не го спомнува. | Да: Вештакот ги наведе овие извори за процената. | Да: Проценката е направена врз основа на овие специфични извори. | Да: Вештакот ги наведе токму овие извори за процената. | Делумно: Статијата споменува сведоци, но не ги наведува сите овие детали. | Да: Вештакот ги наведе овие извори за проценката. | Да: Вештакот ги набројува токму овие извори за проценката. | Да: Вештакот ги наведе овие извори за проценката. | Да: Вештакот ги наведе овие извори за проценка на брзината на ширење. | Не е споменато | Да: Вештакот ги наведе токму овие извори за проценката. |
| Преградните ѕидови од гипс-картонски плочи ја исполнувале потребната пожарна отпорност. | Еден извор не го спомнува тврдењето, останатите го потврдуваат. | Да: Вештакот одговори потврдно на ова прашање. | Да: Вештачењето наведува дека ѕидовите ја исполнувале отпорноста. | Да: Вештакот потврди дека ѕидовите ја поседувале потребната отпорност. | Да: Вештакот посочи дека ѕидовите ја исполнувале отпорноста. | Да: Вештакот потврди дека ѕидовите ја поседувале потребната отпорност. | Да: Вештакот потврдува дека ѕидовите ја поседуваат потребната отпорност. | Да: Вештакот потврди дека ѕидовите ја поседувале потребната отпорност. | Да: Вештакот потврди дека ѕидовите ја поседувале потребната отпорност. | Не е споменато | Да: Вештакот потврди дека ѕидовите ја поседувале таа отпорност. |
| Во 2012 година биле извршени градежни интервенции поради пренамената на објектот во дискотека. | Повеќето потврдуваат, два не споменуваат, еден делумно. | Да: Статијата потврдува интервенции во 2012 поради пренамена. | Да: Реконструкцијата и пренамената се случиле во 2012 година. | Да: Статијата потврдува интервенции во 2012 поради пренамена. | Не е споменато | Да: Статијата потврдува реконструкција и интервенции во 2012 година. | Делумно: Се споменува реконструкција во 2012 година, но не и пренамена. | Да: Потврдено во насловот и текстот на статијата. | Да: Се споменуваат интервенции при реконструкцијата во 2012 година. | Не е споменато | Да: Статијата потврдува интервенции во 2012 поради пренамена. |
| Меѓукатната конструкција била зајакната со челични греди поради дополнителното оптоварување. | Пет извори не спомнуваат или немаат потврда; седум го потврдуваат тврдењето. | Да: Вештакот потврди зајакнување со челични греди. | Да: Зајакнувањето е направено поради оптоварување од пренамената. | Да: Се споменува зајакнување на конструкцијата поради нов товар. | Не е споменато | Да: Вештакот потврди зајакнување со челични греди поради оптоварување. | Да: Вештакот потврдува зајакнување на конструкцијата со челични греди. | Да: Вештакот потврди зајакнување на плочата поради новиот товар. | Да: Вештакот потврди зајакнување на конструкцијата со челични греди. | Не е споменато | Да: Вештакот потврди зајакнување со челични греди. |
| Двете галерии во објектот биле додадени во 2012 година, а отстранети во 2024 година. | Повеќето извори го потврдуваат тврдењето, но четири не го спомнуваат. | Да: Статијата ги наведува овие временски рамки за галериите. | Да: Галериите се додадени во 2012, а отстранети во 2024 година. | Да: Текстот експлицитно го наведува овој временски период. | Не е споменато | Да: Вештакот потврди дека галериите се додадени 2012 и отстранети 2024. | Не е споменато | Да: Вештакот ги спомена овие датуми за галериите. | Да: Вештакот потврди дека галериите биле додадени 2012 и отстранети 2024. | Не е споменато | Да: Статијата ги наведува овие периоди за галериите. |
| Семејствата на загинатите оцениле дека вештачењето укажува и на пропусти на надлежните институции. | Пет извори го поддржуваат тврдењето, три не го спомнуваат. | Да: Родителите истакнаа дека вештачењето укажува на пропусти на органите. | Да: Семејствата оцениле дека вештачењето укажува на пропусти на институциите. | Да: Александар Наунов потврди дека вештачењето укажува на пропусти. | Не е споменато | Да: Александар Наунов потврди дека вештачењето укажува на пропусти. | Не е споменато | Да: Наунов истакна дека вештачењето посочува пропусти на органите. | Да: Родителите истакнаа дека вештачењето укажува на пропусти на органите. | Не е споменато | Да: Александар Наунов потврди дека вештачењето укажува на пропусти. |
| Пожарот избувнал на 16 март 2025 година за време на настап на групата ДНК. | Пет извори го потврдуваат датумот и настапот, три не го спомнуваат. | Да: Статијата го наведува овој датум и настап. | Да: Статијата го потврдува датумот и настапот на групата ДНК. | Да: Овие детали се наведени во последниот пасус од статијата. | Не е споменато | Да: Податокот е наведен во текстот. | Не е споменато | Да: Потврдено во последниот пасус од статијата. | Да: Потврдено во текстот. | Не е споменато | Да: Статијата го наведува овој датум и настап. |
| Во пожарот загинале 63 лица, а повеќе од 200 биле повредени. | Повеќето извори ги потврдуваат бројките; неколку не ги спомнуваат. | Да: Статијата ги наведува овие бројки за жртвите. | Да: Статијата ги наведува овие бројки за жртви и повредени. | Да: Статијата ги наведува овие бројки на жртви и повредени. | Не е споменато | Да: Податокот е наведен во текстот. | Не е споменато | Да: Потврдено во последниот пасус од статијата. | Да: Потврдено во текстот. | Не е споменато | Да: Статијата ги наведува овие бројки за жртви и повредени. |
| Вештачењето било оспорувано од одбраната на првообвинетиот. | Пет извори потврдуваат, два не спомнуваат, еден делумно. | Not Mentioned | Делумно: Одбраната поставувала прашања и барала појаснувања за вештачењето. | Да: Одбраната го оспоруваше вештачењето преку прашања до вештакот. | Не е споменато | Да: Статијата наведува дека одбраната го оспорува вештачењето. | Да: Адвокатката на првообвинетиот поставува прашања и оспорува наоди. | Да: Статијата наведува дека одбраната се обидува да го оспори. | Not Mentioned | Да: Адвокатката на првообвинетиот поставувала прашања за вештачењето. | Да: Одбраната го оспоруваше вештачењето преку прашања до вештакот. |
| Вештачењето било оспорувано од одбраната на првообвиениот. | Само 2 од 10 извори го спомнуваат тврдењето. | Да: Одбраната го оспоруваше вештачењето и стручноста на вештакот. | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned | Да: Статијата наведува дека одбраната го оспорува вештачењето. | Not Mentioned | Not Mentioned |
| Ентитет | Клучни разлики | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Диско-објектот „Пулс“ | Неутрално vs негативно: повеќето го третираат како место, некои акцентираат нелегална пренамена. | Неутрално: објектот е споменат како место на пожарот, без вреднување | Неутрално: објектот е опишан фактички, без вреднување | Негативно: објектот е опишан како нелегално пренаменет со запаливи материјали | Неутрално: објектот е споменат како место на пожарот, без вреднување | Негативно: опишан како објект со нелегална пренамена и несоодветни материјали | Неутрално: објектот е споменат како место на пожарот, без вреднување | Неутрално: објектот е опишан како место на трагедијата, со технички детали за материјали и интервенции | Негативно: опишан како објект со несоодветни материјали и нелегална пренамена | Неутрално: објектот е споменат како место на пожарот, без вреднување | Негативно: опишан како објект со нелегална пренамена и опасни материјали |
| Кочани | Сите извори имаат идентичен неутрален приказ. | Неутрално: градот е споменат како локација, без вреднување | Неутрално: само локација на трагедијата | Неутрално: само географски споменат како место на трагедијата | Неутрално: градот е споменат само како локација | Неутрално: споменат како локација на пожарот | Неутрално: градот е само локациски споменат | Неутрално: градот е споменат како локација на пожарот, без вреднување | Неутрално: само локација на трагедијата, без вреднување | Неутрално: само локациски споменат | Неутрално: споменат како локација на пожарот |
| Горан Марковски | Сите извори се неутрални, без разлики. | Неутрално: вештак цитиран без мета-вреднување од авторот | Неутрално: вештак, само одговара на прашања | Неутрално: вештак цитиран без мета-вреднување од авторот | Неутрално: професорот е цитиран како вешто лице, без мета-вреднување | Неутрално: вештак цитиран без мета-вреднување | Неутрално: вештакот е цитиран без мета-вреднување од авторот | Неутрално: вештакот е цитиран и одговара на прашања, без мета-вреднување од авторот | Неутрално: вештак цитиран без мета-вреднување од авторот | Неутрално: вешто лице, само цитиран без мета-вреднување | Неутрално: цитиран како вештак, без мета-вреднување |
| Дејан Јованов | Нема разлики: сите извори неутрално го прикажуваат. | Неутрално: споменат како првообвинет, без вреднување | Не е споменато | Неутрално: споменат како првообвинет, без дополнително вреднување | Не е споменато | Неутрално: споменат како првообвинет, без вреднување | Неутрално: споменат како првообвинет, без вреднување | Неутрално: споменат како првообвинет, без директно вреднување во текстот | Неутрално: споменат како првообвинет, без вреднување | Неутрално: споменат како првообвинет, без вреднување | Неутрално: споменат како првообвинет, без вреднување |
| Ивана Коцевска | Сите извори се неутрални, без разлики во сентиментот. | Неутрално: адвокатка цитирана без мета-вреднување | Не е споменато | Неутрално: адвокатка цитирана во рамки на одбрана, без мета-вреднување | Не е споменато | Неутрално: адвокатка цитирана во прашања | Неутрално: адвокатката е цитирана без мета-вреднување | Неутрално: адвокатката е цитирана во поставување прашања, без мета-вреднување | Неутрално: адвокатка која поставува прашања, без мета-вреднување | Неутрално: адвокатка, само поставува прашања | Неутрално: цитирана како адвокатка на одбраната |
| Градежен факултет во Скопје | Нема разлики – сите извори се неутрални. | Неутрално: споменат како институција на вештакот, без вреднување | Неутрално: институција од која е вештакот | Неутрално: споменат како институција на вештакот | Неутрално: факултетот е споменат како институција на вештото лице | Неутрално: споменат како институција на вештакот | Неутрално: споменат како институција на вештакот | Неутрално: споменат како институција на вештакот, без вреднување | Неутрално: само наведен како институција на вештакот | Неутрално: само институционална припадност на вештакот | Неутрално: споменат како институција на вештакот |
| групата ДНК | Сите извори се неутрални, без разлики. | Неутрално: спомената како настапувачка група, без вреднување | Неутрално: споменати како настапувачи | Неутрално: спомената како изведувач во моментот на пожарот | Не е споменато | Неутрално: спомената како настапувачка група | Не е споменато | Неутрално: споменати како настапувачи во моментот на пожарот, без вреднување | Неутрално: спомената како настапувачка во моментот на пожарот | Не е споменато | Неутрално: спомената како настапувачка група во време на пожарот |
| Противпожарната бригада во Кочани | Нема разлики; сите извори се неутрални. | Неутрално: спомената како извор на информации, без вреднување | Неутрално: дале податоци за вештачењето | Неутрално: спомената како извор на информации за вештачењето | Не е споменато | Неутрално: спомената како извор на информации | Неутрално: спомената како извор на информации | Неутрално: споменати како извор на информации за вештачењето, без вреднување | Неутрално: спомената како извор на информации за вештачењето | Не е споменато | Неутрално: спомената како извор на информации за вештачењето |
| пожарникарските служби | Сите извори се неутрални; нема разлики. | Неутрално: споменати во контекст на разговори, без вреднување | Неутрално: извор на податоци | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: споменати во контекст на пријавување пожар | Неутрално: споменати во контекст на пријавување пожар | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| судијката Дијана Груевска-Илиевска | Сите извори се неутрални, без разлики. | Неутрално: спомената како водител на судењето, без вреднување | Неутрално: само наведена како судија | Неутрално: само наведена како водител на судењето | Не е споменато | Неутрално: спомената како водител на судењето | Не е споменато | Неутрално: спомената како водител на судењето, без вреднување | Неутрално: само наведена како водител на судењето | Не е споменато | Неутрално: спомената како водител на судењето |
| тимот од 15 јавни обвинители | Сите извори се неутрални, без разлики. | Неутрално: споменат како застапник на обвинението, без вреднување | Неутрално: само наведени | Неутрално: само наведен како застапник на обвинението | Не е споменато | Неутрално: споменат како застапник на обвинението | Не е споменато | Неутрално: споменати како застапници на обвинението, без вреднување | Неутрално: само наведен како застапник на обвинението | Не е споменато | Неутрално: споменат како застапник на обвинението |
| одбраната на обвинетиот | Негативен наспроти неутрален приказ. | Неутрално: спомената како страна во процесот, без вреднување | Неутрално: поставува прашања, без вреднување | Неутрално: спомената како страна што поставува прашања | Не е споменато | Негативно: опишана како напаѓачка и оспорувачка | Неутрално: спомената преку адвокатката, без вреднување | Негативно: цитиран татко на жртва ги критикува нападите на одбраната врз вештаците | Неутрално: опишана како оспорувач на вештачењето, без мета-вреднување | Неутрално: спомената преку адвокатката, без вреднување | Неутрално: опишана како оспорувач на вештачењето |
| семејствата на загинатите | Позитивен приказ, без негативни или контрадикторни гледишта. | Позитивно: татко цитиран со поддршка за вештачењето и барање правда | Неутрално: нивна оценка е пренесена, но не е мета-вреднувана | Позитивно: таткото Наунов цитиран со поддршка на вештачењето и барање правда | Не е споменато | Позитивно: претставени како баратели на вистина и одговорност | Не е споменато | Позитивно: цитиран татко на жртва го фали вештачењето како јасно и прецизно | Позитивно: цитиран татко кој го фали вештачењето и бара одговорност | Не е споменато | Позитивно: цитиран татко кој го фали вештачењето како јасно и прецизно |
| надлежните институции | Доминира негативен приказ; неутралните извори избегнуваат вреднување. | Негативно: таткото ги критикува за пропусти и непостапување | Негативно: семејствата укажуваат на пропусти кај институциите | Негативно: посочени пропусти и непостапување од страна на таткото на жртва | Неутрално: институциите се имплицирани преку судењето, без вреднување | Негативно: посочени пропусти и непостапување | Неутрално: споменати во контекст на разговори со Пожарна | Негативно: цитиран татко на жртва ги посочува пропустите кај надлежните органи | Негативно: посочени пропусти и обврски за постапување | Не е споменато | Негативно: посочени пропусти и обвинувања за непостапување |
Scenarije je na podlagi člankov ustvarila umetna inteligenca in so zgolj špekulativni — ne gre za napovedi ali dejstva.
Najbolj podprto s poročanjem
По сведочењето на Горан Марковски и укажувањата на семејствата, надлежните институции веројатно ќе ги засилат инспекциите на дискотеки и други објекти со голем број посетители. Можно е да се забрани употребата на лесно запаливи материјали како полиуретански сунѓер и да се бараат дополнителни докази за пожарна безбедност.
Судијката Дијана Груевска-Илиевска и тимот од 15 јавни обвинители ќе продолжат со изведување вештачења и сослушување сведоци, додека Дејан Јованов и адвокатката Ивана Коцевска ќе ја оспоруваат доказната вредност на наодите без зачуван примерок од сунѓерот. Расправата најверојатно ќе се прошири и кон реконструкциите од 2012 и улогата на институциите.
Јавното посочување на можни пропусти кај органите задолжени за контрола, заедно со смртта на 63 лица и повредувањето на повеќе од 200, може дополнително да ја намали довербата во инспекциските и локалните власти. Семејствата на загинатите, предводени од нивните претставници, веројатно ќе бараат поширока одговорност од сопствениците и службениците.
Manj gotovo
Министерствата и противпожарните служби би можеле да предложат измени со кои акустичните облоги во дискотеки ќе мора да поседуваат построги сертификати и да бидат предмет на независно тестирање. Случајот „Пулс“ би служел како конкретен пример за потребата од контрола на материјалите, дури и кога преградните гипс-картонски ѕидови ги исполнуваат стандардите.
Одбраната на Дејан Јованов може да побара дополнително или супервештачење за да оспори дали лабораториските примероци потекнуваат токму од полиуретанскиот сунѓер. Судот би можел да ангажира други експерти за пожарно дејство, конструкции и реконструкцијата од 2012 година, што би го продолжило процесот без веднаш да ја промени главната верзија на обвинителството.
Ако судот ги прифати тврдењата дека институциите имале законска обврска да ги забележат несоодветните материјали и измените на објектот, истрагата може да се прошири кон инспектори и други надлежни службеници. Таквиот развој би донел дополнителни обвиненија, политички притисок и нови барања за обесштетување од семејствата.
Zgolj ugibanje umetne inteligence
Поттикнати од случајот „Пулс“, Северна Македонија и соседните држави би можеле да воспостават заеднички регистар на лиценцирани места, задолжителни пожарни вежби и електронско следење на инспекциските записници. Горан Марковски, Градежниот факултет и противпожарните бригади би можеле да учествуваат во изработка на стручни стандарди.
Поради отсуството на зачуван примерок од сунѓерот и зависноста од фотографии, снимки и траги, одбраната може да покрене повеќе процесни приговори и граѓански постапки за преиспитување на доказите. Тоа би создало долготрајна правна дебата меѓу Јованов, семејствата на жртвите и институциите, без брзо разрешување на прашањето за причинската врска.
Ако инспекциските реформи останат формални и контролите продолжат да се спроведуваат селективно, друг угостителски објект би можел да користи несоодветни облоги или да има неодобрени конструктивни измени. Во таков случај, пожарните служби и локалните власти би се соочиле со нова трагедија и со обвиненија дека предупредувањата од „Пулс“ биле игнорирани.
Analiziranih 10 virov
Primerjalne tabele in infografika uporabljajo vse prikazane vire.
| Vir | Naslov | |
|---|---|---|
| Вештачење: Неоспорно е дека на плафонот во "Пулс" имало полиуретански сунѓер, интервенциите во 2012 биле поради пренамената во дискотека | ||
| Вештак за "Пулс": На спуштениот плафон имало полиуретански сунѓер, целосно изгорел во пожарот | ||
| Вештачење: Неоспорно е дека на плафонот во "Пулс" имало полиуретански сунѓер, интервенциите во 2012 биле поради пренамената во дискотека | ||
| Цеолосно изгорел сунѓерот за акустичната изолација во "Пулс", вештаците не успеале да најдат остатоци | ||
| Вештачење: Неспорно е дека на плафонот во "Пулс" имало полиуретански сунѓер | ||
| Вештачење: Неспорно е дека на плафонот во "Пулс" имало полиуретански сунѓер | ||
| Вештачење: Неспорно е дека на плафонот во "Пулс" имало полиуретански сунѓер, интервенциите во 2012 биле поради пренамената во дискотека | ||
| Марковски: Полиуретанскиот сунѓер е доказ за неводењето сметка за употреба на соодветни материјали во дискотеката Пулс | ||
| Судење за "Пулс" - СНИМКИТЕ И ФОТОГРАФИИТЕ ЈАСНО ПОКАЖУВААТ - Полиуретанскиот сунѓер на плафонот го пеплосал целиот објект! | ||
| Вештачење: Неспорно е дека на плафонот во "Пулс" имало полиуретански сунѓер, интервенциите во 2012 биле поради пренамената во дискотека |