Во Основниот кривичен суд во Скопје започнува судскиот процес против поранешниот прв вицепремиер Артан Груби и уште седум лица обвинети за злоупотреба на службената положба и овластување во работењето на АД „Државна лотарија“. Според обвинението на Основното јавно обвинителство Скопје, обвинетите во текот на 2023 и 2024 година ги пречекориле своите овластувања при постапки поврзани со набавка на видеолотариски терминали, со што на компанијата ѝ нанеле штета од 507.632.173 денари, односно околу 8,2 милиони евра. Првообвинет е поранешниот директор на „Државна лотарија“, Перпарим Бајрами, кој е во бегство и по него е распишана меѓународна потерница. Груби, кој повеќе од 14 месеци беше недостапен за органите, во февруари се врати во земјата и доби куќен притвор. Правната квалификација е изменета од првично сомнение за проневера во службата во злоупотреба на службената положба и овластување, за кое е предвидена максимална казна до пет години затвор. Сите обвинети се сметаат за невини до правосилна пресуда.
| Тврдење | Клучни разлики | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Артан Груби и уште седум лица се обвинети за злоупотреба на службената положба и овластување во Државна лотарија. | Сите извори потврдуваат, нема разлики. | Да: Статијата потврдува дека Груби и уште седум лица се обвинети. | Делумно: Статијата наведува 8 лица вкупно, вклучувајќи го Груби. | Да: Статијата потврдува обвинителен предлог за Груби и 7 други лица. | Да: Статијата потврдува осум обвинети, вклучувајќи ги Груби и Бајрами. | Да: Статијата потврдува дека Груби и уште седум лица се обвинети. | Да: Статијата потврдува дека Груби и уште седум лица се обвинети. | Да: Статијата потврдува обвинение против Груби и уште седум лица. | Да: Статијата потврдува обвинение против 8 лица, вклучувајќи го Груби. | Да: Статијата потврдува дека Груби и уште седум лица се обвинети. | Да: Обвинителството поднесе обвинителен предлог против 8 лица. |
| Обвинителството тврди дека обвинетите во 2023 и 2024 година ги пречекориле своите овластувања. | Повеќето извори го потврдуваат тврдењето, но Pressing TV го споменува само 2023, а Либертас го игнорира. | Делумно: Се споменува владина седница од 2023, но не и 2024 година. | Да: Директно потврдено во текстот. | Да: Директно наведено во текстот за периодот 2023-2024 година. | Не е споменато | Да: Директно наведено во обвинителниот предлог. | Да: Директно наведено во обвинителниот предлог. | Да: Се наведува дека дејствијата се случиле во 2023 и 2024 година. | Да: Наведено е дека дејствијата се преземени во текот на 2023 и 2024 г. | Да: Статијата наведува дека обвинението се однесува на 2023 и 2024 година. | Да: Статијата експлицитно ги наведува овие години. |
| Според обвинението, Државна лотарија претрпела штета од 507.632.173 денари, односно околу 8,2 милиони евра. | Разлика: само два извора го наведуваат точниот денарски износ. | Делумно: Се споменува штета од околу 8,2 милиони евра, без точен износ. | Делумно: Спомената е сумата од 8,2 милиони евра, но не и денарскиот износ. | Делумно: Наведен е износот во денари, но не и конверзијата во евра. | Делумно: Се споменуваат износи во евра и денари, но не и вкупната штета. | Делумно: Се споменува штета од над 507 милиони денари, но не и еврата. | Делумно: Потврдена е штета од над 507 милиони денари, без прецизна сума. | Да: Износот е експлицитно наведен во текстот. | Да: Износот од 507.632.173 денари е експлицитно наведен во текстот. | Делумно: Се споменува штета од над 507 милиони денари, но не и еврата. | Делумно: Наведен е износот во денари, но не и конверзијата во евра. |
| Спорните дејствија се поврзани со набавка на видеолотариски терминали. | Само 3 од 10 извори го потврдуваат тврдењето; останатите го игнорираат. | Да: Статијата експлицитно ја наведува набавката на терминалите. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: Текстот директно ја поврзува набавката со спорните дејствија. | Да: Статијата јасно ја поврзува набавката со видеолотариски терминали. | Не е споменато | Не е споменато |
| Обвинителството тврди дека Државна лотарија немала право самостојно да приредува електронски игри на среќа преку видеолотариски терминали. | Само 3 од 11 извори го спомнуваат тврдењето, а Слободен печат дава дополнителна причина. | Да: Статијата наведува дека Лотарија немала право на такви игри. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: Статијата го наведува овој став на Обвинителството. | Да: Наведено е дека немале право поради претходен влог во друго друштво. | Не е споменато | Не е споменато |
| Артан Груби наводно постапил спротивно на владиниот деловник при одлучувањето за набавката. | Само Pressing TV го потврдува тврдењето; останатите молчат, а Слободен печат го припишува на Димовски. | Да: Се наведува дека постапил спротивно на деловникот на 6 јуни 2023. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Делумно: Текстот вели дека Методија Димовски постапил спротивно на деловникот. | Не е споменато | Не е споменато |
| Правната квалификација на делото е изменета од проневера во службата во злоупотреба на службената положба и овластување. | Потврдуваат 4, негира 1, останатите молчат. | Да: Статијата потврдува дека делото е преквалификувано. | Да: Потврдено во текстот. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: Потврдена е промената на квалификацијата во текот на истрагата. | Не: Статијата не споменува претходна квалификација како проневера. | Не е споменато | Не е споменато |
| За проневера во службата била предвидена казна до 20 години, додека за изменетото дело максималната казна е пет години затвор. | Само Pressing TV го потврдува тврдењето; останатите делумно или не го спомнуваат. | Да: Статијата ги наведува овие законски казни за двете дела. | Делумно: Се споменува поблага казна, но не и конкретни години. | Делумно: Се споменува само казната од 5 години за тековното дело. | Делумно: Се споменува казна од една до пет години за тековното дело. | Не е споменато | Не е споменато | Делумно: Се споменува само максималната казна од 5 години за новото дело. | Делумно: Се споменува дека максималната казна сега е 5 години, но не и 20. | Не е споменато | Делумно: Се споменува само казната од 5 години за тековното дело. |
| Обвинителството ја образложи промената на квалификацијата со доказите прибрани во истрагата. | Само СКОПСКО ЕХО го потврдува тврдењето; останатите молчат. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: Обвинителството ја потврди измената врз основа на докази. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Прпарим Бајрами е во бегство и по него е распишана меѓународна потерница. | Два извора потврдуваат потерница; останатите не ја споменуваат. | Делумно: Се наведува дека е во бегство, но не и за потерницата. | Делумно: Потврдено е дека е во бегство, но не и за потерницата. | Делумно: Потврдено е дека е во бегство, но не се споменува потерница. | Делумно: Потврдено е дека е во бегство, но не се споменува потерница. | Делумно: Се наведува дека е недостапен за органите на прогонот. | Делумно: Се наведува дека е недостапен и се бара притвор по пронаоѓање. | Да: Статијата го потврдува статусот на првообвинетиот. | Да: Потврдено е дека е во бегство и на страницата на МВР за потерници. | Делумно: Се наведува дека е недостапен, но не се споменува потерница. | Делумно: Потврдено е дека е во бегство, но не се споменува потерница. |
| Артан Груби по повеќе од една година бегство бил уапсен на граничниот премин Блаце. | Поделба: 6 потврдуваат апсење, 2 не спомнуваат, 3 делумно/контрадикторно. | Делумно: Се наведува дека се предал по една година бегство. | Не: Статијата не споменува бегство или апсење на Груби. | Да: Потврдено е апсење на Блаце по 14 месеци бегство. | Не: Статијата наведува дека Груби е во куќен притвор, без бегство. | Да: Уапсен во февруари по 14 месеци недостапност на Блаце. | Да: Уапсен на Блаце по 14 месеци недостапност. | Делумно: Се вратил сам и бил приведен, не е експлицитно „уапсен“. | Делумно: Се вратил на Блаце по едногодишно бегство, но не пишува „уапсен“. | Да: Потврдено е апсење на Блаце по 14 месеци недостапност. | Да: Статијата наведува 14 месеци бегство и апсење на Блаце. |
| На Груби му е определен куќен притвор, со привремено одземање на патната исправа и забрана за преминување на државната граница. | Само 2 од 10 извори целосно го потврдуваат тврдењето. | Не е споменато | Делумно: Потврден е куќниот притвор, останатото не е споменато. | Да: Статијата ги потврдува овие мерки за Груби. | Делумно: Потврден е куќниот притвор, другите мерки не се споменати. | Делумно: Се споменува куќен притвор, но не и одземање патна исправа. | Делумно: Потврден е куќен притвор, другите мерки не се споменати. | Делумно: Потврден е куќен притвор, другите мерки не се споменати. | Делумно: Потврден е куќен притвор, но не се споменати патната исправа и границата. | Делумно: Се споменува куќен притвор, но не и одземање на пасош. | Да: Овие мерки се експлицитно наведени во текстот. |
| ДУИ оцени дека постапката против Груби е политички мотивирана и дека истрагата не ги потврдила првичните сомнежи. | Само СКОПСКО ЕХО го пренесува ставот на ДУИ. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: Статијата го пренесува ставот на ДУИ. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Судењето започнува во Основниот кривичен суд во Скопје, а обвинителството допрва треба да ги докаже наводите. | Разлика: некои извори потврдуваат почеток на судење, други наведуваат одложување. | Делумно: Се наведува почеток на судењето, но не и обврската за докази. | Делумно: Потврден е почетокот на судењето, докажувањето е имплицирано. | Да: Потврдено е започнување на судењето во овој суд. | Делумно: Се споменува судска постапка и изведување докази. | Да: Судењето е во тек, а обвинителите најавија изведување докази. | Делумно: Судењето е одложено, обвинителите најавија изведување докази. | Да: Потврдено е местото и фазата на постапката. | Да: Судењето се одвива во скопскиот кривичен суд. | Да: Судењето е во тек во Кривичен суд Скопје. | Делумно: Предметот е распределен кај судија, но не е наведено дека судењето почнало. |
| Ентитет | Клучни разлики | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Артан Груби | Негативен наспроти неутрален тон: дел го нарекуваат бегалец, други само обвинет. | Негативно: обвинет за злоупотреба на службена положба, опишан како бегалец кој се предал | Неутрално: споменат како обвинет, без мета-вреднување во текстот | Негативно: обвинет за злоупотреба на службена положба, опишан како бегалец и под куќен притвор | Неутрално: споменат како обвинет, без мета-вреднување | Неутрално: споменат како обвинет, без мета-вреднување во текстот | Неутрално: споменат како обвинет, без мета-вреднување во текстот | Негативно: обвинет за злоупотреба на службена положба, на обвинителна клупа | Неутрално: споменат како обвинет, без мета-вреднување од авторот | Неутрално: споменат како обвинет, цитиран преку судски одлуки, без мета-вреднување | Негативно: обвинет за злоупотреба на службена положба, на обвинителна клупа |
| Прпарим Бајрами | Негативен тон во 5 извори, неутрален во 5. | Негативно: првообвинет, во бегство, обвинет за злоупотреби во Државна лотарија | Неутрално: споменат како обвинет во бегство, без вреднување | Негативно: првообвинет, во бегство, недостапен за органите на прогонот | Неутрално: споменат како обвинет во бегство, без вреднување | Неутрално: споменат како недостапен обвинет, без вреднување | Неутрално: споменат како недостапен обвинет, без вреднување | Негативно: првообвинет, во бегство, меѓународна потерница | Негативно: опишан како во бегство и првообвинет за злоупотреба | Неутрално: споменат како недостапен обвинет, без вреднување | Негативно: првообвинет, во бегство, барање за притвор |
| Методија Димовски | СКОПСКО ЕХО го прикажува негативно; останатите неутрално. | Не е споменато | Неутрално: споменат како обвинет, без мета-вреднување | Не е споменато | Неутрално: само наведен како обвинет | Не е споменато | Не е споменато | Негативно: обвинет, спомнат меѓу обвинетите | Неутрално: споменат како обвинет, без мета-вреднување | Не е споменато | Не е споменато |
| Артан Ајрули | Само еМагазин го спомнува, неутрално. | Не е споменато | Неутрално: споменат како обвинет, без вреднување | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Државна лотарија на Република Северна Македонија | Сите извори се неутрални, без разлики во приказот. | Неутрално: спомената како оштетено акционерско друштво во случајот | Неутрално: спомената како оштетена институција, без вреднување | Неутрално: спомената како оштетено правно лице во обвинението | Неутрално: спомената како дел од случајот, без вреднување | Неутрално: спомената како оштетена институција, без вреднување | Неутрално: спомената како оштетена страна, без вреднување | Неутрално: спомната како оштетена страна во случајот | Неутрално: спомената како оштетена страна, без вреднување | Неутрално: спомената како оштетена институција, без вреднување | Неутрално: спомената како оштетено правно лице |
| Комисијата за јавни набавки на Државна лотарија | Само еМагазин го спомнува, неутрално. | Не е споменато | Неутрално: споменати како обвинети, без мета-вреднување | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Основно јавно обвинителство Скопје | Сите извори се неутрални, без разлики. | Неутрално: споменато индиректно преку обвинението, без вреднување | Неутрално: споменато како гонител, без вреднување | Неутрално: споменато како подносител на обвинителен предлог | Неутрално: претставено преку обвинителот, без вреднување | Неутрално: споменато како подносител на обвинение, без вреднување | Неутрално: споменато како подносител на обвинение, без вреднување | Неутрално: спомнато како подносител на обвинение | Неутрално: цитирано како извор на обвинение, без мета-вреднување | Неутрално: споменато како подносител на обвинение, без вреднување | Неутрално: споменато како подносител на обвинителен предлог |
| Основен кривичен суд Скопје | Сите извори го прикажуваат неутрално, без разлики. | Неутрално: споменат како место на судење, без вреднување | Неутрално: споменат како место на судење, без вреднување | Неутрално: споменат како место на судење | Неутрално: споменат како место на постапката | Неутрално: споменат како институција што одложува расправа, без вреднување | Неутрално: споменат како суд што одложува расправа, без вреднување | Неутрално: спомнат како место на судење | Неутрално: споменат како место на рочишта, без вреднување | Неутрално: споменат како институција што одложува расправа, без вреднување | Неутрално: споменат преку судијата, без вреднување |
| Билјана Шуплиновска-Јовевски | Сите извори се неутрални, без разлики. | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: спомената како судија на предметот преку автоматска распределба | Не е споменато | Неутрално: цитирана како судијка, без мета-вреднување | Неутрално: цитирана како судијка, без мета-вреднување | Неутрално: спомната како судијка што го води предметот | Неутрално: спомената како судијка што закажала рочишта | Неутрално: цитирана како судијка, без мета-вреднување | Неутрално: спомената како судија на предметот |
| Демократска унија за интеграција (ДУИ) | Само еден извор (СКОПСКО ЕХО) го спомнува, неутрално. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: цитирана оценка за политичка мотивираност | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Касинос Австрија | Нема покриеност; само два извори неутрално го спомнуваат. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: спомнато како партнер во заедничко друштво | Неутрално: споменато во контекст на влог, без вреднување | Не е споменато | Не е споменато |
| Ритрон копи | Само еМагазин го спомнува, неутрално. | Не е споменато | Неутрално: споменат како компанија на обвинет, без вреднување | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Република Северна Македонија | Сите извори се неутрални, без разлики во сентимент или интерпретација. | Неутрално: спомената преку Владата и законите, без вреднување | Неутрално: спомената како држава, без вреднување | Неутрално: спомената во името на државната лотарија | Неутрално: спомената како држава, без вреднување | Неутрално: спомената како држава, без вреднување | Неутрално: спомената во контекст на државна лотарија, без вреднување | Неутрално: спомната како држава | Неутрално: спомената како територија, без вреднување | Неутрално: спомената како држава, без вреднување | Неутрално: спомената во името на лотаријата, без вреднување |
| Министерство за внатрешни работи | Само Слободен печат го спомнува, неутрално. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: споменато како извор на потерница, без вреднување | Не е споменато | Не е споменато |
| Агенција за национална безбедност | Нема податоци — ниту еден извор не го спомнува. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
Scenarije je na podlagi člankov ustvarila umetna inteligenca in so zgolj špekulativni — ne gre za napovedi ali dejstva.
Najbolj podprto s poročanjem
Судијката Билјана Шуплиновска-Јовевски носи пресуда со која Артан Груби и соработниците се прогласуваат за виновни, што резултира со враќање на довербата во правосудниот систем. Ова испраќа порака за нулта толеранција кон корупцијата кај високи владини функционери.
Поради комплексноста на предметот и недостигот на првообвинетиот Перпарим Бајрами, судењето се претвора во долготраен процес со многу одложувања. Ова води до правна несигурност и јавно разочарување од ефикасноста на судството.
Поради преквалификацијата на делото во злоупотреба на службената положба, Артан Груби добива условна казна, што предизвикува масовни протести и обвинувања за политичко влијание врз судството. Јавноста смета дека правдата не е задоволена поради малата казна.
Manj gotovo
Судот ги задолжува обвинетите, вклучително Артан Груби и другите соизвршители, да ја надоместат штетата од 8,2 милиони евра кон Државна лотарија. Ова значително ги подобрува финансиите на државното претпријатие.
Правната заедница започнува дебата за начинот на кој ОЈО Скопје ја смени квалификацијата на делото, што води до измени во Кривичниот законик за прецизирање на делата поврзани со злоупотреба на службена положба. Случајот станува репер за идни постапки.
Поради низа процедурални пропусти на обвинителството и судот, случајот против Артан Груби и Методија Димовски застарува пред да се донесе конечна пресуда. Ова предизвикува голем политички скандал и барања за оставки во правосудните органи.
Zgolj ugibanje umetne inteligence
Перпарим Бајрами е лоциран и екстрадиран, што овозможува целосно расветлување на сите инволвирани во случајот Државна лотарија. Неговото сведочење открива дополнителни коруптивни мрежи што води до поширока чистка во институциите.
Судскиот процес против Артан Груби предизвикува длабоки внатрешни поделби во ДУИ, што доведува до реструктуирање на партијата и промена на нејзиниот фокус. Партијата се обидува да се дистанцира од обвинетите за да го задржи политичкиот легитимитет.
И покрај мерките на претпазливост, Артан Груби успева повторно да ја напушти државата пред изрекувањето на пресудата, што предизвикува колапс на довербата во МВР и граничната полиција. Ова создава меѓународен дипломатски притисок врз земјата.
Analizirano 10 od 25 virov
Primerjalne tabele in infografika uporabljajo samo prvih 10 virov. Ostali viri so prikazani spodaj ločeno.
| Vir | Naslov | |
|---|---|---|
| Прпарим и Груби кога се работи за нивни адвокати не веруваат во правична застапеност | ||
| Каде е Перпарим Бајрами, поранешниот директор на Лотарија, кој заедно со Груби е обвинет во случајот за државната компанија | ||
| Почнува судењето против поранешниот вицепремиер Артан Груби и седум други лица за злоупотреби во АД "Државна лотарија" - MakPress | ||
| Осум кутии докази за случајот "Државна лотарија": На Груби, Бајрами и другите ќе им се суди по двапати неделно - обвинителот најави осум сведоци | ||
| Одложено судењето на Артан Груби и уште седум лица за злоупотреби во АД "Државна лотарија", закажани нови термини за расправа | ||
| Одложено судењето на Артан Груби и уште седум лица за злоупотреби во АД "Државна лотарија", закажани нови термини за расправа | ||
| Стартуваше судскиот процес за "Државна лотарија", Бајрами и натаму недостапен за органите | Скопско Ехо | ||
| ФОТО+ВИДЕО| Екс-директорот на Лотарија Перпарим Бајрами го нема ни под дрво ни под камен, а ни во судница | ||
| Одложено судењето за "Државна лотарија" - Груби и останатите обвинети ќе имаат дополнително време за подготовка на одбраната | ||
| Артан Груби и седуммина обвинети за злоупотреби во АД "Државна лотарија" влегоа во судница, судењето одложено |