Министерот за здравство Сашо Клековски упати апел до родителите навремено да ги вакцинираат децата против морбили, поради зголемувањето на бројот на случаи во Косово и Бугарија. Во Северна Македонија опфатот со првата доза на МРП-вакцината изнесува 62 проценти, што е значително под 95 проценти потребни за колективен имунитет. Надлежните предупредија дека ниската вакцинација го зголемува ризикот од појава на епидемија, иако во земјата во моментот нема епидемија на морбили. Институтот за јавно здравје соопшти дека во 2025 година ниту една вакцина од редовниот календар за прва доза не го достигнала посакуваниот опфат од 95 проценти. Покриеноста е 77 проценти за хепатитис Б, 78 проценти за хемофилус инфлуенца, 79 проценти за дифтерија, тетанус, пертусис и полио, 51 процент за ХПВ и 64 проценти за ротавирусната вакцина. Здравствените власти планираат дополнителни активности за мотивација на родителите, пребарување на невакцинирани деца, проверки на вакциналните пунктови и едукација во училиштата. Според надлежните, вакцини има доволно.
| Тврдење | Клучни разлики | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Опфатот со МРП-вакцинацијата во Македонија изнесува 62 проценти. | Сите извори го потврдуваат тврдењето без разлики. | Да: Министерот Клековски го потврдува овој податок во изјавата. | Да: Министерот Клековски потврди дека опфатот е 62 проценти. | Да: Потврдено во изјавата на Кочински. | Да: Потврдено во изјавата на министерот Клековски. | Да: Потврдено во изјавата на министерот Клековски. | Да: Потврдено во насловот и текстот на статијата. | Да: Статијата потврдува 62% опфат за прва доза на МРП вакцината. | Да: Министерот Клековски потврди дека опфатот е 62 отсто. | Да: Потврдено од министерот Клековски во статијата. | Да: Податокот е експлицитно наведен во текстот. |
| За колективен имунитет е потребен најмалку 95-процентен опфат на национално и регионално ниво. | Еден извор не го спомнува тврдењето; еден го спомнува делумно со поинаков процент. | Да: Статијата наведува дека е потребна покриеност од 95%. | Да: Статијата наведува дека е потребен минимум 95% на двете нивоа. | Да: Потврдено од Кочински. | Да: Потврдено од Драган Кочински од ИЈЗ. | Да: Потврдено од Драган Кочински од ИЈЗ. | Не е споменато | Делумно: Се споменува 95% како посакуван опфат, но за колективен имунитет се наведува над 90%. | Да: Драган Кочински од ИЈЗ го потврди овој праг. | Да: Потврдено од Драган Кочински од ИЈЗ. | Да: Текстот наведува 95 отсто како неопходен процент за имунитет. |
| Бројот на случаи со морбили расте во Косово и Бугарија. | Сите извори го потврдуваат тврдењето, без разлики во позициите. | Да: Статијата наведува дека бројот на заразени рапидно расте таму. | Да: Министерот посочи раст на случаите во овие две земји. | Да: Наведено во текстот како причина за апелот. | Да: Наведено во насловот и изјавата на министерот. | Да: Министерот Клековски го потврдува растот на случаи во соседството. | Делумно: Се споменува епидемија во овие земји. | Да: Министерот Клековски потврдува епидемии во Косово и Бугарија. | Да: Министерот Клековски го наведе ова како причина за апелот. | Да: Наведено како причина за апелот на министерот. | Да: Статијата потврдува драматичен пораст во овие земји. |
| Нискиот вакцинален опфат создава ризик од можна епидемија на морбили во Македонија. | Едногласна поддршка, без контрадикции. | Да: Министерот предупредува на ризик од епидемија поради низок опфат. | Да: Министерот апелира за вакцинација за да се превенира епидемија. | Да: Наведено како причина за апелот на министерот. | Да: Министерот апелира за вакцинација токму поради овој ризик. | Да: Министерот апелира за вакцинација за да се превенира епидемија. | Да: Министерот наведува цел за спречување на можна епидемија. | Да: Министерот и д-р Кочински предупредуваат на ризик од епидемија. | Делумно: Имплицирано преку апелот за вакцинација поради ризици во соседството. | Да: Министерот истакна потреба од вакцинација за превенција. | Да: Текстот ја истакнува опасноста од епидемија поради нискиот опфат. |
| Министерот за здравство Сашо Клековски апелираше родителите навремено да ги вакцинираат децата. | Сите извори го потврдуваат апелот, без разлики. | Да: Министерот упати апел за ревносен пристап кон вакцинација. | Да: Клековски упати апел за поревносна вакцинација на децата. | Да: Потврдено во насловот и текстот. | Да: Министерот упати апел за вакцинација на прес-конференција. | Да: Клековски упати апел за поревносна вакцинација на децата. | Да: Директно наведено во текстот. | Да: Министерот упати апел до граѓаните за вакцинација на децата. | Да: Министерот упати апел до родителите за вакцинација. | Да: Министерот упати апел за вакцинација против морбили. | Да: Министерот упати итен апел до родителите за имунизација. |
| За ниту една вакцина од редовниот календар не е достигнат посакуваниот опфат од 95 проценти за првата доза. | Повеќето потврдуваат, Алфа, Вечер и Gpress молчат. | Не е споменато | Да: Податоците од 2025 покажуваат дека ниту една не достигна 95%. | Да: Потврдено според податоците на ИЈЗ. | Да: Потврдено на прес-конференцијата за извештајот за 2025 година. | Да: Потврдено на прес-конференцијата за извештајот за 2025 година. | Не е споменато | Да: Д-р Кочински потврдува дека не е достигнат 95% опфат за прва доза. | Да: Статијата го потврдува ова според податоците на ИЈЗ. | Да: Потврдено на прес-конференцијата за извештајот за 2025 година. | Не е споменато |
| Опфатот за хепатитис Б е 77 проценти, за хемофилус инфлуенца 78 проценти, а за дифтерија, тетанус и пертусис и за полио по 79 проценти. | Повеќето извори ги објавуваат истите проценти; само еден (А1он) го припишува тврдењето на Кочински. | Не е споменато | Да: Овие бројки се потврдени од ИЈЗ во статијата. | Да: Потврдено со податоци од ИЈЗ. | Да: Податоците се цитирани од Драган Кочински. | Да: Податоците се наведени во изјавата на Драган Кочински. | Не е споменато | Да: Статијата ги наведува овие точни проценти за наведените вакцини. | Да: Податоците се идентични со наведените во текстот. | Да: Податоците се наведени од Драган Кочински. | Не е споменато |
| Опфатот за ХПВ-вакцината е 51 процент, а за ротавирусната и пневмококната вакцина 64 и 80 проценти. | Повеќето извори го потврдуваат тврдењето, но некои не го спомнуваат. | Не е споменато | Да: Овие податоци се наведени од претставникот на ИЈЗ. | Да: Потврдено со податоци од ИЈЗ. | Да: Податоците се цитирани од Драган Кочински. | Да: Податоците се наведени во изјавата на Драган Кочински. | Не е споменато | Да: Статијата ги потврдува овие податоци за ХПВ, рота и пневмококна. | Да: Податоците се идентични со наведените во текстот. | Да: Податоците се наведени од Драган Кочински. | Не е споменато |
| Опфатот кај ревакцинацијата со МРП-вакцината е 85 проценти, но и тоа не е доволно за колективен имунитет. | Пет извори потврдуваат, пет не споменуваат. | Не е споменато | Да: Потврдено е дека опфатот е 85%, што е под прагот за имунитет. | Не е споменато | Да: Потврдено од Драган Кочински. | Да: Потврдено од Драган Кочински. | Не е споменато | Да: Статијата наведува 85% за ревакцина и недоволно за имунитет. | Да: Потврдено од Драган Кочински од ИЈЗ. | Да: Потврдено од Драган Кочински. | Не е споменато |
| Во Македонија во моментот нема епидемија на морбили, но здравствените власти се подготвуваат поради епидемиите во соседството. | Разлика: Некои извори потврдуваат без епидемија, други само споменуваат превенција. | Да: Се преземаат активности за превенција од можна епидемија. | Делумно: Се споменува превенција од можна епидемија поради соседството. | Да: Потврдено од Кочински. | Да: Потврдено од Драган Кочински. | Да: Потврдено од Драган Кочински. | Делумно: Се споменува превенција од можна епидемија поради соседството. | Да: Потврдено е дека нема епидемија, но се прават подготовки. | Делумно: Не е експлицитно кажано дека нема епидемија, но се имплицира преку апелот. | Да: Потврдено од Драган Кочински. | Делумно: Се споменува опасност од епидемија, но не се потврдува моментална состојба. |
| Во 2019 година бил достигнат највисок вакцинален опфат, по што биле преземени противепидемиски мерки со вакцинација. | Пет извори го потврдуваат тврдењето, пет не го спомнуваат. | Не е споменато | Не е споменато | Да: Потврдено во текстот. | Да: Кочински наведе дека највисок опфат имало до 2019 година. | Да: Наведено како податок за највисок опфат до 2019 година. | Не е споменато | Да: Д-р Кочински наведува дека 2019 година имало највисок опфат. | Не е споменато | Да: Наведено во изјавата на Кочински. | Не е споменато |
| Во Македонија се спроведуваат активности за пронаоѓање невакцинирани деца, проверки на вакциналните пунктови и едукација на населението. | Разлика: Потврда vs. планирање; детали vs. генерално мотивирање. | Делумно: Се споменуваат активности за мотивирање на граѓаните. | Делумно: Се најавуваат активности за мотивирање на граѓаните. | Делумно: Се планираат активности за мотивација, но не се детално наведени овие конкретни мерки. | Да: Наведено како редовни активности на ИЈЗ. | Да: Наведено како редовни активности на ИЈЗ и центрите за јавно здравје. | Не е споменато | Да: Статијата ги потврдува овие тековни активности на ЦЈЗ и ИЈЗ. | Не е споменато | Да: Наведено како редовни активности на ИЈЗ. | Делумно: Министерот најавува обиди за дополнителна мотивација на граѓаните. |
| Во земјата се регистрирани 55 случаи на западнонилска треска, од кои 53 се потврдени, а смртноста изнесува 11,5 проценти. | Сакам Да Кажам потврдува; Алфа Вести делумно. | Делумно: Потврдени се 55 случаи и 11,5% смртност, но не и 53 потврдени. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: Податоците се идентични со наведените во текстот. | Не е споменато | Не е споменато |
| Бројот на хоспитализирани пациенти со западнонилска треска се намалува, но 19 пациенти сè уште се хоспитализирани, а дел се на интензивно лекување. | Само два извора го потврдуваат тврдењето; останатите го игнорираат. | Да: Статијата потврдува 19 хоспитализирани и двајца на респиратор. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: Потврдено во текстот. | Не е споменато | Не е споменато |
| Здравствените власти соопштија дека има доволно вакцини за имунизацијата. | Само 3 од 10 извори го потврдуваат тврдењето, останатите го игнорираат. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: Кочински одговори на новинарско прашање дека вакцини има доволно. | Да: Кочински потврди на новинарско прашање дека вакцини има доволно. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: Потврдено од Драган Кочински на новинарско прашање. | Не е споменато |
| Ентитет | Клучни разлики | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Сашо Клековски | Сите извори се неутрални, без разлики. | Неутрално: цитиран како министер, без мета-вреднување | Неутрално: министерот е говорник кој апелира за вакцинација, без мета-вреднување од авторот | Неутрално: Министерот е говорник, апелира за вакцинација, без мета-вреднување. | Неутрално: министерот е говорник кој апелира за вакцинација, без мета-вреднување од авторот | Неутрално: Министерот е говорник кој упатува апел, без мета-вреднување од авторот. | Неутрално: министерот е цитиран како говорител, без мета-вреднување од авторот | Неутрално: министерот е цитиран како говорител, без мета-вреднување од авторот | Неутрално: министерот е цитиран како говорител, без мета-вреднување од авторот | Неутрално: министерот е говорник кој апелира за вакцинација, без мета-вреднување од авторот | Неутрално: министерот е цитиран како говорител, без мета-вреднување од авторот |
| Драган Кочински | Нема разлики: сите извори се неутрални, без вреднувања. | Не е споменато | Неутрално: цитиран како извор на податоци, без вреднување | Неутрално: Раководител на оддел, дава податоци, без мета-вреднување. | Неутрално: раководител на оддел, цитиран со податоци, без мета-вреднување | Неутрално: Раководител на оддел, цитиран со податоци, без мета-вреднување. | Не е споменато | Неутрално: цитиран како експерт, без мета-вреднување од авторот | Неутрално: цитиран како извор на податоци, без вреднување | Неутрално: цитиран како раководител на оддел, без мета-вреднување | Не е споменато |
| Министерство за здравство на Македонија | Сите извори се неутрални, без разлики во сентиментот. | Неутрално: споменато како извор на податоци, без вреднување | Неутрално: споменато преку министерот, без директно вреднување | Неутрално: Министерството е претставено преку министерот, информативно. | Неутрално: споменато како институција која добила извештај, без вреднување | Неутрално: Споменато како институција која добила извештај, без вреднување. | Неутрално: споменато преку министерот, без експлицитно вреднување | Неутрално: споменато преку министерот, без директно вреднување | Неутрално: споменато преку министерот, без директно вреднување | Неутрално: споменато како институција која добила извештај, без вреднување | Неутрално: споменато како извор на аларм, без вреднување |
| Институт за јавно здравје | Сите извори се неутрални, без разлики. | Неутрално: споменат како извор на податоци за опфат | Неутрално: споменат како извор на податоци, без вреднување | Неутрално: Институтот е извор на податоци, без вреднување. | Неутрално: споменат како извор на податоци за опфат на вакцинација | Неутрално: Споменат како извор на податоци, без мета-вреднување. | Не е споменато | Неутрално: споменат како институција на говорителот, без вреднување | Неутрално: споменат како извор на податоци, без вреднување | Неутрално: споменат како извор на податоци, без вреднување | Не е споменато |
| Центри за јавно здравје | Нема разлики; сите извори се неутрални. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: споменати во контекст на редовни активности, без вреднување | Неутрално: Споменати како дел од редовни активности, без вреднување. | Не е споменато | Неутрално: споменати во контекст на активности, без вреднување | Не е споменато | Неутрално: споменати во контекст на редовни активности, без вреднување | Не е споменато |
| Македонија | Сите извори се неутрални, без разлики. | Неутрално: спомената како локација на ризик и податоци | Неутрално: спомената како држава во контекст на превенција | Неутрално: Земјата е контекст, спомената информативно. | Неутрално: спомената како држава без епидемија, но со ризик од соседството | Неутрално: Спомената како држава без епидемија, без вреднување. | Неутрално: спомената како држава, без вреднување | Неутрално: спомената како географска локација, без вреднување | Неутрално: спомената како географска локација, без вреднување | Неутрално: спомената како држава без епидемија, без вреднување | Неутрално: спомената како географска локација со ризик |
| Косово | Повеќето извори се неутрални; два (vecer.mk, Радио Лидер) даваат негативен тон. | Неутрално: споменато како место со пораст на случаи | Неутрално: споменато како место со пораст на случаи, без вреднување | Неутрално: Споменато како место со растечки случаи, без вреднување. | Негативно: споменато како место со раст на случаи на морбили, што претставува закана | Неутрално: Споменато како место со растечки случаи на морбили, без вреднување. | Неутрално: споменато како соседна земја со епидемија, без вреднување | Неутрално: споменато како место со епидемија, без вреднување | Неутрално: споменато како место со пораст на случаи, без вреднување | Неутрално: споменато како место со раст на случаи, без вреднување | Негативно: споменато како извор на драматичен пораст на случаи |
| Бугарија | Повеќето извори се неутрални, а два (vecer.mk, Радио Лидер) имаат негативен тон за заканата. | Неутрално: спомената како место со пораст на случаи | Неутрално: спомената како место со пораст на случаи, без вреднување | Неутрално: Споменато како место со растечки случаи, без вреднување. | Негативно: споменато како место со раст на случаи на морбили, што претставува закана | Неутрално: Спомената како место со растечки случаи на морбили, без вреднување. | Неутрално: спомената како соседна земја со епидемија, без вреднување | Неутрално: спомената како место со епидемија, без вреднување | Неутрално: спомената како место со пораст на случаи, без вреднување | Неутрално: спомената како место со раст на случаи, без вреднување | Негативно: спомената како извор на драматичен пораст на случаи |
| Морбили (мали сипаници) | Еден извор (Нова Македонија) е неутрален; сите останати се негативни. | Негативно: опишани како опасна болест со смртни последици | Негативно: претставени како закана за епидемија, со алармирање | Неутрално: Болеста е тема, опишана како ризик, без вреднување. | Негативно: претставени како болест со растечки број случаи и ризик од епидемија | Негативно: Опишани како болест со можност за епидемија, алармантна состојба. | Негативно: опишани како заразно заболување и епидемија | Негативно: опишани како закана за епидемија, со низок опфат на вакцинација | Негативно: споменати како растечка закана, но без вреднување на самиот ентитет | Негативно: претставени како закана за епидемија, со алармирање | Негативно: опишани како сериозна опасност и епидемија |
| МРП-вакцина | Повеќето извори се неутрални; Gpress ја фали, МКД и Телма ја критикуваат. | Неутрално: спомената во контекст на апел за вакцинација | Негативно: низок опфат од 62% и 85% ревакцинација, под потребниот 95% | Неутрално: Спомената со низок опфат, без вреднување. | Неутрално: спомената со низок опфат од 62%, но без вреднување на самата вакцина | Негативно: Низок опфат од 62% и 85% за ревакцина, недоволен за колективен имунитет. | Позитивно: наречена најсигурна заштита од морбили | Неутрално: спомената со податоци за опфат, без вреднување | Неутрално: спомената со низок опфат, без вреднување | Неутрално: спомената со низок опфат од 62%, без вреднување на самата вакцина | Неутрално: спомената со низок опфат, без вреднување на самата вакцина |
| ХПВ-вакцина | Повеќето извори се неутрални; два ја нагласуваат како проблем. | Не е споменато | Негативно: низок опфат од 51%, наведен како проблем | Неутрално: Спомената со низок опфат, без вреднување. | Неутрално: спомената со низок опфат од 51%, но без вреднување | Негативно: Низок опфат од 51%, наведен како проблем. | Не е споменато | Неутрално: спомената со податок за низок опфат, без вреднување | Неутрално: спомената со низок опфат, без вреднување | Неутрално: спомената со низок опфат од 51%, без вреднување | Не е споменато |
| Западнонилска треска | Само 2 извори го покриваат, обата неутрално. | Неутрално: опишана како активна зараза, без вреднување | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: спомената со податоци за случаи, без вреднување | Не е споменато | Не е споменато |
| Национална програма за јавно здравје | Нема разлики: сите извори неутрални или го игнорираат. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: спомената како рамка за активности, без вреднување | Неутрално: Спомената како рамка за активности, без вреднување. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: спомената како рамка за активности, без вреднување | Не е споменато |
| Родители и деца | Еден извор обвинува, останатите се неутрални. | Негативно: родителите обвинети за одбивање вакцинација | Неутрално: споменати како цел на апелот за вакцинација, без вреднување | Неутрално: Споменати како цел на мотивација, без вреднување. | Неутрално: споменати како цел на апел за вакцинација, без вреднување | Неутрално: Споменати како цел на мотивација за вакцинација, без вреднување. | Неутрално: споменати како цел на апел, без вреднување | Неутрално: споменати како цел на апели и мотивација, без вреднување | Неутрално: споменати како цел на апел, без вреднување | Неутрално: споменати како цел на апел и мотивација, без вреднување | Неутрално: споменати како цел на апел, без вреднување |
| Клиника за инфективни болести | Само еден извор го спомнува, неутрално. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: спомената како место на хоспитализација, без вреднување | Не е споменато | Не е споменато |
Scenarije je na podlagi člankov ustvarila umetna inteligenca in so zgolj špekulativni — ne gre za napovedi ali dejstva.
Najbolj podprto s poročanjem
Министерот Сашо Клековски и тимот на ИЈЗ успешно ја спроведуваат кампањата за подигнување на свеста, што резултира со значително зголемување на бројот на вакцинирани деца. Оваа навремена акција спречува појава на епидемија на морбили во Македонија и покрај ризиците од соседството.
И покрај апелите на Клековски и ИЈЗ, родителите остануваат скептични и опфатот стагнира околу сегашните 62%. Здравствените власти продолжуваат со редовен надзор, но не се појавува масовна епидемија поради сезонски фактори кои го ограничуваат ширењето.
Поради нискиот колективен имунитет, вирусот се внесува од соседството и предизвикува локализирани епидемии во Скопје и другите поголеми градови. Министерството за здравство е принудено да воведе вонредни мерки за забрана на прием во градинки и училишта.
Manj gotovo
Институтот за јавно здравје воведува системски промени во Националната програма за јавно здравје за следење на невакцинирани деца. Оваа реформа доведува до долгорочно подобрување на опфатот за сите вакцини, вклучително и МРП, ХПВ и рота.
Поради нискиот опфат, во јавноста и Собранието се отвора дебата за воведување построги санкции за родителите кои одбиваат вакцинација. Ситуацијата останува тензична, при што институциите се фокусирани на правно усогласување наместо на директно вакцинирање.
Истовремената појава на морбили покрај постоечките предизвици со западнонилска треска создава критичен притисок врз Клиниката за инфективни болести. Министерството за здравство се соочува со недостиг на капацитети за хоспитализација на најтешките случаи.
Zgolj ugibanje umetne inteligence
Македонија, Косово и Бугарија склучуваат договор за заеднички мониторинг на заразни болести и синхронизирани кампањи за вакцинација. Оваа соработка целосно ја елиминира опасноста од ширење на морбили преку границите.
Владата воведува дигитален систем за следење на вакциналниот статус преку електронски здравствени картони. Ова ја менува административната динамика, но не влијае директно на одлуките на родителите кои се против вакцинацијата.
Поради задоцнета реакција на институциите и нискиот колективен имунитет, морбилите се шират низ сите региони во Македонија. Болниците пријавуваат зголемен број на компликации кај невакцинираните деца под 5 години, што води до смртни случаи.
Analizirano 10 od 11 virov
Primerjalne tabele in infografika uporabljajo samo prvih 10 virov. Ostali viri so prikazani spodaj ločeno.
| Vir | Naslov | |
|---|---|---|
| Oпасност од епидемија на мали сипаници - опфатот со МРП вакцината е критично низок | ||
| Децата да се вакцинираат против морбили за да се спречи можна епидемија - порача министерот за здравство Клековски по зголемување на бројот на заразени во соседството | ||
| да се вакцинираат децата против морбили за да се превенира можна епидемија, апелира Клековски | ||
| ПО РАСТОТ НА СЛУЧАИ ВО КОСОВО И БУГАРИЈА: Да се вакцинираат децата против морбили за да превенираме можна епидемија, апелира Клековски | ||
| Клековски: Апел да се вакцинираат децата против морбили за да превенираме можна епидемија | ||
| Опфатот со вакцинација против морбили е 62%, апел до родителите да ги вакцинираат децата | GPRESS. | ||
| Клековски: Опфатот со вакцината против морбили е 62%, можна е епидемија во Македонија | ||
| РАСТЕ БРОЈОТ НА ЗАРАЗЕНИ СО МОРБИЛИ ВО КОСОВО И БУГАРИЈА, АПЕЛИРАМ ЗА ВАКЦИНИРАЊЕ НА ДЕЦАТА ОТИ ОПФАТОТ Е МАЛ, РЕЧЕ КЛЕКОВСКИ | ||
| Клековски: Апел да се вакцинираат децата против морбили за да превенираме можна епидемија по растот на случаи во Косово и Бугарија | ||
| МОРБИЛИ СЕ ШИРАТ ВО КОСОВО И БУГАРИЈА - Аларм во Македонија за вакцинација на децата |