Директорот на Агенцијата за остварување на правата на заедниците (АОПЗ), Далибор Китановиќ, предизвика остри реакции во јавноста откако на социјалните мрежи објави фотографија со која го величаше правосилно осудениот воен злосторник Ратко Младиќ. По повеќедневни притисоци од граѓански организации, опозициски партии и коалициски партнери, Китановиќ ја избриша објавата и упати извинување до премиерот Христијан Мицкоски, тврдејќи дека станува збор за манипулација и лично семејно искуство, а не за негирање на туѓите жртви. Премиерот Христијан Мицкоски одлучи да не го разреши Китановиќ, оценувајќи дека неговото извинување и повлекувањето на објавата се доволни и дека не треба да се бара кривична одговорност. Владата претходно се огради од постапката на Китановиќ, нарекувајќи ја неприфатлива, но ставот на премиерот предизвика дополнителни критики од опозицијата и граѓанскиот сектор, кои поднесоа кривични пријави повикувајќи се на Кривичниот законик за одобрување на воени злосторства.
| Тврдење | Клучни разлики | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Далибор Китановиќ објави содржина на социјалните мрежи со која го велича Ратко Младиќ. | Сите извори потврдуваат, без разлики. | Да: Објавил слика со Младиќ и натпис „Генерали на небесната војска“. | Да: Статијата потврдува дека Китановиќ го величал Младиќ на Фејсбук. | Да: Статијата потврдува дека преку Фејсбук го величаше Ратко Младиќ. | Да: Статијата потврдува дека Китановиќ објавил став со кој го величал Младиќ. | Да: Статијата потврдува дека Китановиќ објавил содржина со која го велича Младиќ. | Да: Објавил фотографија со Младиќ и натпис „Генерали на небеската војска“. | Да: Статијата споменува величење на Младиќ од страна на Китановиќ. | Да: Објавил фотомонтажа со Младиќ и порака „Генерали на небеската војска“. | Да: Статијата потврдува дека Китановиќ го величел Младиќ на социјални мрежи. | Да: Објавил фотографија со натпис „Генерали на небеската војска“. |
| Граѓански организации побараа разрешување на Далибор Китановиќ од функцијата директор на АОПЗ. | Само Анадолу потврдува осум организации. | Да: Осум организации побараа од премиерот негово разрешување. | Не е споменато | Делумно: Се споменуваат критики од граѓански организации кон Мицкоски. | Делумно: БДС бара оставка, но не се споменати други организации. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Делумно: Статијата споменува реакции од организации, но барањето е од ЛДП. | Не е споменато | Не е споменато |
| Премиерот Христијан Мицкоски изјави дека Китановиќ се извинил и дека не треба да се бара негово 'распнување'. | Само 3 од 10 извори го потврдуваат тврдењето. | Не е споменато | Да: Мицкоски изјави дека Китановиќ се извинил и не треба да се распнува. | Да: Мицкоски изјави дека Китановиќ се извинил и не треба да го распнуваме. | Да: Премиерот изјави дека Китановиќ се извинил и не треба да се 'распнува'. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Владата на Северна Македонија соопшти дека ставот на Китановиќ е личен и неприфатлив. | Поделба: 7 потврдуваат, 2 делумно, 2 молчат. | Да: Владата соопшти дека ставот е личен и неприфатлив. | Делумно: Мицкоски вели дека владата има став различен од оној на Китановиќ. | Делумно: Се споменува дека Владата имала соопштение и став различен од неговиот. | Да: Статијата наведува дека Владата се оградила и го оценила ставот како личен. | Да: Владата експлицитно го нарече ставот личен и неприфатлив. | Не е споменато | Не е споменато | Да: Владата соопшти дека ставот е личен и неприфатлив. | Да: Владата соопшти дека ставот е личен и неприфатлив. | Да: Владата соопшти дека ставот е личен и неприфатлив. |
| Кривичниот законик на Северна Македонија, член 407-а, предвидува затворска казна за величење на воени злосторства. | Разлика: два извора го потврдуваат членот, останатите не го спомнуваат. | Делумно: Организациите бараат истрага според овој член од КЗ. | Не е споменато | Да: Статијата експлицитно го цитира членот 407-а од КЗ. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Делумно: Статијата цитира член 407 за одобрување на воени злосторства. | Да: ЛДП се повикува на овој член за казна до пет години. | Не е споменато | Не е споменато |
| Опозициските партии СДСМ и ЛДП бараат кривична и политичка одговорност за Китановиќ и Иван Стоилковиќ. | Ниту еден извор не го потврдува целосно тврдењето. | Не е споменато | Делумно: СДСМ бара одговорност, но ЛДП не е спомената во овој контекст. | Делумно: Се споменуваат критики од опозицијата за Стоилковиќ и Китановиќ. | Делумно: Се споменуваат опозициски партии, но не се именувани СДСМ и ЛДП. | Не е споменато | Не е споменато | Делумно: СДСМ бара одговорност, ЛДП не е спомената. | Делумно: ЛДП бара одговорност за Китановиќ, СДСМ не е споменат во контекст. | Делумно: Опозицијата бара одговорност, но ЛДП не е експлицитно спомената. | Делумно: СДСМ бара одговорност, но ЛДП не е спомената во текстот. |
| Далибор Китановиќ ја избриша спорната објава по три дена молк. | Разлика: 3 дена молк vs 2 дена или без прецизирање. | Не е споменато | Делумно: Статијата наведува дека ја избришал по два дена молк. | Делумно: Потврдено е дека ја повлекол објавата, но не се прецизира времето. | Делумно: Потврдено е дека ја избришал, но не се споменува 'три дена молк'. | Да: Статијата наведува дека објавата е избришана по три дена молк. | Делумно: Статијата вели дека ја избришал речиси веднаш, по три дена молк. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Китановиќ тврди дека објавата не била наменета за навреда, туку израз на лично семејно сеќавање. | Локалните извори го поддржуваат тврдењето, додека повеќето не го споменуваат. | Не е споменато | Делумно: Негира навреда, но не се споменува „семејно сеќавање“. | Не е споменато | Да: Китановиќ тврди дека е лично семејно искуство без намера за навреда. | Не е споменато | Да: Тврди дека немал намера да навреди и дека е семејно сеќавање. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Владата побара од Китановиќ да го повлече ставот или да поднесе оставка од функцијата. | Поделба: 7 извори потврдуваат, 2 негираат, 1 не споменува. | Не: Владата го оцени ставот како неприфатлив, но не побара оставка. | Да: Владата го повикала да се повлече од позицијата ако не се согласува. | Да: Владата го повика да се повлече од позицијата ако не се согласува. | Да: Владата побара повлекување или оставка доколку не се согласува со политиките. | Да: Владата побара повлекување на ставот или повлекување од позицијата. | Не е споменато | Не: СДСМ бара оставка, не Владата. | Да: Владата очекува повлекување на ставот или оставка. | Да: Владата побара повлекување на ставот или оставка. | Да: Владата побара повлекување на ставот или повлекување од позицијата. |
| Бошњачкиот демократски сојуз поднесе кривична пријава против Китановиќ. | Само локалниот извор го потврдува тврдењето. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: БДС потврди дека поднеле кривична пријава против Китановиќ. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Коалицискиот партнер ВРЕДИ ја осуди постапката на Китановиќ и побара одговорност. | Само 2 од 10 извори го потврдуваат тврдењето. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: ВРЕДИ ја осуди постапката и побара одговорност. | Да: ВЛЕН ја осуди глорификацијата и побара итна одговорност. |
| СДСМ го обвинува Мицкоски дека спроведува агенда на Александар Вучиќ за дестабилизација на земјата. | Само 2 од 10 извори го спомнуваат тврдењето, со различни нивоа на директност. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: СДСМ тврди дека Мицкоски спроведува сценарио на Вучиќ. | Не е споменато | Делумно: Се споменува влијание на „српски свет“, но не и директно Вучиќ. | Делумно: СДСМ го поврзува Мицкоски со „хибридно дејствување“ на Вучиќ. |
| Ентитет | Клучни разлики | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Далибор Китановиќ | Едногласно негативен, но варира: од барање оставка до премиерска одбрана. | Негативно: организациите го критикуваат за величање на воени злосторници, бараат разрешување | Негативно: авторот го критикува за величање на Младиќ и избегнување одговорност | Негативно: обвинет за величање на воен злосторник, но ослободен од вина од премиерот | Негативно: критикуван од БДС за величење на воен злосторник, наречен 'скандалозна објава' | Негативно: авторот го опишува како 'скандалозна објава' и 'велича осуден воен злосторник' | Негативно: авторот го прикажува како контроверзен поради објавата со Младиќ и извинувањето | Негативно: обвинет за величење на воен злосторник и повикан да поднесе оставка | Негативно: ЛДП бара негово разрешување и кривично гонење поради објава за Младиќ | Негативно: Владата го критикува и бара оставка поради величење на воен злосторник | Негативно: авторот го прикажува како функционер кој велича осуден воен злосторник, со барање за негово отстрану... |
| Христијан Мицкоски | Негативен vs неутрален приказ. | Не е споменато | Негативно: авторот го критикува за 'простување' и небарање одговорност | Негативно: критикуван дека не знае закони и го ослободува Китановиќ од одговорност | Неутрално: цитиран како вели дека нема потреба од 'распнување' на Китановиќ | Неутрално: само споменат како примател на извинување и премиер | Неутрално: споменат како примател на извинување, без мета-вреднување | Негативно: обвинет за штитење на соработници и спроведување штетна агенда | Не е споменато | Неутрално: Споменат како премиер од опозицијата, без мета-вреднување | Неутрално: споменат како премиер од кого се бара одговорност, без мета-вреднување |
| Иван Стоилковиќ | Неутрално vs негативно: обвинет за величање на Младиќ. | Неутрално: споменат како лидер на партијата на Китановиќ, без мета-вреднување | Неутрално: споменат како цел на опозициска критика, без мета-вреднување | Неутрално: споменат како министер за кој не се бара оставка | Неутрално: споменат како претседател на Демократската партија на Србите, без мета-вреднување | Не е споменато | Не е споменато | Негативно: обвинет за величање на Ратко Младиќ и навредување пратеници | Не е споменато | Негативно: Опозицијата бара одговорност за величење на Младиќ | Негативно: обвинет од СДСМ за хибридно дејствување и поврзаност со величење на Младиќ |
| Ратко Младиќ | Сите извори се негативни, без разлики. | Негативно: опишан како осуден воен злосторник за геноцид и злосторства | Негативно: опишан како 'правосилно осуден воен злосторник' | Негативно: означен како осуден воен злосторник | Негативно: опишан како 'правосилно осуден воен злосторник' и 'геноцид' | Негативно: опишан како 'правосилно осуден воен злосторник' и 'геноцид' | Негативно: споменат во контекст на контроверзна објава и воени злосторства | Негативно: наречен воен злосторник, неговото величање е осудено | Негативно: спомнат како осуден за геноцид и воени злосторства | Негативно: Опишан како осуден воен злосторник за геноцид | Негативно: опишан како осуден воен злосторник, неговото величење е осудено |
| Агенција за остварување на правата на заедниците (АОПЗ) | Сите извори се неутрални; нема разлики. | Неутрално: спомената како институција чиј директор е критикуван | Неутрално: само спомената како институција на Китановиќ | Неутрално: спомената како институција чиј директор е Китановиќ | Неутрално: спомената како институција на Китановиќ, без мета-вреднување | Неутрално: само спомената како институција каде Китановиќ е директор | Неутрално: спомената како институција на Китановиќ, без вреднување | Неутрално: спомената како институција чиј директор е критикуван | Неутрално: спомната како институција чиј директор е критикуван | Неутрално: Спомената како институција на Китановиќ, без вреднување | Неутрално: спомената како институција чиј директор е Китановиќ, без вреднување |
| Влада на Северна Македонија | Различен сентимент: од неутрално цитирање до обвинувања за двојни аршини. | Неутрално: цитирана реакција дека ставот на Китановиќ е неприфатлив | Неутрално: цитирана преку Мицкоски, без мета-вреднување | Неутрално: цитирана како демократска, со ставови и дебати | Неутрално: цитирана дека се оградила од ставот на Китановиќ, без мета-вреднување | Позитивно: авторот го пренесува ставот на Владата како 'јасен' и 'темелен на правни факти' | Неутрално: спомената како вовлечена во пресметка, без мета-вреднување | Негативно: обвинета дека содржи функционери со недозволиви ставови | Негативно: ЛДП ја обвинува за двојни аршини и политички изговори | Неутрално: Изразува став, но не е мета-вреднувана | Неутрално: прикажана како барател на повлекување на Китановиќ, без експлицитно вреднување |
| СДСМ | Еден извор позитивно, други неутрално. | Не е споменато | Неутрално: споменат како опозициски критичар, без мета-вреднување | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Позитивно: претставена како страна што предупредува и бара одговорност | Не е споменато | Неутрално: Споменат како дел од опозицијата, без мета-вреднување | Неутрално: цитирани како критичари на Владата, без мета-вреднување од авторот |
| ЛДП | Само Press24.mk го спомнува, неутрално. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: партијата е говорник што критикува, без мета-вреднување | Не е споменато | Не е споменато |
| ДУИ | Само неутрално цитирање, без вреднување. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Цитирани критики кон ВЛЕН, но самите не се вреднувани | Неутрално: цитирани со критики кон ВЛЕН и Владата, без мета-вреднување |
| ВРЕДИ | Нема разлики: само неутрално спомнување. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Цитирани со осуда, но без мета-вреднување од авторот | Неутрално: споменати како коалициски партнер, без вреднување |
| Бошњачки демократски сојуз (БДС) | Само локален извор дава позитивен приказ. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Позитивно: претставен како глас на одговорност и владеење на правото | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Демократска партија на Србите во Македонија | Партијата е неутрално спомната, освен од telma.mk која ја критикува. | Неутрално: спомената како партија на Китановиќ, без вреднување | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: спомената како партија на Стоилковиќ, без мета-вреднување | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Спомената како партија на Стоилковиќ, без вреднување | Негативно: прикажана како поддржувач на величење на Младиќ, со објави во негова поддршка |
| Александар Вучиќ | Само два извори го спомнуваат, обата негативно. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Негативно: обвинет за создавање тензии и спроведување сценарио | Не е споменато | Не е споменато | Негативно: обвинет од СДСМ за хибридно дејствување на Балканот |
| Јавно обвинителство на Северна Македонија | Сите извори се неутрални, без разлики во сентиментот. | Неутрално: организациите бараат испитување, без мета-вреднување | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: споменато како надлежно за кривична пријава, без мета-вреднување | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: споменато во контекст на кривична пријава што треба да се поднесе | Неутрално: спомнато како институција од која се бара постапување | Неутрално: Споменато како институција од која се бара постапување | Неутрално: споменато како институција од која се бара постапување, без вреднување |
Scenarije je na podlagi člankov ustvarila umetna inteligenca in so zgolj špekulativni — ne gre za napovedi ali dejstva.
Najbolj podprto s poročanjem
Владата на Христијан Мицкоски повторно јавно ќе потврди дека Ратко Младиќ е правосилно осуден за геноцид и воени злосторства. Под притисок од НГО Шадрван, Бошњачкиот национален совет и ЛДП, АОПЗ може да усвои правила за јавна комуникација и заштита на вработените од засегнатите заедници.
Јавното обвинителство и МВР веројатно ќе ја разгледаат пријавата на Бошњачкиот демократски сојуз и барањата на ЛДП за постапување според член 407-а. Можно е проверката да заврши без обвинение, со образложение дека објавата е избришана и дека Китановиќ се извинил, но случајот ќе остане политички активен.
СДСМ, ДУИ и ВРЕДИ ќе продолжат да ги поврзуваат Далибор Китановиќ и Иван Стоилковиќ со српски национализам и влијанието на Александар Вучиќ. ВМРО-ДПМНЕ ќе возвраќа со обвинувања за хипокризија и афери, што може да ја зголеми недовербата меѓу Бошњаците, Албанците и Србите во Северна Македонија.
Manj gotovo
За да го ограничи политичкиот трошок, Мицкоски може да договори Китановиќ да замине од АОПЗ без формално признание за кривична вина. Иван Стоилковиќ и Демократската партија на Србите би добиле можност да го зачуваат коалициското влијание, а Владата би испратила посилна порака за институционална одговорност.
Мицкоски може да продолжи да го брани Китановиќ со аргументот дека се извинил и ја избришал објавата, додека Владата ќе го држи под политички надзор. АОПЗ формално ќе продолжи да работи, но довербата на Бошњачкиот национален совет, Ромалитико и другите организации во нејзиното раководство ќе остане нарушена.
Граѓанските организации може да го пријават случајот до европски и меѓународни партнери како пример за толерирање величење воени злосторници од страна на јавен функционер. Тоа би создало дополнителен притисок врз Владата на Мицкоски во процесот на европска интеграција и би ги засилило сомнежите за политичко влијание врз обвинителството.
Zgolj ugibanje umetne inteligence
Доколку обвинителството поднесе обвинение, а судот утврди дека фотомонтажата на Китановиќ ги исполнува елементите на член 407-а, случајот би можел да постави преседан за слични објави на функционери. Таквата одлука би ги охрабрила жртвите, Бошњачкиот демократски сојуз и организациите за човекови права да бараат еднаква примена на законот.
Ако Демократската партија на Србите повтори пораки во поддршка на Младиќ, ВРЕДИ или друг коалициски партнер може да побара разрешување на министерот Иван Стоилковиќ. Мицкоски би морал да избира меѓу зачувување на парламентарното мнозинство и дистанцирање од партнерот, со можни промени во распределбата на министерските функции.
Случајот може да биде преземен во политички кампањи во Србија, Босна и Херцеговина и Косово, при што Александар Вучиќ и македонските опозициски партии би разменувале обвинувања за странско влијание. Засилената медиумска мобилизација околу Сребреница и Младиќ би можела да предизвика протести, контрапротести и долготрајно нарушување на меѓуетничките односи во Северна Македонија.
Analizirano 10 od 17 virov
Primerjalne tabele in infografika uporabljajo samo prvih 10 virov. Ostali viri so prikazani spodaj ločeno.
| Vir | Naslov | |
|---|---|---|
| Граѓански организации бараат разрешување на директорот на Агенцијата за заедниците поради величање на Младиќ | ||
| Мицкоски му "прости" на Китановиќ за величењето на Ратко Младиќ: Господинот се извини, да не го распнуваме | ||
| Мицкоски не знае дека величење на воен злосторник е кривично дело. Му прости на директорот Китановиќ | ||
| БДС за Китановиќ: Не бараме ничие "распнување" туку Владата да испрати јасна порака дека во Македонија нема место за величење на воените злосторства | ||
| КИТАНОВИЌ ЈА ИЗБРИША ОБЈАВАТА ЗА МЛАДИЌ И МУ СЕ ИЗВИНИ НА МИЦКОСКИ Директорот не ја напушта фотелјата во Агенцијата за права на заедниците - plusinfo.mk | ||
| Директорот Китановиќ ја избришал објавата со Младиќ, сега му се извинува на премиерот Мицкоски | ||
| СДСМ И ДЕНЕСКА ЈА ИСПРАВА КРИВА ДРИНА: Кети удри со генерал Младиќ врз Китановиќ и Вучиќ, па назад на Геблс и напред врз Латас | ||
| ЛДП: Китановиќ да биде разрешен и кривично гонет - Press24 | ||
| Владата бара Китановиќ да го повлече ставот за Младиќ или да си поднесе оставка | ||
| Заради величењето на осудениот воен злосторник Младиќ - Китановиќ може да ја изгуби директорската функција во владата |