Учебната 2026/2027 година во Северна Македонија започнува за околу 238.000 ученици, од кои 174.000 основци и 64.000 средношколци. Министерката за образование и наука Весна Јаневска соопшти дека се набавени и испорачани 622.000 учебници, во тираж според потребите на училиштата, со заштеда од 50 милиони денари. Нови учебници во полн тираж има за прво, второ и трето одделение, осмо одделение и втора година гимназиско образование, каде што се применуваат нови наставни програми. Поради намалувањето на бројот на ученици, предизвикано од негативните демографски трендови и иселувањето, ќе има 433 паралелки помалку, а 26 рурални подрачни училишта привремено ќе бидат затворени. Во 620 од вкупно 1.023 училишни објекти ќе се спроведува едносменска настава. Јаневска нагласи дека ниту еден редовно вработен наставник нема да биде отпуштен поради оптимизацијата, а за учениците што ќе посетуваат настава во друго училиште општините треба да обезбедат бесплатен превоз ако оддалеченоста е поголема од 2,5 километри.
| Тврдење | Клучни разлики | |||
|---|---|---|---|---|
| Трета година по ред учебниците се навремено набавени во тираж што го побараа училиштата. | Повеќето потврдуваат, но Gpress.mk не спомнува „трета година“. | Да: Директно цитирано од министерката Јаневска во текстот. | Да: Потврдено во изјавата на министерката Јаневска. | Не е споменато |
| Набавени се 622 илјади учебници и остварени се заштеди од 50 милиони денари во споредба со годината пред Јаневска да го преземе раководењето. | Повеќето извори го цитираат тврдењето, но ниту еден не го оспорува. | Да: Потврдено во изјавата на министерката во статијата. | Да: Директно цитирано од министерката Јаневска. | Не е споменато |
| Целосно нови учебници се набавени за прво, второ и трето одделение, како и за осмо одделение и втор клас гимназиско образование. | Поделба: 6 потврдуваат, 4 молчат, никој не негира. | Не е споменато | Да: Потврдено во текстот како нови испечатени комплети. | Не е споменато |
| Новата учебна 2026/2027 година ја започнуваат околу 238 илјади ученици, од кои 174 илјади во основно и 64 илјади во средно образование. | Различни извори: некои целосно потврдуваат, други делумно (без година/поделба). | Делумно: Статијата ги наведува бројките, но не ја прецизира учебната година. | Да: Податоците се наведени во текстот. | Делумно: Статијата потврдува 238 илјади ученици, но не ја наведува годината. |
| За прв пат на училиште ќе тргнат 14.952 првачиња, што е за околу 3000 помалку од лани. | Сител потврдува; другите извори даваат само делумни информации. | Делумно: Се споменува проценка за 3000 помалку, но не и точната бројка. | Делумно: Бројот на првачиња е точен, но споредбата со лани не е спомената. | Делумно: Потврден е бројот на првачиња, но не и споредбата со лани. |
| Бројот на првачиња е намален за речиси 10.000 во последните 10 години. | Сител потврдува; meta.mk дава делумен пад. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Во новата учебна година ќе има 433 паралелки помалку: 222 во основното и 211 во средното образование. | Само 4 извори го потврдуваат тврдењето; 6 не го спомнуваат. | Не е споменато | Да: Потврдено во изјавата на министерката Јаневска. | Да: Потврдено во текстот. |
| Привремено се затворени 26 подрачни училишта поради немање запишани ученици, а вкупно 148 училишни објекти се празни. | Поделба: 5 потврдуваат, 3 делумно, 3 молчат. | Да: Директно наведено во текстот. | Да: Потврдено во воведот и телото на текстот. | Да: Потврдено во текстот. |
| Во 620 од вкупно 1.023 училишни објекти ќе се одвива едносменска настава. | Разлика: 5 извори потврдуваат, 2 делумно, 2 не споменуваат. | Делумно: Се споменуваат 620 училишта, но не и вкупната бројка од 1.023. | Не е споменато | Да: Потврдено во текстот. |
| Ниту еден редовно вработен наставник нема да остане без работа поради оптимизацијата на училишната мрежа. | Пет извори го потврдуваат, три не го спомнуваат. | Да: Наведено како уверување од надлежните. | Да: Потврдено во изјавата на министерката Јаневска. | Да: Потврдено во текстот. |
| За учениците со посебни образовни потреби ангажирани се 1.358 образовни асистенти во основното и 166 во средното образование. | Повеќето извори ги потврдуваат бројките, но Gpress.mk дава само вкупен број без раздвојување по нивоа. | Да: Податоците се идентични со оние во текстот. | Не е споменато | Да: Потврдено во текстот. |
| Во март 2027 година наставниците ќе добијат ново покачување на платите помеѓу 7,5 и 10 проценти, во зависност од инфлацијата. | Само 2 од 10 извори го потврдуваат тврдењето; останатите го игнорираат. | Делумно: Се споменува март следната година, без прецизирање на 2027. | Не е споменато | Не е споменато |
| Владината одлука за 15 отсто намалени цени на училишниот прибор ќе важи до 30 септември. | Само MakPress го потврдува тврдењето; Сител го спомнува рокот, но не и процентот. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Општините се обврзани да обезбедат бесплатен превоз за учениците кои живеат повеќе од 2,5 километри од најблиското училиште. | Само еден од 10 извори го потврдува тврдењето. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Ентитет | Клучни разлики | |||
|---|---|---|---|---|
| Министерството за образование и наука (МОН) | Сите извори се неутрални, без разлики. | Неутрално: информативно споменато преку министерката | Неутрално: информативно споменато со податоци | Неутрално: споменато индиректно преку министерката, без експлицитно вреднување |
| Владата на Македонија | Сите извори се неутрални, без разлики во сентиментот. | Неутрално: спомената како застапник на концепт | Не е споменато | Неутрално: спомената преку владината програма за капитални проекти, без вреднување |
| СОНК (Синдикат на образование, наука и култура) | Малку извори го спомнуваат, сите неутрално. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Општина Центар | Нема контраст; доминира неутрално спомнување, најчесто отсутно. | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: спомената како локација за доградби на училишта, без вреднување |
| Општина Карпош | Нема разлики; сите извори се неутрални или не го спомнуваат. | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: спомената како локација за доградби на училишта, без вреднување |
| Општина Аеродром | Нема разлики: сите извори се неутрални или не го спомнуваат. | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: спомената како локација за доградби на училишта, без вреднување |
| Општина Ѓорче Петров | Нема разлики; сите извори се неутрални или не го спомнуваат. | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: спомената како локација за доградби на училишта, без вреднување |
| Општина Бутел | Нема разлики; сите извори се неутрални или не го спомнуваат. | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: спомената како локација за доградби на училишта, без вреднување |
| Општина Илинден | Новинарските извори го игнорираат, а локалните го спомнуваат само неутрално. | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: спомената како локација за доградби на училишта, без вреднување |
| Општина Гази Баба | Нема разлики: сите извори се неутрални или не ја спомнуваат. | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: спомената како локација за доградби на училишта, без вреднување |
| Општина Градско | Нема разлики; сите извори се неутрални или го игнорираат. | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: спомената како локација за доградби на училишта, без вреднување |
| Весна Јаневска (министерка за образование и наука) | trtbalkan.com позитивен; останатите неутрални. | Неутрално: само цитирана без мета-вреднување | Неутрално: министерката е цитирана без мета-вреднување | Неутрално: министерката е говорник, изнесува податоци и информации без мета-вреднување од авторот |
| Весна Јаневска | Само MakPress ја спомнува, неутрално. | Not Mentioned | Not Mentioned | Not Mentioned |
Scenarije je na podlagi člankov ustvarila umetna inteligenca in so zgolj špekulativni — ne gre za napovedi ali dejstva.
Najbolj podprto s poročanjem
МОН, Весна Јаневска и општините постепено ќе ја прошират едносменската настава над 620 училишни објекти. Доградбите во 14 училишта и планираните 15 нови проекти ќе овозможат подолг престој, подобра концентрација и повеќе воннаставни активности за учениците.
МОН ќе продолжи да ги спојува малите паралелки и привремено да затвора подрачни училишта, бидејќи бројот на првачиња и вкупните ученички генерации опаѓаат. Општините ќе мора да организираат превоз до поголемите училишта, додека редовно вработените наставници ќе се прераспределуваат наместо да бидат отпуштени.
Дел од општините можеби нема навреме да обезбедат бесплатен превоз за учениците од 26-те затворени рурални училишта. Тоа би создало подолги патувања, отежнато присуство и дополнителен притисок врз семејствата во сиромашните и иселенички погодените средини.
Manj gotovo
Ангажманот на 1.358 асистенти во основното и 166 во средното образование може да го зголеми учеството и напредокот на учениците со посебни образовни потреби. МОН, наставниците и стручните служби би можеле да развијат постабилни индивидуални планови и подобра соработка со семејствата.
Новите учебници и наставни програми за прво, второ, трето и осмо одделение, како и за вториот гимназиски клас, ќе создадат подобра усогласеност со реформата. Сепак, наставниците и МОН ќе се соочат со нерамномерна подготвеност, потреба од обуки и различни резултати меѓу училиштата.
Продолжувањето на иселувањето и нискиот наталитет може да доведе до нови затворања по преостанатите 148 празни објекти. Иако Весна Јаневска ветува рационализација без отпуштања, руралните заедници би изгубиле локални центри и би се зголемила разликата во пристапот до образование.
Zgolj ugibanje umetne inteligence
Ако Владата и општините успешно ги реализираат околу 50 капитални инвестиции, дел од поголемите училишта може да прераснат во регионални центри со спортски сали, базени и современи кабинети. Тоа би го направило преместувањето на учениците од селата покорисно и би ја подобрило привлечноста на јавниот образовен систем.
По намалувањето од 433 паралелки, МОН и СОНК би можеле да договорат поширока прераспределба кон менторски, советнички, дигитални и инклузивни улоги. Наставниците би ги задржале работните места, но дел од нив би работеле во повеќе училишта или со нови задолженија.
Ако инфлацијата, приходите или трошоците за инфраструктурата се влошат, Владата и МОН можеби нема целосно да го реализираат најавеното зголемување од 7,5 до 10 проценти во март 2027 година. Тоа би предизвикало незадоволство кај наставниците и повторно би ја активирало СОНК околу колективниот договор.
Analizirano 3 od 23 virov
Primerjalne tabele in infografika uporabljajo samo prvih 3 virov. Ostali viri so prikazani spodaj ločeno.
| Vir | Naslov | |
|---|---|---|
| Учениците се враќаат на настава, почнува учебната 2026-2027 година | ||
| Над 174.000 основци и 64.000 средношколци седнуваат во клупите | ||
| Почнува новата учебната година |