Силјановска-Давкова одликува пет културни дејци со Орден 8 Септември 8.9.2026г.
На свечена церемонија во вилата Водно, по повод Денот на независноста на Македонија, претседателката Гордана Силјановска-Давкова додели Орден „8 Септември“ на петмина истакнати личности од областа на културата, уметноста и науката. Одликувани се драмскиот писател и дипломат Јордан Плевнеш и поетот, критичар и издавач Раде Силјан, а постхумно признанија добија театарскиот и филмски актер Мето Јовановски, албанологот Џеват Гега и сликарот, музичар и графичар Глигор Чемерски. Во своето обраќање, претседателката истакна дека станува збор за личности кои оставиле неизбришливи траги во времето и дека нивните дела продолжуваат да живеат и да инспирираат идни генерации. Раде Силјан, примајќи го орденот, порача дека најтешкото прашање денес е дали децата гледаат иднина во татковината, нагласувајќи дека слободата се носи како одговорност. Претходно, претседателката положи цвеќе на гробовите на првиот претседател Киро Глигоров, претседателот Борис Трајковски и првиот премиер Никола Кљусев.
Анализа на тврдења
| Тврдење | Клучни разлики | telma.com.mk | OhridNews | Алфа Вести | Локално | 4NEWS.mk | MakPress - | plusinfo.mk | zoom.mk | Радио Лидер | Сакам Да Кажам |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Претседателката Гордана Силјановска-Давкова додели орден '8 Септември' на петмина истакнати културни дејци. | Нема разлики; сите извори едногласно го потврдуваат тврдењето. | Да: Претседателката одликува петмина истакнати личности. | Да: Статијата потврдува доделување на орденот на петмина личности. | Да: Статијата потврдува доделување на орденот на петмина великани. | Да: Претседателката ги одликуваше петмината наведени личности. | Да: Статијата потврдува дека претседателката одликуваше петмина дејци. | Да: Претседателката ги одликуваше петмината творци. | Да: Претседателката одликуваше петмина истакнати дејци. | Да: Претседателката ги одликуваше петмината истакнати дејци. | Да: Претседателката додели ордени на петмина истакнати личности. | Да: Потврдено во текстот за петмина добитници. |
| Орденот '8 Септември' им беше доделен на Јордан Плевнеш и Раде Силјан. | Сите извори потврдуваат, нема разлики. | Да: Статијата потврдува дека тие се одликувани. | Да: Именувани се како добитници на орденот. | Да: Статијата експлицитно ги наведува како добитници. | Да: Статијата потврдува дека тие се меѓу добитниците. | Да: Статијата експлицитно ги наведува Плевнеш и Силјан како добитници. | Да: Тие се наведени како добитници на орденот. | Да: Тие се меѓу петмината одликувани. | Да: Статијата потврдува дека тие се меѓу добитниците. | Да: Статијата потврдува дека тие се меѓу добитниците. | Да: Директно наведено во насловот и текстот. |
| Џеват Гега, Мето Јовановски и Глигор Чемерски беа постхумно одликувани со орденот '8 Септември'. | Сите извори потврдуваат, без контрадикции или разлики во акцентот. | Да: Наведени се како постхумно одликувани. | Да: Статијата експлицитно наведува дека се постхумно одликувани. | Да: Статијата потврдува дека се постхумно одликувани. | Да: Статијата експлицитно наведува дека се постхумно одликувани. | Да: Статијата потврдува дека тројцата се постхумно одликувани. | Да: Статијата потврдува дека се постхумно одликувани. | Да: Статијата потврдува дека се постхумно одликувани. | Да: Статијата експлицитно наведува дека се постхумно одликувани. | Да: Статијата експлицитно ги наведува како постхумни добитници. | Да: Потврдено во насловот и воведниот пасус. |
| Церемонијата на доделување на ордените се одржа во вилата 'Водно' по повод Денот на независноста. | Сите извори потврдуваат, без контрадикции; разликата е само во детали. | Да: Настанот се одржа во вилата Водно по Денот на независноста. | Да: Потврдено е местото и поводoт за церемонијата. | Да: Потврдено е местото и поводoт во текстот. | Да: Церемонијата се одржа во Вила Водно на Денот на независноста. | Да: Церемонијата се одржа во 'Вила Водно' на Денот на независноста. | Да: Церемонијата се одржа во Вила Водно на Денот на независноста. | Да: Церемонијата се одржа во Вила Водно на Денот на независноста. | Да: Церемонијата се одржа во Вила Водно на Денот на независноста. | Да: Церемонијата се одржа во Вила Водно по повод 8 Септември. | Да: Наведено е местото и повод за церемонијата. |
| Раде Силјан истакна дека најтешкото прашање денес е дали младите гледаат иднина во татковината. | Разлика: само 2 од 11 извори го цитираат; останатите го игнорираат. | Да: Директно цитиран во статијата. | Да: Директно цитирано во текстот. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Јордан Плевнеш е основач на Охридската Академија на хуманизмот. | Само OhridNews го потврдува тврдењето. | Не е споменато | Да: Потврдено во биографскиот дел за Плевнеш. | Не е споменато | Не е споменато | Делумно: Се споменува негова поврзаност со Светската Академија на хуманизмот. | Делумно: Се споменува негова поврзаност со Светската Академија на хуманизмот. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Раде Силјан порача дека ниту една партија или власт не е сопственик на Македонија. | Само OhridNews го цитира тврдењето. | Не е споменато | Да: Директно цитирано во говорот на Силјан. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Претседателката Силјановска-Давкова ја нагласи важноста на градењето на државата од страна на самите граѓани. | Поделба: 4 извори потврдуваат, 2 делумно, 4 молчат. | Не е споменато | Делумно: Претседателката зборува за трајноста на делата, не директно за градењето. | Да: Претседателката ја истакна оваа порака во својот говор. | Не е споменато | Да: Претседателката истакна дека државата им припаѓа на граѓаните. | Да: Претседателката истакна дека државата им припаѓа на граѓаните. | Не е споменато | Делумно: Претседателката зборува за траги што го надживуваат авторот. | Да: Претседателката истакна дека државата им припаѓа на граѓаните. | Не е споменато |
| Јордан Плевнеш беше иницијатор на првиот независен дневен весник во 1991 година. | Пет извори го потврдуваат тврдењето, три не го спомнуваат. | Не е споменато | Да: Потврдено во изјавата на Плевнеш. | Не е споменато | Да: Плевнеш потврди дека бил иницијатор на таков весник. | Да: Плевнеш потврди дека бил иницијатор на првиот независен весник. | Да: Плевнеш потврди дека бил иницијатор на таков весник пред 35 години. | Да: Плевнеш потврди дека бил иницијатор на првиот независен весник. | Да: Плевнеш потврди дека бил иницијатор на првиот независен весник. | Не е споменато | Не е споменато |
| Претседателката ги посети вечните почивалишта на Киро Глигоров, Борис Трајковски и Никола Кљусев. | Потврдено од 2 извора; 8 извори не го спомнуваат. | Не е споменато | Не е споменато | Да: Статијата потврдува посета на нивните почивалишта. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Да: Потврдено во последниот пасус од текстот. |
| Македонија одбележа 35 години од независноста. | Поделба: 5 потврдуваат, 3 делумно, 3 не споменуваат. | Не: Статијата споменува Денот на независноста, но не и 35 години. | Не: Статијата споменува Денот на независноста, но не и 35 години. | Да: Статијата го наведува овој јубилеј. | Делумно: Плевнеш спомена дека пред 35 години излегол првиот весник. | Да: Во текстот се споменува дека се навршуваат 35 години од независноста. | Да: Во текстот се споменува дека се навршуваат 35 години. | Делумно: Плевнеш спомена дека пред 35 години излегол првиот весник. | Да: Плевнеш споменува дека пред 35 години излегол првиот весник. | Не е споменато | Да: Директно наведено во текстот. |
| Делото на одликуваните уметници и научници остава траги што го надживуваат нивното физичко постоење. | Сите извори го поддржуваат тврдењето, без разлики. | Делумно: Претседателката кажа дека оставиле неизбришливи траги во времето. | Да: Претседателката ја истакна оваа порака во својот говор. | Да: Ова е директно цитирано во изјавата на претседателката. | Да: Претседателката истакна дека нивните дела оставаат трага. | Да: Претседателката го нагласи ова во својот говор. | Да: Претседателката го нагласи ова во својот говор. | Да: Претседателката истакна дека нивните дела оставаат трага. | Да: Претседателката порача дека тие оставаат трага што не исчезнува. | Да: Претседателката порача дека нивната трага не исчезнува. | Да: Парафразирано преку цитатот на претседателката. |
claims
- Претседателката Гордана Силјановска-Давкова додели орден '8 Септември' на петмина истакнати културни дејци.
- Орденот '8 Септември' им беше доделен на Јордан Плевнеш и Раде Силјан.
- Џеват Гега, Мето Јовановски и Глигор Чемерски беа постхумно одликувани со орденот '8 Септември'.
- Церемонијата на доделување на ордените се одржа во вилата 'Водно' по повод Денот на независноста.
- Раде Силјан истакна дека најтешкото прашање денес е дали младите гледаат иднина во татковината.
- Јордан Плевнеш е основач на Охридската Академија на хуманизмот.
- Раде Силјан порача дека ниту една партија или власт не е сопственик на Македонија.
- Претседателката Силјановска-Давкова ја нагласи важноста на градењето на државата од страна на самите граѓани.
- Јордан Плевнеш беше иницијатор на првиот независен дневен весник во 1991 година.
- Претседателката ги посети вечните почивалишта на Киро Глигоров, Борис Трајковски и Никола Кљусев.
- Македонија одбележа 35 години од независноста.
- Делото на одликуваните уметници и научници остава траги што го надживуваат нивното физичко постоење.
key differences
- Јордан Плевнеш беше иницијатор на првиот независен дневен весник во 1991 година.
- Пет извори го потврдуваат тврдењето, три не го спомнуваат.
- Јордан Плевнеш е основач на Охридската Академија на хуманизмот.
- Само OhridNews го потврдува тврдењето.
- Џеват Гега, Мето Јовановски и Глигор Чемерски беа постхумно одликувани со орденот '8 Септември'.
- Сите извори потврдуваат, без контрадикции или разлики во акцентот.
- Делото на одликуваните уметници и научници остава траги што го надживуваат нивното физичко постоење.
- Сите извори го поддржуваат тврдењето, без разлики.
- Македонија одбележа 35 години од независноста.
- Поделба: 5 потврдуваат, 3 делумно, 3 не споменуваат.
- Орденот '8 Септември' им беше доделен на Јордан Плевнеш и Раде Силјан.
- Сите извори потврдуваат, нема разлики.
- Претседателката Гордана Силјановска-Давкова додели орден '8 Септември' на петмина истакнати културни дејци.
- Нема разлики; сите извори едногласно го потврдуваат тврдењето.
- Претседателката Силјановска-Давкова ја нагласи важноста на градењето на државата од страна на самите граѓани.
- Поделба: 4 извори потврдуваат, 2 делумно, 4 молчат.
- Претседателката ги посети вечните почивалишта на Киро Глигоров, Борис Трајковски и Никола Кљусев.
- Потврдено од 2 извора; 8 извори не го спомнуваат.
- Раде Силјан истакна дека најтешкото прашање денес е дали младите гледаат иднина во татковината.
- Разлика: само 2 од 11 извори го цитираат; останатите го игнорираат.
- Раде Силјан порача дека ниту една партија или власт не е сопственик на Македонија.
- Само OhridNews го цитира тврдењето.
- Церемонијата на доделување на ордените се одржа во вилата 'Водно' по повод Денот на независноста.
- Сите извори потврдуваат, без контрадикции; разликата е само во детали.
source analyses
- 4NEWS.mk
- Јордан Плевнеш беше иницијатор на првиот независен дневен весник во 1991 година.
- Да: Плевнеш потврди дека бил иницијатор на првиот независен весник.
- Јордан Плевнеш е основач на Охридската Академија на хуманизмот.
- Делумно: Се споменува негова поврзаност со Светската Академија на хуманизмот.
- Џеват Гега, Мето Јовановски и Глигор Чемерски беа постхумно одликувани со орденот '8 Септември'.
- Да: Статијата потврдува дека тројцата се постхумно одликувани.
- Делото на одликуваните уметници и научници остава траги што го надживуваат нивното физичко постоење.
- Да: Претседателката го нагласи ова во својот говор.
- Македонија одбележа 35 години од независноста.
- Да: Во текстот се споменува дека се навршуваат 35 години од независноста.
- Орденот '8 Септември' им беше доделен на Јордан Плевнеш и Раде Силјан.
- Да: Статијата експлицитно ги наведува Плевнеш и Силјан како добитници.
- Претседателката Гордана Силјановска-Давкова додели орден '8 Септември' на петмина истакнати културни дејци.
- Да: Статијата потврдува дека претседателката одликуваше петмина дејци.
- Претседателката Силјановска-Давкова ја нагласи важноста на градењето на државата од страна на самите граѓани.
- Да: Претседателката истакна дека државата им припаѓа на граѓаните.
- Претседателката ги посети вечните почивалишта на Киро Глигоров, Борис Трајковски и Никола Кљусев.
- Не е споменато
- Раде Силјан истакна дека најтешкото прашање денес е дали младите гледаат иднина во татковината.
- Не е споменато
- Раде Силјан порача дека ниту една партија или власт не е сопственик на Македонија.
- Не е споменато
- Церемонијата на доделување на ордените се одржа во вилата 'Водно' по повод Денот на независноста.
- Да: Церемонијата се одржа во 'Вила Водно' на Денот на независноста.
- MakPress -
- Јордан Плевнеш беше иницијатор на првиот независен дневен весник во 1991 година.
- Да: Плевнеш потврди дека бил иницијатор на таков весник пред 35 години.
- Јордан Плевнеш е основач на Охридската Академија на хуманизмот.
- Делумно: Се споменува негова поврзаност со Светската Академија на хуманизмот.
- Џеват Гега, Мето Јовановски и Глигор Чемерски беа постхумно одликувани со орденот '8 Септември'.
- Да: Статијата потврдува дека се постхумно одликувани.
- Делото на одликуваните уметници и научници остава траги што го надживуваат нивното физичко постоење.
- Да: Претседателката го нагласи ова во својот говор.
- Македонија одбележа 35 години од независноста.
- Да: Во текстот се споменува дека се навршуваат 35 години.
- Орденот '8 Септември' им беше доделен на Јордан Плевнеш и Раде Силјан.
- Да: Тие се наведени како добитници на орденот.
- Претседателката Гордана Силјановска-Давкова додели орден '8 Септември' на петмина истакнати културни дејци.
- Да: Претседателката ги одликуваше петмината творци.
- Претседателката Силјановска-Давкова ја нагласи важноста на градењето на државата од страна на самите граѓани.
- Да: Претседателката истакна дека државата им припаѓа на граѓаните.
- Претседателката ги посети вечните почивалишта на Киро Глигоров, Борис Трајковски и Никола Кљусев.
- Не е споменато
- Раде Силјан истакна дека најтешкото прашање денес е дали младите гледаат иднина во татковината.
- Не е споменато
- Раде Силјан порача дека ниту една партија или власт не е сопственик на Македонија.
- Не е споменато
- Церемонијата на доделување на ордените се одржа во вилата 'Водно' по повод Денот на независноста.
- Да: Церемонијата се одржа во Вила Водно на Денот на независноста.
- OhridNews
- Јордан Плевнеш беше иницијатор на првиот независен дневен весник во 1991 година.
- Да: Потврдено во изјавата на Плевнеш.
- Јордан Плевнеш е основач на Охридската Академија на хуманизмот.
- Да: Потврдено во биографскиот дел за Плевнеш.
- Џеват Гега, Мето Јовановски и Глигор Чемерски беа постхумно одликувани со орденот '8 Септември'.
- Да: Статијата експлицитно наведува дека се постхумно одликувани.
- Делото на одликуваните уметници и научници остава траги што го надживуваат нивното физичко постоење.
- Да: Претседателката ја истакна оваа порака во својот говор.
- Македонија одбележа 35 години од независноста.
- Не: Статијата споменува Денот на независноста, но не и 35 години.
- Орденот '8 Септември' им беше доделен на Јордан Плевнеш и Раде Силјан.
- Да: Именувани се како добитници на орденот.
- Претседателката Гордана Силјановска-Давкова додели орден '8 Септември' на петмина истакнати културни дејци.
- Да: Статијата потврдува доделување на орденот на петмина личности.
- Претседателката Силјановска-Давкова ја нагласи важноста на градењето на државата од страна на самите граѓани.
- Делумно: Претседателката зборува за трајноста на делата, не директно за градењето.
- Претседателката ги посети вечните почивалишта на Киро Глигоров, Борис Трајковски и Никола Кљусев.
- Не е споменато
- Раде Силјан истакна дека најтешкото прашање денес е дали младите гледаат иднина во татковината.
- Да: Директно цитирано во текстот.
- Раде Силјан порача дека ниту една партија или власт не е сопственик на Македонија.
- Да: Директно цитирано во говорот на Силјан.
- Церемонијата на доделување на ордените се одржа во вилата 'Водно' по повод Денот на независноста.
- Да: Потврдено е местото и поводoт за церемонијата.
- plusinfo.mk
- Јордан Плевнеш беше иницијатор на првиот независен дневен весник во 1991 година.
- Да: Плевнеш потврди дека бил иницијатор на првиот независен весник.
- Јордан Плевнеш е основач на Охридската Академија на хуманизмот.
- Не е споменато
- Џеват Гега, Мето Јовановски и Глигор Чемерски беа постхумно одликувани со орденот '8 Септември'.
- Да: Статијата потврдува дека се постхумно одликувани.
- Делото на одликуваните уметници и научници остава траги што го надживуваат нивното физичко постоење.
- Да: Претседателката истакна дека нивните дела оставаат трага.
- Македонија одбележа 35 години од независноста.
- Делумно: Плевнеш спомена дека пред 35 години излегол првиот весник.
- Орденот '8 Септември' им беше доделен на Јордан Плевнеш и Раде Силјан.
- Да: Тие се меѓу петмината одликувани.
- Претседателката Гордана Силјановска-Давкова додели орден '8 Септември' на петмина истакнати културни дејци.
- Да: Претседателката одликуваше петмина истакнати дејци.
- Претседателката Силјановска-Давкова ја нагласи важноста на градењето на државата од страна на самите граѓани.
- Не е споменато
- Претседателката ги посети вечните почивалишта на Киро Глигоров, Борис Трајковски и Никола Кљусев.
- Не е споменато
- Раде Силјан истакна дека најтешкото прашање денес е дали младите гледаат иднина во татковината.
- Не е споменато
- Раде Силјан порача дека ниту една партија или власт не е сопственик на Македонија.
- Не е споменато
- Церемонијата на доделување на ордените се одржа во вилата 'Водно' по повод Денот на независноста.
- Да: Церемонијата се одржа во Вила Водно на Денот на независноста.
- telma.com.mk
- Јордан Плевнеш беше иницијатор на првиот независен дневен весник во 1991 година.
- Не е споменато
- Јордан Плевнеш е основач на Охридската Академија на хуманизмот.
- Не е споменато
- Џеват Гега, Мето Јовановски и Глигор Чемерски беа постхумно одликувани со орденот '8 Септември'.
- Да: Наведени се како постхумно одликувани.
- Делото на одликуваните уметници и научници остава траги што го надживуваат нивното физичко постоење.
- Делумно: Претседателката кажа дека оставиле неизбришливи траги во времето.
- Македонија одбележа 35 години од независноста.
- Не: Статијата споменува Денот на независноста, но не и 35 години.
- Орденот '8 Септември' им беше доделен на Јордан Плевнеш и Раде Силјан.
- Да: Статијата потврдува дека тие се одликувани.
- Претседателката Гордана Силјановска-Давкова додели орден '8 Септември' на петмина истакнати културни дејци.
- Да: Претседателката одликува петмина истакнати личности.
- Претседателката Силјановска-Давкова ја нагласи важноста на градењето на државата од страна на самите граѓани.
- Не е споменато
- Претседателката ги посети вечните почивалишта на Киро Глигоров, Борис Трајковски и Никола Кљусев.
- Не е споменато
- Раде Силјан истакна дека најтешкото прашање денес е дали младите гледаат иднина во татковината.
- Да: Директно цитиран во статијата.
- Раде Силјан порача дека ниту една партија или власт не е сопственик на Македонија.
- Не е споменато
- Церемонијата на доделување на ордените се одржа во вилата 'Водно' по повод Денот на независноста.
- Да: Настанот се одржа во вилата Водно по Денот на независноста.
- zoom.mk
- Јордан Плевнеш беше иницијатор на првиот независен дневен весник во 1991 година.
- Да: Плевнеш потврди дека бил иницијатор на првиот независен весник.
- Јордан Плевнеш е основач на Охридската Академија на хуманизмот.
- Не е споменато
- Џеват Гега, Мето Јовановски и Глигор Чемерски беа постхумно одликувани со орденот '8 Септември'.
- Да: Статијата експлицитно наведува дека се постхумно одликувани.
- Делото на одликуваните уметници и научници остава траги што го надживуваат нивното физичко постоење.
- Да: Претседателката порача дека тие оставаат трага што не исчезнува.
- Македонија одбележа 35 години од независноста.
- Да: Плевнеш споменува дека пред 35 години излегол првиот весник.
- Орденот '8 Септември' им беше доделен на Јордан Плевнеш и Раде Силјан.
- Да: Статијата потврдува дека тие се меѓу добитниците.
- Претседателката Гордана Силјановска-Давкова додели орден '8 Септември' на петмина истакнати културни дејци.
- Да: Претседателката ги одликуваше петмината истакнати дејци.
- Претседателката Силјановска-Давкова ја нагласи важноста на градењето на државата од страна на самите граѓани.
- Делумно: Претседателката зборува за траги што го надживуваат авторот.
- Претседателката ги посети вечните почивалишта на Киро Глигоров, Борис Трајковски и Никола Кљусев.
- Не е споменато
- Раде Силјан истакна дека најтешкото прашање денес е дали младите гледаат иднина во татковината.
- Не е споменато
- Раде Силјан порача дека ниту една партија или власт не е сопственик на Македонија.
- Не е споменато
- Церемонијата на доделување на ордените се одржа во вилата 'Водно' по повод Денот на независноста.
- Да: Церемонијата се одржа во Вила Водно на Денот на независноста.
- Алфа Вести
- Јордан Плевнеш беше иницијатор на првиот независен дневен весник во 1991 година.
- Не е споменато
- Јордан Плевнеш е основач на Охридската Академија на хуманизмот.
- Не е споменато
- Џеват Гега, Мето Јовановски и Глигор Чемерски беа постхумно одликувани со орденот '8 Септември'.
- Да: Статијата потврдува дека се постхумно одликувани.
- Делото на одликуваните уметници и научници остава траги што го надживуваат нивното физичко постоење.
- Да: Ова е директно цитирано во изјавата на претседателката.
- Македонија одбележа 35 години од независноста.
- Да: Статијата го наведува овој јубилеј.
- Орденот '8 Септември' им беше доделен на Јордан Плевнеш и Раде Силјан.
- Да: Статијата експлицитно ги наведува како добитници.
- Претседателката Гордана Силјановска-Давкова додели орден '8 Септември' на петмина истакнати културни дејци.
- Да: Статијата потврдува доделување на орденот на петмина великани.
- Претседателката Силјановска-Давкова ја нагласи важноста на градењето на државата од страна на самите граѓани.
- Да: Претседателката ја истакна оваа порака во својот говор.
- Претседателката ги посети вечните почивалишта на Киро Глигоров, Борис Трајковски и Никола Кљусев.
- Да: Статијата потврдува посета на нивните почивалишта.
- Раде Силјан истакна дека најтешкото прашање денес е дали младите гледаат иднина во татковината.
- Не е споменато
- Раде Силјан порача дека ниту една партија или власт не е сопственик на Македонија.
- Не е споменато
- Церемонијата на доделување на ордените се одржа во вилата 'Водно' по повод Денот на независноста.
- Да: Потврдено е местото и поводoт во текстот.
- Локално
- Јордан Плевнеш беше иницијатор на првиот независен дневен весник во 1991 година.
- Да: Плевнеш потврди дека бил иницијатор на таков весник.
- Јордан Плевнеш е основач на Охридската Академија на хуманизмот.
- Не е споменато
- Џеват Гега, Мето Јовановски и Глигор Чемерски беа постхумно одликувани со орденот '8 Септември'.
- Да: Статијата експлицитно наведува дека се постхумно одликувани.
- Делото на одликуваните уметници и научници остава траги што го надживуваат нивното физичко постоење.
- Да: Претседателката истакна дека нивните дела оставаат трага.
- Македонија одбележа 35 години од независноста.
- Делумно: Плевнеш спомена дека пред 35 години излегол првиот весник.
- Орденот '8 Септември' им беше доделен на Јордан Плевнеш и Раде Силјан.
- Да: Статијата потврдува дека тие се меѓу добитниците.
- Претседателката Гордана Силјановска-Давкова додели орден '8 Септември' на петмина истакнати културни дејци.
- Да: Претседателката ги одликуваше петмината наведени личности.
- Претседателката Силјановска-Давкова ја нагласи важноста на градењето на државата од страна на самите граѓани.
- Не е споменато
- Претседателката ги посети вечните почивалишта на Киро Глигоров, Борис Трајковски и Никола Кљусев.
- Не е споменато
- Раде Силјан истакна дека најтешкото прашање денес е дали младите гледаат иднина во татковината.
- Не е споменато
- Раде Силјан порача дека ниту една партија или власт не е сопственик на Македонија.
- Не е споменато
- Церемонијата на доделување на ордените се одржа во вилата 'Водно' по повод Денот на независноста.
- Да: Церемонијата се одржа во Вила Водно на Денот на независноста.
- Радио Лидер
- Јордан Плевнеш беше иницијатор на првиот независен дневен весник во 1991 година.
- Не е споменато
- Јордан Плевнеш е основач на Охридската Академија на хуманизмот.
- Не е споменато
- Џеват Гега, Мето Јовановски и Глигор Чемерски беа постхумно одликувани со орденот '8 Септември'.
- Да: Статијата експлицитно ги наведува како постхумни добитници.
- Делото на одликуваните уметници и научници остава траги што го надживуваат нивното физичко постоење.
- Да: Претседателката порача дека нивната трага не исчезнува.
- Македонија одбележа 35 години од независноста.
- Не е споменато
- Орденот '8 Септември' им беше доделен на Јордан Плевнеш и Раде Силјан.
- Да: Статијата потврдува дека тие се меѓу добитниците.
- Претседателката Гордана Силјановска-Давкова додели орден '8 Септември' на петмина истакнати културни дејци.
- Да: Претседателката додели ордени на петмина истакнати личности.
- Претседателката Силјановска-Давкова ја нагласи важноста на градењето на државата од страна на самите граѓани.
- Да: Претседателката истакна дека државата им припаѓа на граѓаните.
- Претседателката ги посети вечните почивалишта на Киро Глигоров, Борис Трајковски и Никола Кљусев.
- Не е споменато
- Раде Силјан истакна дека најтешкото прашање денес е дали младите гледаат иднина во татковината.
- Не е споменато
- Раде Силјан порача дека ниту една партија или власт не е сопственик на Македонија.
- Не е споменато
- Церемонијата на доделување на ордените се одржа во вилата 'Водно' по повод Денот на независноста.
- Да: Церемонијата се одржа во Вила Водно по повод 8 Септември.
- Сакам Да Кажам
- Јордан Плевнеш беше иницијатор на првиот независен дневен весник во 1991 година.
- Не е споменато
- Јордан Плевнеш е основач на Охридската Академија на хуманизмот.
- Не е споменато
- Џеват Гега, Мето Јовановски и Глигор Чемерски беа постхумно одликувани со орденот '8 Септември'.
- Да: Потврдено во насловот и воведниот пасус.
- Делото на одликуваните уметници и научници остава траги што го надживуваат нивното физичко постоење.
- Да: Парафразирано преку цитатот на претседателката.
- Македонија одбележа 35 години од независноста.
- Да: Директно наведено во текстот.
- Орденот '8 Септември' им беше доделен на Јордан Плевнеш и Раде Силјан.
- Да: Директно наведено во насловот и текстот.
- Претседателката Гордана Силјановска-Давкова додели орден '8 Септември' на петмина истакнати културни дејци.
- Да: Потврдено во текстот за петмина добитници.
- Претседателката Силјановска-Давкова ја нагласи важноста на градењето на државата од страна на самите граѓани.
- Не е споменато
- Претседателката ги посети вечните почивалишта на Киро Глигоров, Борис Трајковски и Никола Кљусев.
- Да: Потврдено во последниот пасус од текстот.
- Раде Силјан истакна дека најтешкото прашање денес е дали младите гледаат иднина во татковината.
- Не е споменато
- Раде Силјан порача дека ниту една партија или власт не е сопственик на Македонија.
- Не е споменато
- Церемонијата на доделување на ордените се одржа во вилата 'Водно' по повод Денот на независноста.
- Да: Наведено е местото и повод за церемонијата.
Анализа на сентимент
| Ентитет | Клучни разлики | telma.com.mk | OhridNews | Алфа Вести | Локално | 4NEWS.mk | MakPress - | plusinfo.mk | zoom.mk | Радио Лидер | Сакам Да Кажам |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Гордана Силјановска-Давкова | Поделба: 4 позитивни, 6 неутрални, без негативни. | Неутрално: само извршител на одликувањето, без мета-вреднување | Неутрално: Претседателката е цитирана како доделувач на одликувања, без мета-вреднување на нејзината улога. | Позитивно: авторот ја прикажува со моќна порака и интелектуална моќ | Позитивно: авторот ја прикажува како претседателка што доделува признанија со пофални зборови | Позитивно: Претседателката е прикажана како доделувач на признанија, со пофални зборови за добитниците, што ја става во позитивна улога. | Позитивно: авторот ја прикажува како претседателка што оддава признанија, со пофални зборови за одликуваните. | Неутрално: претседателката е прикажана како доделувач на одликувања, без мета-вреднување | Позитивно: авторот ја прикажува како претседателка што доделува признанија, со пофални зборови за одликуваните | Неутрално: само е прикажана како претседателка што доделува орден и цитирана без мета-вреднување. | Неутрално: само извршува церемонијална должност, без мета-вреднување |
| Јордан Плевнеш | Позитивен тон, без негативни или контрадикторни ставови. | Позитивно: одликуван со орден за придонес во културата | Позитивно: Авторот го опишува како 'голем промотор на Охрид' и го фали за извонредни достигнувања. | Неутрално: цитиран како одликуван, без мета-вреднување | Позитивно: одликуван за извонредни достигнувања во литературата, културата и дипломатијата | Позитивно: Авторот го опишува како 'талентиран, знаменит автор' и 'ерудит', со извонредни достигнувања. | Позитивно: опишан како 'врвен драмски автор' со 'извонредни достигнувања', пофален во говорот. | Позитивно: одликуван за извонредни достигнувања и особен придонес | Позитивно: одликуван за извонредни достигнувања во литературата, културата и дипломатијата | Позитивно: авторот ја пренесува пофалбата на претседателката за неговото творештво што остава трага. | Позитивно: награден со орден, опишан како творец со трајни дела |
| Раде Силјан | Речиси сите извори се позитивни; разликата е во деталите за достигнувањата. | Позитивно: одликуван со орден, цитиран без негативен контекст | Позитивно: Одликуван за вредни достигнувања, со цитати кои го прикажуваат како мудра фигура. | Неутрално: цитиран како одликуван, без мета-вреднување | Позитивно: одликуван за вредни достигнувања во литературата и културата како врвен автор | Позитивно: Опишан како 'книжевен човек' со 'вредни достигнувања', добитник на бројни награди. | Позитивно: наречен 'врвен автор и преведувач' со 'вредни достигнувања', пофален во говорот. | Позитивно: одликуван за вредни достигнувања и особен придонес | Позитивно: одликуван за вредни достигнувања во литературата и културата, како врвен автор и преведувач | Позитивно: добитник на орден, пофален за дела што продолжуваат да живеат. | Позитивно: награден со орден, опишан како творец со трајни дела |
| Џеват Гега | Еден извор е неутрален, останатите позитивни. | Позитивно: постхумно одликуван за придонес во културата | Позитивно: Постхумно одликуван за особениот придонес во албанологијата, со пофалби. | Неутрално: споменат како постхумно одликуван, без мета-вреднување | Позитивно: постхумно одликуван за особен придонес во албанологијата и професорска работа | Позитивно: Опишан како 'научник' со 'особен придонес', постхумно одликуван за неговата работа. | Позитивно: опишан како 'научник' со 'особен придонес во албанологијата', пофален постхумно. | Позитивно: одликуван постхумно за особен придонес во албанологијата | Позитивно: одликуван постхумно за особен придонес во албанологијата и професорска работа | Позитивно: постхумно одликуван, со признание за неговото творештво. | Позитивно: постхумно одликуван, опишан како творец со трајни дела |
| Мето Јовановски | Сите извори се позитивни; нема разлики. | Позитивно: постхумно одликуван за придонес во културата | Позитивно: Постхумно одликуван за исклучителни остварувања во театарската и филмската уметност. | Позитивно: опишан како актер со длабока трага и способност | Позитивно: одликуван за исклучителни остварувања во театарската и филмска уметност | Позитивно: Опишан како 'голем актер' со 'исклучителни остварувања', оставил длабока трага. | Позитивно: наречен 'голем актер' со 'исклучителни остварувања', пофален постхумно. | Позитивно: одликуван за исклучителни остварувања во театарската и филмска уметност | Позитивно: одликуван за исклучителни остварувања во театарската и филмска уметност | Позитивно: постхумно одликуван, со признание за неговото творештво. | Позитивно: постхумно одликуван, опишан како творец со трајни дела |
| Глигор Чемерски | Сите извори се позитивни; нема разлики. | Позитивно: постхумно одликуван за придонес во културата | Позитивно: Постхумно одликуван за извонредниот придонес во ликовната уметност, опишан како светски афирмиран уметник. | Позитивно: опишан како уметник со разговор меѓу минато и современост | Позитивно: одликуван за извонреден придонес во ликовната уметност како светски афирмиран уметник | Позитивно: Опишан како 'светски афирмиран уметник' со 'извонреден придонес', неговите дела се величат. | Позитивно: опишан како 'светски афирмиран уметник' со 'извонреден придонес', пофален постхумно. | Позитивно: одликуван за извонреден придонес во ликовната уметност | Позитивно: одликуван за извонреден придонес во ликовната уметност и култура | Позитивно: постхумно одликуван, со признание за неговото творештво. | Позитивно: постхумно одликуван, опишан како творец со трајни дела |
| Киро Глигоров | Само два извора го спомнуваат, неутрално. | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: споменат како починат претседател, посетен гроб | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: само споменат како посетен гроб, без вреднување |
| Борис Трајковски | Нема разлики; само два извори го спомнуваат, неутрално. | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: споменат како починат претседател, посетен гроб | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: само споменат како посетен гроб, без вреднување |
| Никола Кљусев | Само два извора го спомнуваат, неутрално. | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: споменат како починат премиер, посетен гроб | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: само споменат како посетен гроб, без вреднување |
| Арбен Гега | Нема разлики - сите извори се неутрални, само како син. | Не е споменато | Неутрално: Син на одликуваниот, само цитиран како примател на орденот, без мета-вреднување. | Не е споменато | Неутрално: цитиран како син што го прима признанието за татко си, без мета-вреднување | Неутрално: Син на Џеват Гега, само ја прими наградата и изрази благодарност, без мета-вреднување. | Неутрално: само цитиран како син на одликуваниот, без мета-вреднување. | Неутрално: син на одликуваниот, само цитиран без мета-вреднување | Неутрално: цитиран како син што го прима признанието за татко му, без мета-вреднување | Не е споменато | Не е споменато |
| Леполдина Јовановска | Сите извори се неутрални, без разлики. | Не е споменато | Неутрално: Ќерка на одликуваниот, само спомената како примател на орденот, без вреднување. | Не е споменато | Неутрално: спомената како ќерка што го прима орденот, без мета-вреднување | Неутрално: Ќерка на Мето Јовановски, само ја прими наградата и изрази благодарност, без мета-вреднување. | Неутрално: само спомената како ќерка што го примила орденот, без вреднување. | Неутрално: ќерка на одликуваниот, само прими признание без мета-вреднување | Неутрално: спомената како ќерка што го прима орденот, без мета-вреднување | Не е споменато | Не е споменато |
| Рајна Чемерска | Сите извори се неутрални, без разлики. | Не е споменато | Неутрално: Сопруга на одликуваниот, само цитирана со благодарност, без мета-вреднување. | Не е споменато | Неутрално: цитирана како сопруга што го прима признанието, без мета-вреднување | Неутрално: Сопруга на Глигор Чемерски, само ја прими наградата и истакна чест, без мета-вреднување. | Неутрално: само цитирана како сопруга, без мета-вреднување. | Неутрално: сопруга на одликуваниот, само цитирана без мета-вреднување | Неутрално: цитирана како сопруга што го прима признанието, без мета-вреднување | Не е споменато | Не е споменато |
| Охридска Академија на хуманизмот | Само OhridNews дава позитивен приказ; останатите се неутрални. | Не е споменато | Позитивно: Спомената како основана од Плевнеш, која доделува Светска награда за хуманизам, со позитивен контекст. | Не е споменато | Не е споменато | Неутрално: Спомената во контекст на Плевнеш, но без директно вреднување. | Неутрално: спомената во контекст на Плевнеш, без вреднување. | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато | Не е споменато |
| Македонија | Позитивен наспроти неутрален приказ. | Неутрално: само контекст на Денот на независноста | Неутрално: Спомената како држава во контекст на одликувања и пораки, без експлицитно вреднување. | Позитивно: авторот ја прикажува како држава што се гради и чува | Неутрално: спомената како држава во контекст на Денот на независноста и културна меморија | Позитивно: Опишана како 'суверена и самостојна држава', со 'богатство' и 'културна меморија', што е позитивен приказ. | Позитивно: опишана како 'суверена и самостојна држава' со 'богатство', пофалена во говорот. | Неутрално: спомената како држава во контекст на Денот на независноста | Неутрално: спомената како држава чија културна меморија се гради, без вреднување | Неутрално: се зборува за државата и обврската да се гради, без експлицитно вреднување. | Неутрално: спомената како држава во контекст на Денот на независноста |
entities
- Гордана Силјановска-Давкова
- Јордан Плевнеш
- Раде Силјан
- Џеват Гега
- Мето Јовановски
- Глигор Чемерски
- Киро Глигоров
- Борис Трајковски
- Никола Кљусев
- Арбен Гега
- Леполдина Јовановска
- Рајна Чемерска
- Охридска Академија на хуманизмот
- Македонија
key differences
- Јордан Плевнеш
- Позитивен тон, без негативни или контрадикторни ставови.
- Џеват Гега
- Еден извор е неутрален, останатите позитивни.
- Арбен Гега
- Нема разлики - сите извори се неутрални, само како син.
- Борис Трајковски
- Нема разлики; само два извори го спомнуваат, неутрално.
- Глигор Чемерски
- Сите извори се позитивни; нема разлики.
- Гордана Силјановска-Давкова
- Поделба: 4 позитивни, 6 неутрални, без негативни.
- Киро Глигоров
- Само два извора го спомнуваат, неутрално.
- Леполдина Јовановска
- Сите извори се неутрални, без разлики.
- Македонија
- Позитивен наспроти неутрален приказ.
- Мето Јовановски
- Сите извори се позитивни; нема разлики.
- Никола Кљусев
- Само два извора го спомнуваат, неутрално.
- Охридска Академија на хуманизмот
- Само OhridNews дава позитивен приказ; останатите се неутрални.
- Раде Силјан
- Речиси сите извори се позитивни; разликата е во деталите за достигнувањата.
- Рајна Чемерска
- Сите извори се неутрални, без разлики.
source analyses
- 4NEWS.mk
- Јордан Плевнеш
- Позитивно: Авторот го опишува како 'талентиран, знаменит автор' и 'ерудит', со извонредни достигнувања.
- Џеват Гега
- Позитивно: Опишан како 'научник' со 'особен придонес', постхумно одликуван за неговата работа.
- Арбен Гега
- Неутрално: Син на Џеват Гега, само ја прими наградата и изрази благодарност, без мета-вреднување.
- Борис Трајковски
- Не е споменато
- Глигор Чемерски
- Позитивно: Опишан како 'светски афирмиран уметник' со 'извонреден придонес', неговите дела се величат.
- Гордана Силјановска-Давкова
- Позитивно: Претседателката е прикажана како доделувач на признанија, со пофални зборови за добитниците, што ја става во позитивна улога.
- Киро Глигоров
- Не е споменато
- Леполдина Јовановска
- Неутрално: Ќерка на Мето Јовановски, само ја прими наградата и изрази благодарност, без мета-вреднување.
- Македонија
- Позитивно: Опишана како 'суверена и самостојна држава', со 'богатство' и 'културна меморија', што е позитивен приказ.
- Мето Јовановски
- Позитивно: Опишан како 'голем актер' со 'исклучителни остварувања', оставил длабока трага.
- Никола Кљусев
- Не е споменато
- Охридска Академија на хуманизмот
- Неутрално: Спомената во контекст на Плевнеш, но без директно вреднување.
- Раде Силјан
- Позитивно: Опишан како 'книжевен човек' со 'вредни достигнувања', добитник на бројни награди.
- Рајна Чемерска
- Неутрално: Сопруга на Глигор Чемерски, само ја прими наградата и истакна чест, без мета-вреднување.
- MakPress -
- Јордан Плевнеш
- Позитивно: опишан како 'врвен драмски автор' со 'извонредни достигнувања', пофален во говорот.
- Џеват Гега
- Позитивно: опишан како 'научник' со 'особен придонес во албанологијата', пофален постхумно.
- Арбен Гега
- Неутрално: само цитиран како син на одликуваниот, без мета-вреднување.
- Борис Трајковски
- Не е споменато
- Глигор Чемерски
- Позитивно: опишан како 'светски афирмиран уметник' со 'извонреден придонес', пофален постхумно.
- Гордана Силјановска-Давкова
- Позитивно: авторот ја прикажува како претседателка што оддава признанија, со пофални зборови за одликуваните.
- Киро Глигоров
- Не е споменато
- Леполдина Јовановска
- Неутрално: само спомената како ќерка што го примила орденот, без вреднување.
- Македонија
- Позитивно: опишана како 'суверена и самостојна држава' со 'богатство', пофалена во говорот.
- Мето Јовановски
- Позитивно: наречен 'голем актер' со 'исклучителни остварувања', пофален постхумно.
- Никола Кљусев
- Не е споменато
- Охридска Академија на хуманизмот
- Неутрално: спомената во контекст на Плевнеш, без вреднување.
- Раде Силјан
- Позитивно: наречен 'врвен автор и преведувач' со 'вредни достигнувања', пофален во говорот.
- Рајна Чемерска
- Неутрално: само цитирана како сопруга, без мета-вреднување.
- OhridNews
- Јордан Плевнеш
- Позитивно: Авторот го опишува како 'голем промотор на Охрид' и го фали за извонредни достигнувања.
- Џеват Гега
- Позитивно: Постхумно одликуван за особениот придонес во албанологијата, со пофалби.
- Арбен Гега
- Неутрално: Син на одликуваниот, само цитиран како примател на орденот, без мета-вреднување.
- Борис Трајковски
- Не е споменато
- Глигор Чемерски
- Позитивно: Постхумно одликуван за извонредниот придонес во ликовната уметност, опишан како светски афирмиран уметник.
- Гордана Силјановска-Давкова
- Неутрално: Претседателката е цитирана како доделувач на одликувања, без мета-вреднување на нејзината улога.
- Киро Глигоров
- Не е споменато
- Леполдина Јовановска
- Неутрално: Ќерка на одликуваниот, само спомената како примател на орденот, без вреднување.
- Македонија
- Неутрално: Спомената како држава во контекст на одликувања и пораки, без експлицитно вреднување.
- Мето Јовановски
- Позитивно: Постхумно одликуван за исклучителни остварувања во театарската и филмската уметност.
- Никола Кљусев
- Не е споменато
- Охридска Академија на хуманизмот
- Позитивно: Спомената како основана од Плевнеш, која доделува Светска награда за хуманизам, со позитивен контекст.
- Раде Силјан
- Позитивно: Одликуван за вредни достигнувања, со цитати кои го прикажуваат како мудра фигура.
- Рајна Чемерска
- Неутрално: Сопруга на одликуваниот, само цитирана со благодарност, без мета-вреднување.
- plusinfo.mk
- Јордан Плевнеш
- Позитивно: одликуван за извонредни достигнувања и особен придонес
- Џеват Гега
- Позитивно: одликуван постхумно за особен придонес во албанологијата
- Арбен Гега
- Неутрално: син на одликуваниот, само цитиран без мета-вреднување
- Борис Трајковски
- Не е споменато
- Глигор Чемерски
- Позитивно: одликуван за извонреден придонес во ликовната уметност
- Гордана Силјановска-Давкова
- Неутрално: претседателката е прикажана како доделувач на одликувања, без мета-вреднување
- Киро Глигоров
- Не е споменато
- Леполдина Јовановска
- Неутрално: ќерка на одликуваниот, само прими признание без мета-вреднување
- Македонија
- Неутрално: спомената како држава во контекст на Денот на независноста
- Мето Јовановски
- Позитивно: одликуван за исклучителни остварувања во театарската и филмска уметност
- Никола Кљусев
- Не е споменато
- Охридска Академија на хуманизмот
- Не е споменато
- Раде Силјан
- Позитивно: одликуван за вредни достигнувања и особен придонес
- Рајна Чемерска
- Неутрално: сопруга на одликуваниот, само цитирана без мета-вреднување
- telma.com.mk
- Јордан Плевнеш
- Позитивно: одликуван со орден за придонес во културата
- Џеват Гега
- Позитивно: постхумно одликуван за придонес во културата
- Арбен Гега
- Не е споменато
- Борис Трајковски
- Не е споменато
- Глигор Чемерски
- Позитивно: постхумно одликуван за придонес во културата
- Гордана Силјановска-Давкова
- Неутрално: само извршител на одликувањето, без мета-вреднување
- Киро Глигоров
- Не е споменато
- Леполдина Јовановска
- Не е споменато
- Македонија
- Неутрално: само контекст на Денот на независноста
- Мето Јовановски
- Позитивно: постхумно одликуван за придонес во културата
- Никола Кљусев
- Не е споменато
- Охридска Академија на хуманизмот
- Не е споменато
- Раде Силјан
- Позитивно: одликуван со орден, цитиран без негативен контекст
- Рајна Чемерска
- Не е споменато
- zoom.mk
- Јордан Плевнеш
- Позитивно: одликуван за извонредни достигнувања во литературата, културата и дипломатијата
- Џеват Гега
- Позитивно: одликуван постхумно за особен придонес во албанологијата и професорска работа
- Арбен Гега
- Неутрално: цитиран како син што го прима признанието за татко му, без мета-вреднување
- Борис Трајковски
- Не е споменато
- Глигор Чемерски
- Позитивно: одликуван за извонреден придонес во ликовната уметност и култура
- Гордана Силјановска-Давкова
- Позитивно: авторот ја прикажува како претседателка што доделува признанија, со пофални зборови за одликуваните
- Киро Глигоров
- Не е споменато
- Леполдина Јовановска
- Неутрално: спомената како ќерка што го прима орденот, без мета-вреднување
- Македонија
- Неутрално: спомената како држава чија културна меморија се гради, без вреднување
- Мето Јовановски
- Позитивно: одликуван за исклучителни остварувања во театарската и филмска уметност
- Никола Кљусев
- Не е споменато
- Охридска Академија на хуманизмот
- Не е споменато
- Раде Силјан
- Позитивно: одликуван за вредни достигнувања во литературата и културата, како врвен автор и преведувач
- Рајна Чемерска
- Неутрално: цитирана како сопруга што го прима признанието, без мета-вреднување
- Алфа Вести
- Јордан Плевнеш
- Неутрално: цитиран како одликуван, без мета-вреднување
- Џеват Гега
- Неутрално: споменат како постхумно одликуван, без мета-вреднување
- Арбен Гега
- Не е споменато
- Борис Трајковски
- Неутрално: споменат како починат претседател, посетен гроб
- Глигор Чемерски
- Позитивно: опишан како уметник со разговор меѓу минато и современост
- Гордана Силјановска-Давкова
- Позитивно: авторот ја прикажува со моќна порака и интелектуална моќ
- Киро Глигоров
- Неутрално: споменат како починат претседател, посетен гроб
- Леполдина Јовановска
- Не е споменато
- Македонија
- Позитивно: авторот ја прикажува како држава што се гради и чува
- Мето Јовановски
- Позитивно: опишан како актер со длабока трага и способност
- Никола Кљусев
- Неутрално: споменат како починат премиер, посетен гроб
- Охридска Академија на хуманизмот
- Не е споменато
- Раде Силјан
- Неутрално: цитиран како одликуван, без мета-вреднување
- Рајна Чемерска
- Не е споменато
- Локално
- Јордан Плевнеш
- Позитивно: одликуван за извонредни достигнувања во литературата, културата и дипломатијата
- Џеват Гега
- Позитивно: постхумно одликуван за особен придонес во албанологијата и професорска работа
- Арбен Гега
- Неутрално: цитиран како син што го прима признанието за татко си, без мета-вреднување
- Борис Трајковски
- Не е споменато
- Глигор Чемерски
- Позитивно: одликуван за извонреден придонес во ликовната уметност како светски афирмиран уметник
- Гордана Силјановска-Давкова
- Позитивно: авторот ја прикажува како претседателка што доделува признанија со пофални зборови
- Киро Глигоров
- Не е споменато
- Леполдина Јовановска
- Неутрално: спомената како ќерка што го прима орденот, без мета-вреднување
- Македонија
- Неутрално: спомената како држава во контекст на Денот на независноста и културна меморија
- Мето Јовановски
- Позитивно: одликуван за исклучителни остварувања во театарската и филмска уметност
- Никола Кљусев
- Не е споменато
- Охридска Академија на хуманизмот
- Не е споменато
- Раде Силјан
- Позитивно: одликуван за вредни достигнувања во литературата и културата како врвен автор
- Рајна Чемерска
- Неутрално: цитирана како сопруга што го прима признанието, без мета-вреднување
- Радио Лидер
- Јордан Плевнеш
- Позитивно: авторот ја пренесува пофалбата на претседателката за неговото творештво што остава трага.
- Џеват Гега
- Позитивно: постхумно одликуван, со признание за неговото творештво.
- Арбен Гега
- Не е споменато
- Борис Трајковски
- Не е споменато
- Глигор Чемерски
- Позитивно: постхумно одликуван, со признание за неговото творештво.
- Гордана Силјановска-Давкова
- Неутрално: само е прикажана како претседателка што доделува орден и цитирана без мета-вреднување.
- Киро Глигоров
- Не е споменато
- Леполдина Јовановска
- Не е споменато
- Македонија
- Неутрално: се зборува за државата и обврската да се гради, без експлицитно вреднување.
- Мето Јовановски
- Позитивно: постхумно одликуван, со признание за неговото творештво.
- Никола Кљусев
- Не е споменато
- Охридска Академија на хуманизмот
- Не е споменато
- Раде Силјан
- Позитивно: добитник на орден, пофален за дела што продолжуваат да живеат.
- Рајна Чемерска
- Не е споменато
- Сакам Да Кажам
- Јордан Плевнеш
- Позитивно: награден со орден, опишан како творец со трајни дела
- Џеват Гега
- Позитивно: постхумно одликуван, опишан како творец со трајни дела
- Арбен Гега
- Не е споменато
- Борис Трајковски
- Неутрално: само споменат како посетен гроб, без вреднување
- Глигор Чемерски
- Позитивно: постхумно одликуван, опишан како творец со трајни дела
- Гордана Силјановска-Давкова
- Неутрално: само извршува церемонијална должност, без мета-вреднување
- Киро Глигоров
- Неутрално: само споменат како посетен гроб, без вреднување
- Леполдина Јовановска
- Не е споменато
- Македонија
- Неутрално: спомената како држава во контекст на Денот на независноста
- Мето Јовановски
- Позитивно: постхумно одликуван, опишан како творец со трајни дела
- Никола Кљусев
- Неутрално: само споменат како посетен гроб, без вреднување
- Охридска Академија на хуманизмот
- Не е споменато
- Раде Силјан
- Позитивно: награден со орден, опишан како творец со трајни дела
- Рајна Чемерска
- Не е споменато
Сценарија
- scenarios
- description
- Пораките на Гордана Сиљановска-Давкова за значењето на културните дејци поттикнуваат нови државни стипендии и фондови за млади таленти, со што се подобруваат условите за творештво во земјата.
- plausibility
- realistic
- time horizon
- mid
- title
- Зголемена институционална поддршка за македонските уметници
- valence
- positive
- description
- Настанот останува во рамките на протоколарна почит кон великаните, без конкретни промени во културната стратегија на владата, со што се одржува статус кво состојбата во уметничкиот сектор.
- plausibility
- realistic
- time horizon
- short
- title
- Рутинска церемонија без значително влијание врз јавните политики
- valence
- neutral
- description
- Повиците на Раде Силјан и претседателката за одговорност на власта се инструментализираат од спротивставени политички табори, што доведува до дополнителна поларизација во културните институции и еснафски здруженија.
- plausibility
- realistic
- time horizon
- mid
- title
- Политизација на културното наследство преку партиски наративи
- valence
- negative
- description
- По одликувањето на Јордан Плевнеш, неговата Академија добива зголемен меѓународен интерес и финансиска поддршка, што ја зацврстува позицијата на Охрид како центар на хуманистичката мисла.
- plausibility
- plausible
- time horizon
- long
- title
- Оживување на Охридската академија на хуманизмот
- valence
- positive
- description
- Семејствата на Мето Јовановски и Глигор Чемерски, инспирирани од признанието, иницираат проекти за дигитализација на нивните архиви, што овозможува нивните дела да бидат подостапни за помладите генерации.
- plausibility
- plausible
- time horizon
- mid
- title
- Дигитализација на делата на наградените великани
- valence
- neutral
- description
- Младите уметници, слушајќи ги пораките за иднината во татковината, реагираат негативно на недостигот од системски реформи, што предизвикува нов бран на незадоволство и емиграција меѓу креативната класа.
- plausibility
- plausible
- time horizon
- long
- title
- Разочарување на младите поради јазот меѓу зборови и дела
- valence
- negative
- description
- Позитивниот прием на одликувањето на Џеват Гега и другите дејци создава редок момент на национално единство, поттикнувајќи дијалог меѓу различни етнички заедници преку заедничко вреднување на културните придонеси.
- plausibility
- speculative
- time horizon
- long
- title
- Национален консензус за културниот идентитет
- valence
- positive
- description
- Претседателката Сиљановска-Давкова формира советодавно тело од врвни интелектуалци, меѓу кои и Плевнеш, кое дебатира за иднината на државата, но неговите препораки остануваат без правна обврзност за владата.
- plausibility
- speculative
- time horizon
- mid
- title
- Основање на нов државен културен совет
- valence
- neutral
- description
- Појавата на јавни критики за изборот на добитниците од страна на одредени интелектуални кругови доведува до девалвација на значењето на орденот '8 Септември' во јавната перцепција.
- plausibility
- speculative
- time horizon
- short
- title
- Контроверзи околу критериумите за државни одликувања
- valence
- negative
Извори
- articles
- article order
- 21
- body
- Во вилата Водно, по Денот на независноста на Македонија, со орденот "8 Септември" претседателката на државата Гордана Силјановска Давкова одликува петмина истакнати личности кои се вградиле во развојот и постигнувањата на македонската култура, уметност и наука. Беа одликувани драмскиот писател и дипломат Јордан Плевнеш и поетот, критичар и издавач Раде Силјан, а, постхумно орденот го добија и театарскиот и филмски актер Мето Јовановски, албанологот Џеват Гега и сликарот, музичар и графичар Глигор Чемерски. Во обраќањето Слијановска Давкова кажа дека се работи за личности кои оставиле неизбришливи траги во времето. А, Раде Силјан по примањето на орденот рече дека најтешкото прашање денес е, дали нашите деца гледаат иднина во татковината.
- language
- mkd
- published at
- 2026-09-08T18:27:12
- source
- telma.com.mk
- title
- Врачени ордените "8 Септември" на петмина културни дејци
- url
- https://telma.com.mk/2026/09/08/vracheni-ordenite-8-septemvri-na-petmina-kulturni-dejczi/
- article order
- 15
- body
- Претседателката Гордана Сиљановска-Давкова, на свечена церемонија во "Вила Водно", денеска, на Денот на независноста, со Орден "8 Септември" ги одликуваше Јордан Плевнеш и Раде Силјан, а постхумно Џеват Гега, Мето Јовановски и Глигор Чемерски, за нивниот исклучителен придонес во македонската култура, уметност и наука. Меѓу добитниците на високото државно одликување е Јордан Плевнеш, писател, драмски автор и дипломат, голем промотор на Охрид и основач на Охридската Академија на хуманизмот која од 2007 година ја доделува Светската награда за хуманизам. Тој е одликуван за извонредните достигнувања во литературата и културата, како врвен драмски автор, како и за особениот придонес во македонската дипломатија. Заблагодарувајќи се за признанието, Плевнеш потсети на два важни моменти од 1991 година. Тогаш од печат излегол првиот независен дневен весник, кој опстојувал 163 дена и чиј иницијатор, меѓу другите, бил и тој, а истата година неговата драма "Еригон" била изведена на европската сцена во Франција. Раде Силјан е одликуван за вредните достигнувања во македонската литература и култура како автор и преведувач и за особениот придонес во издавачката дејност. Примајќи го Орденот, Силјан порача дека признанието го доживува и како потврда дека "македонското слово учествува во градењето на државата", нагласувајќи дека честа не го издига над другите, туку го задолжува пред нив. Во своето слово тој упати и силна порака за одговорноста на секоја власт и генерација кон државата. На избори се добива мандат - не тапија на татковината. Ниту една партија, власт или генерација не е сопственик на Македонија. Ние сме нејзини привремени чувари меѓу оние што ја сонувале и оние што ќе ја наследат, порача Силјан. Тој нагласи дека самостојноста и независноста имаат датум, но слободата има секојдневје, а како една од најважните мерки за успехот на државата ја посочи иднината на младите. Најтешкото прашање денес не е што другите мислат за нашето минато, туку дали нашите деца гледаат иднина овде. Држава од која заминуваат децата останува без идно време, рече Силјан, заклучувајќи: "Орденот се носи на градите. Слободата се носи како одговорност". Џеват Гега постхумно е одликуван за особениот придонес во албанологијата и успешната професорска работа. Орденот го прими неговиот син Арбен Гега, кој истакна дека неговиот татко би бил особено трогнат што неговиот живот, посветеност и дело се паметат и вреднуваат. Постхумно е одликуван и Мето Јовановски, за исклучителните остварувања во театарската и филмската уметност како актер и режисер. Орденот во негово име го прими неговата ќерка Леополдина Јовановска. Со Орден "8 Септември" постхумно е одликуван и Глигор Чемерски, за извонредниот придонес во ликовната уметност и културата како светски афирмиран уметник и творец на монументални дела. Признанието го прими неговата сопруга Рајна Чемерска, која посочи дека е посебна чест што се доделува токму во просторот што го красат неговите мозаици. Претседателката Сиљановска-Давкова истакна дека петтемина добитници зад себе оставиле дела што не се ограничени на еден жанр, една сцена, една книга или едно време. Тие создаваа, истражуваа, преведуваа, играа и сликаа, но зад сите тие различни облици на творештво останува нешто заедничко: трага што не исчезнува, порача претседателката. Според неа, вистинската вредност на едно творештво е во неговата способност да остане живо и кога авторот повеќе не е меѓу нас, да отвора нови прашања, да поттикнува нови читања и да продолжува да зборува со идните генерации. Денешното одликување е и чин за паметење, истакна Сиљановска-Давкова, честитајќи им на Плевнеш и Силјан и на семејствата на постхумно одликуваните Гега, Јовановски и Чемерски.
- language
- mkd
- published at
- 2026-09-08T16:37:24
- source
- OhridNews
- title
- Големиот промотор на Охрид Јордан Плевнеш меѓу петтемина одликувани со Орден "8 Септември", силни пораки до политичарите
- url
- https://www.ohridnews.com/golemiot-promotor-na-ohrid-%D0%88ordan-plevnesh-me%D1%93u-pettemina-odlikuvani-so-orden-8-septemvri-silni-poraki-do-politicharite/
- article order
- 20
- body
- "Каква Македонија ќе изградиме, таква ќе имаме. Никој друг нема да ни го уреди домот освен ние самите." На 35-годишнината од независноста на Македонија, претседателката Сиљановска-Давкова со моќна порака им ја честиташе годишнината на македонските граѓани. Државата е нешто што се гради секојдневно, а секоја генерација и секој човек оставаат свој белег во неа. Меѓу оние кои со своето дело оставија особено длабока трага во македонската приказна се и петтемина великани кои денеска беа одликувани со "Орденот 8 Септември", признание кое традиционално секоја година се доделува во Вила "Водно". Оваа година ордените им припаднаа на Јордан Плевнеш и Раде Сиљан, а постхумно беа одликувани Џеват Гега, Мето Јовановски и Глигор Чемерски. "8 Септември не е само историски датум, ниту минато свршено време, туку наша трајна обврска, којашто секоја генерација ја презема со задачата да ја чува, да ја гради и да ја направи подобра државата што ја наследила. А државата не е само збир на институции, туку извира и им припаѓа на граѓаните, како поединци кои преку своето знаење, критичка мисла, талент и макотрпна работа, на македонското општество го збогатуваат со непотрошни вредности и оставаат небришливи траги што го надживуваат нивното физичко постоење - изјави претседателката Гордана Сиљановска-Давкова. Секој со својот јазик и својот израз - некој со зборот, некој со научното знаење, некој со актерската игра, а некој со четката. Но сите со иста способност - своето време да го претворат во трајно наследство. "Во мојата животна кариера сум присуствувал на голем број церемонии, претседателке, но со вашата интелектуална моќ да ги соединувате времињата низ вековите од антиката до денес, вие всушност ја претворате оваа земја во духовна велесила, не зависно од нејзиното место, на геополитички план", изјави Јордан Плевнеш - уметник "Ова одлиокување го примам и како признание дека македонското слово учествува во грањето на државата. Таквата чест не ме издига над другите, ме задолжува пред нив. Песната критиката и издаваштвото зад мене се една служба. Словото да се создава да се промислува и да стигне до читателот", изјави Раде Сиљан - македонски поет Мето Јовановски е еден од актерите кои оставија длабока трага во македонскиот театар и филм. Неговата сила не беше само во различноста на улогите, туку и во способноста секоја од нив да ја исполни со живот и да ја претвори во уверлива човечка судбина. Џеват Гега бил научник кај кого проучувањето на албанската книжевност секогаш одело подлабоко од самото толкување на книжевните дела. За Глигор Чемерски рече дека е еден од оние македонски уметници во чие творештво минатото и современоста не стојат едно спроти друго, туку постојано разговараат, се дружат, надополнуваат и добиваат ново значење. Утрово, во знак на почит кон оние кои ги поставија темелите на независната држава, претседателката ги посети и вечните почивалишта на првиот претседател Киро Глигоров, претседателот Борис Трајковски и првиот премиер Никола Кљусев на Градските гробишта "Бутел", каде положи свежо цвеќе.
- language
- mkd
- published at
- 2026-09-08T15:02:44
- source
- Алфа Вести
- title
- Сиљановска-Давкова: Каква Македонија ќе изградиме, таква ќе ја имаме, никој друг нема да ни го уреди домот освен ние самите!
- url
- https://vesti.alfa.mk/siljanovska-davkova-kakva-makedonija-kje-izgradime-takva-kje-ja-imame-nikoj-drug-nema-da-ni-go-uredi-domot-osven-nie-samite-2/
- article order
- 7
- body
- "Петтемина добитници на Орденот "8 Септември" зад себе оставија дела што не се ограничени на еден жанр, една сцена, една книга или едно време. Тие создаваа, истражуваа, преведуваа, играа и сликаа, но зад сите тие различни облици на творештво останува нешто заедничко: трага што не исчезнува", порача Сиљановска-Давкова Претседателката Гордана Сиљановска-Давкова, на свечена церемонија во "Вила Водно", денеска, на Денот на македонската независност, ги одликуваше со Орден "8 Септември" Јордан Плевнеш и Раде Силјан, и постхумно: Џеват Гега, Мето Јовановски и Глигор Чемерски. Јордан Плевнеш се одликува за неговите извонредни достигнувања во литературата и културата, како врвен драмски автор, како и за неговиот особен придонес за македонската дипломатија. Заблагодарувајќи се за признанието, Плевнеш сподели, за него два важни историски моменти, дека пред 35 години во печат излегол првиот независен дневен весник којшто опстојал 163 дена, а чиј иницијатор меѓу другите бил и тој. Воедно, потсети дека во 1991 година била изведена првата македонска драма "Еригон" на европската сцена, во Франција. Раде Силјан се одликува за неговите вредни достигнувања во македонската литература и култура и пошироко, како врвен автор и преведувач, и за особениот придонес во издавачката дејност. "Ова одликување го примам и како признание дека македонското слово учествува во градењето на државата. Таквата чест не ми издига над другите, туку ме задолжува пред нив. Песната, критиката и издаваштвото за мене се една служба. Словото да се создава, да се помислува и да стигне до читателот", рече Силјан примајќи го орденот. Џеват Гега постхумно се одликува за неговиот особен придонес во албанологијата, како и за успешната професорска работа. "Верувам дека мојот татко би бил особено трогнат што неговиот живот, посветеност и дело се паметат и вреднуваат", истакна неговиот син Арбен Гега, кој го прими признанието. Мето Јовановски се одликува за исклучителните остварувања во театарската и филмска уметност како актер и режисер. Во негово име, орденот го прими неговата ќерка Леполдина Јовановска која изрази голема благодарност за признанието. Глигор Чемерски се одликува за извонредниот придонес во ликовната уметност и култура како светски афирмиран уметник и творец на монументални дела. Орденот ѝ беше врачен на неговата сопруга Рајна Чемерска која истакна дека преставува посебна чест што признанието се доделува токму во просторот што го красат неговите мозаици, и иако тој не е физички присутен, неговото дело е. "Петтемина добитници на Орденот "8 Септември" зад себе оставија дела што не се ограничени на еден жанр, една сцена, една книга или едно време. Тие создаваа, истражуваа, преведуваа, играа и сликаа, но зад сите тие различни облици на творештво останува нешто заедничко: трага што не исчезнува", порача претседателката. Според неа, вистинската вредност на едно творештво се препознава во неговата способност да остане живо и тогаш кога авторот повеќе не е меѓу нас, да отвора нови прашања, да поттикнува нови читања и да продолжува да зборува со идните генерации. "Денешното одликување е и чин за паметење", рече Сиљановска-Давкова, честитајќи им на Јордан Плевнеш и Раде Силјан, како и на најблиските роднини на починатите Џеват Гега, Мето Јовановски и Глигор Чемерски, чии живот и творештво остануваат неразделен дел од македонската културна меморија.
- language
- mkd
- published at
- 2026-09-08T14:59:00
- source
- Локално
- title
- Јордан Плевнеш, Раде Силјан, Џеват Гега, Мето Јовановски и Глигор Чемерски одликувани со Орден "8 Септември
- url
- https://lokalno.mk/jordan-plevnesh-rade-siljan-djevat-gega-meto-jovanovski-i-gligor-chemerski-odlikuvani-so-orden-8-septemvri/
- article order
- 11
- body
- Претседателката Гордана Сиљановска-Давкова, на свечена церемонија во "Вила Водно", денеска, на Денот на македонската независност, ги одликуваше со Орден "8 Септември" Јордан Плевнеш и Раде Силјан, и постхумно: Џеват Гега, Мето Јовановски и Глигор Чемерски. Јордан Плевнеш се одликува за неговите извонредни достигнувања во литературата и културата, како врвен драмски автор, како и за неговиот особен придонес за македонската дипломатија. Заблагодарувајќи се за признанието, Плевнеш сподели, за него два важни историски моменти, дека пред 35 години во печат излегол првиот независен дневен весник којшто опстојал 163 дена, а чиј иницијатор меѓу другите бил и тој. Воедно, потсети дека во 1991 година била изведена првата македонска драма "Еригон" на европската сцена, во Франција. Раде Силјан се одликува за неговите вредни достигнувања во македонската литература и култура и пошироко, како врвен автор и преведувач, и за особениот придонес во издавачката дејност. "Ова одликување го примам и како признание дека македонското слово учествува во градењето на државата. Таквата чест не ми издига над другите, туку ме задолжува пред нив. Песната, критиката и издаваштвото за мене се една служба. Словото да се создава, да се помислува и да стигне до читателот", рече Силјан примајќи го орденот. Џеват Гега постхумно се одликува за неговиот особен придонес во албанологијата, како и за успешната професорска работа. "Верувам дека мојот татко би бил особено трогнат што неговиот живот, посветеност и дело се паметат и вреднуваат", истакна неговиот син Арбен Гега, кој го прими признанието. Мето Јовановски се одликува за исклучителните остварувања во театарската и филмска уметност како актер и режисер. Во негово име, орденот го прими неговата ќерка Леполдина Јовановска која изрази голема благодарност за признанието. Глигор Чемерски се одликува за извонредниот придонес во ликовната уметност и култура како светски афирмиран уметник и творец на монументални дела. Орденот ѝ беше врачен на неговата сопруга Рајна Чемерска која истакна дека преставува посебна чест што признанието се доделува токму во просторот што го красат неговите мозаици, и иако тој не е физички присутен, неговото дело е. "Петтемина добитници на Орденот "8 Септември" зад себе оставија дела што не се ограничени на еден жанр, една сцена, една книга или едно време. Тие создаваа, истражуваа, преведуваа, играа и сликаа, но зад сите тие различни облици на творештво останува нешто заедничко: трага што не исчезнува", порача претседателката. Според неа, вистинската вредност на едно творештво се препознава во неговата способност да остане живо и тогаш кога авторот повеќе не е меѓу нас, да отвора нови прашања, да поттикнува нови читања и да продолжува да зборува со идните генерации. "Денешното одликување е и чин за паметење", рече Сиљановска-Давкова, честитајќи им на Јордан Плевнеш и Раде Силјан, како и на најблиските роднини на починатите Џеват Гега, Мето Јовановски и Глигор Чемерски, чии живот и творештво остануваат неразделен дел од македонската културна меморија. Во продолжение е интегралниот говор на претседателката Сиљановска-Давкова: Секој 8 Септември нè враќа три и пол децении назад, во историскиот ден кога граѓаните на Македонија ја изразија својата волја да живеат во суверена и самостојна држава, со што вековниот сон стана јаве, а делото на илинденците и асномците доби завршница. 8 Септември не е само историски датум, ниту минато свршено време, туку наша трајна обврска, којашто секоја генерација ја презема со задачата да ја чува, да ја гради и да ја направи подобра државата што ја наследила. А државата не е само збир на институции, туку извира и им припаѓа на граѓаните, како поединци кои преку своето знаење, критичка мисла, талент и макотрпна работа, на македонското општество го збогатуваат со непотрошни вредности и оставаат небришливи траги што го надживуват нивното физичко постоење. Такви личности се петтемината творци кои денес ги одликуваме, за жал, некои задоцнето, односно постхумно, чии дела се изразуваат на различен јазик на творење: книжевниот збор, научното знаење, врвниот превод, сценскиот израз, и јазикот на потегот на сликарската четка, но коишто заедно се вреден и жив дел од нашата културна меморија и наследство. Чинам нема посоодветен ден од 8 Септември за да им оддадеме признание на петмината творци кои, секој на свој начин и во својата област, вградиле скапоцено камче во македонскиот културен мозаик, збогатувајќи го со дела што остануваат да живеат и по нивната, а ќе живеат и по нашата смрт! Да се осврнам накусо на нивниот голем и вреден опус. Јордан Плевнеш е талентиран, знаменит автор за кој, литературата и драматургијата не се само естетски дисциплини, туку модус на толкување на историјата, времето и човекот, но и modus vivendi. Во неговото творештво Македонија не е затворена мала државна школка, ниту изолирана балканска периферија, туку вреден идентитески феномен, всушност мозаик од култури, мост и крстопат, лакмус за одмерување на силата на големите, а за жал, не ретко и арена. Понекогаш помислувам дека ерудитот Јордан како да не е од ова време, или само оттука, особено низ призма на Светската Академијата на хуманизмот. Има во него видлива ренесансна и хумана нишка, несвојствена за овие времиња. Постојано не прашува и се прашува, заминува, се враќа и навраќа. Преку своите драми, Плевнеш отвора суштински прашања на кои честопати нема едноставен одговор, движејќи се меѓу политичкото како уметничко и поетското, меѓу трагичното и комичното, меѓу реалноста и гротеската. Од "Еригон", "Мацедонише цуштенде" и "Југословенска антитеза", преку "Р", "Слободен лов" и "Безбог", до "Среќата е нова идеја во Европа" и "Вечната куќа", тој обликува свој препознатлив драматуршки свет, во кој македонското искуство се соочува со големите прашања на историјата, идентитетот и човековата судбина, но еретички им пркоси на наметнатите одговори и им спротивставува свои. Можеби најточно за Јордановиот свет говори формулата од "Вечната куќа" - "трагедија + време = комедија". Во неа е содржана една од неговите постојани преокупации: начинот на кој времето ги менува значењата на историските настани, на човечките страдања, на победите и поразите, па и на нашите обиди да го определиме сопствениот идентитет. Во "Вечната куќа", таа станува простор низ кој минуваат векови, цивилизации и различни човечки судбини, а македонската држава се појавува како драмски центар на едно мошне важно прашање: кому му припаѓа историјата и кој има право да ја толкува? Од првата поетска книга "Теорија на отровот", преку драматуршкиот опус, до романите "Осмото светско чудо" и "Роман за тајната книга", неговото творештво потврдува дека и малите држави, како нашата, имаат свое место во светот, кога нивната приказна има сила да одекне далеку над нивните граници. Неговите драми се играни на пет континенти, на педесетина јазици и во над триесет земји, а за неговото творештво пишувале "New York Times", "Guardian", "Figaro", "Liberation" и други значајни светски медиуми. Покрај книжевното и драматуршкото творештво, Плевнеш е истакнат професор и преведувач, ерудит и расен интелектуалец. Преку преводите од француски јазик, педагошката работа и предавањата на Универзитетот "Пантеон Асас - Сорбона" за драмата во политичката историја на светот од Антиката до денес, тој продолжува да го збогатува просторот на своето дејствување, поврзувајќи ги литературата, уметноста, историјата и современото општество. Затоа, одликувајќи го Јордан Плевнеш со Орденот "8 Септември", го вреднуваме неговиот исклучителен творечки опус и неговиот придонес кон македонската книжевност и драматургија, но и неговата умешност македонската реч да ја пренесе и да ја направи дел од меѓународната културна приказна, оставајќи свој печат. Раде Силјан е книжевен човек и личност за кој времето не е само тема, туку постојан предмет на преиспитување, простор во којшто се среќаваат личната и историската меморија, судбината на човекот, татковината и народот. Уште со првата поетска книга "Третиот лик на времето", а потоа и низ "Сенки на јавето", "Заѕидување на сенката", "Пресликано време", "Гласот на предците", "Горчлив вилает", "Сенки на татковината", "Кругови" и "Молитва за Македонија", тој гради препознатлива поетика во која личното и колективното паметење се преплетуваат и добиваат поетски израз. Во неговата поезија загриженоста за националната судбина не се претвора во патетика, туку во воздржано и медитативно пеење, во кое личното чувство се крева и добива пошироко историско и човечко значење. Но, придонесот на Раде Силјан кон македонската книжевност не завршува со поезијата. Неговата книжевна критика и есеистика се долгогодишен напор книжевното дело да биде прочитано, вреднувано и поставено во поширокиот развоен контекст на македонската литература, додека неговата работа како антологичар создава своевидна карта на книжевната меморија, преку која различни генерации автори и дела добиваат свое место и можност да бидат повторно откриени и прочитани. Особено значаен е неговиот придонес во издаваштвото, каде што како генерален директор на "Македонска книга" учествува во создавањето на значајни капитални изданија, а во првите години на самостојната македонска држава храбро ја основа "Матица македонска", која низ децении објавува голем број наслови посветени на македонската историја, култура, книжевност и јазик, но истовремено ја доближува европската и светската книжевност до македонскиот читател. Ова е доказ дека неговата работа не е само создавање книжевност, туку и грижа таа книжевност да биде зачувана, прочитана и пренесена на идните генерации. Неговите дела се преведени на повеќе јазици, а за своето творештво и издавачката дејност е добитник на бројни домашни и меѓународни признанија, меѓу кои и наградите "Браќа Миладиновци", "Ацо Шопов", "Димитар Митрев", државните награди "11 Октомври" и "Св. Климент Охридски", како и "Златниот крст за заслуги" од претседателот на Република Унгарија. Да потсетам, два мандата беше и претседател на Друштвото на писателите на Македонија, продолжувајќи ја својата долгогодишна посветеност на македонскиот книжевен збор. Затоа, кога денес го одликуваме Раде Силјан со Орденот "8 Септември", ја вреднуваме неговата поезија, но и неговата работа врзана за поезијата, неговите книги, но и неговата долгогодишна грижа книжевното наследство да биде прочитано, зачувано и пренесено на идните генерации. Неговиот придонес кон македонската култура е токму во таа трајна посветеност да пишува за времето, но и со својата работа да придонесе времето да не ја избрише нашата книжевна меморија. Џеват Гега беше научник кај кого, проучувањето на албанската книжевност секогаш одеше подлабоко од самото толкување на делата. Во неговиот интерес се среќаваат книжевноста, јазикот, историјата и културата, како и нивната меѓусебна поврзаност, особено во проучувањето на албанската книжевност кај нас и на Балканот. Меѓу авторите на кои им посветува особено внимание се Фан Ноли, Филиј Ширика, Луиз Гуракуќи, Наим Фрашери, Де Рада и Стерјо Спасе, како и Арберешите од Италија. Во своето истражување за оригиналната поезија на Фан Ноли и нејзината политичка генеза, Гега не ги согледува само нејзините мотивско-стилски особености, туку и поширокото историско и културно значење на Нолиевото творештво. Токму во неговите компаративни истражувања се согледува синергијата меѓу македонската и албанската книжевност, нивните заемни влијанија, како и историските и културнте искуства. Во проучувањето на Миѓени и Рацин, во истражувањата за Рацин и некои албански автори, како и во проучувањето на Прличевата поема "Скендербеј" и начинот на кој таа била доживеана и толкувана во албанската книжевност, Гега ги открива допирите, сличностите и заемните влијанија меѓу двете книжевности. Така, наместо да ги гледа како одвоени книжевни традиции, тој ја согледува нивната поврзаност и начинот на кој се надополнуваат. Особено место во неговата работа има албанската книжевност. Во своите истражувања, а особено во докторската дисертација "Книжевноста на албанската националност во Република Македонија 1945-1985", Гега го следи нејзиниот развој и нејзините особености, согледувајќи ја во општествениот и културниот развој на македонската држава. Со тоа, тој остава значаен научен запис за една книжевност и за нејзиното место во културниот живот на државата. Не случајно, неговата посветеност на јазикот и книжевноста се препознава и во неговата работа како професор, преведувач и уредник. На Филолошкиот факултет во Скопје, своето знаење го пренесуваше на генерации студенти, а како автор на "Абетарето" остави дело со непосредно значење за образованието на најмладите. Неговиот ангажман во јазичните комисии, како и уредувањето на "Флака е влазëримит", зборуваат за човек кој знаењето за јазикот не го чуваше само за науката, туку го внесуваше и во образованието и во поширокиот културен живот. Преведуваше учебници и дела од македонски и српскохрватски на албански јазик и со тоа им овозможуваше на читателите да дојдат до книги и знаења што не им биле достапни на нивниот јазик. Неговите преводи го збогатуваа албанскиот книжевен и образовен простор со содржини од други јазици и култури. Преку научната работа, наставата и преводот, Џеват Гега остави дело во кое јазикот и книжевноста се појавуваат и како начин на разбирање на културата и на нејзините врски со другите. Неговите истражувања и преводи придонесоа за подобро проучување и познавање на албанската книжевност и јазик, но и за нивното доближување до другите културни и книжевни средини. Затоа, денес, постхумно одликувајќи го Џеват Гега со Орденот "8 Септември", му оддаваме признание за неговата долгогодишна работа како научник, професор и преведувач, за делото посветено на албанската книжевност и јазик и за неговата работа на нивното проучување, толкување и доближување до другите култури. Мето Јовановски е еден од актерите кои со своето присуство оставија длабока трага во македонскиот театар и филм, актер чија сила не беше само во способноста да одигра различни улоги, туку во начинот на кој секоја од нив ја исполнуваше со живот и ја претвораше во уверлива човечка судбина, трансформирајќи се во личноста која ја глуми. Неговиот професионален пат започна во Народниот театар во Штип, продолжува со студиите на Театарската академија во Софија, а од 1971 година е дел од Драмскиот театар во Скопје, на чија сцена ќе создаде голем број ликови по кои ќе биде препознаен. Во "Диво месо" го толкува Симон, во "Хамлет" го игра насловниот лик, а меѓу неговите значајни театарски остварувања се и Јане Задрогаз, Еригон, Бранко Митиќ во "Карамазови", Војницки во "Вујко Вања", Цибра во "Тетовирани души" и Арсе во "Писание". Неговите улоги знаеја да нè насмеат, но и да нè вознемират, да разбудат љубопитност, да отворат прашања и да нè натераат да размислуваме и долго по завршувањето на претставата. Ако на сцената ја освојуваше публиката со непосредноста на својата игра, пред камерата знаеше да зборува и со поглед, со молк, со едвај забележлив гест. Го паметиме по улогите во "Македонскиот дел од пеколот", "Црвениот коњ", "Среќна Нова '49", "Тетовирање", "Пред дождот", "Ангели на отпад", "Големата вода", "Тајната книга", "Мисија Лондон", "Трето полувреме", "Деца на сонцето" и "Златна петорка". Во секоја од нив внесуваше нешто свое, нешто што не можеше да се одигра само со зборови, туку се препознаваше во погледот, во тишината и во начинот на кој ликот го носеше низ приказната. За својата работа Мето Јовановски заслужено беше повеќекратно наградуван, меѓу другото со наградите "13 Ноември", "11 Октомври" и "Св. Климент Охридски", со четири награди "Милтон Манаки", "Златен венец" на МЕСС, две Гран при награди во Ниш, наградата "Петре Прличко", наградата за животно дело "Војдан Чернодрински" и наградата "Киненова". Но, зад сите признанија стои една актерска кариера обележана со исклучителна посветеност, со храброст да се влегува во различни ликови и со постојана потреба секоја улога да се доживее одново и одново. Актерството не беше единственото поле во кое го вложуваше своето знаење и искуство. Како професор и режисер, тој им помагаше на новите генерации да ја запознаат сцената не само како професија, туку и како простор на дисциплина, ризик и постојано трагање по вистината на ликот. Со неговото заминување во 2023 година, македонскиот театар и филм загубија голем актер, но зад него останаа улоги и остварувања што сведочат за едно значајно поглавје во македонската сценска и филмска уметност. Затоа, постхумно одликувајќи го Мето Јовановски со Орденот "8 Септември", му оддаваме признание за децениите посветени на македонскиот театар и филм, за неговата непоколеблива верба во актерската професија и за трагот што го остави во македонската култура. Глигор Чемерски е еден од оние македонски уметници во чие творештво минатото и современоста не стојат едно спроти друго, туку постојано разговараат, се дружат, надополнуваат и добиваат ново значење. Неговото сликарство е длабоко вкоренето во македонскиот културен и историски простор, во неговото античко и средновековно наследство, во фрескописот и народната меморија, но истовремено е препознатливо по својата современост и по личниот уметнички јазик со кој Чемерски тие извори ги претвора во уникатен сопствен свет. Неговиот однос кон македонското културно наследство започнува уште од најраните години, во Тиквешието, во непосредната близина на Стоби, каде што античките остатоци и слоевите на историјата стануваат дел од неговото визуелно паметење. Подоцна, во византиската уметност и во фрескописот од Курбиново, "Света Софија", "Свети Пантелејмон" и "Свети Климент", тој препознава не само вредно наследство што треба да се чува, туку и жив извор на уметнички идеи. Чемерски, меѓутоа, не го повторува она што го наследил, туку го преобразува, ги зема неговите форми, симболи и духовни слоеви и ги внесува во современиот ликовен израз. Затоа во неговите дела се среќаваат мотиви што припаѓаат на различни времиња и различни културни слоеви - Свети Ѓорѓи и змејот, Оплакувањето, Ева и јаболкото, Добриот пастир, охридските сирени, Аполон - но тие кај него не се само ликовни цитати од минатото, туку дел од едно ново уметничко читање на човекот, историјата, времето и просторот во кој живееме. Во таа постојана средба меѓу старото и новото, меѓу сакралното и секојдневното, меѓу митот и современиот човек, Чемерски создава ликовен свет што е длабоко македонски, но не е затворен во националните граници, туку лета надвор од нив. Знам дека покрај сликарството, тој создаваше графики, мозаици и фрески, пишуваше есеи и беше активен во културниот живот, оставајќи зад себе дела што денес се вгнездени во македонскиот визуелен идентитет. Неговите монументални остварувања во Скопје, Кавадарци, Вруток и Кочани не се само дела поставени во јавниот простор. Тие станаа дел од местата што ги препознаваме, од градовите и пејзажите во кои живееме, и од сликата што ја носиме за сопствената земја. За мене, особено значајно е што денес сме собрани во "Сала Мозаик", меѓу неговите монументални дела. Нема некој да не влегол овде и отворено да не изразил восхит. Овие мозаици се првиот впечаток за секој што влегува во овој простор и, на некој начин, првиот поглед кон македонската држава, па и политика, претставувајќи ги во поубава светлина одошто се. На двата спротивни ѕида, преку диптисите "Македонија - светла земја" и "Македонија памети", Чемерски ја раскажува земјата низ нејзините историски и духовни слоеви: од античките траги и симболи, до светите Кирил и Методиј, Климент и Наум, глаголицата и кирилицата. За него, татковината беше непресушен извор на мотиви, симболи и инспирација, но и нешто што постојано одново го откриваше и преобразуваше во свој уметнички јазик. Затоа, постхумно одликувајќи го Глигор Чемерски со Орденот "8 Септември", му оддаваме признание за извонредниот придонес во ликовната уметност и култура, како светски афирмиран уметник и творец на монументални дела. Почитувани, Со Глигор Чемерски го заокружуваме годинашниот осмосептемвриски мозаик, во којшто се спојуваат различни области, таленти и животни патишта, а преку нив се препознава богатството на оваа држава. Од дипломатијата и литературата, преку науката и образованието, до театарот, филмот и ликовната уметност, петмина истакнати македонски творци и дејци оставија свој белег во културниот, духовниот и визуелниот идентитет на нашата држава. Петтемина добитници на Орденот "8 Септември" зад себе оставија дела што не се ограничени на еден жанр, една сцена, една книга или едно време. Тие создаваа, истражуваа, преведуваа, играа и сликаа, но зад сите тие различни облици на творештво останува нешто заедничко: трага што не исчезнува со завршувањето на едно дело, туку продолжува да живее преку оние што го читаат, гледаат, изучуваат и паметат. Токму затоа, денешното одликување е чин што секогаш ќе го паметам.На Јордан Плевнеш и Раде Силјан им го честитам Орденот "8 Септември", а со особена почит се сеќаваме на Џеват Гега, Мето Јовановски и Глигор Чемерски, чии живот и творештво остануваат неразделен дел од нашата културна меморија. Секој од нив остави нешто што не може да се мери само со бројот на книгите, улогите, преводите, научните трудови или уметничките дела. Вистинската вредност на едно творештво се гледа во неговата способност да остане живо и тогаш кога авторот повеќе не е меѓу нас, да отвора нови прашања, да поттикнува и инспирира нови читања и да продолжува да зборува со луѓето.
- language
- mkd
- published at
- 2026-09-08T14:01:08
- source
- 4NEWS.mk
- title
- Јордан Плевнеш, Раде Силјан, Џеват Гега, Мето Јовановски и Глигор Чемерски одликувани со Орден "8 Септември
- url
- https://4news.mk/jordan-plevnesh-rade-siljan-dhevat-gega-meto-jovanovski-i-gligor-chemerski-odlikuvani-so-orden-8-septemvri/
- article order
- 9
- body
- Претседателката Гордана Сиљановска-Давкова, на свечена церемонија во "Вила Водно", денеска, на Денот на македонската независност, ги одликуваше со Орден "8 Септември" Јордан Плевнеш и Раде Силјан, и постхумно: Џеват Гега, Мето Јовановски и Глигор Чемерски. Јордан Плевнеш се одликува за неговите извонредни достигнувања во литературата и културата, како врвен драмски автор, како и за неговиот особен придонес за македонската дипломатија. Заблагодарувајќи се за признанието, Плевнеш сподели, за него два важни историски моменти, дека пред 35 години во печат излегол првиот независен дневен весник којшто опстојал 163 дена, а чиј иницијатор меѓу другите бил и тој. Воедно, потсети дека во 1991 година била изведена првата македонска драма "Еригон" на европската сцена, во Франција. Раде Силјан се одликува за неговите вредни достигнувања во македонската литература и култура и пошироко, како врвен автор и преведувач, и за особениот придонес во издавачката дејност. "Ова одликување го примам и како признание дека македонското слово учествува во градењето на државата. Таквата чест не ми издига над другите, туку ме задолжува пред нив. Песната, критиката и издаваштвото за мене се една служба. Словото да се создава, да се помислува и да стигне до читателот", рече Силјан примајќи го орденот. Џеват Гега постхумно се одликува за неговиот особен придонес во албанологијата, како и за успешната професорска работа. "Верувам дека мојот татко би бил особено трогнат што неговиот живот, посветеност и дело се паметат и вреднуваат", истакна неговиот син Арбен Гега, кој го прими признанието. Мето Јовановски се одликува за исклучителните остварувања во театарската и филмска уметност како актер и режисер. Во негово име, орденот го прими неговата ќерка Леполдина Јовановска која изрази голема благодарност за признанието. Глигор Чемерски се одликува за извонредниот придонес во ликовната уметност и култура како светски афирмиран уметник и творец на монументални дела. Орденот ѝ беше врачен на неговата сопруга Рајна Чемерска која истакна дека преставува посебна чест што признанието се доделува токму во просторот што го красат неговите мозаици, и иако тој не е физички присутен, неговото дело е. "Петтемина добитници на Орденот "8 Септември" зад себе оставија дела што не се ограничени на еден жанр, една сцена, една книга или едно време. Тие создаваа, истражуваа, преведуваа, играа и сликаа, но зад сите тие различни облици на творештво останува нешто заедничко: трага што не исчезнува", порача претседателката. Според неа, вистинската вредност на едно творештво се препознава во неговата способност да остане живо и тогаш кога авторот повеќе не е меѓу нас, да отвора нови прашања, да поттикнува нови читања и да продолжува да зборува со идните генерации. "Денешното одликување е и чин за паметење", рече Сиљановска-Давкова, честитајќи им на Јордан Плевнеш и Раде Силјан, како и на најблиските роднини на починатите Џеват Гега, Мето Јовановски и Глигор Чемерски, чии живот и творештво остануваат неразделен дел од македонската културна меморија. Во продолжение е интегралниот говор на претседателката Сиљановска-Давкова: Почитуван Јордан Плевнеш, почитуван Раде Силјан, почитувани членови на семејствата на Џеват Гега, Мето Јовановски и Глигор Чемерски, почитувани членови на Комисијата за одликувања и признанија, почитувани гости, дами и господа. Секој 8 Септември нè враќа три и пол децении назад, во историскиот ден кога граѓаните на Македонија ја изразија својата волја да живеат во суверена и самостојна држава, со што вековниот сон стана јаве, а делото на илинденците и асномците доби завршница. 8 Септември не е само историски датум, ниту минато свршено време, туку наша трајна обврска, којашто секоја генерација ја презема со задачата да ја чува, да ја гради и да ја направи подобра државата што ја наследила. А државата не е само збир на институции, туку извира и им припаѓа на граѓаните, како поединци кои преку своето знаење, критичка мисла, талент и макотрпна работа, на македонското општество го збогатуваат со непотрошни вредности и оставаат небришливи траги што го надживуват нивното физичко постоење. Такви личности се петтемината творци кои денес ги одликуваме, за жал, некои задоцнето, односно постхумно, чии дела се изразуваат на различен јазик на творење: книжевниот збор, научното знаење, врвниот превод, сценскиот израз, и јазикот на потегот на сликарската четка, но коишто заедно се вреден и жив дел од нашата културна меморија и наследство. Чинам нема посоодветен ден од 8 Септември за да им оддадеме признание на петмината творци кои, секој на свој начин и во својата област, вградиле скапоцено камче во македонскиот културен мозаик, збогатувајќи го со дела што остануваат да живеат и по нивната, а ќе живеат и по нашата смрт! Да се осврнам накусо на нивниот голем и вреден опус. Јордан Плевнеш е талентиран, знаменит автор за кој, литературата и драматургијата не се само естетски дисциплини, туку модус на толкување на историјата, времето и човекот, но и modus vivendi. Во неговото творештво Македонија не е затворена мала државна школка, ниту изолирана балканска периферија, туку вреден идентитески феномен, всушност мозаик од култури, мост и крстопат, лакмус за одмерување на силата на големите, а за жал, не ретко и арена. Понекогаш помислувам дека ерудитот Јордан како да не е од ова време, или само оттука, особено низ призма на Светската Академијата на хуманизмот. Има во него видлива ренесансна и хумана нишка, несвојствена за овие времиња. Постојано не прашува и се прашува, заминува, се враќа и навраќа. Преку своите драми, Плевнеш отвора суштински прашања на кои честопати нема едноставен одговор, движејќи се меѓу политичкото како уметничко и поетското, меѓу трагичното и комичното, меѓу реалноста и гротеската. Од "Еригон", "Мацедонише цуштенде" и "Југословенска антитеза", преку "Р", "Слободен лов" и "Безбог", до "Среќата е нова идеја во Европа" и "Вечната куќа", тој обликува свој препознатлив драматуршки свет, во кој македонското искуство се соочува со големите прашања на историјата, идентитетот и човековата судбина, но еретички им пркоси на наметнатите одговори и им спротивставува свои. Можеби најточно за Јордановиот свет говори формулата од "Вечната куќа" - "трагедија + време = комедија". Во неа е содржана една од неговите постојани преокупации: начинот на кој времето ги менува значењата на историските настани, на човечките страдања, на победите и поразите, па и на нашите обиди да го определиме сопствениот идентитет. Во "Вечната куќа", таа станува простор низ кој минуваат векови, цивилизации и различни човечки судбини, а македонската држава се појавува како драмски центар на едно мошне важно прашање: кому му припаѓа историјата и кој има право да ја толкува? Од првата поетска книга "Теорија на отровот", преку драматуршкиот опус, до романите "Осмото светско чудо" и "Роман за тајната книга", неговото творештво потврдува дека и малите држави, како нашата, имаат свое место во светот, кога нивната приказна има сила да одекне далеку над нивните граници. Неговите драми се играни на пет континенти, на педесетина јазици и во над триесет земји, а за неговото творештво пишувале "New York Times", "Guardian", "Figaro", "Liberation" и други значајни светски медиуми. Покрај книжевното и драматуршкото творештво, Плевнеш е истакнат професор и преведувач, ерудит и расен интелектуалец. Преку преводите од француски јазик, педагошката работа и предавањата на Универзитетот "Пантеон Асас - Сорбона" за драмата во политичката историја на светот од Антиката до денес, тој продолжува да го збогатува просторот на своето дејствување, поврзувајќи ги литературата, уметноста, историјата и современото општество. Затоа, одликувајќи го Јордан Плевнеш со Орденот "8 Септември", го вреднуваме неговиот исклучителен творечки опус и неговиот придонес кон македонската книжевност и драматургија, но и неговата умешност македонската реч да ја пренесе и да ја направи дел од меѓународната културна приказна, оставајќи свој печат. Раде Силјан е книжевен човек и личност за кој времето не е само тема, туку постојан предмет на преиспитување, простор во којшто се среќаваат личната и историската меморија, судбината на човекот, татковината и народот. Уште со првата поетска книга "Третиот лик на времето", а потоа и низ "Сенки на јавето", "Заѕидување на сенката", "Пресликано време", "Гласот на предците", "Горчлив вилает", "Сенки на татковината", "Кругови" и "Молитва за Македонија", тој гради препознатлива поетика во која личното и колективното паметење се преплетуваат и добиваат поетски израз. Во неговата поезија загриженоста за националната судбина не се претвора во патетика, туку во воздржано и медитативно пеење, во кое личното чувство се крева и добива пошироко историско и човечко значење. Но, придонесот на Раде Силјан кон македонската книжевност не завршува со поезијата. Неговата книжевна критика и есеистика се долгогодишен напор книжевното дело да биде прочитано, вреднувано и поставено во поширокиот развоен контекст на македонската литература, додека неговата работа како антологичар создава своевидна карта на книжевната меморија, преку која различни генерации автори и дела добиваат свое место и можност да бидат повторно откриени и прочитани. Особено значаен е неговиот придонес во издаваштвото, каде што како генерален директор на "Македонска книга" учествува во создавањето на значајни капитални изданија, а во првите години на самостојната македонска држава храбро ја основа "Матица македонска", која низ децении објавува голем број наслови посветени на македонската историја, култура, книжевност и јазик, но истовремено ја доближува европската и светската книжевност до македонскиот читател. Ова е доказ дека неговата работа не е само создавање книжевност, туку и грижа таа книжевност да биде зачувана, прочитана и пренесена на идните генерации. Неговите дела се преведени на повеќе јазици, а за своето творештво и издавачката дејност е добитник на бројни домашни и меѓународни признанија, меѓу кои и наградите "Браќа Миладиновци", "Ацо Шопов", "Димитар Митрев", државните награди "11 Октомври" и "Св. Климент Охридски", како и "Златниот крст за заслуги" од претседателот на Република Унгарија. Да потсетам, два мандата беше и претседател на Друштвото на писателите на Македонија, продолжувајќи ја својата долгогодишна посветеност на македонскиот книжевен збор. Затоа, кога денес го одликуваме Раде Силјан со Орденот "8 Септември", ја вреднуваме неговата поезија, но и неговата работа врзана за поезијата, неговите книги, но и неговата долгогодишна грижа книжевното наследство да биде прочитано, зачувано и пренесено на идните генерации. Неговиот придонес кон македонската култура е токму во таа трајна посветеност да пишува за времето, но и со својата работа да придонесе времето да не ја избрише нашата книжевна меморија. Џеват Гега беше научник кај кого, проучувањето на албанската книжевност секогаш одеше подлабоко од самото толкување на делата. Во неговиот интерес се среќаваат книжевноста, јазикот, историјата и културата, како и нивната меѓусебна поврзаност, особено во проучувањето на албанската книжевност кај нас и на Балканот. Меѓу авторите на кои им посветува особено внимание се Фан Ноли, Филиј Ширика, Луиз Гуракуќи, Наим Фрашери, Де Рада и Стерјо Спасе, како и Арберешите од Италија. Во своето истражување за оригиналната поезија на Фан Ноли и нејзината политичка генеза, Гега не ги согледува само нејзините мотивско-стилски особености, туку и поширокото историско и културно значење на Нолиевото творештво. Токму во неговите компаративни истражувања се согледува синергијата меѓу македонската и албанската книжевност, нивните заемни влијанија, како и историските и културнте искуства. Во проучувањето на Миѓени и Рацин, во истражувањата за Рацин и некои албански автори, како и во проучувањето на Прличевата поема "Скендербеј" и начинот на кој таа била доживеана и толкувана во албанската книжевност, Гега ги открива допирите, сличностите и заемните влијанија меѓу двете книжевности. Така, наместо да ги гледа како одвоени книжевни традиции, тој ја согледува нивната поврзаност и начинот на кој се надополнуваат. Особено место во неговата работа има албанската книжевност. Во своите истражувања, а особено во докторската дисертација "Книжевноста на албанската националност во Република Македонија 1945-1985", Гега го следи нејзиниот развој и нејзините особености, согледувајќи ја во општествениот и културниот развој на македонската држава. Со тоа, тој остава значаен научен запис за една книжевност и за нејзиното место во културниот живот на државата. Не случајно, неговата посветеност на јазикот и книжевноста се препознава и во неговата работа како професор, преведувач и уредник. На Филолошкиот факултет во Скопје, своето знаење го пренесуваше на генерации студенти, а како автор на "Абетарето" остави дело со непосредно значење за образованието на најмладите. Неговиот ангажман во јазичните комисии, како и уредувањето на "Флака е влазëримит", зборуваат за човек кој знаењето за јазикот не го чуваше само за науката, туку го внесуваше и во образованието и во поширокиот културен живот. Преведуваше учебници и дела од македонски и српскохрватски на албански јазик и со тоа им овозможуваше на читателите да дојдат до книги и знаења што не им биле достапни на нивниот јазик. Неговите преводи го збогатуваа албанскиот книжевен и образовен простор со содржини од други јазици и култури. Преку научната работа, наставата и преводот, Џеват Гега остави дело во кое јазикот и книжевноста се појавуваат и како начин на разбирање на културата и на нејзините врски со другите. Неговите истражувања и преводи придонесоа за подобро проучување и познавање на албанската книжевност и јазик, но и за нивното доближување до другите културни и книжевни средини. Затоа, денес, постхумно одликувајќи го Џеват Гега со Орденот "8 Септември", му оддаваме признание за неговата долгогодишна работа како научник, професор и преведувач, за делото посветено на албанската книжевност и јазик и за неговата работа на нивното проучување, толкување и доближување до другите култури. Мето Јовановски е еден од актерите кои со своето присуство оставија длабока трага во македонскиот театар и филм, актер чија сила не беше само во способноста да одигра различни улоги, туку во начинот на кој секоја од нив ја исполнуваше со живот и ја претвораше во уверлива човечка судбина, трансформирајќи се во личноста која ја глуми. Неговиот професионален пат започна во Народниот театар во Штип, продолжува со студиите на Театарската академија во Софија, а од 1971 година е дел од Драмскиот театар во Скопје, на чија сцена ќе создаде голем број ликови по кои ќе биде препознаен. Во "Диво месо" го толкува Симон, во "Хамлет" го игра насловниот лик, а меѓу неговите значајни театарски остварувања се и Јане Задрогаз, Еригон, Бранко Митиќ во "Карамазови", Војницки во "Вујко Вања", Цибра во "Тетовирани души" и Арсе во "Писание". Неговите улоги знаеја да нè насмеат, но и да нè вознемират, да разбудат љубопитност, да отворат прашања и да нè натераат да размислуваме и долго по завршувањето на претставата. Ако на сцената ја освојуваше публиката со непосредноста на својата игра, пред камерата знаеше да зборува и со поглед, со молк, со едвај забележлив гест. Го паметиме по улогите во "Македонскиот дел од пеколот", "Црвениот коњ", "Среќна Нова '49", "Тетовирање", "Пред дождот", "Ангели на отпад", "Големата вода", "Тајната книга", "Мисија Лондон", "Трето полувреме", "Деца на сонцето" и "Златна петорка". Во секоја од нив внесуваше нешто свое, нешто што не можеше да се одигра само со зборови, туку се препознаваше во погледот, во тишината и во начинот на кој ликот го носеше низ приказната. За својата работа Мето Јовановски заслужено беше повеќекратно наградуван, меѓу другото со наградите "13 Ноември", "11 Октомври" и "Св. Климент Охридски", со четири награди "Милтон Манаки", "Златен венец" на МЕСС, две Гран при награди во Ниш, наградата "Петре Прличко", наградата за животно дело "Војдан Чернодрински" и наградата "Киненова". Но, зад сите признанија стои една актерска кариера обележана со исклучителна посветеност, со храброст да се влегува во различни ликови и со постојана потреба секоја улога да се доживее одново и одново. Актерството не беше единственото поле во кое го вложуваше своето знаење и искуство. Како професор и режисер, тој им помагаше на новите генерации да ја запознаат сцената не само како професија, туку и како простор на дисциплина, ризик и постојано трагање по вистината на ликот. Со неговото заминување во 2023 година, македонскиот театар и филм загубија голем актер, но зад него останаа улоги и остварувања што сведочат за едно значајно поглавје во македонската сценска и филмска уметност. Затоа, постхумно одликувајќи го Мето Јовановски со Орденот "8 Септември", му оддаваме признание за децениите посветени на македонскиот театар и филм, за неговата непоколеблива верба во актерската професија и за трагот што го остави во македонската култура. Глигор Чемерски е еден од оние македонски уметници во чие творештво минатото и современоста не стојат едно спроти друго, туку постојано разговараат, се дружат, надополнуваат и добиваат ново значење. Неговото сликарство е длабоко вкоренето во македонскиот културен и историски простор, во неговото античко и средновековно наследство, во фрескописот и народната меморија, но истовремено е препознатливо по својата современост и по личниот уметнички јазик со кој Чемерски тие извори ги претвора во уникатен сопствен свет. Неговиот однос кон македонското културно наследство започнува уште од најраните години, во Тиквешието, во непосредната близина на Стоби, каде што античките остатоци и слоевите на историјата стануваат дел од неговото визуелно паметење. Подоцна, во византиската уметност и во фрескописот од Курбиново, "Света Софија", "Свети Пантелејмон" и "Свети Климент", тој препознава не само вредно наследство што треба да се чува, туку и жив извор на уметнички идеи. Чемерски, меѓутоа, не го повторува она што го наследил, туку го преобразува, ги зема неговите форми, симболи и духовни слоеви и ги внесува во современиот ликовен израз. Затоа во неговите дела се среќаваат мотиви што припаѓаат на различни времиња и различни културни слоеви - Свети Ѓорѓи и змејот, Оплакувањето, Ева и јаболкото, Добриот пастир, охридските сирени, Аполон - но тие кај него не се само ликовни цитати од минатото, туку дел од едно ново уметничко читање на човекот, историјата, времето и просторот во кој живееме. Во таа постојана средба меѓу старото и новото, меѓу сакралното и секојдневното, меѓу митот и современиот човек, Чемерски создава ликовен свет што е длабоко македонски, но не е затворен во националните граници, туку лета надвор од нив. Знам дека покрај сликарството, тој создаваше графики, мозаици и фрески, пишуваше есеи и беше активен во културниот живот, оставајќи зад себе дела што денес се вгнездени во македонскиот визуелен идентитет. Неговите монументални остварувања во Скопје, Кавадарци, Вруток и Кочани не се само дела поставени во јавниот простор. Тие станаа дел од местата што ги препознаваме, од градовите и пејзажите во кои живееме, и од сликата што ја носиме за сопствената земја. За мене, особено значајно е што денес сме собрани во "Сала Мозаик", меѓу неговите монументални дела. Нема некој да не влегол овде и отворено да не изразил восхит. Овие мозаици се првиот впечаток за секој што влегува во овој простор и, на некој начин, првиот поглед кон македонската држава, па и политика, претставувајќи ги во поубава светлина одошто се. На двата спротивни ѕида, преку диптисите "Македонија - светла земја" и "Македонија памети", Чемерски ја раскажува земјата низ нејзините историски и духовни слоеви: од античките траги и симболи, до светите Кирил и Методиј, Климент и Наум, глаголицата и кирилицата. За него, татковината беше непресушен извор на мотиви, симболи и инспирација, но и нешто што постојано одново го откриваше и преобразуваше во свој уметнички јазик. Затоа, постхумно одликувајќи го Глигор Чемерски со Орденот "8 Септември", му оддаваме признание за извонредниот придонес во ликовната уметност и култура, како светски афирмиран уметник и творец на монументални дела. Почитувани, Со Глигор Чемерски го заокружуваме годинашниот осмосептемвриски мозаик, во којшто се спојуваат различни области, таленти и животни патишта, а преку нив се препознава богатството на оваа држава. Од дипломатијата и литературата, преку науката и образованието, до театарот, филмот и ликовната уметност, петмина истакнати македонски творци и дејци оставија свој белег во културниот, духовниот и визуелниот идентитет на нашата држава. Петтемина добитници на Орденот "8 Септември" зад себе оставија дела што не се ограничени на еден жанр, една сцена, една книга или едно време. Тие создаваа, истражуваа, преведуваа, играа и сликаа, но зад сите тие различни облици на творештво останува нешто заедничко: трага што не исчезнува со завршувањето на едно дело, туку продолжува да живее преку оние што го читаат, гледаат, изучуваат и паметат. Токму затоа, денешното одликување е чин што секогаш ќе го паметам.На Јордан Плевнеш и Раде Силјан им го честитам Орденот "8 Септември", а со особена почит се сеќаваме на Џеват Гега, Мето Јовановски и Глигор Чемерски, чии живот и творештво остануваат неразделен дел од нашата културна меморија. Секој од нив остави нешто што не може да се мери само со бројот на книгите, улогите, преводите, научните трудови или уметничките дела. Вистинската вредност на едно творештво се гледа во неговата способност да остане живо и тогаш кога авторот повеќе не е меѓу нас, да отвора нови прашања, да поттикнува и инспирира нови читања и да продолжува да зборува со луѓето.
- language
- mkd
- published at
- 2026-09-08T13:51:42
- source
- MakPress -
- title
- Јордан Плевнеш, Раде Силјан, Џеват Гега, Мето Јовановски и Глигор Чемерски одликувани со Орден "8 Септември - MakPress
- url
- https://makpress.mk/2026/09/08/jordan-plevnesh-rade-siljan-dhevat-gega-meto-jovanovski-i-gligor-chemerski-odlikuvani-so-orden-8-septemvri/
- article order
- 14
- body
- Претседателката Гордана Сиљановска Давкова на свечена церемонија во "Вила Водно", денеска, на Денот на македонската независност, ги одликуваше со Орден "8 Септември" Јордан Плевнеш и Раде Силјан, и постхумно Џеват Гега, Мето Јовановски и Глигор Чемерски, соопшти Кабинетот на претседателката. Јордан Плевнеш се одликува за неговите извонредни достигнувања во литературата и културата, како врвен драмски автор, како и за неговиот особен придонес за македонската дипломатија. Заблагодарувајќи се за признанието, Плевнеш сподели за него два важни историски моменти, дека пред 35 години во печат излегол првиот независен дневен весник којшто опстојал 163 дена, а чиј иницијатор меѓу другите бил и тој. Воедно, потсети дека во 1991 година била изведена првата македонска драма "Еригон" на европската сцена, во Франција. Раде Силјан се одликува за неговите вредни достигнувања во македонската литература и култура и пошироко, како врвен автор и преведувач, и за особениот придонес во издавачката дејност. - Ова одликување го примам и како признание дека македонското слово учествува во градењето на државата. Таквата чест не ми издига над другите, туку ме задолжува пред нив. Песната, критиката и издаваштвото за мене се една служба. Словото да се создава, да се помислува и да стигне до читателот - рече Силјан примајќи го орденот. Џеват Гега постхумно се одликува за неговиот особен придонес во албанологијата, како и за успешната професорска работа. - Верувам дека мојот татко би бил особено трогнат што неговиот живот, посветеност и дело се паметат и се вреднуваат - истакна неговиот син Арбен Гега, кој го прими признанието. Мето Јовановски се одликува за исклучителните остварувања во театарската и филмска уметност како актер и режисер. Во негово име, орденот го прими неговата ќерка Леполдина Јовановска која изрази голема благодарност за признанието. Глигор Чемерски се одликува за извонредниот придонес во ликовната уметност и култура како светски афирмиран уметник и творец на монументални дела. Орденот ѝ беше врачен на неговата сопруга Рајна Чемерска која истакна дека преставува посебна чест што призанието се доделува токму во просторот што го красат неговите мозаици, и иако тој не е физички присутен, неговото дело е. - Петтемина добитници на Орденот "8 Септември" зад себе оставија дела што не се ограничени на еден жанр, една сцена, една книга или едно време. Тие создаваа, истражуваа, преведуваа, играа и сликаа, но зад сите тие различни облици на творештво останува нешто заедничко: трага што не исчезнува - порача претседателката. Според неа, вистинската вредност на едно творештво се препознава во неговата способност да остане живо и тогаш кога авторот повеќе не е меѓу нас, да отвора нови прашања, да поттикнува нови читања и да продолжува да зборува со идните генерации.
- language
- mkd
- published at
- 2026-09-08T13:20:29
- source
- plusinfo.mk
- title
- ДОДЕЛЕНИ ОРДЕНИТЕ "8 СЕПТЕМВРИ" Одликувани Плевнеш и Силјан и постухумно Гега, Јовановски и Чемерски - plusinfo.mk
- url
- https://plusinfo.mk/dodeleni-ordenite-8-septemvri-odlikuvani-plevnesh-i-sil-an-i-postuhumno-gega-ovanovski-i-chemerski/
- article order
- 19
- body
- Претседателката Гордана Сиљановска-Давкова, на свечена церемонија во "Вила Водно", денеска, на Денот на македонската независност, ги одликуваше со Орден "8 Септември" Јордан Плевнеш и Раде Силјан, и постхумно: Џеват Гега, Мето Јовановски и Глигор Чемерски. Јордан Плевнеш се одликува за неговите извонредни достигнувања во литературата и културата, како врвен драмски автор, како и за неговиот особен придонес за македонската дипломатија. Заблагодарувајќи се за признанието, Плевнеш сподели, за него два важни историски моменти, дека пред 35 години во печат излегол првиот независен дневен весник којшто опстојал 163 дена, а чиј иницијатор меѓу другите бил и тој. Воедно, потсети дека во 1991 година била изведена првата македонска драма "Еригон" на европската сцена, во Франција. Раде Силјан се одликува за неговите вредни достигнувања во македонската литература и култура и пошироко, како врвен автор и преведувач, и за особениот придонес во издавачката дејност. "Ова одликување го примам и како признание дека македонското слово учествува во градењето на државата. Таквата чест не ме издига над другите, туку ме задолжува пред нив. Песната, критиката и издаваштвото за мене се една служба. Словото да се создава, да се помислува и да стигне до читателот", рече Силјан примајќи го орденот. Џеват Гега постхумно се одликува за неговиот особен придонес во албанологијата, како и за успешната професорска работа. "Верувам дека мојот татко би бил особено трогнат што неговиот живот, посветеност и дело се паметат и вреднуваат", истакна неговиот син Арбен Гега, кој го прими признанието. Мето Јовановски се одликува за исклучителните остварувања во театарската и филмска уметност како актер и режисер. Во негово име, орденот го прими неговата ќерка Леполдина Јовановска која изрази голема благодарност за признанието. Глигор Чемерски се одликува за извонредниот придонес во ликовната уметност и култура како светски афирмиран уметник и творец на монументални дела. Орденот ѝ беше врачен на неговата сопруга Рајна Чемерска која истакна дека преставува посебна чест што признанието се доделува токму во просторот што го красат неговите мозаици, и иако тој не е физички присутен, неговото дело е. "Петтемина добитници на Орденот "8 Септември" зад себе оставија дела што не се ограничени на еден жанр, една сцена, една книга или едно време. Тие создаваа, истражуваа, преведуваа, играа и сликаа, но зад сите тие различни облици на творештво останува нешто заедничко: трага што не исчезнува", порача претседателката. Според неа, вистинската вредност на едно творештво се препознава во неговата способност да остане живо и тогаш кога авторот повеќе не е меѓу нас, да отвора нови прашања, да поттикнува нови читања и да продолжува да зборува со идните генерации. "Денешното одликување е и чин за паметење", рече Сиљановска-Давкова, честитајќи им на Јордан Плевнеш и Раде Силјан, како и на најблиските роднини на починатите Џеват Гега, Мето Јовановски и Глигор Чемерски, чии живот и творештво остануваат неразделен дел од македонската културна меморија.
- language
- mkd
- published at
- 2026-09-08T13:11:46
- source
- zoom.mk
- title
- Сиљановска-Давкова ги одликуваше со Орден "8 Септември" Јордан Плевнеш, Раде Силјан, Џеват Гега, Мето Јовановски и Глигор Чемерски
- url
- https://zoom.mk/347642/
- article order
- 0
- body
- Претседателката Гордана Сиљановска Давкова денеска додели Орден "8 Септември" на Јордан Плевнеш и Раде Сиљан и постхумно на Џеват Гега, Мето Јовановски и Глигор Чемерски. - Петтемина добитници на орденот "8 Септември" оставија дела што не се ограничени на еден жанр, на сцена, една книга, или едно време. Тие создаваа, истражуваа, преведуваа, играа, сликаа, но зад сите тие различни облици на творештво останува нешто заедничко: трага не исчезнува со завршувањето на едно дело, туку продолжува да живее преку оние што го читаат, гледаат, изучуваат и паметат - порача претседателката Сиљановска Давкова на церемонијата во Вила Водно. Во говорот претседателката истакна дека 8 Септември не е само историски датум ниту минато свршено време, туку наша трајна обврска којашто секоја генерација ја презема со задача да ја чува, да ја гради, да ја направи подобра државата што ја наследила. А државата, потемцираше, не е само збир на институции, туку извира и им припаѓа на граѓаните.
- language
- mkd
- published at
- 2026-09-08T13:05:40
- source
- Радио Лидер
- title
- Орден "8 Септември" доделен на Јордан Плевнеш, Раде Сиљан и постхумно на Џеват Гега, Мето Јовановски и Глигор Чемерски
- url
- https://lider.mk/orden-8-septemvri-dodelen-na-jordan-plevnesh-rade-silan-i-posthumno-na-dhevat-gega-meto-jovanovski-i-gligor-chemerski/
- article order
- 12
- body
- Претседателката Гордана Силјановска Давкова денеска во вилата Водно на церемонија денеска им додели орден "8 Септември" на писателот и поранешен амбасадор Јордан Плевнеш и на поетот Раде Сиљан, како и постхумно на Џеват Гега, Мето Јовановски и Глигор Чемерски. "Петмината добитници на орденот '8 Септември' оставија дела што не се ограничени на еден жанр, на една сцена, една книга или едно време. Тие создаваа, истражуваа, преведуваа, играа, сликаа, но зад сите тие различни облици на творештво останува нешто заедничко, тие дела продолжуваат да живеат преку оние што ги читаат, гледаат, изучуваат и паметат", кажа Силјановска-Давкова. Таа денеска однесе цвеќе на вечните почивалишта на првиот претседател на Република Македонија Киро Глигоров, на поранешниот претседател, трагичнозагинатиот Борис Трајковски и на првиот претседател на Владата Никола Кљусев, по повод 8 Септември - Денот на независноста и одбележувањето на 35-годишнината од независноста на државата.
- language
- mkd
- published at
- 2026-09-08T12:53:53
- source
- Сакам Да Кажам
- title
- СИЛЈАНОВСКА-ДАВКОВА НА ПИСАТЕЛОТ И ДИПЛОМАТ ЈОРДАН ПЛЕВНЕШ И НА ПОЕТОТ РАДЕ СИЉАН ИМ ДОДЕЛИ ОРДЕН "8 СЕПТЕМВРИ", ПОСТХУМНО ОДЛИКУВАНИ ЏЕВАТ ГЕГА, МЕТО ЈОВАНОВСКИ И ГЛИГОР ЧЕМЕРСКИ
- url
- https://sdk.mk/index.php/makedonija/siljanovska-davkova-na-pisatelot-i-diplomat-jordan-plevnesh-i-na-poetot-rade-silan-im-dodeli-orden-8-septemvri-posthumno-odlikuvani-dhevat-gega-meto-jovanovski-i-gligor-chemerski/
- source scope
- analyzed source count
- 10
- omitted articles
- article order
- 10
- body
- Претседателката Гордана Сиљановска Давкова денеска додели Орден "8 Септемви" на Јордан Плевнеш и Раде Сиљан и постхумно на Џеват Гега, Мето Јовановски и Глигор Чемерски. - Петтемина добитници на орденот "8 Септември" оставија дела што не се ограничени на еден жанр, на сцена, една книга, или едно време. Тие создаваа, истражуваа, преведуваа, играа, сликаа, но зад сите тие различни облици на творештво останува нешто заедничко: трага не исчезнува со завршувањето на едно дело, туку продолжува да живее преку оние што го читаат, гледаат, изучуваат и паметат - порача претседателката Сиљановска Давкова на церемонијата во Вила Водно. Во говорот претседателката истакна дека секој 8 Септември нè враќа три и пол децении назад, во историскиот ден кога граѓаните на Македонија ја изразија својата волја да живеат во суверена и самостојна држава, со што вековниот сон стана јаве, а делото на илинденците и асномците доби завршница. - 8 Септември не е само историски датум, ниту минато свршено време, туку наша трајна обврска, којашто секоја генерација ја презема со задачата да ја чува, да ја гради и да ја направи подобра државата што ја наследила. А државата не е само збир на институции, туку извира и им припаѓа на граѓаните, како поединци кои преку своето знаење, критичка мисла, талент и макотрпна работа, на македонското општество го збогатуваат со непотрошни вредности и оставаат небришливи траги што го надживуваат нивното физичко постоење - рече Сиљановска Давкова. Такви личности, додаде таа, се петтемината одликувани творци чии дела се изразуваат на различен јазик на творење: книжевниот збор, научното знаење, врвниот превод, сценскиот израз, и јазикот на потегот на сликарската четка, но коишто заедно се вреден и жив дел од нашата културна меморија и наследство.
- language
- mkd
- published at
- 2026-09-08T12:03:41
- source
- vecer.mk
- title
- Сиљановска Давкова: 8 Септември трајна обврска за СЕКОЈА ГЕНЕРАЦИЈА ДА ЈА НАПРАВИ ПОДОБРА ДРЖАВАТА
- url
- https://vecer.mk/makedonija/236d616a-924a-48bf-9db9-8e938121d2a2-1
- article order
- 16
- body
- Претседателката Гордана Сиљановска-Давкова денеска во Вила "Водно" го додели Орденот "8 Септември" на Јордан Плевнеш и Раде Сиљан, а постхумно на Џеват Гега, Мето Јовановски и Глигор Чемерски. Одликувајќи ги петтемина творци, претседателката истакна дека нивното дело ги надминува границите на еден жанр, сцена, книга или време и претставува траен дел од културната меморија и наследство на државата. Според неа, петтемината добитници на Орденот "8 Септември" создаваа, истражуваа, преведуваа, играа, сликаа, но зад сите тие различни облици на творештво останува нешто заедничко - трага што не исчезнува со завршувањето на едно дело, туку продолжува да живее преку оние што го читаат, гледаат, изучуваат и паметат. Во својот говор на церемонијата за доделување на Орденот, таа се осврна на творештвото и придонесот на добитниците Јордан Плевнеш, Раде Силјан, Џеват Гега, Мето Јовановски и Глигор Чемерски. За Јордан Плевнеш рече дека е значаен автор чија литература и драматургија претставуваат начин на толкување на историјата, времето и човекот. Во неговото творештво Македонија е претставена како културен и идентитетски феномен, мозаик од култури и простор на историски и општествени пресврти. Го истакна неговиот богат книжевен и драматуршки опус, како и фактот дека неговите драми се изведувани на пет континенти, на повеќе од 50 јазици и во над 30 земји. "Со одликувањето на Јордан Плевнеш го вреднуваме неговиот исклучителен творечки опус и придонесот кон македонската книжевност и драматургија, но и неговата умешност македонската реч да ја пренесе и да ја направи дел од меѓународната културна приказна", рече Сиљановска-Давкова. За Раде Силјан нагласи дека преку поезијата, книжевната критика, есеистиката, антологичарската и издавачката дејност оставил значаен придонес во македонската култура. Потсети на неговите бројни дела, признанија и долгогодишниот ангажман во издаваштвото, вклучително и основањето на "Матица македонска". "Ја вреднуваме неговата поезија, но и неговата работа врзана за поезијата, неговите книги, но и неговата долгогодишна грижа книжевното наследство да биде прочитано, зачувано и пренесено на идните генерации", кажа таа. Осврнувајќи се на Џеват Гега, претседателката го истакна неговиот научен придонес во проучувањето на албанската книжевност, јазикот, историјата и културата, како и неговите компаративни истражувања на македонската и албанската книжевност. Преку научната работа, наставата и преводот, Гега придонел за подобро разбирање на културните врски меѓу двете книжевности. За Мето Јовановски рече дека е еден од актерите кои оставиле длабока трага во македонскиот театар и филм. Ги истакна неговите значајни театарски и филмски улоги, бројните награди, како и неговата работа како професор и режисер. "Со неговото заминување во 2023 година, македонскиот театар и филм загубија голем актер, но зад него останаа улоги и остварувања што сведочат за едно значајно поглавје во македонската сценска и филмска уметност", рече претседателката. За Глигор Чемерски, рече дека е еден од најзначајните македонски уметници чие творештво ги поврзува минатото и современоста. Таа посочи на неговата инспирација од македонското културно и историско наследство, античката и средновековната уметност, фрескописот и народната меморија. Особено го истакна неговиот придонес преку сликарството, графиките, мозаиците и фреските, како и монументалните дела во повеќе градови во земјата. "Во неговите дела се среќаваат мотиви што припаѓаат на различни времиња и културни слоеви, но тие кај него не се само цитати од минатото, туку дел од едно ново уметничко читање на човекот, историјата и просторот во кој живееме", вели таа.
- language
- mkd
- published at
- 2026-09-08T11:56:10
- source
- Независен Весник
- title
- Претседателката го додели Орденот "8 Септември" на петмина истакнати творци: Нивните дела се траен дел од нашата културна меморија
- url
- https://nezavisen.mk/pretsedatelkata-go-dodeli-ordenot-8-septemvri-na-petmina-istaknati-tvorci-nivnite-dela-se-traen-del-od-nashata-kulturna-memorija/
- article order
- 4
- body
- Во говорот претседателката истакна дека 8 Септември не е само историски датум ниту минато свршено време, туку наша трајна обврска којашто секоја генерација ја презема со задача да ја чува, да ја гради, да ја направи подобра државата што ја наследила. А државата, потемцираше, не е само збир на институции, туку извира и им припаѓа на граѓаните. Претседателката Гордана Сиљановска Давкова денеска додели Орден "8 Септемви" на Јордан Плевнеш и Раде Сиљан и постхумно на Џеват Гега, Мето Јовановски и Глигор Чемерски. - Петтемина добитници на орденот "8 Септември" оставија дела што не се ограничени на еден жанр, на сцена, една книга, или едно време. Тие создаваа, истражуваа, преведуваа, играа, сликаа, но зад сите тие различни облици на творештво останува нешто заедничко: трага не исчезнува со завршувањето на едно дело, туку продолжува да живее преку оние што го читаат, гледаат, изучуваат и паметат - порача претседателката Сиљановска Давкова на церемонијата во Вила Водно. Во говорот претседателката истакна дека 8 Септември не е само историски датум ниту минато свршено време, туку наша трајна обврска којашто секоја генерација ја презема со задача да ја чува, да ја гради, да ја направи подобра државата што ја наследила. А државата, потемцираше, не е само збир на институции, туку извира и им припаѓа на граѓаните.
- language
- mkd
- published at
- 2026-09-08T11:11:01
- source
- Kurir
- title
- Сиљановска Давкова: 8 Септември трајна обврска за секоја генерација да ја направи подобра државата
- url
- https://kurir.mk/vesti/makedonija/silanovska-davkova-8-septemvri-trajna-obvrska-za-sekoja-generatsija-da-ja-napravi-podobra-drzhavata/
- article order
- 3
- body
- Претседателката Гордана Сиљановска Давкова денеска додели Орден "8 Септемви" на Јордан Плевнеш и Раде Сиљан и постхумно на Џеват Гега, Мето Јовановски и Глигор Чемерски. - Петтемина добитници на орденот "8 Септември" оставија дела што не се ограничени на еден жанр, на сцена, една книга, или едно време. Тие создаваа, истражуваа, преведуваа, играа, сликаа, но зад сите тие различни облици на творештво останува нешто заедничко: трага не исчезнува со завршувањето на едно дело, туку продолжува да живее преку оние што го читаат, гледаат, изучуваат и паметат - порача претседателката Сиљановска Давкова на церемонијата во Вила Водно. Во говорот претседателката истакна дека 8 Септември не е само историски датум ниту минато свршено време, туку наша трајна обврска којашто секоја генерација ја презема со задача да ја чува, да ја гради, да ја направи подобра државата што ја наследила. А државата, потемцираше, не е само збир на институции, туку извира и им припаѓа на граѓаните.
- language
- mkd
- published at
- 2026-09-08T10:36:54
- source
- А1он
- title
- Орден "8 Септември" за Плевнеш, Сиљан, Гега, Јовановски и Чемерски
- url
- https://a1on.mk/macedonia/orden-8-septemvri-za-plevnesh-siljan-gega-jovanovski-i-chemerski/
- article order
- 6
- body
- Претседателката Гордана Силјановска Давкова денеска додели Орден "8 Септември" на Јордан Плевнеш и Раде Сиљан, како и постхумно на Џеват Гега, Мето Јовановски и Глигор Чемерски. На свечената церемонија во Вила "Водно", претседателката истакна дека петтемина добитници зад себе оставиле значајни дела кои ги надминуваат границите на жанрот, времето и уметничкиот израз. -Петтемина добитници на Орденот "8 Септември" оставија дела што не се ограничени на еден жанр, на сцена, една книга или едно време. Тие создаваа, истражуваа, преведуваа, играа, сликаа, но зад сите тие различни облици на творештво останува нешто заедничко: трагата не исчезнува со завршувањето на едно дело, туку продолжува да живее преку оние што го читаат, гледаат, изучуваат и паметат - порача Силјановска Давкова. Во својот говор претседателката нагласи дека 8 Септември не претставува само историски датум или завршено минато, туку и трајна обврска што секоја генерација ја презема - да ја чува, гради и унапредува државата што ја наследила. Според неа, државата не е само збир од институции, туку произлегува од граѓаните и ним им припаѓа.
- language
- mkd
- published at
- 2026-09-08T10:27:58
- source
- Нова Македонија
- title
- Силјановска Давкова одликува петмина творци со Орден "8 Септември"
- url
- https://novamakedonija.com.mk/makedonija/siljanovska-davkova-odlikuva-petmina-tvorci-so-orden-8-septemvri/
- article order
- 2
- body
- Скопје, 8 септември 2026 (МИА) - Во Вила Водно се одржува церемонија на доделување Орден "8 Септември", на која претседателката Сиљановска Давкова ќе им додели ордени на Јордан Плевнеш и Раде Сиљан и постхумно на Џеват Гега, Мето Јовановски и Глигор Чемерски.
- language
- mkd
- published at
- 2026-09-08T09:31:09
- source
- МИА
- title
- Церемонија на доделување Орден "8 Септември" (во живо)
- url
- https://mia.mk/story/%D1%86%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0-%D0%BD%D0%B0-%D0%B4%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%9A%D0%B5-%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD-8-%D1%81%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B2%D1%80%D0%B8-%D0%B2%D0%BE-%D0%B6%D0%B8%D0%B2%D0%BE
- article order
- 8
- body
- Претседателката Гордана Сиљановска-Давкова, по повод 35-годишнината од независноста на Македонија, ќе ги одликува Јордан Плевнеш и Раде Сиљан со Орден "8 Септември". Со истото високо државно признание постхумно ќе бидат одликувани и Џеват Гега, Мето Јовановски и Глигор Чемерски, како признание за нивниот долгогодишен придонес и творечка дејност. Свечената церемонија ќе биде дел од програмата за одбележување на 8 Септември - Денот на независноста, кога Македонија одбележува 35 години од стекнувањето на својата независност. Орденот "8 Септември" се доделува како едно од највисоките државни признанија за исклучителни заслуги и придонес во развојот и афирмацијата на државата и општеството.
- language
- mkd
- published at
- 2026-09-08T06:47:21
- source
- СКОПСКО ЕХО
- title
- Сиљановска-Давкова ќе ги одликува Плевнеш и Сиљан со Орден "8 Септември" | Скопско Ехо
- url
- https://skopskoeho.mk/siljanovska-davkova-kje-gi-odlikuva-plevnesh-i-siljan-so-orden-8-septemvri/
- article order
- 5
- body
- Претседателката Гордана Сиљановска-Давкова по повод 35-годишнината од независноста ќе ги одликува Јордан Плевнеш и Раде Сиљан со Орден "8 Септември". Истото државно признание постхумно ќе им биде доделено и на Џеват Гега, Мето Јовановски и Глигор Чемерски, како признание за нивниот придонес и дејност. Одликувањето ќе биде дел од свеченото одбележување на Денот на независноста - 8 Септември.
- language
- mkd
- published at
- 2026-09-08T05:01:29
- source
- biznisvesti.mk
- title
- Сиљановска-Давкова ќе додели ордени "8 Септември" за истакнати дејци
- url
- https://biznisvesti.mk/silanovska-davkova-ke-dodeli-ordeni-8-septemvri-za-istaknati-dejtsi/
- omitted source count
- 8
- total source count
- 18