Европската комесарка за проширување Марта Кос ја откажа планираната посета на Србија, првично закажана за 9 септември, поради јавното величење на осудениот воен злосторник Ратко Младиќ по неговата смрт. Младиќ, кој почина на 27 август во Хаг на 85-годишна возраст, беше осуден на доживотен затвор за геноцид во Сребреница, злосторства против човештвото и воени злосторства. Неговите посмртни останки беа пренесени во Белград со авион на Владата на Србија, а транспортот беше проследен со јавни манифестации на поддршка, вклучително транспаренти и собири. Кос преку социјалните мрежи изјави дека враќањето на останките на Младиќ ја потсетува Европа на најтемните страници од поновата историја и дека величењето по неговата смрт е неспоиво со вредностите на ЕУ, кои бараат соочување со минатото, вистинско помирување и почитување на жртвите. Таа нагласи дека вредностите на ЕУ не се предмет на преговори и дека начинот на одвивање на погребот ќе биде земен предвид при оценувањето на усогласеноста на Србија со надворешната и безбедносната политика на ЕУ. Српскиот претседател Александар Вучиќ остро реагираше, нарекувајќи го образложението на Кос „глупаво“ и прашувајќи кој конкретно го величал Младиќ.
| Тврдење | Клучни разлики | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Марта Кос ја откажа планираната посета на Србија поради јавното величење на Ратко Младиќ. | Едногласно потврдуваат, без разлики во позициите. | Да: Статијата потврдува дека Кос ја откажала посетата поради глорификација. | Да: Статијата потврдува дека посетата е откажана поради величењето. | Да: Статијата директно го наведува ова како причина за откажувањето. | Да: Кос ја откажа посетата поради величењето на Младиќ по неговата смрт. | Да: Статијата наведува дека Кос ја откажала посетата поради величењето. | Да: Кос ја откажа посетата наведувајќи го величењето на Младиќ. | Да: Кос ја откажа посетата поради величењето по смртта на Младиќ. | Да: Статијата потврдува дека посетата е откажана поради величењето. | Да: Кос ја откажа посетата поради величањето на Младиќ. |
| Кос оцени дека величењето на Младиќ е неспоиво со европските вредности. | Еден извор (Локално) го релативизира тврдењето, останатите го потврдуваат. | Делумно: Наведено е дека вредностите не се предмет на преговори. | Да: Кос изјави дека величањето е некомпатибилно со вредностите на ЕУ. | Да: Ова е директно цитирано како став на Марта Кос. | Да: Кос изјави дека величењето е некомпатибилно со европските вредности. | Да: Кос директно го изјави ова во цитат пренесен во статијата. | Да: Кос изјави дека величењето е некомпатибилно со вредностите на ЕУ. | Да: Кос изјави дека величењето е неспоиво со вредностите на ЕУ. | Да: Кос изјави дека величењето не е во согласност со вредностите на ЕУ. | Да: Кос изјави дека тоа не е во согласност со вредностите на ЕУ. |
| Кос порача дека европскиот пат бара соочување со минатото, помирување и почитување на жртвите. | Еден извор го нема споменато тврдењето. | Да: Директно цитирано како услов за пристапниот пат кон Брисел. | Не е споменато | Да: Ова е директно цитирано како порака од Марта Кос. | Да: Кос го наведе ова како услов за европскиот пат. | Да: Ова е директно цитирано како порака од Марта Кос. | Да: Ова е директно цитирано како услов за европскиот пат. | Да: Ова е директно цитирано во статијата. | Да: Ова е директно наведено како услов за европскиот пат на Србија. | Да: Ова е директно цитирано во статијата. |
| Младиќ беше осуден за геноцид, злосторства против човештвото и воени злосторства. | Разлика: некои извори само го нарекуваат "воен злосторник", други ги наведуваат сите пресуди. | Делумно: Статијата го нарекува воен злосторник, но не ги наведува делата. | Да: Статијата експлицитно го наведува ова. | Делумно: Статијата го нарекува „осуден воен злосторник“. | Да: Статијата потврдува дека Младиќ е осуден за овие дела. | Делумно: Статијата го нарекува „осуден воен злосторник“. | Да: Статијата го потврдува ова во првата реченица. | Да: Статијата го наведува ова како дел од изјавата на Кос. | Да: Статијата експлицитно ги наведува овие пресуди. | Да: Статијата ги наведува овие пресуди. |
| Начинот на погребот на Младиќ ќе биде земен предвид при оценувањето на усогласеноста на Србија со политиките на ЕУ. | Разлика: пет извори потврдуваат, пет го игнорираат тврдењето. | Да: Кос предупреди дека односот кон погребот ќе влијае на оценката. | Да: Кос потврди дека погребот ќе се оценува во контекст на ЕУ политиките. | Не е споменато | Да: Кос изјави дека погребот ќе се земе предвид при оценувањето. | Не е споменато | Да: Кос потврди дека погребот ќе се оценува во контекст на ЕУ. | Не е споменато | Да: Кос потврди дека погребот ќе влијае на оценката за усогласеност. | Не е споменато |
| Враќањето на посмртните останки на Младиќ во Белград ја потсетило Европа на најтемните страници од поновата историја. | Разлика: 4 извори не го спомнуваат тврдењето, останатите го цитираат Кос. | Да: Кос нагласи дека тоа е потсетување на најтемните страници. | Да: Ова е директен цитат од изјавата на Кос во статијата. | Не е споменато | Да: Кос изјави дека враќањето ја потсетува Европа на тие страници. | Не е споменато | Да: Кос го напиша ова на социјалните мрежи. | Да: Кос го наведе ова во својата објава на платформата X. | Да: Кос изјави дека тоа ги отвора најтешките прашања од историјата. | Да: Кос го изјави ова на платформата Х. |
| Александар Вучиќ го нарече образложението на Кос за откажувањето на посетата глупаво и недоволно конкретно. | Пет извори го потврдуваат тврдењето, шест не го спомнуваат. | Не е споменато | Да: Вучиќ го нарече објаснувањето глупаво и критикуваше недостиг на конкретност. | Не е споменато | Да: Вучиќ го нарече образложението глупаво и посочи на недостиг на конкретност. | Не е споменато | Да: Вучиќ изјави дека објаснувањето е кратко и глупаво. | Да: Вучиќ го нарече објаснувањето глупаво и критикуваше недостиг на конкретност. | Да: Вучиќ го оцени објаснувањето како глупаво и бараше конкретност. | Не е споменато |
| Телото на Младиќ беше пренесено од Хаг во Белград со авион на Владата на Србија. | Пет извори потврдуваат, пет не спомнуваат. | Да: Потврдено дека пристигнало со владин авион на Србија. | Да: Статијата потврдува дека телото е донесено со владин авион. | Не е споменато | Да: Статијата потврдува дека телото е пренесено со владин авион. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: Статијата потврдува дека телото е пренесено со авион на владата. | Да: Статијата потврдува дека авион на Владата го пренел телото. |
| Во Белград имало транспаренти, собири и граѓани кои го поздравувале пристигнувањето на ковчегот на Младиќ. | Само 2 од 10 извори го потврдуваат тврдењето. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: Статијата наведува транспаренти и граѓани кои го поздравувале ковчегот. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: Опишани се транспаренти, собири и граѓани со факели. | Не е споменато |
| Мајкл О'Флаерти изрази згрозеност од јавното славење на осуден воен злосторник и оцени дека тоа ги навредува жртвите. | Само 2 од 10 извори го потврдуваат тврдењето. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: О'Флаерти изрази згрозеност и оцени дека тоа ги навредува жртвите. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: О'Флаерти го изјави токму ова во статијата. | Не е споменато |
| Србија е кандидат за членство во ЕУ од 2012 година, а пристапните преговори ги води од 2014 година. | Само Anadolu Ajansı го потврдува тврдењето. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: Податоците се наведени во статијата. |
| Според СДСМ, Христијан Мицкоски ги заштитил Иван Стоилковиќ и Далибор Китановиќ по нивните ставови за Младиќ. | 2 од 9 извори го пренесуваат тврдењето; останатите 7 молчат. | Не е споменато | Не е споменато | Да: Статијата го пренесува овој став на СДСМ. | Не е споменато | Да: Статијата директно го пренесува ова тврдење на СДСМ. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Според СДСМ, политиката на Мицкоски води кон изолација од ЕУ, антиевропска кампања и поддршка на руската агенда. | Само 2 од 10 извори го пренесуваат тврдењето на СДСМ. | Не е споменато | Не е споменато | Да: Статијата го пренесува овој став на СДСМ. | Не е споменато | Да: Ова е наведено како дел од соопштението на СДСМ. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Српските безбедносни служби очекувале на погребот на Младиќ да присуствуваат десетици илјади луѓе. | Само два извора (Фактор и 4NEWS) го потврдуваат тврдењето. | Не е споменато | Да: Статијата наведува дека се очекуваат десетици илјади луѓе. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: Вучиќ изјави дека службите проценуваат десетици илјади луѓе. | Не е споменато |
| Вучиќ тврдел дека Кос применува двојни стандарди кон Србија и дека за него е поважно да ја дочека пресудата за Хашим Тачи. | Сите извори не го споменуваат тврдењето. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Ентитет | Клучни разлики | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Марта Кос | Само еден извор дава позитивен приказ. | Позитивно: Авторот ја цитира како пример за европски стандард, без мета-вреднување | Неутрално: цитирана како говорник, без мета-вреднување од авторот | Неутрално: цитирана како извор на одлука, без мета-вреднување од авторот | Неутрално: цитирана како говорник, без мета-вреднување од авторот | Неутрално: цитирана како говорник, без мета-вреднување од авторот | Неутрално: цитирана како комесарка, нејзината одлука е објаснета без мета-вреднување | Неутрално: авторот пренесува нејзина изјава и реакција на Вучиќ, без мета-вреднување | Неутрално: авторот пренесува нејзини изјави и одлуки без мета-вреднување | Неутрално: цитирана како говорник, без мета-вреднување од авторот |
| Ратко Младиќ | Сите извори се негативни, без разлики. | Негативно: Експлицитно наречен воен злосторник и глорифициран | Негативно: опишан како осуден за геноцид и злосторства | Негативно: опишан како осуден воен злосторник, неговото величење е критикувано | Негативно: опишан како осуден за геноцид и воени злосторства | Негативно: наречен осуден воен злосторник, величењето е критикувано | Негативно: опишан како осуден за геноцид и злосторства, поврзан со темни страници | Негативно: Кос го опишува како осуден за геноцид и злосторства | Негативно: опишан како осуден за геноцид и воени злосторства | Негативно: опишан како осуден воен злосторник за геноцид |
| Александар Вучиќ | Поделба: неутрално цитирање vs. негативен антиевропски наратив. | Не е споменато | Неутрално: цитиран како говорник, без мета-вреднување од авторот | Негативно: споменат како рецепт за намерна изолација и антиевропска политика | Неутрално: цитиран како говорник, без мета-вреднување од авторот | Негативно: споменат како рецепт за намерна изолација и антиевропска политика | Неутрално: цитиран како претседател, неговите критики се пренесени без мета-вреднување | Неутрално: авторот го цитира како критикува, без мета-вреднување на Вучиќ | Неутрално: цитиран како критикува одлука на Кос, без мета-вреднување | Неутрално: само цитиран дека обезбедува поддршка |
| Србија | Различен сентимент: локални/меѓународни медиуми критикуваат, македонските се неутрални. | Негативно: Критикувана за величење на Младиќ и националистички испади | Неутрално: спомената како место на настани, без вреднување | Неутрално: спомената како дестинација на откажана посета, без директно вреднување | Неутрално: спомената во контекст на посета и погреб, без вреднување | Неутрално: спомената како место на откажана посета, без вреднување | Неутрално: спомената како земја-домаќин и предмет на оценување на усогласеност | Неутрално: спомената како дестинација и контекст, без вреднување | Неутрално: спомената како место на настани и предмет на оценување | Негативно: величањето на Младиќ е спротивно на вредностите на ЕУ |
| Европска Унија | Доминација на позитивен наратив; неутралните извори го избегнуваат оценувањето. | Позитивно: Претставена како стандард против глорифицирање на воени злосторници | Неутрално: спомената во контекст на вредности и услови | Позитивно: претставена како носител на јасни вредности и стандарди | Позитивно: претставена како носител на вредности и стандарди | Позитивно: претставена како носител на јасни вредности и пораки | Неутрално: спомената како институција со вредности и услови за членство | Позитивно: Кос ја поврзува со вредности и пат кон иднина | Неутрално: спомената како референтна вредносна рамка | Позитивно: претставена како чувар на вредностите и патот кон помирување |
| СДСМ | Само 2 од 10 извори го спомнуваат, обата позитивно. | Не е споменато | Не е споменато | Позитивно: авторот го пренесува нивното соопштение како оправдана реакција | Не е споменато | Позитивно: себеси се претставува како реагирач и бранител на европските вредности | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Христијан Мицкоски | Само два извори го спомнуваат, обата негативно. | Не е споменато | Не е споменато | Негативно: обвинет за заштита на сторители и водење кон изолација | Не е споменато | Негативно: обвинет за заштита на величење на воен злосторник и антиевропска политика | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Иван Стоилковиќ | Негативен приказ во 3 извори; останатите не го спомнуваат. | Негативно: Обвинет за јавно фалење и глорифицирање на Младиќ | Не е споменато | Негативно: споменат како заштитен од Мицкоски поради величење на Младиќ | Не е споменато | Негативно: споменат како заштитен поради величење на Младиќ | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Далибор Китановиќ | Дел од изворите го прикажуваат негативно, други го игнорираат. | Негативно: Обвинет за јавно фалење и глорифицирање на Младиќ | Не е споменато | Негативно: споменат како заштитен од Мицкоски поради величење на Младиќ | Не е споменато | Негативно: споменат како заштитен поради величење на Младиќ | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Мајкл О'Флаерти | Изворите не споменуваат. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: цитиран како говорник, без мета-вреднување од авторот | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: цитиран без мета-вреднување на неговата личност | Не е споменато |
| Совет на Европа | Нема разлики; само неутрално спомнување. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: споменат преку комесарот, без вреднување | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: споменат како институција на комесарот | Не е споменато |
| Воjска на Република Српска | Само 4NEWS и Anadolu имаат различен тон: неутрална vs. негативна. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: спомената како поранешна команда на Младиќ | Негативно: Младиќ е поранешен командант, осуден за злосторства |
| Меѓународен кривичен трибунал за поранешна Југославија | Сите извори се неутрални; нема разлики. | Не е споменато | Неутрално: имплициран преку осудата на Младиќ, без вреднување | Не е споменато | Неутрално: споменат како институција што го осуди Младиќ | Не е споменато | Неутрално: имплициран преку осудата на Младиќ, без мета-вреднување | Неутрално: имплициран преку осудата на Младиќ, без вреднување | Неутрално: споменат како институција што го осудила Младиќ | Неутрално: споменат како институција што го осуди Младиќ |
| Република Српска | Само 2 извори го спомнуваат, неутрално. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: спомената како дел од описот на Младиќ | Неутрално: споменато знаме на ентитетот при пречекот |
| Хашим Тачи | Сите извори не го спомнуваат. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
Scenarije je na podlagi člankov ustvarila umetna inteligenca in so zgolj špekulativni — ne gre za napovedi ali dejstva.
Najbolj podprto s poročanjem
Марта Кос го искористува инцидентот за да го зацврсти критериумот за владеење на правото, што ги поттикнува Северна Македонија и Србија да преземат конкретни чекори за помирување. Ова резултира со отворање на нови преговарачки кластери во рок од неколку месеци.
И покрај критиките на СДСМ, премиерот Христијан Мицкоски не разрешува ниту Иван Стоилковиќ ниту Далибор Китановиќ, бидејќи нема доволно докази за директно величање на Младиќ. ЕУ формално го осудува настанот, но не воведува мерки против Северна Македонија.
Вучиќ продолжува со националистичката реторика, а погребот на Младиќ привлекува десетици илјади луѓе. Марта Кос го зема предвид однесувањето на Србија при оценката на усогласеноста со надворешната политика на ЕУ, што доведува до замрзнување на преговорите за членство на неопределено време.
Manj gotovo
СДСМ успешно го поврзува однесувањето на Мицкоски со изолационистичката политика на Вучиќ, што ѝ носи симпатии кај проевропските гласачи. Ова води кон пораст на рејтингот на партијата и можна промена на власта во Северна Македонија на следните парламентарни избори.
Комесарот за човекови права на Советот на Европа, Мајкл О'Флаерти, покренува истрага за величањето на воени злосторници, што резултира со препораки, но без обврзувачки санкции. Србија формално ги прифаќа препораките, но не презема конкретни мерки.
Вучиќ и Мицкоски ја искористуваат тензијата со ЕУ за да ги зајакнат врските со Русија, потпишувајќи нови трговски договори. Ова ја продлабочува поделбата во регионот и го намалува влијанието на ЕУ, особено во Србија и Северна Македонија.
Zgolj ugibanje umetne inteligence
Поради притисок од Марта Кос и Советот на Европа, Србија, Босна и Херцеговина и Северна Македонија основаат заеднички трибунал за гонење на величањето на воени злосторници. Ова создава преседан за помирување и го забрзува евроинтеграцискиот процес на сите три земји.
Комбинацијата од одложување на преговорите со ЕУ и внатрешниот притисок од опозицијата го принудува Александар Вучиќ да поднесе оставка. Новата влада на Србија презема брзи чекори кон помирување, но процесот на пристапување останува бавен поради институционални пречки.
Величењето на Младиќ предизвикува бран на протести во Босна и Херцеговина и на Косово, кои прераснуваат во насилни судири. ЕУ реагира со воведување санкции кон Србија, но ситуацијата ескалира до точка на вооружени инциденти на границите.
Analizirano 9 od 13 virov
Primerjalne tabele in infografika uporabljajo samo prvih 9 virov. Ostali viri so prikazani spodaj ločeno.
| Vir | Naslov | |
|---|---|---|
| Османи за величењето на Младиќ: Покрај Србија, истата националистичка болест ја има и во македонските државни институции | ||
| Вучиќ до Кос: Требаше ли да го забраниме самиот погреб на Младиќ? | ||
| СДСМ: Марта Кос ја откажа посетата на Србија поради величењето на Младиќ - истата политика на Мицкоски и Стоилковиќ | ||
| ЕУ реагира: Величењето на Младиќ не е во согласност со европските вредности | Скопско Ехо | ||
| СДСМ: Марта Кос ја откажа посетата на Србија за величењето на Младиќ - поради истата политика на Мицкоски и Стоилковиќ - Press24 | ||
| Марта Кос ја откажа посетата на Србија поради величењето на Младиќ. | ||
| МАРТА КОС ЈА ОТКАЖА ПОСЕТАТА НА БЕЛГРАД ПОРАДИ РАТКО МЛАДИЌ: Нејзиното објаснување е "глупаво", рече Вучиќ | ||
| Марта Кос ја откажа посетата на Србија поради величењето на Младиќ | ||
| Еврокомесарката Марта Кос ја откажа посетата на Србија поради величањето на осудениот воен злосторник Младиќ |