Мицкоски од ОН: Довербата не може да биде еднострана обврска 25.9.2026г.
Премиерот на Северна Македонија, Христијан Мицкоски, одржа говор на Генералната дебата на 81. заседание на Генералното собрание на Обединетите нации во Њујорк. Во своето обраќање, тој се осврна на предизвиците на современото време, вклучувајќи ја вештачката интелигенција, климатските промени, безбедноста и положбата на малите држави во меѓународниот поредок. Мицкоски ја истакна геополитичката ориентација на државата кон НАТО, САД и ЕУ, и порача дека довербата во меѓународниот систем не може да биде еднострана обврска, повикувајќи на еднакви правила за сите држави. Тој, исто така, ја потенцираше потребата од реформа на ОН и одржување на мултилатерализмот.
Анализа на тврдења
| Тврдење | Клучни разлики | МКД.мк | Pressing TV | Centar.mk | Независен Весник | Kurir | Нова Македонија | Алфа Вести | Lider.mk | NetPress | Радио Лидер |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Довербата не може бесконечно да биде еднострана обврска, правилата мора да важат за сите | Едногласно цитирање, без разлики. | Да: Директно цитирано во говорот на Мицкоски. | Да: Директно цитирано во насловот и во текстот на говорот. | Да: Директно цитирано во говорот на премиерот. | Да: Премиерот директно го изјави ова во своето обраќање. | Да: Директно цитирано во говорот на премиерот Мицкоски. | Да: Премиерот директно го изјави ова во својот говор. | Да: Премиерот директно изјавува дека довербата не може да биде еднострана. | Да: Премиерот директно го изјавува ова во говорот. | Делумно: Се споменува дека правилата мора да важат еднакво за сите. | Не е споменато |
| Повеќе од сто милиони луѓе се присилно раселени | Сите извори го поддржуваат тврдењето без контрадикции. | Да: Директно наведено во текстот како факт. | Да: Статијата експлицитно го наведува овој податок. | Да: Директно наведено во текстот. | Да: Оваа бројка е експлицитно наведена во текстот. | Да: Статистиката е експлицитно наведена во текстот. | Да: Оваа бројка е експлицитно наведена во текстот. | Да: Статијата експлицитно го наведува овој податок. | Да: Директно наведено во текстот. | Да: Директно цитирано во говорот на премиерот. | Да: Директно цитирано во текстот. |
| Повеќе од 270 милиони деца и млади не посетуваат училиште | Сите извори го потврдуваат тврдењето без разлики. | Да: Директно наведено во текстот како факт. | Да: Статијата го потврдува овој број во делот за парадоксите. | Да: Директно наведено во текстот. | Да: Оваа бројка е експлицитно наведена во текстот. | Да: Статистиката е експлицитно наведена во текстот. | Да: Оваа бројка е експлицитно наведена во текстот. | Да: Статијата експлицитно го наведува овој податок. | Да: Директно наведено во текстот. | Да: Директно цитирано во говорот на премиерот. | Да: Директно цитирано во текстот. |
| Технолошката моќ не создава автоматски и политичка мудрост | Сите извори го пренесуваат тврдењето без анализа или критика. | Да: Директно наведено во текстот. | Да: Директно цитирано како порака од премиерот. | Да: Директно наведено во текстот. | Да: Премиерот го користи овој цитат во говорот. | Да: Директно цитирано во говорот на премиерот Мицкоски. | Да: Премиерот го истакна ова како парадокс на нашето време. | Да: Статијата буквално ја содржи оваа констатација. | Да: Директно наведено во текстот. | Да: Директно цитирано во говорот на премиерот. | Да: Директно наведено во насловот и текстот. |
| За мала држава, прашањето за меѓународниот поредок е прашање на опстанок | Сите извори го потврдуваат тврдењето без разлики. | Да: Директно наведено во говорот. | Да: Наведено како став на премиерот во говорот. | Да: Директно наведено во текстот. | Да: Премиерот го потврдува ова за својата земја. | Да: Директно наведено во говорот како прашање на опстанок. | Да: Премиерот го потврди ова во контекст на својата земја. | Да: Премиерот го потврдува ова за својата земја. | Да: Директно наведено во текстот. | Да: Директно цитирано во говорот на премиерот. | Да: Директно наведено во текстот. |
| Мирот започнува кога политиката е доволно мудра да спречи војната воопшто да започне | Сите извори го цитираат тврдењето, освен Радио Лидер. | Да: Директно наведено во говорот. | Да: Директно цитирано како порака од премиерот. | Да: Директно наведено во текстот. | Да: Оваа реченица е директно цитирана во говорот. | Да: Директно цитирано во говорот на премиерот Мицкоски. | Да: Оваа реченица е директно цитирана во говорот. | Да: Оваа реченица е директно цитирана во текстот. | Да: Директно наведено во текстот. | Да: Директно цитирано во говорот на премиерот. | Не е споменато |
| Големите сили имаат простор за стратешки пресврти што малите држави го немаат | Сите извори го поддржуваат тврдењето, освен Радио Лидер што го премолчува. | Да: Директно наведено во говорот. | Да: Статијата го пренесува овој став на премиерот. | Да: Директно наведено во текстот. | Да: Премиерот јасно ја прави оваа споредба. | Да: Директно наведено во говорот на премиерот. | Да: Премиерот јасно ја направи оваа споредба. | Да: Текстот прави директна споредба меѓу големите и малите држави. | Да: Директно наведено во текстот. | Да: Директно цитирано во говорот на премиерот. | Не е споменато |
| За мала земја, погрешна геополитичка проценка може да значи изгубена деценија | Речиси сите извори директно го цитираат, но Радио Лидер го игнорира. | Да: Директно наведено во говорот. | Да: Директно наведено во текстот како споредба. | Да: Директно наведено во текстот. | Да: Ова тврдење е директно изнесено во говорот. | Да: Директно наведено во говорот на премиерот. | Да: Ова е директно наведено во говорот. | Да: Ова е директно наведено како ризик за малите земји. | Да: Директно наведено во текстот. | Да: Директно цитирано во говорот на премиерот. | Не е споменато |
| Обединетите нации ја воспоставија првата превентивна мировна мисија на македонска територија | Повеќето извори го поддржуваат, но Радио Лидер молчи. | Да: Директно наведено во говорот. | Да: Потврдено во делот за историјата на Македонија во ОН. | Да: Директно наведено во текстот. | Да: Премиерот го истакнува ова како историски факт за земјата. | Да: Потврдено во текстот како историски факт за земјата. | Да: Премиерот потсети на овој историски факт. | Да: Премиерот потсетува на ова историско искуство на земјата. | Да: Директно наведено во текстот. | Да: Потврдено во говорот како историски факт за земјата. | Не е споменато |
| Не можеме да очекуваме доверба во меѓународните институции ако правилата не важат еднакво за сите | Речиси сите извори го поддржуваат тврдењето, само NetPress го навестува, а Радио Лидер го игнорира. | Да: Директно наведено во говорот. | Да: Парафразирано и директно наведено како порака од премиерот. | Да: Директно наведено во текстот. | Да: Премиерот го изнесува овој став како заклучок. | Да: Директно цитирано во говорот на премиерот Мицкоски. | Да: Премиерот го изнесе овој став како дел од својата аргументација. | Да: Премиерот го истакнува ова како клучен проблем за довербата. | Да: Директно наведено во текстот. | Делумно: Се навестува преку важноста на правилата и довербата во системот. | Не е споменато |
claims
- Довербата не може бесконечно да биде еднострана обврска, правилата мора да важат за сите
- Повеќе од сто милиони луѓе се присилно раселени
- Повеќе од 270 милиони деца и млади не посетуваат училиште
- Технолошката моќ не создава автоматски и политичка мудрост
- За мала држава, прашањето за меѓународниот поредок е прашање на опстанок
- Мирот започнува кога политиката е доволно мудра да спречи војната воопшто да започне
- Големите сили имаат простор за стратешки пресврти што малите држави го немаат
- За мала земја, погрешна геополитичка проценка може да значи изгубена деценија
- Обединетите нации ја воспоставија првата превентивна мировна мисија на македонска територија
- Не можеме да очекуваме доверба во меѓународните институции ако правилата не важат еднакво за сите
key differences
- Големите сили имаат простор за стратешки пресврти што малите држави го немаат
- Сите извори го поддржуваат тврдењето, освен Радио Лидер што го премолчува.
- Довербата не може бесконечно да биде еднострана обврска, правилата мора да важат за сите
- Едногласно цитирање, без разлики.
- За мала држава, прашањето за меѓународниот поредок е прашање на опстанок
- Сите извори го потврдуваат тврдењето без разлики.
- За мала земја, погрешна геополитичка проценка може да значи изгубена деценија
- Речиси сите извори директно го цитираат, но Радио Лидер го игнорира.
- Мирот започнува кога политиката е доволно мудра да спречи војната воопшто да започне
- Сите извори го цитираат тврдењето, освен Радио Лидер.
- Не можеме да очекуваме доверба во меѓународните институции ако правилата не важат еднакво за сите
- Речиси сите извори го поддржуваат тврдењето, само NetPress го навестува, а Радио Лидер го игнорира.
- Обединетите нации ја воспоставија првата превентивна мировна мисија на македонска територија
- Повеќето извори го поддржуваат, но Радио Лидер молчи.
- Повеќе од 270 милиони деца и млади не посетуваат училиште
- Сите извори го потврдуваат тврдењето без разлики.
- Повеќе од сто милиони луѓе се присилно раселени
- Сите извори го поддржуваат тврдењето без контрадикции.
- Технолошката моќ не создава автоматски и политичка мудрост
- Сите извори го пренесуваат тврдењето без анализа или критика.
source analyses
- Centar.mk
- Големите сили имаат простор за стратешки пресврти што малите држави го немаат
- Да: Директно наведено во текстот.
- Довербата не може бесконечно да биде еднострана обврска, правилата мора да важат за сите
- Да: Директно цитирано во говорот на премиерот.
- За мала држава, прашањето за меѓународниот поредок е прашање на опстанок
- Да: Директно наведено во текстот.
- За мала земја, погрешна геополитичка проценка може да значи изгубена деценија
- Да: Директно наведено во текстот.
- Мирот започнува кога политиката е доволно мудра да спречи војната воопшто да започне
- Да: Директно наведено во текстот.
- Не можеме да очекуваме доверба во меѓународните институции ако правилата не важат еднакво за сите
- Да: Директно наведено во текстот.
- Обединетите нации ја воспоставија првата превентивна мировна мисија на македонска територија
- Да: Директно наведено во текстот.
- Повеќе од 270 милиони деца и млади не посетуваат училиште
- Да: Директно наведено во текстот.
- Повеќе од сто милиони луѓе се присилно раселени
- Да: Директно наведено во текстот.
- Технолошката моќ не создава автоматски и политичка мудрост
- Да: Директно наведено во текстот.
- Kurir
- Големите сили имаат простор за стратешки пресврти што малите држави го немаат
- Да: Директно наведено во говорот на премиерот.
- Довербата не може бесконечно да биде еднострана обврска, правилата мора да важат за сите
- Да: Директно цитирано во говорот на премиерот Мицкоски.
- За мала држава, прашањето за меѓународниот поредок е прашање на опстанок
- Да: Директно наведено во говорот како прашање на опстанок.
- За мала земја, погрешна геополитичка проценка може да значи изгубена деценија
- Да: Директно наведено во говорот на премиерот.
- Мирот започнува кога политиката е доволно мудра да спречи војната воопшто да започне
- Да: Директно цитирано во говорот на премиерот Мицкоски.
- Не можеме да очекуваме доверба во меѓународните институции ако правилата не важат еднакво за сите
- Да: Директно цитирано во говорот на премиерот Мицкоски.
- Обединетите нации ја воспоставија првата превентивна мировна мисија на македонска територија
- Да: Потврдено во текстот како историски факт за земјата.
- Повеќе од 270 милиони деца и млади не посетуваат училиште
- Да: Статистиката е експлицитно наведена во текстот.
- Повеќе од сто милиони луѓе се присилно раселени
- Да: Статистиката е експлицитно наведена во текстот.
- Технолошката моќ не создава автоматски и политичка мудрост
- Да: Директно цитирано во говорот на премиерот Мицкоски.
- Lider.mk
- Големите сили имаат простор за стратешки пресврти што малите држави го немаат
- Да: Директно наведено во текстот.
- Довербата не може бесконечно да биде еднострана обврска, правилата мора да важат за сите
- Да: Премиерот директно го изјавува ова во говорот.
- За мала држава, прашањето за меѓународниот поредок е прашање на опстанок
- Да: Директно наведено во текстот.
- За мала земја, погрешна геополитичка проценка може да значи изгубена деценија
- Да: Директно наведено во текстот.
- Мирот започнува кога политиката е доволно мудра да спречи војната воопшто да започне
- Да: Директно наведено во текстот.
- Не можеме да очекуваме доверба во меѓународните институции ако правилата не важат еднакво за сите
- Да: Директно наведено во текстот.
- Обединетите нации ја воспоставија првата превентивна мировна мисија на македонска територија
- Да: Директно наведено во текстот.
- Повеќе од 270 милиони деца и млади не посетуваат училиште
- Да: Директно наведено во текстот.
- Повеќе од сто милиони луѓе се присилно раселени
- Да: Директно наведено во текстот.
- Технолошката моќ не создава автоматски и политичка мудрост
- Да: Директно наведено во текстот.
- NetPress
- Големите сили имаат простор за стратешки пресврти што малите држави го немаат
- Да: Директно цитирано во говорот на премиерот.
- Довербата не може бесконечно да биде еднострана обврска, правилата мора да важат за сите
- Делумно: Се споменува дека правилата мора да важат еднакво за сите.
- За мала држава, прашањето за меѓународниот поредок е прашање на опстанок
- Да: Директно цитирано во говорот на премиерот.
- За мала земја, погрешна геополитичка проценка може да значи изгубена деценија
- Да: Директно цитирано во говорот на премиерот.
- Мирот започнува кога политиката е доволно мудра да спречи војната воопшто да започне
- Да: Директно цитирано во говорот на премиерот.
- Не можеме да очекуваме доверба во меѓународните институции ако правилата не важат еднакво за сите
- Делумно: Се навестува преку важноста на правилата и довербата во системот.
- Обединетите нации ја воспоставија првата превентивна мировна мисија на македонска територија
- Да: Потврдено во говорот како историски факт за земјата.
- Повеќе од 270 милиони деца и млади не посетуваат училиште
- Да: Директно цитирано во говорот на премиерот.
- Повеќе од сто милиони луѓе се присилно раселени
- Да: Директно цитирано во говорот на премиерот.
- Технолошката моќ не создава автоматски и политичка мудрост
- Да: Директно цитирано во говорот на премиерот.
- Pressing TV
- Големите сили имаат простор за стратешки пресврти што малите држави го немаат
- Да: Статијата го пренесува овој став на премиерот.
- Довербата не може бесконечно да биде еднострана обврска, правилата мора да важат за сите
- Да: Директно цитирано во насловот и во текстот на говорот.
- За мала држава, прашањето за меѓународниот поредок е прашање на опстанок
- Да: Наведено како став на премиерот во говорот.
- За мала земја, погрешна геополитичка проценка може да значи изгубена деценија
- Да: Директно наведено во текстот како споредба.
- Мирот започнува кога политиката е доволно мудра да спречи војната воопшто да започне
- Да: Директно цитирано како порака од премиерот.
- Не можеме да очекуваме доверба во меѓународните институции ако правилата не важат еднакво за сите
- Да: Парафразирано и директно наведено како порака од премиерот.
- Обединетите нации ја воспоставија првата превентивна мировна мисија на македонска територија
- Да: Потврдено во делот за историјата на Македонија во ОН.
- Повеќе од 270 милиони деца и млади не посетуваат училиште
- Да: Статијата го потврдува овој број во делот за парадоксите.
- Повеќе од сто милиони луѓе се присилно раселени
- Да: Статијата експлицитно го наведува овој податок.
- Технолошката моќ не создава автоматски и политичка мудрост
- Да: Директно цитирано како порака од премиерот.
- Алфа Вести
- Големите сили имаат простор за стратешки пресврти што малите држави го немаат
- Да: Текстот прави директна споредба меѓу големите и малите држави.
- Довербата не може бесконечно да биде еднострана обврска, правилата мора да важат за сите
- Да: Премиерот директно изјавува дека довербата не може да биде еднострана.
- За мала држава, прашањето за меѓународниот поредок е прашање на опстанок
- Да: Премиерот го потврдува ова за својата земја.
- За мала земја, погрешна геополитичка проценка може да значи изгубена деценија
- Да: Ова е директно наведено како ризик за малите земји.
- Мирот започнува кога политиката е доволно мудра да спречи војната воопшто да започне
- Да: Оваа реченица е директно цитирана во текстот.
- Не можеме да очекуваме доверба во меѓународните институции ако правилата не важат еднакво за сите
- Да: Премиерот го истакнува ова како клучен проблем за довербата.
- Обединетите нации ја воспоставија првата превентивна мировна мисија на македонска територија
- Да: Премиерот потсетува на ова историско искуство на земјата.
- Повеќе од 270 милиони деца и млади не посетуваат училиште
- Да: Статијата експлицитно го наведува овој податок.
- Повеќе од сто милиони луѓе се присилно раселени
- Да: Статијата експлицитно го наведува овој податок.
- Технолошката моќ не создава автоматски и политичка мудрост
- Да: Статијата буквално ја содржи оваа констатација.
- МКД.мк
- Големите сили имаат простор за стратешки пресврти што малите држави го немаат
- Да: Директно наведено во говорот.
- Довербата не може бесконечно да биде еднострана обврска, правилата мора да важат за сите
- Да: Директно цитирано во говорот на Мицкоски.
- За мала држава, прашањето за меѓународниот поредок е прашање на опстанок
- Да: Директно наведено во говорот.
- За мала земја, погрешна геополитичка проценка може да значи изгубена деценија
- Да: Директно наведено во говорот.
- Мирот започнува кога политиката е доволно мудра да спречи војната воопшто да започне
- Да: Директно наведено во говорот.
- Не можеме да очекуваме доверба во меѓународните институции ако правилата не важат еднакво за сите
- Да: Директно наведено во говорот.
- Обединетите нации ја воспоставија првата превентивна мировна мисија на македонска територија
- Да: Директно наведено во говорот.
- Повеќе од 270 милиони деца и млади не посетуваат училиште
- Да: Директно наведено во текстот како факт.
- Повеќе од сто милиони луѓе се присилно раселени
- Да: Директно наведено во текстот како факт.
- Технолошката моќ не создава автоматски и политичка мудрост
- Да: Директно наведено во текстот.
- Независен Весник
- Големите сили имаат простор за стратешки пресврти што малите држави го немаат
- Да: Премиерот јасно ја прави оваа споредба.
- Довербата не може бесконечно да биде еднострана обврска, правилата мора да важат за сите
- Да: Премиерот директно го изјави ова во своето обраќање.
- За мала држава, прашањето за меѓународниот поредок е прашање на опстанок
- Да: Премиерот го потврдува ова за својата земја.
- За мала земја, погрешна геополитичка проценка може да значи изгубена деценија
- Да: Ова тврдење е директно изнесено во говорот.
- Мирот започнува кога политиката е доволно мудра да спречи војната воопшто да започне
- Да: Оваа реченица е директно цитирана во говорот.
- Не можеме да очекуваме доверба во меѓународните институции ако правилата не важат еднакво за сите
- Да: Премиерот го изнесува овој став како заклучок.
- Обединетите нации ја воспоставија првата превентивна мировна мисија на македонска територија
- Да: Премиерот го истакнува ова како историски факт за земјата.
- Повеќе од 270 милиони деца и млади не посетуваат училиште
- Да: Оваа бројка е експлицитно наведена во текстот.
- Повеќе од сто милиони луѓе се присилно раселени
- Да: Оваа бројка е експлицитно наведена во текстот.
- Технолошката моќ не создава автоматски и политичка мудрост
- Да: Премиерот го користи овој цитат во говорот.
- Нова Македонија
- Големите сили имаат простор за стратешки пресврти што малите држави го немаат
- Да: Премиерот јасно ја направи оваа споредба.
- Довербата не може бесконечно да биде еднострана обврска, правилата мора да важат за сите
- Да: Премиерот директно го изјави ова во својот говор.
- За мала држава, прашањето за меѓународниот поредок е прашање на опстанок
- Да: Премиерот го потврди ова во контекст на својата земја.
- За мала земја, погрешна геополитичка проценка може да значи изгубена деценија
- Да: Ова е директно наведено во говорот.
- Мирот започнува кога политиката е доволно мудра да спречи војната воопшто да започне
- Да: Оваа реченица е директно цитирана во говорот.
- Не можеме да очекуваме доверба во меѓународните институции ако правилата не важат еднакво за сите
- Да: Премиерот го изнесе овој став како дел од својата аргументација.
- Обединетите нации ја воспоставија првата превентивна мировна мисија на македонска територија
- Да: Премиерот потсети на овој историски факт.
- Повеќе од 270 милиони деца и млади не посетуваат училиште
- Да: Оваа бројка е експлицитно наведена во текстот.
- Повеќе од сто милиони луѓе се присилно раселени
- Да: Оваа бројка е експлицитно наведена во текстот.
- Технолошката моќ не создава автоматски и политичка мудрост
- Да: Премиерот го истакна ова како парадокс на нашето време.
- Радио Лидер
- Големите сили имаат простор за стратешки пресврти што малите држави го немаат
- Не е споменато
- Довербата не може бесконечно да биде еднострана обврска, правилата мора да важат за сите
- Не е споменато
- За мала држава, прашањето за меѓународниот поредок е прашање на опстанок
- Да: Директно наведено во текстот.
- За мала земја, погрешна геополитичка проценка може да значи изгубена деценија
- Не е споменато
- Мирот започнува кога политиката е доволно мудра да спречи војната воопшто да започне
- Не е споменато
- Не можеме да очекуваме доверба во меѓународните институции ако правилата не важат еднакво за сите
- Не е споменато
- Обединетите нации ја воспоставија првата превентивна мировна мисија на македонска територија
- Не е споменато
- Повеќе од 270 милиони деца и млади не посетуваат училиште
- Да: Директно цитирано во текстот.
- Повеќе од сто милиони луѓе се присилно раселени
- Да: Директно цитирано во текстот.
- Технолошката моќ не создава автоматски и политичка мудрост
- Да: Директно наведено во насловот и текстот.
Анализа на сентимент
| Ентитет | Клучни разлики | МКД.мк | Pressing TV | Centar.mk | Независен Весник | Kurir | Нова Македонија | Алфа Вести | Lider.mk | NetPress | Радио Лидер |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Христијан Мицкоски | Сите извори се неутрални, без разлики. | Неутрално: Говорник чиј говор е пренесен во целост без мета-вреднување од авторот. | Неутрално: премиерот е цитиран како говорник без мета-вреднување | Неутрално: Говорник без мета-вреднување; авторот само го пренесува неговото обраќање. | Неутрално: говорник, неговите ставови се пренесени без мета-вреднување | Неутрално: Говорник, цитиран без мета-вреднување од авторот. | Неутрално: Говорник чиј говор е пренесен интегрално без мета-вреднување од авторот. | Неутрално: Говорник, цитиран без мета-вреднување на авторот | Неутрално: Говорник, неговите ставови се пренесени без мета-вреднување од авторот. | Неутрално: премиерот е говорник, цитиран без мета-вреднување од авторот | Неутрално: авторот пренесува говор без мета-вреднување на Мицкоски |
| Обединетите нации (ОН) | Позитивен тон во 4 извори, неутрален во 7, без негативен. | Неутрално: Ентитетот е споменат како институција, без експлицитно вреднување од авторот. | Неутрално: споменати како институција и платформа за дијалог | Позитивно: Мицкоски ги фали ОН како важни и ги брани од критики. | Позитивно: авторот/говорникот ја истакнува важноста и потребата од реформа на ОН | Неутрално: Споменати како институција, цитирани без вреднување. | Неутрално: Информативно споменати како институција, со признавање на нивната важност и потреба од реформа. | Неутрално: Информативно споменати како институција, без експлицитно вреднување | Позитивно: Говорникот ја истакнува нивната важност и потребата од реформа, но без негативна критика. | Позитивно: авторот го цитира Мицкоски кој ја фали превентивната мировна мисија на ОН | Неутрално: ОН е само локација на говорот, не се вреднува |
| Генералното собрание на ОН | Нема разлики; сите известуваат неутрално. | Неутрално: Споменато како место на обраќање, без вреднување. | Неутрално: споменато како место на обраќањето на премиерот | Неутрално: Само информативно споменато како место на обраќањето. | Неутрално: само се споменува како форум за обраќање | Неутрално: Споменато како место на говорот, без вреднување. | Неутрално: Споменато како форум за обраќање, без вреднување. | Неутрално: Споменато како форум, без вреднување | Неутрално: Споменато како форум за обраќање, без експлицитно вреднување. | Неутрално: само информативно споменато како место на говорот | Не е споменато |
| Северна Македонија | Позитивниот тон на владини извори наспроти неутралниот кај останатите. | Неутрално: Спомената како мала земја, без експлицитно вреднување од авторот. | Неутрално: спомената во контекст на надворешната политика | Позитивно: Мицкоски ја претставува како пример за мир и стабилност. | Позитивно: говорникот ја опишува земјата како посветена на мирот и стабилноста | Неутрално: Спомената како мала држава, без експлицитно вреднување. | Неутрално: Претставена како мала земја со амбиции, без експлицитно вреднување. | Неутрално: Спомената како мала земја, без мета-вреднување | Позитивно: Говорникот ја опишува како земја што избрала мир и стабилност, со јасна геополитичка ориентација. | Позитивно: премиерот ја претставува земјата како мирољубива и стабилна | Неутрално: Мицкоски ја спомнува како мала земја, без вреднување |
| Југославија | Поделба: неутрално историски vs. негативно крвав распад. | Неутрално: Спомената во историски контекст, без вреднување. | Неутрално: спомената историски во контекст на распадот | Негативно: Спомената во контекст на крваво распаѓање и војни. | Негативно: се споменува распаѓањето во крвопролевање | Неутрално: Спомената во историски контекст, без вреднување. | Негативно: Спомената во контекст на распад и крвопролевање. | Неутрално: Спомената во историски контекст, без вреднување | Негативно: Опишана како земја што се распаѓаше во крвопролевање, со војни зад границите. | Негативно: опишана како распадната во крвопролевање | Не е споменато |
| Балканот | Сите извори се неутрални; нема разлики. | Неутрално: Споменат како регион, без вреднување. | Неутрално: споменат како регион со специфична историска реалност | Неутрално: Само географски споменат како регион со безбедносни ризици. | Неутрално: се споменува како регион со безбедносни ризици | Неутрално: Споменат како регион, без вреднување. | Неутрално: Споменат како регион со предизвици, без вреднување. | Неутрално: Споменат како регион, без вреднување | Неутрално: Споменат како регион со безбедносни ризици, но без директно вреднување. | Неутрално: регионот е споменат во контекст на војни, без вреднување | Не е споменато |
| Големите сили | Еден извор (Centar.mk) дава негативен приказ, останатите се неутрални. | Неутрално: Споменати како споредба, без вреднување. | Неутрално: споменати како актери во меѓународната политика | Негативно: Критикувани дека имаат предност пред принципите во меѓународните односи. | Неутрално: се опишуваат како имаат простор за стратешки пресврти | Неутрално: Споменати како контраст, без вреднување. | Неутрално: Споменати како актери со стратешки простор, без вреднување. | Неутрално: Споменати како споредбени ентитет, без вреднување | Неутрално: Опишани како актери со простор за стратешки пресврти, без експлицитна критика или пофалба. | Неутрално: споменати како контраст на малите држави, без мета-вреднување | Не е споменато |
| Малите држави | Поделба: неутрална категорија vs. позитивна одбрана на права. | Неутрално: Споменати како категорија, без вреднување. | Неутрално: споменати како субјекти во меѓународниот поредок | Позитивно: Мицкоски ги брани и бара еднакво достоинство и глас за нив. | Позитивно: се истакнува нивната потреба за правила и предвидливост | Неутрално: Споменати како категорија, без вреднување. | Позитивно: Претставени како ранливи, но со право на достоинство и глас. | Неутрално: Споменати како категорија, без вреднување | Позитивно: Говорникот ги прикажува како ранливи, но со јасна амбиција и достоинство, што е позитивна рамка. | Позитивно: премиерот ги опишува како мудри и внимателни во политиката | Неутрално: Мицкоски се осврнува на малите земји без вреднување |
| Генерацијата што тргнува на училиште во 2024 | Нема разлики — сите извори се неутрални, без вреднување. | Неутрално: Спомената како симбол за иднината, без вреднување. | Неутрално: спомената како идни носители на општеството | Неутрално: Користена како симбол за иднината, без вреднување. | Неутрално: се користи како пример за иднината | Неутрално: Спомената како пример, без вреднување. | Неутрално: Спомената како симбол на иднината, без вреднување. | Неутрално: Спомената како пример, без вреднување | Неутрално: Спомената како симбол на иднината, без експлицитно вреднување. | Неутрално: спомената како симболична референца за иднината | Неутрално: спомната како пример за иднината, без вреднување |
| Студената војна | Сите извори се неутрални; нема разлики. | Неутрално: Спомената како историски период, без вреднување. | Неутрално: спомената како историски период | Неутрално: Само историски спомената како завршена ера. | Неутрално: се споменува како завршена ера | Неутрално: Спомената како историски период, без вреднување. | Неутрално: Спомената како завршена ера, без вреднување. | Неутрално: Спомената во историски контекст, без вреднување | Неутрално: Спомената како завршена ера, без експлицитно вреднување. | Неутрално: спомената како завршена ера, без вреднување | Не е споменато |
entities
- Христијан Мицкоски
- Обединетите нации (ОН)
- Генералното собрание на ОН
- Северна Македонија
- Југославија
- Балканот
- Големите сили
- Малите држави
- Генерацијата што тргнува на училиште во 2024
- Студената војна
key differences
- Југославија
- Поделба: неутрално историски vs. негативно крвав распад.
- Балканот
- Сите извори се неутрални; нема разлики.
- Генералното собрание на ОН
- Нема разлики; сите известуваат неутрално.
- Генерацијата што тргнува на училиште во 2024
- Нема разлики — сите извори се неутрални, без вреднување.
- Големите сили
- Еден извор (Centar.mk) дава негативен приказ, останатите се неутрални.
- Малите држави
- Поделба: неутрална категорија vs. позитивна одбрана на права.
- Обединетите нации (ОН)
- Позитивен тон во 4 извори, неутрален во 7, без негативен.
- Северна Македонија
- Позитивниот тон на владини извори наспроти неутралниот кај останатите.
- Студената војна
- Сите извори се неутрални; нема разлики.
- Христијан Мицкоски
- Сите извори се неутрални, без разлики.
source analyses
- Centar.mk
- Југославија
- Негативно: Спомената во контекст на крваво распаѓање и војни.
- Балканот
- Неутрално: Само географски споменат како регион со безбедносни ризици.
- Генералното собрание на ОН
- Неутрално: Само информативно споменато како место на обраќањето.
- Генерацијата што тргнува на училиште во 2024
- Неутрално: Користена како симбол за иднината, без вреднување.
- Големите сили
- Негативно: Критикувани дека имаат предност пред принципите во меѓународните односи.
- Малите држави
- Позитивно: Мицкоски ги брани и бара еднакво достоинство и глас за нив.
- Обединетите нации (ОН)
- Позитивно: Мицкоски ги фали ОН како важни и ги брани од критики.
- Северна Македонија
- Позитивно: Мицкоски ја претставува како пример за мир и стабилност.
- Студената војна
- Неутрално: Само историски спомената како завршена ера.
- Христијан Мицкоски
- Неутрално: Говорник без мета-вреднување; авторот само го пренесува неговото обраќање.
- Kurir
- Југославија
- Неутрално: Спомената во историски контекст, без вреднување.
- Балканот
- Неутрално: Споменат како регион, без вреднување.
- Генералното собрание на ОН
- Неутрално: Споменато како место на говорот, без вреднување.
- Генерацијата што тргнува на училиште во 2024
- Неутрално: Спомената како пример, без вреднување.
- Големите сили
- Неутрално: Споменати како контраст, без вреднување.
- Малите држави
- Неутрално: Споменати како категорија, без вреднување.
- Обединетите нации (ОН)
- Неутрално: Споменати како институција, цитирани без вреднување.
- Северна Македонија
- Неутрално: Спомената како мала држава, без експлицитно вреднување.
- Студената војна
- Неутрално: Спомената како историски период, без вреднување.
- Христијан Мицкоски
- Неутрално: Говорник, цитиран без мета-вреднување од авторот.
- Lider.mk
- Југославија
- Негативно: Опишана како земја што се распаѓаше во крвопролевање, со војни зад границите.
- Балканот
- Неутрално: Споменат како регион со безбедносни ризици, но без директно вреднување.
- Генералното собрание на ОН
- Неутрално: Споменато како форум за обраќање, без експлицитно вреднување.
- Генерацијата што тргнува на училиште во 2024
- Неутрално: Спомената како симбол на иднината, без експлицитно вреднување.
- Големите сили
- Неутрално: Опишани како актери со простор за стратешки пресврти, без експлицитна критика или пофалба.
- Малите држави
- Позитивно: Говорникот ги прикажува како ранливи, но со јасна амбиција и достоинство, што е позитивна рамка.
- Обединетите нации (ОН)
- Позитивно: Говорникот ја истакнува нивната важност и потребата од реформа, но без негативна критика.
- Северна Македонија
- Позитивно: Говорникот ја опишува како земја што избрала мир и стабилност, со јасна геополитичка ориентација.
- Студената војна
- Неутрално: Спомената како завршена ера, без експлицитно вреднување.
- Христијан Мицкоски
- Неутрално: Говорник, неговите ставови се пренесени без мета-вреднување од авторот.
- NetPress
- Југославија
- Негативно: опишана како распадната во крвопролевање
- Балканот
- Неутрално: регионот е споменат во контекст на војни, без вреднување
- Генералното собрание на ОН
- Неутрално: само информативно споменато како место на говорот
- Генерацијата што тргнува на училиште во 2024
- Неутрално: спомената како симболична референца за иднината
- Големите сили
- Неутрално: споменати како контраст на малите држави, без мета-вреднување
- Малите држави
- Позитивно: премиерот ги опишува како мудри и внимателни во политиката
- Обединетите нации (ОН)
- Позитивно: авторот го цитира Мицкоски кој ја фали превентивната мировна мисија на ОН
- Северна Македонија
- Позитивно: премиерот ја претставува земјата како мирољубива и стабилна
- Студената војна
- Неутрално: спомената како завршена ера, без вреднување
- Христијан Мицкоски
- Неутрално: премиерот е говорник, цитиран без мета-вреднување од авторот
- Pressing TV
- Југославија
- Неутрално: спомената историски во контекст на распадот
- Балканот
- Неутрално: споменат како регион со специфична историска реалност
- Генералното собрание на ОН
- Неутрално: споменато како место на обраќањето на премиерот
- Генерацијата што тргнува на училиште во 2024
- Неутрално: спомената како идни носители на општеството
- Големите сили
- Неутрално: споменати како актери во меѓународната политика
- Малите држави
- Неутрално: споменати како субјекти во меѓународниот поредок
- Обединетите нации (ОН)
- Неутрално: споменати како институција и платформа за дијалог
- Северна Македонија
- Неутрално: спомената во контекст на надворешната политика
- Студената војна
- Неутрално: спомената како историски период
- Христијан Мицкоски
- Неутрално: премиерот е цитиран како говорник без мета-вреднување
- Алфа Вести
- Југославија
- Неутрално: Спомената во историски контекст, без вреднување
- Балканот
- Неутрално: Споменат како регион, без вреднување
- Генералното собрание на ОН
- Неутрално: Споменато како форум, без вреднување
- Генерацијата што тргнува на училиште во 2024
- Неутрално: Спомената како пример, без вреднување
- Големите сили
- Неутрално: Споменати како споредбени ентитет, без вреднување
- Малите држави
- Неутрално: Споменати како категорија, без вреднување
- Обединетите нации (ОН)
- Неутрално: Информативно споменати како институција, без експлицитно вреднување
- Северна Македонија
- Неутрално: Спомената како мала земја, без мета-вреднување
- Студената војна
- Неутрално: Спомената во историски контекст, без вреднување
- Христијан Мицкоски
- Неутрално: Говорник, цитиран без мета-вреднување на авторот
- МКД.мк
- Југославија
- Неутрално: Спомената во историски контекст, без вреднување.
- Балканот
- Неутрално: Споменат како регион, без вреднување.
- Генералното собрание на ОН
- Неутрално: Споменато како место на обраќање, без вреднување.
- Генерацијата што тргнува на училиште во 2024
- Неутрално: Спомената како симбол за иднината, без вреднување.
- Големите сили
- Неутрално: Споменати како споредба, без вреднување.
- Малите држави
- Неутрално: Споменати како категорија, без вреднување.
- Обединетите нации (ОН)
- Неутрално: Ентитетот е споменат како институција, без експлицитно вреднување од авторот.
- Северна Македонија
- Неутрално: Спомената како мала земја, без експлицитно вреднување од авторот.
- Студената војна
- Неутрално: Спомената како историски период, без вреднување.
- Христијан Мицкоски
- Неутрално: Говорник чиј говор е пренесен во целост без мета-вреднување од авторот.
- Независен Весник
- Југославија
- Негативно: се споменува распаѓањето во крвопролевање
- Балканот
- Неутрално: се споменува како регион со безбедносни ризици
- Генералното собрание на ОН
- Неутрално: само се споменува како форум за обраќање
- Генерацијата што тргнува на училиште во 2024
- Неутрално: се користи како пример за иднината
- Големите сили
- Неутрално: се опишуваат како имаат простор за стратешки пресврти
- Малите држави
- Позитивно: се истакнува нивната потреба за правила и предвидливост
- Обединетите нации (ОН)
- Позитивно: авторот/говорникот ја истакнува важноста и потребата од реформа на ОН
- Северна Македонија
- Позитивно: говорникот ја опишува земјата како посветена на мирот и стабилноста
- Студената војна
- Неутрално: се споменува како завршена ера
- Христијан Мицкоски
- Неутрално: говорник, неговите ставови се пренесени без мета-вреднување
- Нова Македонија
- Југославија
- Негативно: Спомената во контекст на распад и крвопролевање.
- Балканот
- Неутрално: Споменат како регион со предизвици, без вреднување.
- Генералното собрание на ОН
- Неутрално: Споменато како форум за обраќање, без вреднување.
- Генерацијата што тргнува на училиште во 2024
- Неутрално: Спомената како симбол на иднината, без вреднување.
- Големите сили
- Неутрално: Споменати како актери со стратешки простор, без вреднување.
- Малите држави
- Позитивно: Претставени како ранливи, но со право на достоинство и глас.
- Обединетите нации (ОН)
- Неутрално: Информативно споменати како институција, со признавање на нивната важност и потреба од реформа.
- Северна Македонија
- Неутрално: Претставена како мала земја со амбиции, без експлицитно вреднување.
- Студената војна
- Неутрално: Спомената како завршена ера, без вреднување.
- Христијан Мицкоски
- Неутрално: Говорник чиј говор е пренесен интегрално без мета-вреднување од авторот.
- Радио Лидер
- Југославија
- Не е споменато
- Балканот
- Не е споменато
- Генералното собрание на ОН
- Не е споменато
- Генерацијата што тргнува на училиште во 2024
- Неутрално: спомната како пример за иднината, без вреднување
- Големите сили
- Не е споменато
- Малите држави
- Неутрално: Мицкоски се осврнува на малите земји без вреднување
- Обединетите нации (ОН)
- Неутрално: ОН е само локација на говорот, не се вреднува
- Северна Македонија
- Неутрално: Мицкоски ја спомнува како мала земја, без вреднување
- Студената војна
- Не е споменато
- Христијан Мицкоски
- Неутрално: авторот пренесува говор без мета-вреднување на Мицкоски
Сценарија
- scenarios
- description
- Северна Македонија, преку иницијативите на премиерот Христијан Мицкоски на ОН, станува пример за мали држави кои бараат еднакви правила. Ова може да доведе до зајакнување на регионалната соработка на Западен Балкан, зголемувајќи ја довербата во меѓународните институции и намалувајќи ги тензиите со соседите.
- plausibility
- realistic
- time horizon
- mid
- title
- Малата држава ги инспирира другите со правило-заснован пристап
- valence
- positive
- description
- Говорот на Мицкоски генерира широка меѓународна поддршка и дипломатска видливост, но големите сили како САД и Русија не преземаат суштински чекори за реформирање на ОН или за намалување на нееднаквоста. За Северна Македонија, ова значи продолжување на статус квото, со помали, но не и клучни промени во нејзиниот меѓународен статус.
- plausibility
- realistic
- time horizon
- short
- title
- Засилени дипломатски напори, но без конкретни промени
- valence
- neutral
- description
- Иако Мицкоски апелира до големите сили да ги почитуваат правилата, овие повици остануваат без одговор, што доведува до зголемена евроскепса и намалена доверба во ОН кај граѓаните на Северна Македонија. Ова може да ја поткопа домашната поддршка за меѓународните интеграции и да ја забави клучната реформска агенда на Владата.
- plausibility
- realistic
- time horizon
- mid
- title
- Празни ветувања од големите сили, разочарување во малата земја
- valence
- negative
- description
- Мицкоски може да ги искористи своите контакти од ОН за да формира неформална коалиција со други мали држави (на пр. балтичките или балканските земји) кои споделуваат слични грижи. Овој сојуз може да лобира за промени во Советот за безбедност и да ја зајакне улогата на Генералното собрание, зголемувајќи го влијанието на малите земји.
- plausibility
- plausible
- time horizon
- long
- title
- Нов сојуз на мали држави за реформа на ОН
- valence
- positive
- description
- Нагласувањето на Мицкоски на новите безбедносни закани (енергетски мрежи, дата центри, сајбер) доведува до зголемување на буџетот за одбрана и дигитализација во Северна Македонија. Ова ги реориентира ресурсите од социјалните програми кон технолошка инфраструктура, што предизвикува дебати во земјата, но и јакнење на капацитетите за идни кризи.
- plausibility
- plausible
- time horizon
- mid
- title
- Фокусот на безбедносните закани ги менува домашните приоритети
- valence
- neutral
- description
- Доколку големите сили продолжат да ги игнорираат апелите на Мицкоски, малите држави на Балканот може да се чувствуваат принудени да ги прекршат меѓународните норми во сопствена полза. Ова може да доведе до зголемени тензии на Западен Балкан, особено во односите со Србија и Косово, поткопувајќи ја стабилноста што Северна Македонија ја цени.
- plausibility
- plausible
- time horizon
- long
- title
- Нееднаквост во примената на правилата доведува до регионална криза
- valence
- negative
- description
- Во духот на говорот, Северна Македонија би можела да иницира меѓународни договори за соработка во областа на вештачката интелигенција и сајбер безбедноста, особено со мали држави. Оваа иновативна дипломатија може да ја етаблира земјата како лидер во новата безбедносна парадигма, привлекувајќи инвестиции и партнерства.
- plausibility
- speculative
- time horizon
- long
- title
- Технолошката дипломатија на Северна Македонија станува модел
- valence
- positive
- description
- Говорот на Мицкоски за „изгубена деценија“ и „правила за сите“ може да биде искористен од опозицијата во Северна Македонија за да ги критикува неговите досегашни реформски резултати, особено во евроинтеграциите. Ова води кон домашни политички превирања, но и кон поттикнување на дебата за иднината на земјата, што е неизвесно, но не и катастрофално.
- plausibility
- speculative
- time horizon
- short
- title
- Домашната политичка злоупотреба на говорот влијае на коалицијата
- valence
- neutral
- description
- Ако меѓународната заедница целосно ги игнорира предупредувањата на Мицкоски за нееднаквите правила, малите држави би можеле да се свртат кон недржавни актери или да ги зајакнат своите воени капацитети. За Северна Македонија, ова може да значи намалување на безбедноста и зголемување на ризикот од мешање на странски сили, особено во услови на нерешените односи со Бугарија.
- plausibility
- speculative
- time horizon
- long
- title
- Игнорирањето на пораките доведува до зголемена нестабилност
- valence
- negative
Извори
- articles
- article order
- 0
- body
- Говорот на Мицкоски во ОН го пренесуваме во целост: "Дете кое оваа есен за првпат ќе седне во училишна клупа, во 2040 година ќе биде млад човек на прагот на зрелоста. Не знаеме точно како ќе изгледа светот во кој ќе живее. Но веќе знаеме дека ќе биде поинаков од нашиот. Вештачката интелигенција ќе ги преобрази професиите, индустриите и начините на кои се носат одлуките. Енергетиката ќе функционира според нов распоред и нова логика. Климатските промени ќе влијаат врз економиите, земјоделството, градовите и движењето на луѓето. Демографските промени ќе ги преобликуваат пазарите на трудот и системите за социјална заштита. Безбедноста повеќе нема да зависи само од армиите и границите, туку и од електроенергетските мрежи, дата- центрите, каблите, сателитите, алгоритмите и довербата во информациите што ги добиваме секој ден. А сепак, денес, додека се подготвуваме за таа иднина, милиони луѓе живеат среде војна или под закана од војна. Повеќе од сто милиони луѓе се присилно раселени. Повеќе од 270 милиони деца и млади не посетуваат училиште. Тоа е парадоксот на нашето време. Човештвото никогаш немало толку големи научни и технолошки можности. А сепак, никогаш не било поочигледно дека технолошката моќ не создава автоматски и политичка мудрост. Затоа вистинското прашање пред ова Собрание не е само како ќе управуваме со кризите во 2026 година. Вистинското прашање е: каков меѓународен поредок ќе ѝ оставиме на генерацијата што денес тргнува на училиште? За мала земја како мојата, ова не е академско прашање. Ова е прашање на опстанок. Пред триесет и три години, кога станавме дел од Обединетите нации, светот изгледаше многу поинаку. Студената војна беше завршена. Постоеше надеж дека започнува нова ера - ера во која соработката постепено ќе го замени судирот. Нашиот регион, меѓутоа, живееше во сосема поинаква реалност. Југославија се распаѓаше со крвопролевање. Војни се водеа непосредно зад нашите граници. Стравот дека насилството може да се прошири беше реален. А сепак, мојата земја го избра мирот. Ја избра стабилноста. Во тие околности, на наша територија, Обединетите нации направија нешто што дотогаш никогаш не го беа направиле: ја воспоставија првата превентивна мировна мисија во историјата на Организацијата. Тоа искуство остави длабока поука во нашата национална меморија, поука на која ќе се навратам кон крајот на моето обраќање. Мирот не започнува кога војната ќе заврши. Мирот започнува кога политиката е доволно мудра да спречи војната воопшто да започне. Можеби затоа малите земји понекогаш поинаку гледаат на меѓународната политика. Големите сили имаат простор за стратешки пресврти што малите држави едноставно го немаат. За една голема сила, погрешна геополитичка проценка може да значи промена на стратегијата. Но за мала земја, истата грешка може да значи изгубена деценија. Затоа не можеме да си дозволиме да бидеме рамнодушни кон правилата. Ниту можеме да веруваме дека правилата сами ќе се одбранат. Светот што се обликува пред нас е свет на поостра конкуренција. Моќта се прераспределува. Односите помеѓу големите сили сѐ повеќе ги обликуваат трговијата, технологијата, енергетиката, критичните суровини, транспортните правци и дигиталната инфраструктура. Она што до вчера го нарекувавме економска меѓузависност, денес сѐ повеќе го гледаме и како прашање на национална безбедност. Глобализацијата не исчезнува. Таа се преобликува. Синџирите на снабдување се менуваат. Производството повторно станува геополитичко прашање. Државите не прашуваат каде нешто може да се произведе најевтино, туку и кому може да се верува; не само од каде доаѓа енергијата, туку и дали ќе биде достапна кога ќе настапи криза; не само кој ја развива следната генерација технологии, туку и кој ќе ги постави правилата според кои тие ќе функционираат. И сојузите се менуваат под притисок на истиот тој свет. Македонските граѓани знаат каде припаѓаат. Ние сме сојузник во НАТО. Соединетите Американски Држави се наш стратешки партнер. Полноправното членство во Европската Унија е наша стратешка определба. Тоа не се три одвоени политики. Тоа е една геополитичка ориентација, втемелена врз демократијата, колективната безбедност, владеењето на правото и отворената економија. Во време на неизвесност, нашиот одговор не е стратешка двосмисленост. Нашиот одговор е јасност. Но јасноста во нашите сојузи не значи вртење грб на светот. Напротив. Токму држава што е сигурна во своите демократски и стратешки избори може со поголема самодоверба да разговара и да соработува со земји кои имаат поинаква историја, поинакви интереси и поинакви политички погледи. На светот не му е потребна уште една поделба на трајни табори. Потребна му е конкуренција со граници и со правила што сите мора да ги почитуваат. Сојузи кои преземаат одговорност. И меѓународни институции што остануваат простор за дијалог токму тогаш кога дијалогот е најтежок. Затоа Обединетите нации се важни. Не затоа што можат да го решат секој конфликт. Очигледно, не можат. Не затоа што секоја резолуција се спроведува. Очигледно, тоа не е секогаш случај. Но тоа не треба да нѐ обесхрабри. Треба да ја зајакне нашата решеност да ги заштитиме Обединетите нации и правилата врз кои тие се засновани, и да се залагаме за мултилатерализам втемелен врз вредности, заемна почит и правила. Зашто свет без место каде што сите држави, без оглед на нивната големина, можат да седнат под ист покрив и да се повикаат на истите принципи би бил уште поопасен од светот што го гледаме денес. Во 1954 година, Даг Хамаршелд нѐ потсети на една мисла: "Обединетите нации не се создадени за да нѐ одведат во рајот, туку за да нѐ спасат од пеколот." Седум децении подоцна, важно е да ја разбереме суштината на таа изјава. Од Обединетите нации не треба да бараме совршенство. Треба да бараме да бидат делотворни. Да имаат способност да спречуваат и да посредуваат. Способност да го штитат човечкото достоинство. И, конечно, способност да ги одбранат принципите дури и кога нивната примена е политички незгодна. Денес довербата во меѓународниот систем е загрозена токму затоа што премногу луѓе оправдано чувствуваат дека правилата не важат еднакво за сите. Дека моќта понекогаш има предност пред принципот. Дека обврските се условни. Дека договорите траат само додека интересите остануваат непроменети. За малите држави, ова е особено опасен свет. Нашата историја нѐ научи дека меѓународните компромиси се многу тешки и дека мирот, стабилноста и интеграцијата бараат политичка храброст и големи жртви. И без намера да звучам поучувачки, ако некој сака да види пример за земја што повеќепати се откажувала од нешто што природно ѝ припаѓа како основно право- нешто што многумина го земаат здраво за готово- доволно е да погледне во поновата историја на мојата нација. Историја обележана со предизвици, со безбедносни ризици од регионални размери, со постојани компромиси и отстапки направени во име на мирот, соработката и повисоките цели на интеграцијата- често по цена на нашето најосновно чувство за достоинство и правда. Донесовме навистина тешки одлуки. Продолживме напред дури и кога процесите траеја подолго отколку една генерација граѓани можеше разумно да ги очекува. Но токму затоа, гледајќи на тие одлуки со временска дистанца и со јасна свест на реалноста, денес можам одговорно да кажам дека довербата не може бесконечно да биде еднострана обврска. Ако од малите држави се очекува да ги почитуваат правилата, тогаш правилата мора и ним да им обезбедат предвидливост. Ако од кандидатите за членство во една организација се бара да исполнат одредени критериуми, тогаш исполнувањето на тие критериуми мора да води кон напредок. Ако бараме од граѓаните да им веруваат на институциите, тогаш институциите мора да покажат дека нивниот збор има вредност и дека преземените обврски траат. Правилото што важи денес не може утре да биде поинакво само затоа што се променил односот на силите. И една преземена обврска не може да биде привремена политичка погодност. Таа мора да биде основа врз која луѓето ќе можат да ја планираат својата иднина. Од нашите граѓани бараме да веруваат во соработката, во добрососедските односи, во компромисот и во заемната почит. Им велиме дека трајниот мир вреди повеќе од краткорочна политичка победа; дека почитувањето на договорите е знак на сила и мудрост, дека тоа е правилната постапка, а не знак на слабост; дека европската и евроатлантската интеграција значат прифаќање правила што важат еднакво за сите. Но тој аргумент станува многу потежок за одбрана кога граѓаните гледаат дека во меѓународните односи принципот понекогаш ѝ отстапува место на моќта; дека критериумите можат да се сменат додека процесот веќе трае; или дека од едни се очекува доследност што другите не ја бараат секогаш од себеси. Не можеме да им велиме на луѓето "Верувајте им на правилата", кога гледаат дека правилата не важат еднакво за сите. Не можеме да ги убедиме дека компромисот е доблест ако секој компромис носи ново барање. И не можеме да очекуваме доверба во меѓународните институции ако граѓаните почнат да веруваат дека нивната судбина почесто ја одредува политичката тежина на нивната држава отколку силата на заеднички прифатениот принцип. Ова е прашање на легитимитет. Зашто нашиот авторитет како избрани лидери не произлегува од самата функција. Тој произлегува од луѓето што нѐ избираат, што бараат од нас одговорност и што секој ден го споредуваат она што им го кажуваме со она што го гледаат. А денес тие гледаат повеќе од кога било порано. Живееме во време во кое информациите го обиколуваат светот за неколку секунди. Никогаш порано човештвото немало пристап до толку многу знаење. Но никогаш порано не било изложено на толку многу манипулации, полувистини, фабрикувани слики, пропаганда и организирани дезинформации. Токму затоа политиката влегува во нова, потешка и посложена ера. Нашата задача повеќе не е само да ги информираме граѓаните. Ние мора да ја заслужиме нивната доверба. Не е доволно да им кажеме што е вистина. Мора да изградиме институции на кои ќе можат да им веруваат и кога вистината е непријатна за сите. Не е доволно да им зборуваме за вредности. Мора да покажеме дека тие вредности имаат значење и дека нивната одбрана има цена- дури и кога тоа бара трпение, политички капитал или избор на потешкиот пат. Повикани сме да ги убедиме нашите општества дека соработката е подобра од изолацијата, дека владеењето на правото е подобро од едностраното постапување, дека компромисот е подобар од конфликтот и дека институциите се подобри од владеењето на голата сила. Но за тоа уверување да има тежина, и самите мора да бидеме доследни. Вредностите не се одржуваат со говори. Тие се одржуваат кога се бранат токму во моментот кога е најлесно да се напуштат. А тоа можеби е најголемиот предизвик на нашето време. Светот се менува со извонредна брзина. Центрите на моќ се поместуваат. Технологијата се менува. Економските односи се менуваат. Безбедносните доктрини се менуваат. Сојузите се менуваат. Историјата повторно забрзува. Во такви периоди, секогаш постои искушение да се прогласи дека старите принципи повеќе не се практични; дека правото мора да се приспособи на моќта; дека вредностите се луксуз што може да почека додека кризата не помине. Но токму тогаш ни се најпотребни. Зашто ако во време на промени се откажеме од правилата што нѐ штителе во време на стабилност, нема да добиеме поголема слобода. Ќе наследиме свет во кој секоја следна одлука ќе зависи од тоа кој има повеќе моќ во дадениот момент. А таков свет е особено опасен за малите држави. Затоа нашата должност како лидери не е да им ветуваме на нашите народи свет без неправда, без разочарувања и без спротивставени интереси. Таков свет не постои. Нашата должност е многу потешка. Да ја зачуваме вербата во правилата дури и кога е јасно дека тие се прекршуваат. Да ја браниме соработката дури и кога судирот изгледа попопуларен. Да ја одржиме довербата во институциите, не така што ќе бараме од луѓето помалку внимателно да гледаат или да поставуваат помалку прашања, туку така што ќе ги направиме институциите подостојни за нивната доверба. И да не дозволиме разочарувањето од несовршеностите на меѓународниот поредок да нѐ одведе кон нешто многу полошо: свет во кој воопшто нема поредок. Тоа, според мене, е една од најголемите политички и морални одговорности на нашата генерација. Тоа важи за меѓународниот систем. И важи за Европа. Нема да се откажеме од европската идеја затоа што европскиот пат беше тежок. Европската Унија за нас останува нашиот природен политички, економски и институционален дом. А имаме работа и дома. Мора да го зајакнеме владеењето на правото. Да изградиме поефикасни институции. Да изградиме поконкурентна економија. И да ја зајакнеме довербата на граѓаните во сопствената држава. Тоа е наша одговорност и нема да ја префрлиме на Брисел. Истовремено, очекуваме европската интеграција да остане процес заснован на заслуги и мерливи критериуми, а не процес во кој билатералните прашања постојано можат да ја поместуваат целта. Не бараме полесен пат. Бараме пат уреден со правила. Не бараме пониски стандарди. Бараме стандардите да останат стандарди. Ова е еднакво важно и за кредибилитетот на Европа, во време кога нејзината геополитичка тежина сѐ повеќе ќе зависи од способноста своите заложби да ги претвори во конкретни политички резултати, од решеноста да ги брани вредностите за кои се залага и да остане истрајна во нивното унапредување, и покрај многуте предизвици со кои се соочува. Идниот меѓународен поредок нема да се обликува само на боиштата или во дипломатските сали. Ќе се обликува и во лабораториите. Во училиштата. Во фабриките. Во енергетските мрежи. Во дата центрите. И во способноста на општествата да ги разберат промените што ги носи технологијата. Вештачката интелигенција повеќе не е тема на иднината. Таа е инфраструктура на сегашноста. Денес светот повторно ја препознава вредноста на отпорноста. На сигурната енергија. На инфраструктурата. На разновидните транспортни правци. На блиските и доверливи синџири на снабдување. За нас, интензивниот развој на коридорите VIII и X е дел од поширока европска визија: подобро да се поврзат Јадранското, Црното и Егејското Море со Централна Европа; на стоките, енергијата и луѓето да им се обезбедат повеќе патишта и подобра поврзаност; и регионот да стане инфраструктурно поврзан, наместо да остане на геополитичката периферија. Нашата географија не треба да биде наша судбина. Таа може да стане наша предност ако ги изградиме институциите и инфраструктурата што ќе ја претворат нашата географска положба во поврзаност. Истовремено, мора поинаку да пристапиме и кон миграцијата. Миграцијата започнува таму каде што нема безбедност, вработување, образование, пристап до вода, перспектива или верба дека утрешниот ден ќе биде подобар од денешниот. Таа не е само прашање на граници. Одговорната политика мора да ги поврзе безбедноста, човечкото достоинство, развојот и реалните потреби на пазарите на трудот. И климатската политика ќе мора посилно да се потпира на реалноста. Зелената транзиција е неопходна. Но ако ја направиме социјално неодржлива, ќе ја изгубиме политичката поддршка потребна за нејзино спроведување. Ако ја направиме технолошки зависна од мал број извори, ќе создадеме нови предизвици додека ги решаваме старите. Ако очекуваме посиромашните земји да се движат со исто темпо, без да им обезбедиме еднаков пристап до капитал и технологија, ќе создадеме неправда наместо транзиција. Затоа идната климатска политика мора истовремено да биде и еколошка, и економска, и социјална политика. Сето ова нѐ враќа на централната тема на ова заседание: довербата. Довербата не е чувство што може да се создаде со усвојување резолуција. Таа е резултат. Се гради кога институцијата ја исполнува целта за која е основана. Затоа реформата на Обединетите нации е неопходна. За Организацијата да стане поспособна. За да постигнува подобри резултати. И секако, не за да ја замени одговорноста на националните држави, туку за да дејствува таму каде што е потребно заедничко дејствување. Мултилатерализмот не започнува во Њујорк. Тој започнува со квалитетот на државите кои доаѓаат во Њујорк. Ние сме мала земја. Но одбиваме големината на нашата територија да го одредува размерот на нашата амбиција. Нашата амбиција е да станеме сериозна држава. Држава на која нејзините сојузници ќе можат да ѝ веруваат. Држава во која младите можат да ја планираат својата иднина. Држава што ги почитува различноста и мултикултурниот карактер на своето општество. Држава доволно сигурна во себе за да го брани сопствениот идентитет, без да го негира идентитетот на другите. Држава што ја знае својата историја, но не е заробена во неа. И држава која не очекува другите да ја изградат наместо неа. За мене, ова е современ суверенитет. Не изолација, туку способност. Оваа година, генералниот секретар Антонио Гутереш нѐ потсети дека Повелбата започнува со зборовите: "Ние, народите". И додаде: "Не ние, моќните. Не ние, победниците". Во тие неколку зборови лежи причината поради која една мала европска земја продолжува да верува во оваа Организација, дури и кога е разочарана од неа. Зашто алтернативата на свет управуван според правила не е свет во кој сите се слободни. Тоа е свет во кој најсилните се најслободни. А сите други зависат од нивната добра волја. Таков свет можеби за миг може да изгледа ефикасен. Но никогаш не е стабилен. Пред околу три децении, Обединетите нации дојдоа во нашата земја со нова идеја: дека меѓународната заедница не мора да чека насилството да започне пред таа да дејствува. Денес повторно ни е потребна истата политичка мудрост. Не смееме да чекаме технологијата да создаде нови нееднаквости пред да воспоставиме правила. Не смееме да чекаме младите да заминат пред да изградиме општества во кои ќе гледаат иднина за која вреди да останат. Не смееме да чекаме институциите да ја изгубат сета доверба на јавноста пред да ги реформираме. И не смееме да чекаме светот целосно да се подели на спротивставени блокови пред повторно да ја откриеме вредноста на дијалогот. Тоа дете со кое го започнав моето обраќање ќе биде четиринаесет години постаро кога светот ќе влезе во 2040 година. Никој од нас денес не може да му вети на тоа дете мирен свет. Ниту свет без кризи. Ниту свет без конкуренција. Но можеме да му оставиме нешто друго. Свет во кој моќта не е единствениот аргумент. Свет во кој знаењето не е привилегија на малкумина. Свет во кој сојузите создаваат безбедност, наместо нови линии на страв. Свет во кој технологијата му служи на човештвото. И свет во кој мала држава има право на истото достоинство, на истите правила и на истиот глас како и една голема сила. Тоа е ветувањето што вреди да се обнови. Не затоа што сме наивни во поглед на светот таков каков што е. Туку затоа што сме доволно реални да разбереме што се случува кога светот ќе се препушти само на моќта. Македонците и македонските граѓани ќе го преземат својот дел од одговорноста. Ви благодарам".
- language
- mkd
- published at
- 2026-09-26T05:15:36
- source
- МКД.мк
- title
- Мицкоски од ОН: Mала држава има право на исто достоинство и ист глас како големите сили
- url
- https://mkd.mk/makedonija/mickoski-od-on-mala-drzhava-ima-pravo-na-isto-dostoinstvo-i-ist-glas-kako-golemite-sili/
- article order
- 9
- body
- Довербата не може бесконечно да биде еднострана обврска, а меѓународниот поредок мора да обезбеди исти правила, достоинство и предвидливост и за малите и за големите држави, порача претседателот на Владата во обраќањето на Генералната дебата на 81. заседание на Генералното собрание на Обединетите нации во Њујорк. Во говорот, премиерот се осврна на промените што ги носат вештачката интелигенција, новата енергетска и безбедносна реалност, климатските и демографските предизвици, но и на војните, раселувањето, образованието, миграцијата, европската интеграција и положбата на малите држави во свет во кој моќта сè почесто добива предност пред принципите. Обраќањето го започна со генерацијата деца што оваа есен првпат ќе седне во училишните клупи, а во 2040 година ќе биде на прагот на зрелоста. Како што рече, сè уште не се знае точно како ќе изгледа светот во кој тие ќе живеат, но извесно е дека ќе биде поинаков од денешниот. Вештачката интелигенција ќе ги преобрази професиите, индустриите и начинот на носење одлуки, енергетиката ќе функционира според нова логика, а климатските промени ќе влијаат врз економиите, земјоделството, градовите и движењето на луѓето. Демографските промени, пак, ќе ги преобликуваат пазарите на трудот и системите за социјална заштита. Безбедноста, како што нагласи, повеќе нема да зависи само од армиите и границите, туку и од електроенергетските мрежи, дата-центрите, каблите, сателитите, алгоритмите и довербата во информациите што ги добиваме секој ден. Наспроти огромниот научен и технолошки напредок, милиони луѓе и натаму живеат во војна или под закана од војна, повеќе од сто милиони се присилно раселени, а над 270 милиони деца и млади не посетуваат училиште. - Тоа е парадоксот на нашето време. Човештвото никогаш немало толку големи научни и технолошки можности, а сепак никогаш не било поочигледно дека технолошката моќ не создава автоматски и политичка мудрост - порача премиерот. Според него, вистинското прашање пред Генералното собрание не е само како ќе се управува со кризите во 2026 година, туку каков меѓународен поредок ќе ѝ биде оставен на генерацијата што денес тргнува на училиште. За мала држава, нагласи тој, тоа не е академско, туку прашање на опстанок. Потсетувајќи на приемот на Македонија во Обединетите нации пред 33 години, премиерот рече дека светот тогаш изгледал многу поинаку. Студената војна била завршена и постоела надеж дека започнува нова ера во која соработката постепено ќе го замени судирот. Балканот, меѓутоа, живеел во сосема поинаква реалност. Југославија се распаѓала во крвопролевање, војни се воделе непосредно зад нашите граници, а стравот дека насилството може да се прошири бил реален. Македонија, сепак, ги избрала мирот и стабилноста. Токму на македонска територија Обединетите нации ја воспоставиле првата превентивна мировна мисија во историјата на Организацијата. - Мирот не започнува кога војната ќе заврши. Мирот започнува кога политиката е доволно мудра да спречи војната воопшто да започне - рече премиерот. Тој нагласи дека малите држави поинаку гледаат на меѓународната политика, бидејќи немаат простор за стратешки пресврти каков што имаат големите сили. За голема сила, погрешната геополитичка проценка може да значи промена на стратегијата, но за мала земја истата грешка може да значи изгубена деценија. Затоа малите држави не смеат да бидат рамнодушни кон правилата, ниту да веруваат дека правилата сами ќе се одбранат. Светот што се создава е свет на поостра конкуренција, прераспределба на моќта и односи меѓу големите сили што сè повеќе ги обликуваат трговијата, технологијата, енергетиката, критичните суровини, транспортните правци и дигиталната инфраструктура. Она што до вчера се сметаше за економска меѓузависност, денес сè повеќе станува прашање на националната безбедност. Глобализацијата не исчезнува, туку се преобликува, синџирите на снабдување се менуваат, а производството повторно станува геополитичко прашање. Државите, рече премиерот, повеќе не прашуваат само каде нешто може да се произведе најевтино, туку и кому може да му се верува; не само од каде доаѓа енергијата, туку и дали ќе биде достапна во време на криза; не само кој ја развива следната генерација технологии, туку и кој ќе ги поставува правилата според кои тие ќе функционираат. Во тој контекст, премиерот испрати јасна порака за геополитичката ориентација на државата. - Македонските граѓани знаат каде припаѓаат. Ние сме сојузник во НАТО. Соединетите Американски Држави се наш стратешки партнер. Полноправното членство во Европската Унија е наша стратешка определба - нагласи тој. Според него, тоа не се три одвоени политики, туку една геополитичка ориентација втемелена врз демократијата, колективната безбедност, владеењето на правото и отворената економија. - Во време на неизвесност, нашиот одговор не е стратешка двосмисленост. Нашиот одговор е јасност - порача премиерот. Јасноста во сојузништвата, додаде тој, не значи вртење грб на светот. Напротив, држава што е сигурна во своите демократски и стратешки избори може посамоуверено да разговара и да соработува и со земји што имаат поинаква историја, интереси и политички ставови. На светот, според премиерот, не му е потребна нова поделба на трајни табори, туку конкуренција со граници и правила што сите мора да ги почитуваат, сојузи што преземаат одговорност и меѓународни институции што остануваат простор за дијалог и тогаш кога дијалогот е најтежок. Обединетите нации се важни не затоа што можат да го решат секој конфликт или затоа што секоја нивна резолуција се спроведува, туку затоа што свет без место каде што сите држави, без оглед на нивната големина, можат да седнат под ист покрив и да се повикаат на исти принципи, би бил уште поопасен. Повикувајќи се на мислата на поранешниот генерален секретар на ОН, Даг Хамаршелд, дека Обединетите нации не се создадени за да го одведат човештвото во рајот, туку да го спасат од пеколот, премиерот рече дека од Организацијата не треба да се бара совршенство, туку делотворност. Тоа значи способност да спречува и да посредува, да го штити човечкото достоинство и да ги брани принципите и тогаш кога нивната примена е политички незгодна. Довербата во меѓународниот систем, предупреди тој, е загрозена бидејќи премногу луѓе оправдано чувствуваат дека правилата не важат еднакво за сите, дека моќта понекогаш има предност пред принципите, а договорите траат само додека интересите остануваат непроменети. Осврнувајќи се на поновата македонска историја, премиерот посочи дека земјата повеќепати се откажувала од нешто што природно ѝ припаѓа како основно право и што многу други го земаат здраво за готово. Таа историја, рече тој, е обележана со предизвици, регионални безбедносни ризици, постојани компромиси и отстапки направени во име на мирот, соработката и повисоките цели на интеграцијата - често по цена на најосновното чувство за достоинство и правда. Македонија донела тешки одлуки и продолжила напред и кога процесите траеле подолго отколку што една генерација граѓани можела разумно да очекува. - Токму затоа денес можам одговорно да кажам дека довербата не може бесконечно да биде еднострана обврска - порача премиерот. Ако од малите држави се очекува да ги почитуваат правилата, тогаш правилата мора и ним да им обезбедат предвидливост. Ако од кандидатите за членство во некоја организација се бара исполнување критериуми, тогаш исполнувањето на тие критериуми мора да води кон напредок. Ако од граѓаните се бара да им веруваат на институциите, институциите мора да покажат дека нивниот збор има вредност и дека преземените обврски траат. Правилото што важи денес не може утре да биде поинакво само затоа што се променил односот на силите, а преземената обврска не смее да биде привремена политичка погодност, туку основа врз која луѓето ќе можат да ја планираат својата иднина. Од граѓаните се бара да веруваат во соработката, добрососедските односи, компромисот и заемната почит. Им се кажува дека трајниот мир е повреден од краткорочната политичка победа, дека почитувањето на договорите е знак на сила и мудрост, а европската и евроатлантската интеграција значат прифаќање правила што важат за сите. Но тој аргумент, предупреди премиерот, станува многу потежок за одбрана кога граѓаните гледаат дека принципот понекогаш ѝ отстапува место на моќта, дека критериумите се менуваат додека процесот трае и дека од едни се бара доследност што другите не ја бараат од себеси. -Не можеме да им велиме на луѓето "Верувајте им на правилата" кога гледаат дека правилата не важат еднакво. Не можеме да ги убедиме дека компромисот е доблест ако секој компромис носи ново барање - нагласи тој. Ова, според премиерот, е прашање на легитимитет, бидејќи авторитетот на избраните лидери не произлегува само од функцијата, туку од граѓаните што ги избираат, бараат одговорност и секојдневно го споредуваат кажаното со она што го гледаат. Во ера во која информациите го обиколуваат светот за неколку секунди, човештвото има пристап до огромно знаење, но истовремено е изложено и на манипулации, полувистини, фабрикувани слики, пропаганда и организирани дезинформации. Затоа, задачата на политиката повеќе не е само да ги информира граѓаните, туку да ја заслужи нивната доверба. Не е доволно да им се кажува што е вистина, туку мора да се изградат институции на кои ќе им веруваат и кога вистината е непријатна. Не е доволно да се зборува за вредности, туку мора да се покаже дека тие имаат значење и дека нивната одбрана има цена. Лидерите треба да ги убедат општествата дека соработката е подобра од изолацијата, владеењето на правото од едностраното постапување, компромисот од конфликтот, а институциите од владеењето на голата сила. Но за тоа уверување да има тежина, и самите мора да бидат доследни. -Вредностите не се одржуваат со говори. Тие се одржуваат кога се бранат токму во моментот кога е најлесно да се напуштат - рече премиерот. Светот се менува со извонредна брзина, центрите на моќ се поместуваат, а со нив се менуваат технологијата, економските односи, безбедносните доктрини и сојузите. Во такви периоди лесно се појавува искушението старите принципи да се прогласат за непрактични, правото да се приспособи на моќта, а вредностите да се третираат како луксуз што може да почека. Но токму во време на промени, порача тој, принципите се најпотребни. Ако државите се откажат од правилата што ги штителе во периоди на стабилност, нема да добијат поголема слобода, туку свет во кој секоја одлука ќе зависи од тоа кој во дадениот момент има поголема моќ. Должноста на лидерите не е да ветуваат свет без неправда, разочарувања и спротивставени интереси, бидејќи таков свет не постои. Нивната должност е да ја зачуваат вербата во правилата и кога тие се прекршуваат, да ја бранат соработката и кога судирот изгледа попопуларен и да ги направат институциите подостојни за довербата на граѓаните. Особено е важно разочарувањето од несовршеностите на меѓународниот поредок да не го одведе светот кон нешто уште полошо - состојба во која воопшто нема поредок. Говорејќи за Европа, премиерот порача дека Македонија нема да се откаже од европската идеја само затоа што европскиот пат бил тежок. - Европската Унија за нас останува нашиот природен политички, економски и институционален дом - истакна тој. Истовремено, призна дека Македонија има сериозна работа и дома: да го зајакне владеењето на правото, да изгради поефикасни институции и поконкурентна економија и да ја зголеми довербата на граѓаните во сопствената држава. Тоа, нагласи, е домашна одговорност што нема да биде префрлена на Брисел. Но Македонија очекува европската интеграција да остане процес заснован врз заслуги и мерливи критериуми, а не процес во кој билатералните прашања постојано ја поместуваат целта. - Не бараме полесен пат. Бараме пат уреден со правила. Не бараме пониски стандарди. Бараме стандардите да останат стандарди - порача премиерот. Ова е важно и за кредибилитетот на самата Европа, чија геополитичка тежина сè повеќе ќе зависи од способноста преземените заложби да ги претвора во конкретни политички резултати и доследно да ги брани вредностите за кои се залага. Идниот меѓународен поредок, според премиерот, нема да се обликува само на боиштата и во дипломатските сали, туку и во лабораториите, училиштата, фабриките, енергетските мрежи, дата-центрите и во способноста на општествата да ги разберат технолошките промени. - Вештачката интелигенција повеќе не е тема на иднината. Таа е инфраструктура на сегашноста - рече тој. Светот повторно ја препознава вредноста на отпорноста, сигурната енергија, инфраструктурата, разновидните транспортни правци и блиските и доверливи синџири на снабдување. Во тој контекст, интензивниот развој на коридорите 8 и 10 е дел од пошироката европска визија за подобро поврзување на Јадранското, Црното и Егејското Море со Централна Европа, за повеќе патишта за стоките, енергијата и луѓето и за претворање на регионот од геополитичка периферија во инфраструктурно поврзан простор. - Нашата географија не мора да биде наша судбина. Таа може да стане наша предност ако ги изградиме институциите и инфраструктурата што ќе ја претворат нашата географска положба во поврзаност - порача премиерот. Тој повика и на поинаков пристап кон миграцијата, која започнува таму каде што нема безбедност, вработување, образование, пристап до вода, перспектива или верба дека утрешниот ден ќе биде подобар. Затоа миграцијата не може да се третира само како гранично прашање, туку одговорната политика мора да ги поврзе безбедноста, човечкото достоинство, развојот и реалните потреби на пазарите на трудот. И климатската политика, според него, мора посилно да се потпира на реалноста. Зелената транзиција е неопходна, но ако биде социјално неодржлива, ќе ја изгуби политичката поддршка. Ако создаде технолошка зависност од мал број извори, ќе отвори нови предизвици, а ако од посиромашните држави се очекува исто темпо без еднаков пристап до капитал и технологија, резултатот ќе биде неправда наместо транзиција. Поради тоа, идната климатска политика мора истовремено да биде еколошка, економска и социјална политика. Централната тема на заседанието, довербата, не може да се создаде само со резолуција, истакна премиерот. Таа е резултат што се гради кога една институција ја исполнува целта за која е основана. Затоа е неопходна реформата на Обединетите нации, за Организацијата да стане поспособна и да постигнува подобри резултати, не за да ја замени одговорноста на националните држави, туку за да дејствува таму каде што е потребна заедничка акција. -Мултилатерализмот не започнува во Њујорк. Тој започнува со квалитетот на државите што доаѓаат во Њујорк - нагласи премиерот. Македонија е мала земја, рече тој, но одбива големината на нејзината територија да го одредува размерот на нејзините амбиции. Нејзината амбиција е да стане сериозна држава на која сојузниците можат да ѝ веруваат, во која младите ќе можат да ја планираат својата иднина, која ги почитува различноста и мултикултурниот карактер на општеството и е доволно сигурна во себе за да го брани сопствениот идентитет, без да го негира идентитетот на другите. Тоа треба да биде држава што ја знае својата историја, но не е заробена во неа, и која не очекува другите да ја изградат наместо неа. - За мене, тоа е современ суверенитет. Не изолација. Способност - рече премиерот. Потсетувајќи на зборовите на генералниот секретар Антонио Гутереш дека Повелбата на ОН започнува со "Ние, народите", а не со "ние, моќните" или "ние, победниците", премиерот рече дека токму во тие зборови лежи причината поради која една мала европска земја продолжува да верува во Обединетите нации и кога е разочарана од нив. Алтернативата на свет управуван според правила не е свет во кој сите се слободни, туку свет во кој најсилните се најслободни, а сите други зависат од нивната добра волја. Таквиот свет можеби за миг изгледа ефикасен, но никогаш не е стабилен. Пред околу три децении, Обединетите нации дошле во Македонија со идејата дека меѓународната заедница не мора да чека насилството да започне за да дејствува. Денес, според премиерот, повторно е потребна истата политичка мудрост. Светот не смее да чека технологијата да создаде нови нееднаквости за да воспостави правила, младите да заминат за да создаде општества во кои ќе сакаат да останат, институциите целосно да ја изгубат довербата за да почне да ги реформира или планетата да се подели на спротивставени блокови за повторно да ја открие вредноста на дијалогот. Враќајќи се на детето со кое го започна говорот, премиерот рече дека никој денес не може да му вети мирен свет, свет без кризи или без конкуренција. Но сегашната генерација лидери може да остави свет во кој моќта нема да биде единствениот аргумент, знаењето нема да биде привилегија на малкумина, сојузите ќе создаваат безбедност наместо нови линии на страв, а технологијата ќе му служи на човештвото. Тоа треба да биде и свет во кој една мала држава ќе има право на исто достоинство, исти правила и ист глас како и големите сили. - Тоа е ветувањето што вреди да се обнови. Не затоа што сме наивни во поглед на светот таков каков што е, туку затоа што сме доволно реални да разбереме што се случува кога светот ќе се препушти само на моќта. Македонците и македонските граѓани ќе го преземат својот дел од одговорноста - порача претседателот на Владата од говорницата на Обединетите нации.
- language
- mkd
- published at
- 2026-09-25T20:25:12
- source
- Pressing TV
- title
- Премиерот од ОН: Довербата не може бесконечно да биде еднострана обврска, правилата мора да важат за сите
- url
- https://pressingtv.mk/makedonija/%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%B5%D1%80%D0%BE%D1%82-%D0%BE%D0%B4-%D0%BE%D0%BD-%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%BD%D0%B5-%D0%BC%D0%BE%D0%B6%D0%B5-%D0%B1%D0%B5%D1%81%D0%BA/
- article order
- 0
- body
- Интегрално обраќање на премиерот Христијан Мицкоски пред генералното собрание на ООН: "Господине претседателе, Господине генерален секретар, Ваши екселенции, Дами и господа, Дете кое оваа есен за првпат ќе седне во училишна клупа, во 2040 година ќе биде млад човек на прагот на зрелоста. Не знаеме точно како ќе изгледа светот во кој ќе живее. Но веќе знаеме дека ќе биде поинаков од нашиот. Вештачката интелигенција ќе ги преобрази професиите, индустриите и начините на кои се носат одлуките. Енергетиката ќе функционира според нов распоред и нова логика. Климатските промени ќе влијаат врз економиите, земјоделството, градовите и движењето на луѓето. Демографските промени ќе ги преобликуваат пазарите на трудот и системите за социјална заштита. Безбедноста повеќе нема да зависи само од армиите и границите, туку и од електроенергетските мрежи, дата- центрите, каблите, сателитите, алгоритмите и довербата во информациите што ги добиваме секој ден. А сепак, денес, додека се подготвуваме за таа иднина, милиони луѓе живеат среде војна или под закана од војна. Повеќе од сто милиони луѓе се присилно раселени. Повеќе од 270 милиони деца и млади не посетуваат училиште. Тоа е парадоксот на нашето време. Човештвото никогаш немало толку големи научни и технолошки можности. А сепак, никогаш не било поочигледно дека технолошката моќ не создава автоматски и политичка мудрост. Затоа вистинското прашање пред ова Собрание не е само како ќе управуваме со кризите во 2026 година. Вистинското прашање е: каков меѓународен поредок ќе ѝ оставиме на генерацијата што денес тргнува на училиште? За мала земја како мојата, ова не е академско прашање. Ова е прашање на опстанок. Пред триесет и три години, кога станавме дел од Обединетите нации, светот изгледаше многу поинаку. Студената војна беше завршена. Постоеше надеж дека започнува нова ера- ера во која соработката постепено ќе го замени судирот. Нашиот регион, меѓутоа, живееше во сосема поинаква реалност. Југославија се распаѓаше со крвопролевање. Војни се водеа непосредно зад нашите граници. Стравот дека насилството може да се прошири беше реален. А сепак, мојата земја го избра мирот. Ја избра стабилноста. Во тие околности, на наша територија, Обединетите нации направија нешто што дотогаш никогаш не го беа направиле: ја воспоставија првата превентивна мировна мисија во историјата на Организацијата. Тоа искуство остави длабока поука во нашата национална меморија, поука на која ќе се навратам кон крајот на моето обраќање. Мирот не започнува кога војната ќе заврши. Мирот започнува кога политиката е доволно мудра да спречи војната воопшто да започне. Можеби затоа малите земји понекогаш поинаку гледаат на меѓународната политика. Големите сили имаат простор за стратешки пресврти што малите држави едноставно го немаат. За една голема сила, погрешна геополитичка проценка може да значи промена на стратегијата. Но за мала земја, истата грешка може да значи изгубена деценија. Затоа не можеме да си дозволиме да бидеме рамнодушни кон правилата. Ниту можеме да веруваме дека правилата сами ќе се одбранат. Светот што се обликува пред нас е свет на поостра конкуренција. Моќта се прераспределува. Односите помеѓу големите сили сѐ повеќе ги обликуваат трговијата, технологијата, енергетиката, критичните суровини, транспортните правци и дигиталната инфраструктура. Она што до вчера го нарекувавме економска меѓузависност, денес сѐ повеќе го гледаме и како прашање на национална безбедност. Глобализацијата не исчезнува. Таа се преобликува. Синџирите на снабдување се менуваат. Производството повторно станува геополитичко прашање. Државите не прашуваат каде нешто може да се произведе најевтино, туку и кому може да се верува; не само од каде доаѓа енергијата, туку и дали ќе биде достапна кога ќе настапи криза; не само кој ја развива следната генерација технологии, туку и кој ќе ги постави правилата според кои тие ќе функционираат. И сојузите се менуваат под притисок на истиот тој свет. Македонските граѓани знаат каде припаѓаат. Ние сме сојузник во НАТО. Соединетите Американски Држави се наш стратешки партнер. Полноправното членство во Европската Унија е наша стратешка определба. Тоа не се три одвоени политики. Тоа е една геополитичка ориентација, втемелена врз демократијата, колективната безбедност, владеењето на правото и отворената економија. Во време на неизвесност, нашиот одговор не е стратешка двосмисленост. Нашиот одговор е јасност. Но јасноста во нашите сојузи не значи вртење грб на светот. Напротив. Токму држава што е сигурна во своите демократски и стратешки избори може со поголема самодоверба да разговара и да соработува со земји кои имаат поинаква историја, поинакви интереси и поинакви политички погледи. На светот не му е потребна уште една поделба на трајни табори. Потребна му е конкуренција со граници и со правила што сите мора да ги почитуваат. Сојузи кои преземаат одговорност. И меѓународни институции што остануваат простор за дијалог токму тогаш кога дијалогот е најтежок. Затоа Обединетите нации се важни. Не затоа што можат да го решат секој конфликт. Очигледно, не можат. Не затоа што секоја резолуција се спроведува. Очигледно, тоа не е секогаш случај. Но тоа не треба да нѐ обесхрабри. Треба да ја зајакне нашата решеност да ги заштитиме Обединетите нации и правилата врз кои тие се засновани, и да се залагаме за мултилатерализам втемелен врз вредности, заемна почит и правила. Зашто свет без место каде што сите држави, без оглед на нивната големина, можат да седнат под ист покрив и да се повикаат на истите принципи би бил уште поопасен од светот што го гледаме денес. Во 1954 година, Даг Хамаршелд нѐ потсети на една мисла: "Обединетите нации не се создадени за да нѐ одведат во рајот, туку за да нѐ спасат од пеколот." Седум децении подоцна, важно е да ја разбереме суштината на таа изјава. Од Обединетите нации не треба да бараме совршенство. Треба да бараме да бидат делотворни. Да имаат способност да спречуваат и да посредуваат. Способност да го штитат човечкото достоинство. И, конечно, способност да ги одбранат принципите дури и кога нивната примена е политички незгодна. Денес довербата во меѓународниот систем е загрозена токму затоа што премногу луѓе оправдано чувствуваат дека правилата не важат еднакво за сите. Дека моќта понекогаш има предност пред принципот. Дека обврските се условни. Дека договорите траат само додека интересите остануваат непроменети. За малите држави, ова е особено опасен свет. Нашата историја нѐ научи дека меѓународните компромиси се многу тешки и дека мирот, стабилноста и интеграцијата бараат политичка храброст и големи жртви. И без намера да звучам поучувачки, ако некој сака да види пример за земја што повеќепати се откажувала од нешто што природно ѝ припаѓа како основно право- нешто што многумина го земаат здраво за готово- доволно е да погледне во поновата историја на мојата нација. Историја обележана со предизвици, со безбедносни ризици од регионални размери, со постојани компромиси и отстапки направени во име на мирот, соработката и повисоките цели на интеграцијата- често по цена на нашето најосновно чувство за достоинство и правда. Донесовме навистина тешки одлуки. Продолживме напред дури и кога процесите траеја подолго отколку една генерација граѓани можеше разумно да ги очекува. Но токму затоа, гледајќи на тие одлуки со временска дистанца и со јасна свест на реалноста, денес можам одговорно да кажам дека довербата не може бесконечно да биде еднострана обврска. Ако од малите држави се очекува да ги почитуваат правилата, тогаш правилата мора и ним да им обезбедат предвидливост. Ако од кандидатите за членство во една организација се бара да исполнат одредени критериуми, тогаш исполнувањето на тие критериуми мора да води кон напредок. Ако бараме од граѓаните да им веруваат на институциите, тогаш институциите мора да покажат дека нивниот збор има вредност и дека преземените обврски траат. Правилото што важи денес не може утре да биде поинакво само затоа што се променил односот на силите. И една преземена обврска не може да биде привремена политичка погодност. Таа мора да биде основа врз која луѓето ќе можат да ја планираат својата иднина. Од нашите граѓани бараме да веруваат во соработката, во добрососедските односи, во компромисот и во заемната почит. Им велиме дека трајниот мир вреди повеќе од краткорочна политичка победа; дека почитувањето на договорите е знак на сила и мудрост, дека тоа е правилната постапка, а не знак на слабост; дека европската и евроатлантската интеграција значат прифаќање правила што важат еднакво за сите. Но тој аргумент станува многу потежок за одбрана кога граѓаните гледаат дека во меѓународните односи принципот понекогаш ѝ отстапува место на моќта; дека критериумите можат да се сменат додека процесот веќе трае; или дека од едни се очекува доследност што другите не ја бараат секогаш од себеси. Не можеме да им велиме на луѓето "Верувајте им на правилата", кога гледаат дека правилата не важат еднакво за сите. Не можеме да ги убедиме дека компромисот е доблест ако секој компромис носи ново барање. И не можеме да очекуваме доверба во меѓународните институции ако граѓаните почнат да веруваат дека нивната судбина почесто ја одредува политичката тежина на нивната држава отколку силата на заеднички прифатениот принцип. Ова е прашање на легитимитет. Зашто нашиот авторитет како избрани лидери не произлегува од самата функција. Тој произлегува од луѓето што нѐ избираат, што бараат од нас одговорност и што секој ден го споредуваат она што им го кажуваме со она што го гледаат. А денес тие гледаат повеќе од кога било порано. Живееме во време во кое информациите го обиколуваат светот за неколку секунди. Никогаш порано човештвото немало пристап до толку многу знаење. Но никогаш порано не било изложено на толку многу манипулации, полувистини, фабрикувани слики, пропаганда и организирани дезинформации. Токму затоа политиката влегува во нова, потешка и посложена ера. Нашата задача повеќе не е само да ги информираме граѓаните. Ние мора да ја заслужиме нивната доверба. Не е доволно да им кажеме што е вистина. Мора да изградиме институции на кои ќе можат да им веруваат и кога вистината е непријатна за сите. Не е доволно да им зборуваме за вредности. Мора да покажеме дека тие вредности имаат значење и дека нивната одбрана има цена- дури и кога тоа бара трпение, политички капитал или избор на потешкиот пат. Повикани сме да ги убедиме нашите општества дека соработката е подобра од изолацијата, дека владеењето на правото е подобро од едностраното постапување, дека компромисот е подобар од конфликтот и дека институциите се подобри од владеењето на голата сила. Но за тоа уверување да има тежина, и самите мора да бидеме доследни. Вредностите не се одржуваат со говори. Тие се одржуваат кога се бранат токму во моментот кога е најлесно да се напуштат. А тоа можеби е најголемиот предизвик на нашето време. Светот се менува со извонредна брзина. Центрите на моќ се поместуваат. Технологијата се менува. Економските односи се менуваат. Безбедносните доктрини се менуваат. Сојузите се менуваат. Историјата повторно забрзува. Во такви периоди, секогаш постои искушение да се прогласи дека старите принципи повеќе не се практични; дека правото мора да се приспособи на моќта; дека вредностите се луксуз што може да почека додека кризата не помине. Но токму тогаш ни се најпотребни. Зашто ако во време на промени се откажеме од правилата што нѐ штителе во време на стабилност, нема да добиеме поголема слобода. Ќе наследиме свет во кој секоја следна одлука ќе зависи од тоа кој има повеќе моќ во дадениот момент. А таков свет е особено опасен за малите држави. Затоа нашата должност како лидери не е да им ветуваме на нашите народи свет без неправда, без разочарувања и без спротивставени интереси. Таков свет не постои. Нашата должност е многу потешка. Да ја зачуваме вербата во правилата дури и кога е јасно дека тие се прекршуваат. Да ја браниме соработката дури и кога судирот изгледа попопуларен. Да ја одржиме довербата во институциите, не така што ќе бараме од луѓето помалку внимателно да гледаат или да поставуваат помалку прашања, туку така што ќе ги направиме институциите подостојни за нивната доверба. И да не дозволиме разочарувањето од несовршеностите на меѓународниот поредок да нѐ одведе кон нешто многу полошо: свет во кој воопшто нема поредок. Тоа, според мене, е една од најголемите политички и морални одговорности на нашата генерација. Тоа важи за меѓународниот систем. И важи за Европа. Нема да се откажеме од европската идеја затоа што европскиот пат беше тежок. Европската Унија за нас останува нашиот природен политички, економски и институционален дом. А имаме работа и дома. Мора да го зајакнеме владеењето на правото. Да изградиме поефикасни институции. Да изградиме поконкурентна економија. И да ја зајакнеме довербата на граѓаните во сопствената држава. Тоа е наша одговорност и нема да ја префрлиме на Брисел. Истовремено, очекуваме европската интеграција да остане процес заснован на заслуги и мерливи критериуми, а не процес во кој билатералните прашања постојано можат да ја поместуваат целта. Не бараме полесен пат. Бараме пат уреден со правила. Не бараме пониски стандарди. Бараме стандардите да останат стандарди. Ова е еднакво важно и за кредибилитетот на Европа, во време кога нејзината геополитичка тежина сѐ повеќе ќе зависи од способноста своите заложби да ги претвори во конкретни политички резултати, од решеноста да ги брани вредностите за кои се залага и да остане истрајна во нивното унапредување, и покрај многуте предизвици со кои се соочува. Ваши екселенции, Идниот меѓународен поредок нема да се обликува само на боиштата или во дипломатските сали. Ќе се обликува и во лабораториите. Во училиштата. Во фабриките. Во енергетските мрежи. Во дата центрите. И во способноста на општествата да ги разберат промените што ги носи технологијата. Вештачката интелигенција повеќе не е тема на иднината. Таа е инфраструктура на сегашноста. Денес светот повторно ја препознава вредноста на отпорноста. На сигурната енергија. На инфраструктурата. На разновидните транспортни правци. На блиските и доверливи синџири на снабдување. За нас, интензивниот развој на коридорите VIII и X е дел од поширока европска визија: подобро да се поврзат Јадранското, Црното и Егејското Море со Централна Европа; на стоките, енергијата и луѓето да им се обезбедат повеќе патишта и подобра поврзаност; и регионот да стане инфраструктурно поврзан, наместо да остане на геополитичката периферија. Нашата географија не треба да биде наша судбина. Таа може да стане наша предност ако ги изградиме институциите и инфраструктурата што ќе ја претворат нашата географска положба во поврзаност. Истовремено, мора поинаку да пристапиме и кон миграцијата. Миграцијата започнува таму каде што нема безбедност, вработување, образование, пристап до вода, перспектива или верба дека утрешниот ден ќе биде подобар од денешниот. Таа не е само прашање на граници. Одговорната политика мора да ги поврзе безбедноста, човечкото достоинство, развојот и реалните потреби на пазарите на трудот. И климатската политика ќе мора посилно да се потпира на реалноста. Зелената транзиција е неопходна. Но ако ја направиме социјално неодржлива, ќе ја изгубиме политичката поддршка потребна за нејзино спроведување. Ако ја направиме технолошки зависна од мал број извори, ќе создадеме нови предизвици додека ги решаваме старите. Ако очекуваме посиромашните земји да се движат со исто темпо, без да им обезбедиме еднаков пристап до капитал и технологија, ќе создадеме неправда наместо транзиција. Затоа идната климатска политика мора истовремено да биде и еколошка, и економска, и социјална политика. Господине претседателе, Сето ова нѐ враќа на централната тема на ова заседание: довербата. Довербата не е чувство што може да се создаде со усвојување резолуција. Таа е резултат. Се гради кога институцијата ја исполнува целта за која е основана. Затоа реформата на Обединетите нации е неопходна. За Организацијата да стане поспособна. За да постигнува подобри резултати. И секако, не за да ја замени одговорноста на националните држави, туку за да дејствува таму каде што е потребно заедничко дејствување. Мултилатерализмот не започнува во Њујорк. Тој започнува со квалитетот на државите кои доаѓаат во Њујорк. Ваши екселенции, Ние сме мала земја. Но одбиваме големината на нашата територија да го одредува размерот на нашата амбиција. Нашата амбиција е да станеме сериозна држава. Држава на која нејзините сојузници ќе можат да ѝ веруваат. Држава во која младите можат да ја планираат својата иднина. Држава што ги почитува различноста и мултикултурниот карактер на своето општество. Држава доволно сигурна во себе за да го брани сопствениот идентитет, без да го негира идентитетот на другите. Држава што ја знае својата историја, но не е заробена во неа. И држава која не очекува другите да ја изградат наместо неа. За мене, ова е современ суверенитет. Не изолација, туку способност. Оваа година, генералниот секретар Антонио Гутереш нѐ потсети дека Повелбата започнува со зборовите: "Ние, народите". И додаде: "Не ние, моќните. Не ние, победниците". Во тие неколку зборови лежи причината поради која една мала европска земја продолжува да верува во оваа Организација, дури и кога е разочарана од неа. Зашто алтернативата на свет управуван според правила не е свет во кој сите се слободни. Тоа е свет во кој најсилните се најслободни. А сите други зависат од нивната добра волја. Таков свет можеби за миг може да изгледа ефикасен. Но никогаш не е стабилен. Пред околу три децении, Обединетите нации дојдоа во нашата земја со нова идеја: дека меѓународната заедница не мора да чека насилството да започне пред таа да дејствува. Денес повторно ни е потребна истата политичка мудрост. Не смееме да чекаме технологијата да создаде нови нееднаквости пред да воспоставиме правила. Не смееме да чекаме младите да заминат пред да изградиме општества во кои ќе гледаат иднина за која вреди да останат. Не смееме да чекаме институциите да ја изгубат сета доверба на јавноста пред да ги реформираме. И не смееме да чекаме светот целосно да се подели на спротивставени блокови пред повторно да ја откриеме вредноста на дијалогот. Тоа дете со кое го започнав моето обраќање ќе биде четиринаесет години постаро кога светот ќе влезе во 2040 година. Никој од нас денес не може да му вети на тоа дете мирен свет. Ниту свет без кризи. Ниту свет без конкуренција. Но можеме да му оставиме нешто друго. Свет во кој моќта не е единствениот аргумент. Свет во кој знаењето не е привилегија на малкумина. Свет во кој сојузите создаваат безбедност, наместо нови линии на страв. Свет во кој технологијата му служи на човештвото. И свет во кој мала држава има право на истото достоинство, на истите правила и на истиот глас како и една голема сила. Тоа е ветувањето што вреди да се обнови. Не затоа што сме наивни во поглед на светот таков каков што е. Туку затоа што сме доволно реални да разбереме што се случува кога светот ќе се препушти само на моќта. Македонците и македонските граѓани ќе го преземат својот дел од одговорноста. Ви благодарам."
- language
- mkd
- published at
- 2026-09-25T17:58:06
- source
- Centar.mk
- title
- Мицкоски од ОН: Не бараме полесен пат, бараме пат уреден со правила - мала држава има право на исто достоинство и ист глас како големите сили
- url
- https://centar.mk/blog/2026/09/25/mitskoski-od-on-ne-barame-polesen-pat-barame-pat-ureden-so-pravila-mala-drzhava-ima-pravo-na-isto-dostoinstvo-i-ist-glas-kako-golemite-sili/
- article order
- 2
- body
- Ако од малите држави се очекува да ги почитуваат правилата, тогаш правилата мора и ним да им обезбедат предвидливост, рече премиерот Мицкоски Господине претседателе, Господине генерален секретар, Ваши екселенции, Дами и господа, Дете кое оваа есен за првпат ќе седне во училишна клупа, во 2040 година ќе биде млад човек на прагот на зрелоста. Не знаеме точно како ќе изгледа светот во кој ќе живее. Но веќе знаеме дека ќе биде поинаков од нашиот. Вештачката интелигенција ќе ги преобрази професиите, индустриите и начините на кои се носат одлуките. Енергетиката ќе функционира според нов распоред и нова логика. Климатските промени ќе влијаат врз економиите, земјоделството, градовите и движењето на луѓето. Демографските промени ќе ги преобликуваат пазарите на трудот и системите за социјална заштита. Безбедноста повеќе нема да зависи само од армиите и границите, туку и од електроенергетските мрежи, дата центрите, каблите, сателитите, алгоритмите и довербата во информациите што ги добиваме секој ден. А сепак, денес, додека се подготвуваме за таа иднина, милиони луѓе живеат среде војна или под закана од војна. Повеќе од сто милиони луѓе се присилно раселени. Повеќе од 270 милиони деца и млади не посетуваат училиште. Тоа е парадоксот на нашето време. Човештвото никогаш немало толку големи научни и технолошки можности. А сепак, никогаш не било поочигледно дека технолошката моќ не создава автоматски и политичка мудрост. Затоа вистинското прашање пред ова Собрание не е само како ќе управуваме со кризите во 2026 година. Вистинското прашање е: каков меѓународен поредок ќе ѝ оставиме на генерацијата што денес тргнува на училиште? За мала земја како мојата, ова не е академско прашање. Ова е прашање на опстанок. Пред триесет и три години, кога станавме дел од Обединетите нации, светот изгледаше многу поинаку. Студената војна беше завршена. Постоеше надеж дека започнува нова ера -- ера во која соработката постепено ќе го замени судирот. Нашиот регион, меѓутоа, живееше во сосема поинаква реалност. Југославија се распаѓаше во крвопролевање. Војни се водеа непосредно зад нашите граници. Стравот дека насилството може да се прошири беше реален. А сепак, мојата земја го избра мирот. Ја избра стабилноста. Во тие околности, на наша територија, Обединетите нации направија нешто што дотогаш никогаш не го беа направиле: ја воспоставија првата превентивна мировна мисија во историјата на Организацијата. Тоа искуство остави длабока поука во нашата национална меморија, поука на која ќе се навратам кон крајот на моето обраќање. Мирот не започнува кога војната ќе заврши. Мирот започнува кога политиката е доволно мудра да спречи војната воопшто да започне. Можеби затоа малите земји понекогаш поинаку гледаат на меѓународната политика. Големите сили имаат простор за стратешки пресврти што малите држави едноставно го немаат. За голема сила, погрешна геополитичка проценка може да значи промена на стратегијата. За мала земја, истата грешка може да значи изгубена деценија. Затоа не можеме да си дозволиме да бидеме рамнодушни кон правилата. Ниту можеме да веруваме дека правилата сами ќе се одбранат. Светот што се обликува пред нас е свет на поостра конкуренција. Моќта се прераспределува. Односите меѓу големите сили сѐ повеќе ги обликуваат трговијата, технологијата, енергетиката, критичните суровини, транспортните правци и дигиталната инфраструктура. Она што до вчера го нарекувавме економска меѓузависност, денес сѐ повеќе го гледаме и како прашање на национална безбедност. Глобализацијата не исчезнува. Таа се преобликува. Синџирите на снабдување се менуваат. Производството повторно станува геополитичко прашање. Државите не прашуваат само каде нешто може да се произведе најевтино, туку и кому може да му се верува; не само од каде доаѓа енергијата, туку и дали ќе биде достапна кога ќе настапи криза; не само кој ја развива следната генерација технологии, туку и кој ќе ги постави правилата според кои тие ќе функционираат. И сојузите се менуваат под притисокот на истиот тој свет. Македонските граѓани знаат каде припаѓаат. Ние сме сојузник во НАТО. Соединетите Американски Држави се наш стратешки партнер. Полноправното членство во Европската Унија е наша стратешка определба. Тоа не се три одвоени политики. Тоа е една геополитичка ориентација, втемелена врз демократијата, колективната безбедност, владеењето на правото и отворената економија. Во време на неизвесност, нашиот одговор не е стратешка двосмисленост. Нашиот одговор е јасност. Но јасноста во нашите сојузи не значи вртење грб на светот. Напротив. Токму држава што е сигурна во своите демократски и стратешки избори може со поголема самодоверба да разговара и да соработува со земји што имаат поинаква историја, поинакви интереси и поинакви политички погледи. На светот не му е потребна уште една поделба на трајни табори. Потребна му е конкуренција со граници и со правила што сите мора да ги почитуваат. Сојузи што преземаат одговорност. И меѓународни институции што остануваат простор за дијалог токму тогаш кога дијалогот е најтежок. Затоа Обединетите нации се важни. Не затоа што можат да го решат секој конфликт. Очигледно, не можат. Не затоа што секоја резолуција се спроведува. Очигледно, тоа не е секогаш случај. Но тоа не треба да нѐ обесхрабри. Треба да ја зајакне нашата решеност да ги заштитиме Обединетите нации и правилата врз кои се засновани, и да се залагаме за мултилатерализам втемелен врз вредности, заемна почит и правила. Зашто свет без место каде што сите држави, без оглед на нивната големина, можат да седнат под ист покрив и да се повикаат на истите принципи би бил уште поопасен од светот што го гледаме денес. Во 1954 година, Даг Хамаршелд нѐ потсети на една мисла: Обединетите нации не се создадени за да нѐ одведат во рајот, туку за да нѐ спасат од пеколот. Седум децении подоцна, важно е да ја разбереме суштината на таа изјава. Од Обединетите нации не треба да бараме совршенство. Треба да бараме да бидат делотворни. Да имаат способност да спречуваат и да посредуваат. Способност да го штитат човечкото достоинство. И, конечно, способност да ги одбранат принципите дури и кога нивната примена е политички незгодна. Денес довербата во меѓународниот систем е загрозена токму затоа што премногу луѓе оправдано чувствуваат дека правилата не важат еднакво за сите. Дека моќта понекогаш има предност пред принципот. Дека обврските се условни. Дека договорите траат само додека интересите остануваат непроменети. За малите држави, ова е особено опасен свет. Нашата историја нѐ научи дека меѓународните компромиси се многу тешки и дека мирот, стабилноста и интеграцијата бараат политичка храброст и големи жртви. И без намера да звучам поучувачки, ако некој сака да види пример за земја што повеќепати се откажувала од нешто што природно ѝ припаѓа како основно право -- нешто што многумина го земаат здраво за готово -- доволно е да погледне во поновата историја на мојата земја. Историја обележана со предизвици, со безбедносни ризици од регионални размери, со постојани компромиси и отстапки направени во име на мирот, соработката и повисоките цели на интеграцијата -- често по цена на нашето најосновно чувство за достоинство и правда. Донесовме навистина тешки одлуки. Продолживме напред дури и кога процесите траеја подолго отколку што една генерација граѓани можеше разумно да очекува. Но токму затоа, гледајќи на тие одлуки со временска дистанца и со јасна свест за реалноста, денес можам одговорно да кажам дека довербата не може бесконечно да биде еднострана обврска. Ако од малите држави се очекува да ги почитуваат правилата, тогаш правилата мора и ним да им обезбедат предвидливост. Ако од кандидатите за членство во една организација се бара да исполнат одредени критериуми, тогаш исполнувањето на тие критериуми мора да води кон напредок. Ако бараме од граѓаните да им веруваат на институциите, тогаш институциите мора да покажат дека нивниот збор има вредност и дека преземените обврски траат. Правилото што важи денес не може утре да биде поинакво само затоа што се променил односот на силите. И преземената обврска не може да биде привремена политичка погодност. Таа мора да биде основа врз која луѓето ќе можат да ја планираат својата иднина. Од нашите граѓани бараме да веруваат во соработката, во добрососедските односи, во компромисот и во заемната почит. Им велиме дека трајниот мир вреди повеќе од краткорочна политичка победа; дека почитувањето на договорите е знак на сила и мудрост, дека тоа е правилната постапка, а не знак на слабост; дека европската и евроатлантската интеграција значат прифаќање правила што важат еднакво за сите. Но тој аргумент станува многу потежок за одбрана кога граѓаните гледаат дека во меѓународните односи принципот понекогаш ѝ отстапува место на моќта; дека критериумите можат да се сменат додека процесот веќе трае; или дека од едни се очекува доследност што другите не ја бараат секогаш од себеси. Не можеме да им велиме на луѓето "Верувајте им на правилата", кога гледаат дека правилата не важат еднакво. Не можеме да ги убедиме дека компромисот е доблест ако секој компромис носи ново барање. И не можеме да очекуваме доверба во меѓународните институции ако граѓаните почнат да веруваат дека нивната судбина почесто ја одредува политичката тежина на нивната држава отколку силата на заеднички прифатениот принцип. Ова е прашање на легитимитет. Зашто нашиот авторитет како избрани лидери не произлегува од самата функција. Тој произлегува од луѓето што нѐ избираат, што бараат од нас одговорност и што секој ден го споредуваат она што им го кажуваме со она што го гледаат. А денес тие гледаат повеќе од кога било порано. Живееме во време во кое информациите го обиколуваат светот за неколку секунди. Никогаш порано човештвото немало пристап до толку многу знаење. Но никогаш порано не било изложено на толку многу манипулации, полувистини, фабрикувани слики, пропаганда и организирани дезинформации. Токму затоа политиката влегува во нова, потешка и посложена ера. Нашата задача повеќе не е само да ги информираме граѓаните. Мора да ја заслужиме нивната доверба. Не е доволно да им кажеме што е вистина. Мора да изградиме институции на кои ќе можат да им веруваат и кога вистината е непријатна за сите. Не е доволно да им зборуваме за вредности. Мора да покажеме дека тие вредности имаат значење и дека нивната одбрана има цена -- дури и кога бара трпение, политички капитал или избор на потешкиот пат. Повикани сме да ги убедиме нашите општества дека соработката е подобра од изолацијата, дека владеењето на правото е подобро од едностраното постапување, дека компромисот е подобар од конфликтот и дека институциите се подобри од владеењето на голата сила. Но за тоа уверување да има тежина, и самите мора да бидеме доследни. Вредностите не се одржуваат со говори. Тие се одржуваат кога се бранат токму во моментот кога е најлесно да се напуштат. А тоа можеби е најголемиот предизвик на нашето време. Светот се менува со извонредна брзина. Центрите на моќ се поместуваат. Технологијата се менува. Економските односи се менуваат. Безбедносните доктрини се менуваат. Сојузите се менуваат. Историјата повторно забрзува. Во такви периоди, секогаш постои искушение да се прогласи дека старите принципи повеќе не се практични; дека правото мора да се приспособи на моќта; дека вредностите се луксуз што може да почека додека кризата не помине. Но токму тогаш ни се најпотребни. Зашто ако во време на промени се откажеме од правилата што нѐ штителе во време на стабилност, нема да добиеме поголема слобода. Ќе наследиме свет во кој секоја следна одлука ќе зависи од тоа кој има повеќе моќ во дадениот момент. А таков свет е особено опасен за малите држави. Затоа нашата должност како лидери не е да им ветуваме на нашите народи свет без неправда, без разочарувања и без спротивставени интереси. Таков свет не постои. Нашата должност е многу потешка. Да ја зачуваме вербата во правилата дури и кога е јасно дека тие се прекршуваат. Да ја браниме соработката дури и кога судирот изгледа попопуларен. Да ја одржиме довербата во институциите, не така што ќе бараме од луѓето помалку внимателно да гледаат и да поставуваат помалку прашања, туку така што ќе ги направиме институциите подостојни за нивната доверба. И да не дозволиме разочарувањето од несовршеностите на меѓународниот поредок да нѐ одведе кон нешто многу полошо: свет во кој воопшто нема поредок. Тоа, според мене, е една од најголемите политички и морални одговорности на нашата генерација. Тоа важи за меѓународниот систем. И важи за Европа. Нема да се откажеме од европската идеја затоа што европскиот пат беше тежок. Европската Унија за нас останува нашиот природен политички, економски и институционален дом. А имаме работа и дома. Мора да го зајакнеме владеењето на правото. Да изградиме поефикасни институции. Да изградиме поконкурентна економија. И да ја зајакнеме довербата на граѓаните во сопствената држава. Тоа е наша одговорност и нема да ја префрлиме на Брисел. Истовремено, очекуваме европската интеграција да остане процес заснован на заслуги и мерливи критериуми -- а не процес во кој билатералните прашања постојано можат да ја поместуваат целта. Не бараме полесен пат. Бараме пат уреден со правила. Не бараме пониски стандарди. Бараме стандардите да останат стандарди. Ова е еднакво важно и за кредибилитетот на Европа, во време кога нејзината геополитичка тежина сѐ повеќе ќе зависи од способноста своите заложби да ги претвори во конкретни политички резултати, од решеноста да ги брани вредностите за кои се залага и да остане истрајна во нивното унапредување, и покрај многуте предизвици со кои се соочува. Ваши екселенции, Идниот меѓународен поредок нема да се обликува само на боиштата или во дипломатските сали. Ќе се обликува и во лабораториите. Во училиштата. Во фабриките. Во енергетските мрежи. Во дата центрите. И во способноста на општествата да ги разберат промените што ги носи технологијата. Вештачката интелигенција повеќе не е тема на иднината. Таа е инфраструктура на сегашноста. Денес светот повторно ја препознава вредноста на отпорноста. На сигурната енергија. На инфраструктурата. На разновидните транспортни правци. На блиските и доверливи синџири на снабдување. За нас, интензивниот развој на коридорите VIII и X е дел од поширока европска визија: подобро да се поврзат Јадранското, Црното и Егејското Море со Централна Европа; на стоките, енергијата и луѓето да им се обезбедат повеќе патишта и подобра поврзаност; и регионот да стане инфраструктурно поврзан, наместо да остане на геополитичката периферија. Нашата географија не мора да биде наша судбина. Таа може да стане наша предност ако ги изградиме институциите и инфраструктурата што ќе ја претворат нашата географска положба во поврзаност. Истовремено, мора поинаку да пристапиме и кон миграцијата. Миграцијата започнува таму каде што нема безбедност, вработување, образование, пристап до вода, перспектива или верба дека утрешниот ден ќе биде подобар од денешниот. Таа не е само прашање на граници. Одговорната политика мора да ги поврзе безбедноста, човечкото достоинство, развојот и реалните потреби на пазарите на трудот. И климатската политика ќе мора посилно да се потпира на реалноста. Зелената транзиција е неопходна. Но ако ја направиме социјално неодржлива, ќе ја изгубиме политичката поддршка потребна за нејзино спроведување. Ако ја направиме технолошки зависна од мал број извори, ќе создадеме нови предизвици додека ги решаваме старите. Ако очекуваме посиромашните земји да се движат со исто темпо, без да им обезбедиме еднаков пристап до капитал и технологија, ќе создадеме неправда наместо транзиција. Затоа идната климатска политика мора истовремено да биде и еколошка, и економска, и социјална политика. Господине претседателе, Сето ова нѐ враќа на централната тема на ова заседание: довербата. Довербата не е чувство што може да се создаде со усвојување резолуција. Таа е резултат. Се гради кога институцијата ја исполнува целта за која е основана. Затоа реформата на Обединетите нации е неопходна. За Организацијата да стане поспособна. За да постигнува подобри резултати. И секако, не за да ја замени одговорноста на националните држави, туку за да дејствува таму каде што е потребно заедничко дејствување. Мултилатерализмот не започнува во Њујорк. Тој започнува со квалитетот на државите што доаѓаат во Њујорк. Ваши екселенции, Ние сме мала земја. Но одбиваме големината на нашата територија да го одредува размерот на нашата амбиција. Нашата амбиција е да станеме сериозна држава. Држава на која нејзините сојузници можат да ѝ веруваат. Држава во која младите можат да ја планираат својата иднина. Држава што ги почитува различноста и мултикултурниот карактер на своето општество. Држава доволно сигурна во себе за да го брани сопствениот идентитет, без да го негира идентитетот на другите. Држава што ја знае својата историја, но не е заробена во неа. И држава што не очекува другите да ја изградат наместо неа. За мене, тоа е современ суверенитет. Не изолација. Способност. Оваа година, генералниот секретар Антонио Гутереш нѐ потсети дека Повелбата започнува со зборовите: "Ние, народите". И додаде: "Не ние, моќните. Не ние, победниците". Во тие неколку зборови лежи причината поради која една мала европска земја продолжува да верува во оваа Организација, дури и кога е разочарана од неа. Зашто алтернативата на свет управуван според правила не е свет во кој сите се слободни. Тоа е свет во кој најсилните се најслободни. А сите други зависат од нивната добра волја. Таков свет можеби за миг може да изгледа ефикасен. Но никогаш не е стабилен. Пред околу три децении, Обединетите нации дојдоа во нашата земја со нова идеја: дека меѓународната заедница не мора да чека насилството да започне пред да дејствува. Денес повторно ни е потребна истата политичка мудрост. Не смееме да чекаме технологијата да создаде нови нееднаквости пред да воспоставиме правила. Не смееме да чекаме младите да заминат пред да изградиме општества во кои ќе гледаат иднина за која вреди да останат. Не смееме да чекаме институциите да ја изгубат сета доверба на јавноста пред да ги реформираме. И не смееме да чекаме светот целосно да се подели на спротивставени блокови пред повторно да ја откриеме вредноста на дијалогот. Тоа дете со кое го започнав моето обраќање ќе биде четиринаесет години постаро кога светот ќе влезе во 2040 година. Никој од нас денес не може да му вети на тоа дете мирен свет. Ниту свет без кризи. Ниту свет без конкуренција. Но можеме да му оставиме нешто друго. Свет во кој моќта не е единствениот аргумент. Свет во кој знаењето не е привилегија на малкумина. Свет во кој сојузите создаваат безбедност, наместо нови линии на страв. Свет во кој технологијата му служи на човештвото. И свет во кој мала држава има право на истото достоинство, на истите правила и на истиот глас како и голема сила. Тоа е ветувањето што вреди да се обнови. Не затоа што сме наивни во поглед на светот таков каков што е. Туку затоа што сме доволно реални да разбереме што се случува кога светот ќе се препушти само на моќта. Македонците и македонските граѓани ќе го преземат својот дел од одговорноста.
- language
- mkd
- published at
- 2026-09-25T17:54:44
- source
- Независен Весник
- title
- Целото обраќање на премиерот Христијан Мицкоски на Генералното собрание на ОН
- url
- https://nezavisen.mk/celoto-obrakjanje-na-premierot-hristijan-mickoski-na-generlnoto-sobranie-na-on/
- article order
- 7
- body
- Не можеме да им велиме на луѓето "Верувајте им на правилата", кога гледаат дека правилата не важат еднакво за сите. Не можеме да ги убедиме дека компромисот е доблест ако секој компромис носи ново барање. И не можеме да очекуваме доверба во меѓународните институции ако граѓаните почнат да веруваат дека нивната судбина почесто ја одредува политичката тежина на нивната држава отколку силата на заеднички прифатениот принцип. Ова е прашање на легитимитет, посочи Мицкоски. Дете кое оваа есен за првпат ќе седне во училишна клупа, во 2040 година ќе биде млад човек на прагот на зрелоста. Не знаеме точно како ќе изгледа светот во кој ќе живее. Но веќе знаеме дека ќе биде поинаков од нашиот. Вештачката интелигенција ќе ги преобрази професиите, индустриите и начините на кои се носат одлуките. Енергетиката ќе функционира според нов распоред и нова логика. Климатските промени ќе влијаат врз економиите, земјоделството, градовите и движењето на луѓето. Демографските промени ќе ги преобликуваат пазарите на трудот и системите за социјална заштита. Безбедноста повеќе нема да зависи само од армиите и границите, туку и од електроенергетските мрежи, дата- центрите, каблите, сателитите, алгоритмите и довербата во информациите што ги добиваме секој ден. Со овие зборови премиерот Христијан Мицкоски го започна својот говор на Генералната дебата на 81. заседание на Генералното собрание на Обединетите нации, денес во Њујорк. -А сепак, денес, додека се подготвуваме за таа иднина, милиони луѓе живеат среде војна или под закана од војна. Повеќе од сто милиони луѓе се присилно раселени. Повеќе од 270 милиони деца и млади не посетуваат училиште. Тоа е парадоксот на нашето време. Човештвото никогаш немало толку големи научни и технолошки можности. А сепак, никогаш не било поочигледно дека технолошката моќ не создава автоматски и политичка мудрост. Затоа вистинското прашање пред ова Собрание не е само како ќе управуваме со кризите во 2026 година. Вистинското прашање е: каков меѓународен поредок ќе ѝ оставиме на генерацијата што денес тргнува на училиште? За мала земја како мојата, ова не е академско прашање. Ова е прашање на опстанок. Пред триесет и три години, кога станавме дел од Обединетите нации, светот изгледаше многу поинаку. Студената војна беше завршена, рече Мицкоски. Посочи дека постоеше надеж дека започнува нова ера- ера во која соработката постепено ќе го замени судирот. -Нашиот регион, меѓутоа, живееше во сосема поинаква реалност. Југославија се распаѓаше со крвопролевање. Војни се водеа непосредно зад нашите граници. Стравот дека насилството може да се прошири беше реален. А сепак, мојата земја го избра мирот. Ја избра стабилноста. Во тие околности, на наша територија, Обединетите нации направија нешто што дотогаш никогаш не го беа направиле: ја воспоставија првата превентивна мировна мисија во историјата на Организацијата. Тоа искуство остави длабока поука во нашата национална меморија, поука на која ќе се навратам кон крајот на моето обраќање, истакна тој. Мицкоски порача дека мирот не започнува кога војната ќе заврши. Мирот започнува кога политиката е доволно мудра да спречи војната воопшто да започне. -Можеби затоа малите земји понекогаш поинаку гледаат на меѓународната политика. Големите сили имаат простор за стратешки пресврти што малите држави едноставно го немаат. За една голема сила, погрешна геополитичка проценка може да значи промена на стратегијата. Но за мала земја, истата грешка може да значи изгубена деценија. Затоа не можеме да си дозволиме да бидеме рамнодушни кон правилата. Ниту можеме да веруваме дека правилата сами ќе се одбранат. Светот што се обликува пред нас е свет на поостра конкуренција. Моќта се прераспределува, посочи Мицкоски. Македонскиот премиер порача дека односите помеѓу големите сили сѐ повеќе ги обликуваат трговијата, технологијата, енергетиката, критичните суровини, транспортните правци и дигиталната инфраструктура. -Она што до вчера го нарекувавме економска меѓузависност, денес сѐ повеќе го гледаме и како прашање на национална безбедност. Глобализацијата не исчезнува. Таа се преобликува. Синџирите на снабдување се менуваат. Производството повторно станува геополитичко прашање. Државите не прашуваат каде нешто може да се произведе најевтино, туку и кому може да се верува; не само од каде доаѓа енергијата, туку и дали ќе биде достапна кога ќе настапи криза; не само кој ја развива следната генерација технологии, туку и кој ќе ги постави правилата според кои тие ќе функционираат. И сојузите се менуваат под притисок на истиот тој свет, рече тој. Мицкоски јасно порача дека македонските граѓани знаат каде припаѓаат. -Ние сме сојузник во НАТО. Соединетите Американски Држави се наш стратешки партнер. Полноправното членство во Европската Унија е наша стратешка определба. Тоа не се три одвоени политики. Тоа е една геополитичка ориентација, втемелена врз демократијата, колективната безбедност, владеењето на правото и отворената економија. Во време на неизвесност, нашиот одговор не е стратешка двосмисленост. Нашиот одговор е јасност. Но јасноста во нашите сојузи не значи вртење грб на светот. Напротив. Токму држава што е сигурна во своите демократски и стратешки избори може со поголема самодоверба да разговара и да соработува со земји кои имаат поинаква историја, поинакви интереси и поинакви политички погледи. На светот не му е потребна уште една поделба на трајни табори. Потребна му е конкуренција со граници и со правила што сите мора да ги почитуваат. Сојузи кои преземаат одговорност. И меѓународни институции што остануваат простор за дијалог токму тогаш кога дијалогот е најтежок. Затоа Обединетите нации се важни. Не затоа што можат да го решат секој конфликт. Очигледно, не можат. Не затоа што секоја резолуција се спроведува. Очигледно, тоа не е секогаш случај, рече Мицкоски. Тој посочи дека тоа не треба да нѐ обесхрабри. -Треба да ја зајакне нашата решеност да ги заштитиме Обединетите нации и правилата врз кои тие се засновани, и да се залагаме за мултилатерализам втемелен врз вредности, заемна почит и правила. Зашто свет без место каде што сите држави, без оглед на нивната големина, можат да седнат под ист покрив и да се повикаат на истите принципи би бил уште поопасен од светот што го гледаме денес. Во 1954 година, Даг Хамаршелд нѐ потсети на една мисла: "Обединетите нации не се создадени за да нѐ одведат во рајот, туку за да нѐ спасат од пеколот." Седум децении подоцна, важно е да ја разбереме суштината на таа изјава. Од Обединетите нации не треба да бараме совршенство. Треба да бараме да бидат делотворни. Да имаат способност да спречуваат и да посредуваат. Способност да го штитат човечкото достоинство. И, конечно, способност да ги одбранат принципите дури и кога нивната примена е политички незгодна. Денес довербата во меѓународниот систем е загрозена токму затоа што премногу луѓе оправдано чувствуваат дека правилата не важат еднакво за сите. Дека моќта понекогаш има предност пред принципот. Дека обврските се условни. Дека договорите траат само додека интересите остануваат непроменети, истакна Мицкоски. Премиерот рече дека за малите држави, ова е особено опасен свет. -Нашата историја нѐ научи дека меѓународните компромиси се многу тешки и дека мирот, стабилноста и интеграцијата бараат политичка храброст и големи жртви. И без намера да звучам поучувачки, ако некој сака да види пример за земја што повеќепати се откажувала од нешто што природно ѝ припаѓа како основно право- нешто што многумина го земаат здраво за готово- доволно е да погледне во поновата историја на мојата нација. Историја обележана со предизвици, со безбедносни ризици од регионални размери, со постојани компромиси и отстапки направени во име на мирот, соработката и повисоките цели на интеграцијата- често по цена на нашето најосновно чувство за достоинство и правда. Донесовме навистина тешки одлуки. Продолживме напред дури и кога процесите траеја подолго отколку една генерација граѓани можеше разумно да ги очекува. Но токму затоа, гледајќи на тие одлуки со временска дистанца и со јасна свест на реалноста, денес можам одговорно да кажам дека довербата не може бесконечно да биде еднострана обврска, наведе Мицкоски во својот говор. Тој рече дека ако од малите држави се очекува да ги почитуваат правилата, тогаш правилата мора и ним да им обезбедат предвидливост. -Ако од кандидатите за членство во една организација се бара да исполнат одредени критериуми, тогаш исполнувањето на тие критериуми мора да води кон напредок. Ако бараме од граѓаните да им веруваат на институциите, тогаш институциите мора да покажат дека нивниот збор има вредност и дека преземените обврски траат. Правилото што важи денес не може утре да биде поинакво само затоа што се променил односот на силите. И една преземена обврска не може да биде привремена политичка погодност. Таа мора да биде основа врз која луѓето ќе можат да ја планираат својата иднина. Од нашите граѓани бараме да веруваат во соработката, во добрососедските односи, во компромисот и во заемната почит. Им велиме дека трајниот мир вреди повеќе од краткорочна политичка победа; дека почитувањето на договорите е знак на сила и мудрост, дека тоа е правилната постапка, а не знак на слабост; дека европската и евроатлантската интеграција значат прифаќање правила што важат еднакво за сите. Но тој аргумент станува многу потежок за одбрана кога граѓаните гледаат дека во меѓународните односи принципот понекогаш ѝ отстапува место на моќта; дека критериумите можат да се сменат додека процесот веќе трае; или дека од едни се очекува доследност што другите не ја бараат секогаш од себеси. Не можеме да им велиме на луѓето "Верувајте им на правилата", кога гледаат дека правилата не важат еднакво за сите. Не можеме да ги убедиме дека компромисот е доблест ако секој компромис носи ново барање. И не можеме да очекуваме доверба во меѓународните институции ако граѓаните почнат да веруваат дека нивната судбина почесто ја одредува политичката тежина на нивната држава отколку силата на заеднички прифатениот принцип. Ова е прашање на легитимитет, посочи Мицкоски. -Зашто нашиот авторитет како избрани лидери не произлегува од самата функција. Тој произлегува од луѓето што нѐ избираат, што бараат од нас одговорност и што секој ден го споредуваат она што им го кажуваме со она што го гледаат. А денес тие гледаат повеќе од кога било порано. Живееме во време во кое информациите го обиколуваат светот за неколку секунди. Никогаш порано човештвото немало пристап до толку многу знаење. Но никогаш порано не било изложено на толку многу манипулации, полувистини, фабрикувани слики, пропаганда и организирани дезинформации. Токму затоа политиката влегува во нова, потешка и посложена ера. Нашата задача повеќе не е само да ги информираме граѓаните. Ние мора да ја заслужиме нивната доверба. Не е доволно да им кажеме што е вистина. Мора да изградиме институции на кои ќе можат да им веруваат и кога вистината е непријатна за сите. Не е доволно да им зборуваме за вредности. Мора да покажеме дека тие вредности имаат значење и дека нивната одбрана има цена- дури и кога тоа бара трпение, политички капитал или избор на потешкиот пат. Повикани сме да ги убедиме нашите општества дека соработката е подобра од изолацијата, дека владеењето на правото е подобро од едностраното постапување, дека компромисот е подобар од конфликтот и дека институциите се подобри од владеењето на голата сила. Но за тоа уверување да има тежина, и самите мора да бидеме доследни, истакна тој. Мицкоски рече дека вредностите не се одржуваат со говори. Тие се одржуваат кога се бранат токму во моментот кога е најлесно да се напуштат. -А тоа можеби е најголемиот предизвик на нашето време. Светот се менува со извонредна брзина. Центрите на моќ се поместуваат. Технологијата се менува. Економските односи се менуваат. Безбедносните доктрини се менуваат. Сојузите се менуваат. Историјата повторно забрзува. Во такви периоди, секогаш постои искушение да се прогласи дека старите принципи повеќе не се практични; дека правото мора да се приспособи на моќта; дека вредностите се луксуз што може да почека додека кризата не помине. Но токму тогаш ни се најпотребни. Зашто ако во време на промени се откажеме од правилата што нѐ штителе во време на стабилност, нема да добиеме поголема слобода. Ќе наследиме свет во кој секоја следна одлука ќе зависи од тоа кој има повеќе моќ во дадениот момент. А таков свет е особено опасен за малите држави. Затоа нашата должност како лидери не е да им ветуваме на нашите народи свет без неправда, без разочарувања и без спротивставени интереси. Таков свет не постои. Нашата должност е многу потешка. Да ја зачуваме вербата во правилата дури и кога е јасно дека тие се прекршуваат. Да ја браниме соработката дури и кога судирот изгледа попопуларен. Да ја одржиме довербата во институциите, не така што ќе бараме од луѓето помалку внимателно да гледаат или да поставуваат помалку прашања, туку така што ќе ги направиме институциите подостојни за нивната доверба. И да не дозволиме разочарувањето од несовршеностите на меѓународниот поредок да нѐ одведе кон нешто многу полошо: свет во кој воопшто нема поредок. Тоа, според мене, е една од најголемите политички и морални одговорности на нашата генерација. Тоа важи за меѓународниот систем. И важи за Европа, истакна Мицкоски. Македонскиот премиер порача: "Нема да се откажеме од европската идеја затоа што европскиот пат беше тежок". -Европската Унија за нас останува нашиот природен политички, економски и институционален дом. А имаме работа и дома. Мора да го зајакнеме владеењето на правото. Да изградиме поефикасни институции. Да изградиме поконкурентна економија. И да ја зајакнеме довербата на граѓаните во сопствената држава. Тоа е наша одговорност и нема да ја префрлиме на Брисел. Истовремено, очекуваме европската интеграција да остане процес заснован на заслуги и мерливи критериуми, а не процес во кој билатералните прашања постојано можат да ја поместуваат целта. Не бараме полесен пат. Бараме пат уреден со правила. Не бараме пониски стандарди. Бараме стандардите да останат стандарди. Ова е еднакво важно и за кредибилитетот на Европа, во време кога нејзината геополитичка тежина сѐ повеќе ќе зависи од способноста своите заложби да ги претвори во конкретни политички резултати, од решеноста да ги брани вредностите за кои се залага и да остане истрајна во нивното унапредување, и покрај многуте предизвици со кои се соочува, рече тој. Мицкоски посочи дека идниот меѓународен поредок нема да се обликува само на боиштата или во дипломатските сали. Ќе се обликува и во лабораториите. Во училиштата. Во фабриките. Во енергетските мрежи. Во дата центрите. -И во способноста на општествата да ги разберат промените што ги носи технологијата. Вештачката интелигенција повеќе не е тема на иднината. Таа е инфраструктура на сегашноста. Денес светот повторно ја препознава вредноста на отпорноста. На сигурната енергија. На инфраструктурата. На разновидните транспортни правци. На блиските и доверливи синџири на снабдување. За нас, интензивниот развој на коридорите VIII и X е дел од поширока европска визија: подобро да се поврзат Јадранското, Црното и Егејското Море со Централна Европа; на стоките, енергијата и луѓето да им се обезбедат повеќе патишта и подобра поврзаност; и регионот да стане инфраструктурно поврзан, наместо да остане на геополитичката периферија. Нашата географија не треба да биде наша судбина. Таа може да стане наша предност ако ги изградиме институциите и инфраструктурата што ќе ја претворат нашата географска положба во поврзаност. Истовремено, мора поинаку да пристапиме и кон миграцијата. Миграцијата започнува таму каде што нема безбедност, вработување, образование, пристап до вода, перспектива или верба дека утрешниот ден ќе биде подобар од денешниот. Таа не е само прашање на граници. Одговорната политика мора да ги поврзе безбедноста, човечкото достоинство, развојот и реалните потреби на пазарите на трудот. И климатската политика ќе мора посилно да се потпира на реалноста, вели тој. Зелената транзиција е неопходна, рече тој, но ако ја направиме социјално неодржлива, ќе ја изгубиме политичката поддршка потребна за нејзино спроведување. -Ако ја направиме технолошки зависна од мал број извори, ќе создадеме нови предизвици додека ги решаваме старите. Ако очекуваме посиромашните земји да се движат со исто темпо, без да им обезбедиме еднаков пристап до капитал и технологија, ќе создадеме неправда наместо транзиција. Затоа идната климатска политика мора истовремено да биде и еколошка, и економска, и социјална политика. Сето ова нѐ враќа на централната тема на ова заседание: довербата. Довербата не е чувство што може да се создаде со усвојување резолуција. Таа е резултат. Се гради кога институцијата ја исполнува целта за која е основана. Затоа реформата на Обединетите нации е неопходна. За Организацијата да стане поспособна. За да постигнува подобри резултати. И секако, не за да ја замени одговорноста на националните држави, туку за да дејствува таму каде што е потребно заедничко дејствување, рече Мицкоски. Мултилатерализмот не започнува во Њујорк. Тој започнува со квалитетот на државите кои доаѓаат во Њујорк. -Ние сме мала земја. Но одбиваме големината на нашата територија да го одредува размерот на нашата амбиција. Нашата амбиција е да станеме сериозна држава. Држава на која нејзините сојузници ќе можат да ѝ веруваат. Држава во која младите можат да ја планираат својата иднина. Држава што ги почитува различноста и мултикултурниот карактер на своето општество. Држава доволно сигурна во себе за да го брани сопствениот идентитет, без да го негира идентитетот на другите. Држава што ја знае својата историја, но не е заробена во неа. И држава која не очекува другите да ја изградат наместо неа. За мене, ова е современ суверенитет. Не изолација, туку способност. Оваа година, генералниот секретар Антонио Гутереш нѐ потсети дека Повелбата започнува со зборовите: "Ние, народите". И додаде: "Не ние, моќните. Не ние, победниците". Во тие неколку зборови лежи причината поради која една мала европска земја продолжува да верува во оваа Организација, дури и кога е разочарана од неа. Зашто алтернативата на свет управуван според правила не е свет во кој сите се слободни. Тоа е свет во кој најсилните се најслободни. А сите други зависат од нивната добра волја. Таков свет можеби за миг може да изгледа ефикасен. Но никогаш не е стабилен. Пред околу три децении, Обединетите нации дојдоа во нашата земја со нова идеја: дека меѓународната заедница не мора да чека насилството да започне пред таа да дејствува. Денес повторно ни е потребна истата политичка мудрост. Не смееме да чекаме технологијата да создаде нови нееднаквости пред да воспоставиме правила. Не смееме да чекаме младите да заминат пред да изградиме општества во кои ќе гледаат иднина за која вреди да останат. Не смееме да чекаме институциите да ја изгубат сета доверба на јавноста пред да ги реформираме. И не смееме да чекаме светот целосно да се подели на спротивставени блокови пред повторно да ја откриеме вредноста на дијалогот. Тоа дете со кое го започнав моето обраќање ќе биде четиринаесет години постаро кога светот ќе влезе во 2040 година. Никој од нас денес не може да му вети на тоа дете мирен свет. Ниту свет без кризи. Ниту свет без конкуренција. Но можеме да му оставиме нешто друго. Свет во кој моќта не е единствениот аргумент. Свет во кој знаењето не е привилегија на малкумина. Свет во кој сојузите создаваат безбедност, наместо нови линии на страв. Свет во кој технологијата му служи на човештвото. И свет во кој мала држава има право на истото достоинство, на истите правила и на истиот глас како и една голема сила. Тоа е ветувањето што вреди да се обнови. Не затоа што сме наивни во поглед на светот таков каков што е. Туку затоа што сме доволно реални да разбереме што се случува кога светот ќе се препушти само на моќта. Македонците и македонските граѓани ќе го преземат својот дел од одговорноста, заклучи Мицкоски.
- language
- mkd
- published at
- 2026-09-25T17:37:46
- source
- Kurir
- title
- Мицкоски од ОН: Не бараме полесен пат, бараме пат уреден со правила - мала држава има право на исто достоинство како големите сили
- url
- https://kurir.mk/vesti/mitskoski-od-on-ne-barame-polesen-pat-barame-pat-ureden-so-pravila-mala-drzhava-ima-pravo-na-isto-dostoinstvo-kako-golemite-sili/
- article order
- 4
- body
- Премиерот Христијан Мицкоски денеска имаше обраќање пред Генералното собрание на Обединетите нации. Го пренесуваме интегрално. "Господине претседателе, Господине генерален секретар, Ваши екселенции, Дами и господа, Дете кое оваа есен за првпат ќе седне во училишна клупа, во 2040 година ќе биде млад човек на прагот на зрелоста. Не знаеме точно како ќе изгледа светот во кој ќе живее. Но веќе знаеме дека ќе биде поинаков од нашиот. Вештачката интелигенција ќе ги преобрази професиите, индустриите и начините на кои се носат одлуките. Енергетиката ќе функционира според нов распоред и нова логика. Климатските промени ќе влијаат врз економиите, земјоделството, градовите и движењето на луѓето. Демографските промени ќе ги преобликуваат пазарите на трудот и системите за социјална заштита. Безбедноста повеќе нема да зависи само од армиите и границите, туку и од електроенергетските мрежи, дата центрите, каблите, сателитите, алгоритмите и довербата во информациите што ги добиваме секој ден. А сепак, денес, додека се подготвуваме за таа иднина, милиони луѓе живеат среде војна или под закана од војна. Повеќе од сто милиони луѓе се присилно раселени. Повеќе од 270 милиони деца и млади не посетуваат училиште. Тоа е парадоксот на нашето време. Човештвото никогаш немало толку големи научни и технолошки можности. А сепак, никогаш не било поочигледно дека технолошката моќ не создава автоматски и политичка мудрост. Затоа вистинското прашање пред ова Собрание не е само како ќе управуваме со кризите во 2026 година. Вистинското прашање е: каков меѓународен поредок ќе ѝ оставиме на генерацијата што денес тргнува на училиште? За мала земја како мојата, ова не е академско прашање. Ова е прашање на опстанок. Пред триесет и три години, кога станавме дел од Обединетите нации, светот изгледаше многу поинаку. Студената војна беше завршена. Постоеше надеж дека започнува нова ера -- ера во која соработката постепено ќе го замени судирот. Нашиот регион, меѓутоа, живееше во сосема поинаква реалност. Југославија се распаѓаше во крвопролевање. Војни се водеа непосредно зад нашите граници. Стравот дека насилството може да се прошири беше реален. А сепак, мојата земја го избра мирот. Ја избра стабилноста. Во тие околности, на наша територија, Обединетите нации направија нешто што дотогаш никогаш не го беа направиле: ја воспоставија првата превентивна мировна мисија во историјата на Организацијата. Тоа искуство остави длабока поука во нашата национална меморија, поука на која ќе се навратам кон крајот на моето обраќање. Мирот не започнува кога војната ќе заврши. Мирот започнува кога политиката е доволно мудра да спречи војната воопшто да започне. Можеби затоа малите земји понекогаш поинаку гледаат на меѓународната политика. Големите сили имаат простор за стратешки пресврти што малите држави едноставно го немаат. За голема сила, погрешна геополитичка проценка може да значи промена на стратегијата. За мала земја, истата грешка може да значи изгубена деценија. Затоа не можеме да си дозволиме да бидеме рамнодушни кон правилата. Ниту можеме да веруваме дека правилата сами ќе се одбранат. Светот што се обликува пред нас е свет на поостра конкуренција. Моќта се прераспределува. Односите меѓу големите сили сѐ повеќе ги обликуваат трговијата, технологијата, енергетиката, критичните суровини, транспортните правци и дигиталната инфраструктура. Она што до вчера го нарекувавме економска меѓузависност, денес сѐ повеќе го гледаме и како прашање на национална безбедност. Глобализацијата не исчезнува. Таа се преобликува. Синџирите на снабдување се менуваат. Производството повторно станува геополитичко прашање. Државите не прашуваат само каде нешто може да се произведе најевтино, туку и кому може да му се верува; не само од каде доаѓа енергијата, туку и дали ќе биде достапна кога ќе настапи криза; не само кој ја развива следната генерација технологии, туку и кој ќе ги постави правилата според кои тие ќе функционираат. И сојузите се менуваат под притисокот на истиот тој свет. Македонските граѓани знаат каде припаѓаат. Ние сме сојузник во НАТО. Соединетите Американски Држави се наш стратешки партнер. Полноправното членство во Европската Унија е наша стратешка определба. Тоа не се три одвоени политики. Тоа е една геополитичка ориентација, втемелена врз демократијата, колективната безбедност, владеењето на правото и отворената економија. Во време на неизвесност, нашиот одговор не е стратешка двосмисленост. Нашиот одговор е јасност. Но јасноста во нашите сојузи не значи вртење грб на светот. Напротив. Токму држава што е сигурна во своите демократски и стратешки избори може со поголема самодоверба да разговара и да соработува со земји што имаат поинаква историја, поинакви интереси и поинакви политички погледи. На светот не му е потребна уште една поделба на трајни табори. Потребна му е конкуренција со граници и со правила што сите мора да ги почитуваат. Сојузи што преземаат одговорност. И меѓународни институции што остануваат простор за дијалог токму тогаш кога дијалогот е најтежок. Затоа Обединетите нации се важни. Не затоа што можат да го решат секој конфликт. Очигледно, не можат. Не затоа што секоја резолуција се спроведува. Очигледно, тоа не е секогаш случај. Но тоа не треба да нѐ обесхрабри. Треба да ја зајакне нашата решеност да ги заштитиме Обединетите нации и правилата врз кои се засновани, и да се залагаме за мултилатерализам втемелен врз вредности, заемна почит и правила. Зашто свет без место каде што сите држави, без оглед на нивната големина, можат да седнат под ист покрив и да се повикаат на истите принципи би бил уште поопасен од светот што го гледаме денес. Во 1954 година, Даг Хамаршелд нѐ потсети на една мисла: Обединетите нации не се создадени за да нѐ одведат во рајот, туку за да нѐ спасат од пеколот. Седум децении подоцна, важно е да ја разбереме суштината на таа изјава. Од Обединетите нации не треба да бараме совршенство. Треба да бараме да бидат делотворни. Да имаат способност да спречуваат и да посредуваат. Способност да го штитат човечкото достоинство. И, конечно, способност да ги одбранат принципите дури и кога нивната примена е политички незгодна. Денес довербата во меѓународниот систем е загрозена токму затоа што премногу луѓе оправдано чувствуваат дека правилата не важат еднакво за сите. Дека моќта понекогаш има предност пред принципот. Дека обврските се условни. Дека договорите траат само додека интересите остануваат непроменети. За малите држави, ова е особено опасен свет. Нашата историја нѐ научи дека меѓународните компромиси се многу тешки и дека мирот, стабилноста и интеграцијата бараат политичка храброст и големи жртви. И без намера да звучам поучувачки, ако некој сака да види пример за земја што повеќепати се откажувала од нешто што природно ѝ припаѓа како основно право -- нешто што многумина го земаат здраво за готово -- доволно е да погледне во поновата историја на мојата земја. Историја обележана со предизвици, со безбедносни ризици од регионални размери, со постојани компромиси и отстапки направени во име на мирот, соработката и повисоките цели на интеграцијата -- често по цена на нашето најосновно чувство за достоинство и правда. Донесовме навистина тешки одлуки. Продолживме напред дури и кога процесите траеја подолго отколку што една генерација граѓани можеше разумно да очекува. Но токму затоа, гледајќи на тие одлуки со временска дистанца и со јасна свест за реалноста, денес можам одговорно да кажам дека довербата не може бесконечно да биде еднострана обврска. Ако од малите држави се очекува да ги почитуваат правилата, тогаш правилата мора и ним да им обезбедат предвидливост. Ако од кандидатите за членство во една организација се бара да исполнат одредени критериуми, тогаш исполнувањето на тие критериуми мора да води кон напредок. Ако бараме од граѓаните да им веруваат на институциите, тогаш институциите мора да покажат дека нивниот збор има вредност и дека преземените обврски траат. Правилото што важи денес не може утре да биде поинакво само затоа што се променил односот на силите. И преземената обврска не може да биде привремена политичка погодност. Таа мора да биде основа врз која луѓето ќе можат да ја планираат својата иднина. Од нашите граѓани бараме да веруваат во соработката, во добрососедските односи, во компромисот и во заемната почит. Им велиме дека трајниот мир вреди повеќе од краткорочна политичка победа; дека почитувањето на договорите е знак на сила и мудрост, дека тоа е правилната постапка, а не знак на слабост; дека европската и евроатлантската интеграција значат прифаќање правила што важат еднакво за сите. Но тој аргумент станува многу потежок за одбрана кога граѓаните гледаат дека во меѓународните односи принципот понекогаш ѝ отстапува место на моќта; дека критериумите можат да се сменат додека процесот веќе трае; или дека од едни се очекува доследност што другите не ја бараат секогаш од себеси. Не можеме да им велиме на луѓето "Верувајте им на правилата", кога гледаат дека правилата не важат еднакво. Не можеме да ги убедиме дека компромисот е доблест ако секој компромис носи ново барање. И не можеме да очекуваме доверба во меѓународните институции ако граѓаните почнат да веруваат дека нивната судбина почесто ја одредува политичката тежина на нивната држава отколку силата на заеднички прифатениот принцип. Ова е прашање на легитимитет. Зашто нашиот авторитет како избрани лидери не произлегува од самата функција. Тој произлегува од луѓето што нѐ избираат, што бараат од нас одговорност и што секој ден го споредуваат она што им го кажуваме со она што го гледаат. А денес тие гледаат повеќе од кога било порано. Живееме во време во кое информациите го обиколуваат светот за неколку секунди. Никогаш порано човештвото немало пристап до толку многу знаење. Но никогаш порано не било изложено на толку многу манипулации, полувистини, фабрикувани слики, пропаганда и организирани дезинформации. Токму затоа политиката влегува во нова, потешка и посложена ера. Нашата задача повеќе не е само да ги информираме граѓаните. Мора да ја заслужиме нивната доверба. Не е доволно да им кажеме што е вистина. Мора да изградиме институции на кои ќе можат да им веруваат и кога вистината е непријатна за сите. Не е доволно да им зборуваме за вредности. Мора да покажеме дека тие вредности имаат значење и дека нивната одбрана има цена -- дури и кога бара трпение, политички капитал или избор на потешкиот пат. Повикани сме да ги убедиме нашите општества дека соработката е подобра од изолацијата, дека владеењето на правото е подобро од едностраното постапување, дека компромисот е подобар од конфликтот и дека институциите се подобри од владеењето на голата сила. Но за тоа уверување да има тежина, и самите мора да бидеме доследни. Вредностите не се одржуваат со говори. Тие се одржуваат кога се бранат токму во моментот кога е најлесно да се напуштат. А тоа можеби е најголемиот предизвик на нашето време. Светот се менува со извонредна брзина. Центрите на моќ се поместуваат. Технологијата се менува. Економските односи се менуваат. Безбедносните доктрини се менуваат. Сојузите се менуваат. Историјата повторно забрзува. Во такви периоди, секогаш постои искушение да се прогласи дека старите принципи повеќе не се практични; дека правото мора да се приспособи на моќта; дека вредностите се луксуз што може да почека додека кризата не помине. Но токму тогаш ни се најпотребни. Зашто ако во време на промени се откажеме од правилата што нѐ штителе во време на стабилност, нема да добиеме поголема слобода. Ќе наследиме свет во кој секоја следна одлука ќе зависи од тоа кој има повеќе моќ во дадениот момент. А таков свет е особено опасен за малите држави. Затоа нашата должност како лидери не е да им ветуваме на нашите народи свет без неправда, без разочарувања и без спротивставени интереси. Таков свет не постои. Нашата должност е многу потешка. Да ја зачуваме вербата во правилата дури и кога е јасно дека тие се прекршуваат. Да ја браниме соработката дури и кога судирот изгледа попопуларен. Да ја одржиме довербата во институциите, не така што ќе бараме од луѓето помалку внимателно да гледаат и да поставуваат помалку прашања, туку така што ќе ги направиме институциите подостојни за нивната доверба. И да не дозволиме разочарувањето од несовршеностите на меѓународниот поредок да нѐ одведе кон нешто многу полошо: свет во кој воопшто нема поредок. Тоа, според мене, е една од најголемите политички и морални одговорности на нашата генерација. Тоа важи за меѓународниот систем. И важи за Европа. Нема да се откажеме од европската идеја затоа што европскиот пат беше тежок. Европската Унија за нас останува нашиот природен политички, економски и институционален дом. А имаме работа и дома. Мора да го зајакнеме владеењето на правото. Да изградиме поефикасни институции. Да изградиме поконкурентна економија. И да ја зајакнеме довербата на граѓаните во сопствената држава. Тоа е наша одговорност и нема да ја префрлиме на Брисел. Истовремено, очекуваме европската интеграција да остане процес заснован на заслуги и мерливи критериуми -- а не процес во кој билатералните прашања постојано можат да ја поместуваат целта. Не бараме полесен пат. Бараме пат уреден со правила. Не бараме пониски стандарди. Бараме стандардите да останат стандарди. Ова е еднакво важно и за кредибилитетот на Европа, во време кога нејзината геополитичка тежина сѐ повеќе ќе зависи од способноста своите заложби да ги претвори во конкретни политички резултати, од решеноста да ги брани вредностите за кои се залага и да остане истрајна во нивното унапредување, и покрај многуте предизвици со кои се соочува. Ваши екселенции, Идниот меѓународен поредок нема да се обликува само на боиштата или во дипломатските сали. Ќе се обликува и во лабораториите. Во училиштата. Во фабриките. Во енергетските мрежи. Во дата центрите. И во способноста на општествата да ги разберат промените што ги носи технологијата. Вештачката интелигенција повеќе не е тема на иднината. Таа е инфраструктура на сегашноста. Денес светот повторно ја препознава вредноста на отпорноста. На сигурната енергија. На инфраструктурата. На разновидните транспортни правци. На блиските и доверливи синџири на снабдување. За нас, интензивниот развој на коридорите VIII и X е дел од поширока европска визија: подобро да се поврзат Јадранското, Црното и Егејското Море со Централна Европа; на стоките, енергијата и луѓето да им се обезбедат повеќе патишта и подобра поврзаност; и регионот да стане инфраструктурно поврзан, наместо да остане на геополитичката периферија. Нашата географија не мора да биде наша судбина. Таа може да стане наша предност ако ги изградиме институциите и инфраструктурата што ќе ја претворат нашата географска положба во поврзаност. Истовремено, мора поинаку да пристапиме и кон миграцијата. Миграцијата започнува таму каде што нема безбедност, вработување, образование, пристап до вода, перспектива или верба дека утрешниот ден ќе биде подобар од денешниот. Таа не е само прашање на граници. Одговорната политика мора да ги поврзе безбедноста, човечкото достоинство, развојот и реалните потреби на пазарите на трудот. И климатската политика ќе мора посилно да се потпира на реалноста. Зелената транзиција е неопходна. Но ако ја направиме социјално неодржлива, ќе ја изгубиме политичката поддршка потребна за нејзино спроведување. Ако ја направиме технолошки зависна од мал број извори, ќе создадеме нови предизвици додека ги решаваме старите. Ако очекуваме посиромашните земји да се движат со исто темпо, без да им обезбедиме еднаков пристап до капитал и технологија, ќе создадеме неправда наместо транзиција. Затоа идната климатска политика мора истовремено да биде и еколошка, и економска, и социјална политика. Господине претседателе, Сето ова нѐ враќа на централната тема на ова заседание: довербата. Довербата не е чувство што може да се создаде со усвојување резолуција. Таа е резултат. Се гради кога институцијата ја исполнува целта за која е основана. Затоа реформата на Обединетите нации е неопходна. За Организацијата да стане поспособна. За да постигнува подобри резултати. И секако, не за да ја замени одговорноста на националните држави, туку за да дејствува таму каде што е потребно заедничко дејствување. Мултилатерализмот не започнува во Њујорк. Тој започнува со квалитетот на државите што доаѓаат во Њујорк. Ваши екселенции, Ние сме мала земја. Но одбиваме големината на нашата територија да го одредува размерот на нашата амбиција. Нашата амбиција е да станеме сериозна држава. Држава на која нејзините сојузници можат да ѝ веруваат. Држава во која младите можат да ја планираат својата иднина. Држава што ги почитува различноста и мултикултурниот карактер на своето општество. Држава доволно сигурна во себе за да го брани сопствениот идентитет, без да го негира идентитетот на другите. Држава што ја знае својата историја, но не е заробена во неа. И држава што не очекува другите да ја изградат наместо неа. За мене, тоа е современ суверенитет. Не изолација. Способност. Оваа година, генералниот секретар Антонио Гутереш нѐ потсети дека Повелбата започнува со зборовите: "Ние, народите". И додаде: "Не ние, моќните. Не ние, победниците". Во тие неколку зборови лежи причината поради која една мала европска земја продолжува да верува во оваа Организација, дури и кога е разочарана од неа. Зашто алтернативата на свет управуван според правила не е свет во кој сите се слободни. Тоа е свет во кој најсилните се најслободни. А сите други зависат од нивната добра волја. Таков свет можеби за миг може да изгледа ефикасен. Но никогаш не е стабилен. Пред околу три децении, Обединетите нации дојдоа во нашата земја со нова идеја: дека меѓународната заедница не мора да чека насилството да започне пред да дејствува. Денес повторно ни е потребна истата политичка мудрост. Не смееме да чекаме технологијата да создаде нови нееднаквости пред да воспоставиме правила. Не смееме да чекаме младите да заминат пред да изградиме општества во кои ќе гледаат иднина за која вреди да останат. Не смееме да чекаме институциите да ја изгубат сета доверба на јавноста пред да ги реформираме. И не смееме да чекаме светот целосно да се подели на спротивставени блокови пред повторно да ја откриеме вредноста на дијалогот. Тоа дете со кое го започнав моето обраќање ќе биде четиринаесет години постаро кога светот ќе влезе во 2040 година. Никој од нас денес не може да му вети на тоа дете мирен свет. Ниту свет без кризи. Ниту свет без конкуренција. Но можеме да му оставиме нешто друго. Свет во кој моќта не е единствениот аргумент. Свет во кој знаењето не е привилегија на малкумина. Свет во кој сојузите создаваат безбедност, наместо нови линии на страв. Свет во кој технологијата му служи на човештвото. И свет во кој мала држава има право на истото достоинство, на истите правила и на истиот глас како и голема сила. Тоа е ветувањето што вреди да се обнови. Не затоа што сме наивни во поглед на светот таков каков што е. Туку затоа што сме доволно реални да разбереме што се случува кога светот ќе се препушти само на моќта. Македонците и македонските граѓани ќе го преземат својот дел од одговорноста".
- language
- mkd
- published at
- 2026-09-25T17:28:07
- source
- Нова Македонија
- title
- Обраќање на премиерот Христијан Мицкоски на 81. Генерално собрание на Обединетите нации
- url
- https://novamakedonija.com.mk/makedonija/obrakjanje-na-premierot-hristijan-mickoski-na-81-generalno-sobranie-na-obedinetite-nacii/
- article order
- 6
- body
- Господине претседателе,Господине генерален секретар,Ваши екселенции,Дами и господа, Дете кое оваа есен за... Господине претседателе, Господине генерален секретар, Ваши екселенции, Дами и господа, Дете кое оваа есен за првпат ќе седне во училишна клупа, во 2040 година ќе биде млад човек на прагот на зрелоста. Не знаеме точно како ќе изгледа светот во кој ќе живее. Но веќе знаеме дека ќе биде поинаков од нашиот. Вештачката интелигенција ќе ги преобрази професиите, индустриите и начините на кои се носат одлуките. Енергетиката ќе функционира според нов распоред и нова логика. Климатските промени ќе влијаат врз економиите, земјоделството, градовите и движењето на луѓето. Демографските промени ќе ги преобликуваат пазарите на трудот и системите за социјална заштита. Безбедноста повеќе нема да зависи само од армиите и границите, туку и од електроенергетските мрежи, дата центрите, каблите, сателитите, алгоритмите и довербата во информациите што ги добиваме секој ден. А сепак, денес, додека се подготвуваме за таа иднина, милиони луѓе живеат среде војна или под закана од војна. Повеќе од сто милиони луѓе се присилно раселени. Повеќе од 270 милиони деца и млади не посетуваат училиште. Тоа е парадоксот на нашето време. Човештвото никогаш немало толку големи научни и технолошки можности. А сепак, никогаш не било поочигледно дека технолошката моќ не создава автоматски и политичка мудрост. Затоа вистинското прашање пред ова Собрание не е само како ќе управуваме со кризите во 2026 година. Вистинското прашање е: каков меѓународен поредок ќе ѝ оставиме на генерацијата што денес тргнува на училиште? За мала земја како мојата, ова не е академско прашање. Ова е прашање на опстанок. Пред триесет и три години, кога станавме дел од Обединетите нации, светот изгледаше многу поинаку. Студената војна беше завршена. Постоеше надеж дека започнува нова ера -- ера во која соработката постепено ќе го замени судирот. Нашиот регион, меѓутоа, живееше во сосема поинаква реалност. Југославија се распаѓаше во крвопролевање. Војни се водеа непосредно зад нашите граници. Стравот дека насилството може да се прошири беше реален. А сепак, мојата земја го избра мирот. Ја избра стабилноста. Во тие околности, на наша територија, Обединетите нации направија нешто што дотогаш никогаш не го беа направиле: ја воспоставија првата превентивна мировна мисија во историјата на Организацијата. Тоа искуство остави длабока поука во нашата национална меморија, поука на која ќе се навратам кон крајот на моето обраќање. Мирот не започнува кога војната ќе заврши. Мирот започнува кога политиката е доволно мудра да спречи војната воопшто да започне. Можеби затоа малите земји понекогаш поинаку гледаат на меѓународната политика. Големите сили имаат простор за стратешки пресврти што малите држави едноставно го немаат. За голема сила, погрешна геополитичка проценка може да значи промена на стратегијата. За мала земја, истата грешка може да значи изгубена деценија. Затоа не можеме да си дозволиме да бидеме рамнодушни кон правилата. Ниту можеме да веруваме дека правилата сами ќе се одбранат. Светот што се обликува пред нас е свет на поостра конкуренција. Моќта се прераспределува. Односите меѓу големите сили сѐ повеќе ги обликуваат трговијата, технологијата, енергетиката, критичните суровини, транспортните правци и дигиталната инфраструктура. Она што до вчера го нарекувавме економска меѓузависност, денес сѐ повеќе го гледаме и како прашање на национална безбедност. Глобализацијата не исчезнува. Таа се преобликува. Синџирите на снабдување се менуваат. Производството повторно станува геополитичко прашање. Државите не прашуваат само каде нешто може да се произведе најевтино, туку и кому може да му се верува; не само од каде доаѓа енергијата, туку и дали ќе биде достапна кога ќе настапи криза; не само кој ја развива следната генерација технологии, туку и кој ќе ги постави правилата според кои тие ќе функционираат. И сојузите се менуваат под притисокот на истиот тој свет. Македонските граѓани знаат каде припаѓаат. Ние сме сојузник во НАТО. Соединетите Американски Држави се наш стратешки партнер. Полноправното членство во Европската Унија е наша стратешка определба. Тоа не се три одвоени политики. Тоа е една геополитичка ориентација, втемелена врз демократијата, колективната безбедност, владеењето на правото и отворената економија. Во време на неизвесност, нашиот одговор не е стратешка двосмисленост. Нашиот одговор е јасност. Но јасноста во нашите сојузи не значи вртење грб на светот. Напротив. Токму држава што е сигурна во своите демократски и стратешки избори може со поголема самодоверба да разговара и да соработува со земји што имаат поинаква историја, поинакви интереси и поинакви политички погледи. На светот не му е потребна уште една поделба на трајни табори. Потребна му е конкуренција со граници и со правила што сите мора да ги почитуваат. Сојузи што преземаат одговорност. И меѓународни институции што остануваат простор за дијалог токму тогаш кога дијалогот е најтежок. Затоа Обединетите нации се важни. Не затоа што можат да го решат секој конфликт. Очигледно, не можат. Не затоа што секоја резолуција се спроведува. Очигледно, тоа не е секогаш случај. Но тоа не треба да нѐ обесхрабри. Треба да ја зајакне нашата решеност да ги заштитиме Обединетите нации и правилата врз кои се засновани, и да се залагаме за мултилатерализам втемелен врз вредности, заемна почит и правила. Зашто свет без место каде што сите држави, без оглед на нивната големина, можат да седнат под ист покрив и да се повикаат на истите принципи би бил уште поопасен од светот што го гледаме денес. Во 1954 година, Даг Хамаршелд нѐ потсети на една мисла: Обединетите нации не се создадени за да нѐ одведат во рајот, туку за да нѐ спасат од пеколот. Седум децении подоцна, важно е да ја разбереме суштината на таа изјава. Од Обединетите нации не треба да бараме совршенство. Треба да бараме да бидат делотворни. Да имаат способност да спречуваат и да посредуваат. Способност да го штитат човечкото достоинство. И, конечно, способност да ги одбранат принципите дури и кога нивната примена е политички незгодна. Денес довербата во меѓународниот систем е загрозена токму затоа што премногу луѓе оправдано чувствуваат дека правилата не важат еднакво за сите. Дека моќта понекогаш има предност пред принципот. Дека обврските се условни. Дека договорите траат само додека интересите остануваат непроменети. За малите држави, ова е особено опасен свет. Нашата историја нѐ научи дека меѓународните компромиси се многу тешки и дека мирот, стабилноста и интеграцијата бараат политичка храброст и големи жртви. И без намера да звучам поучувачки, ако некој сака да види пример за земја што повеќепати се откажувала од нешто што природно ѝ припаѓа како основно право -- нешто што многумина го земаат здраво за готово -- доволно е да погледне во поновата историја на мојата земја. Историја обележана со предизвици, со безбедносни ризици од регионални размери, со постојани компромиси и отстапки направени во име на мирот, соработката и повисоките цели на интеграцијата -- често по цена на нашето најосновно чувство за достоинство и правда. Донесовме навистина тешки одлуки. Продолживме напред дури и кога процесите траеја подолго отколку што една генерација граѓани можеше разумно да очекува. Но токму затоа, гледајќи на тие одлуки со временска дистанца и со јасна свест за реалноста, денес можам одговорно да кажам дека довербата не може бесконечно да биде еднострана обврска. Ако од малите држави се очекува да ги почитуваат правилата, тогаш правилата мора и ним да им обезбедат предвидливост. Ако од кандидатите за членство во една организација се бара да исполнат одредени критериуми, тогаш исполнувањето на тие критериуми мора да води кон напредок. Ако бараме од граѓаните да им веруваат на институциите, тогаш институциите мора да покажат дека нивниот збор има вредност и дека преземените обврски траат. Правилото што важи денес не може утре да биде поинакво само затоа што се променил односот на силите. И преземената обврска не може да биде привремена политичка погодност. Таа мора да биде основа врз која луѓето ќе можат да ја планираат својата иднина. Од нашите граѓани бараме да веруваат во соработката, во добрососедските односи, во компромисот и во заемната почит. Им велиме дека трајниот мир вреди повеќе од краткорочна политичка победа; дека почитувањето на договорите е знак на сила и мудрост, дека тоа е правилната постапка, а не знак на слабост; дека европската и евроатлантската интеграција значат прифаќање правила што важат еднакво за сите. Но тој аргумент станува многу потежок за одбрана кога граѓаните гледаат дека во меѓународните односи принципот понекогаш ѝ отстапува место на моќта; дека критериумите можат да се сменат додека процесот веќе трае; или дека од едни се очекува доследност што другите не ја бараат секогаш од себеси. Не можеме да им велиме на луѓето "Верувајте им на правилата", кога гледаат дека правилата не важат еднакво. Не можеме да ги убедиме дека компромисот е доблест ако секој компромис носи ново барање. И не можеме да очекуваме доверба во меѓународните институции ако граѓаните почнат да веруваат дека нивната судбина почесто ја одредува политичката тежина на нивната држава отколку силата на заеднички прифатениот принцип. Ова е прашање на легитимитет. Зашто нашиот авторитет како избрани лидери не произлегува од самата функција. Тој произлегува од луѓето што нѐ избираат, што бараат од нас одговорност и што секој ден го споредуваат она што им го кажуваме со она што го гледаат. А денес тие гледаат повеќе од кога било порано. Живееме во време во кое информациите го обиколуваат светот за неколку секунди. Никогаш порано човештвото немало пристап до толку многу знаење. Но никогаш порано не било изложено на толку многу манипулации, полувистини, фабрикувани слики, пропаганда и организирани дезинформации. Токму затоа политиката влегува во нова, потешка и посложена ера. Нашата задача повеќе не е само да ги информираме граѓаните. Мора да ја заслужиме нивната доверба. Не е доволно да им кажеме што е вистина. Мора да изградиме институции на кои ќе можат да им веруваат и кога вистината е непријатна за сите. Не е доволно да им зборуваме за вредности. Мора да покажеме дека тие вредности имаат значење и дека нивната одбрана има цена -- дури и кога бара трпение, политички капитал или избор на потешкиот пат. Повикани сме да ги убедиме нашите општества дека соработката е подобра од изолацијата, дека владеењето на правото е подобро од едностраното постапување, дека компромисот е подобар од конфликтот и дека институциите се подобри од владеењето на голата сила. Но за тоа уверување да има тежина, и самите мора да бидеме доследни. Вредностите не се одржуваат со говори. Тие се одржуваат кога се бранат токму во моментот кога е најлесно да се напуштат. А тоа можеби е најголемиот предизвик на нашето време. Светот се менува со извонредна брзина. Центрите на моќ се поместуваат. Технологијата се менува. Економските односи се менуваат. Безбедносните доктрини се менуваат. Сојузите се менуваат. Историјата повторно забрзува. Во такви периоди, секогаш постои искушение да се прогласи дека старите принципи повеќе не се практични; дека правото мора да се приспособи на моќта; дека вредностите се луксуз што може да почека додека кризата не помине. Но токму тогаш ни се најпотребни. Зашто ако во време на промени се откажеме од правилата што нѐ штителе во време на стабилност, нема да добиеме поголема слобода. Ќе наследиме свет во кој секоја следна одлука ќе зависи од тоа кој има повеќе моќ во дадениот момент. А таков свет е особено опасен за малите држави. Затоа нашата должност како лидери не е да им ветуваме на нашите народи свет без неправда, без разочарувања и без спротивставени интереси. Таков свет не постои. Нашата должност е многу потешка. Да ја зачуваме вербата во правилата дури и кога е јасно дека тие се прекршуваат. Да ја браниме соработката дури и кога судирот изгледа попопуларен. Да ја одржиме довербата во институциите, не така што ќе бараме од луѓето помалку внимателно да гледаат и да поставуваат помалку прашања, туку така што ќе ги направиме институциите подостојни за нивната доверба. И да не дозволиме разочарувањето од несовршеностите на меѓународниот поредок да нѐ одведе кон нешто многу полошо: свет во кој воопшто нема поредок. Тоа, според мене, е една од најголемите политички и морални одговорности на нашата генерација. Тоа важи за меѓународниот систем. И важи за Европа. Нема да се откажеме од европската идеја затоа што европскиот пат беше тежок. Европската Унија за нас останува нашиот природен политички, економски и институционален дом. А имаме работа и дома. Мора да го зајакнеме владеењето на правото. Да изградиме поефикасни институции. Да изградиме поконкурентна економија. И да ја зајакнеме довербата на граѓаните во сопствената држава. Тоа е наша одговорност и нема да ја префрлиме на Брисел. Истовремено, очекуваме европската интеграција да остане процес заснован на заслуги и мерливи критериуми -- а не процес во кој билатералните прашања постојано можат да ја поместуваат целта. Не бараме полесен пат. Бараме пат уреден со правила. Не бараме пониски стандарди. Бараме стандардите да останат стандарди. Ова е еднакво важно и за кредибилитетот на Европа, во време кога нејзината геополитичка тежина сѐ повеќе ќе зависи од способноста своите заложби да ги претвори во конкретни политички резултати, од решеноста да ги брани вредностите за кои се залага и да остане истрајна во нивното унапредување, и покрај многуте предизвици со кои се соочува. Ваши екселенции, Идниот меѓународен поредок нема да се обликува само на боиштата или во дипломатските сали. Ќе се обликува и во лабораториите. Во училиштата. Во фабриките. Во енергетските мрежи. Во дата центрите. И во способноста на општествата да ги разберат промените што ги носи технологијата. Вештачката интелигенција повеќе не е тема на иднината. Таа е инфраструктура на сегашноста. Денес светот повторно ја препознава вредноста на отпорноста. На сигурната енергија. На инфраструктурата. На разновидните транспортни правци. На блиските и доверливи синџири на снабдување. За нас, интензивниот развој на коридорите VIII и X е дел од поширока европска визија: подобро да се поврзат Јадранското, Црното и Егејското Море со Централна Европа; на стоките, енергијата и луѓето да им се обезбедат повеќе патишта и подобра поврзаност; и регионот да стане инфраструктурно поврзан, наместо да остане на геополитичката периферија. Нашата географија не мора да биде наша судбина. Таа може да стане наша предност ако ги изградиме институциите и инфраструктурата што ќе ја претворат нашата географска положба во поврзаност. Истовремено, мора поинаку да пристапиме и кон миграцијата. Миграцијата започнува таму каде што нема безбедност, вработување, образование, пристап до вода, перспектива или верба дека утрешниот ден ќе биде подобар од денешниот. Таа не е само прашање на граници. Одговорната политика мора да ги поврзе безбедноста, човечкото достоинство, развојот и реалните потреби на пазарите на трудот. И климатската политика ќе мора посилно да се потпира на реалноста. Зелената транзиција е неопходна. Но ако ја направиме социјално неодржлива, ќе ја изгубиме политичката поддршка потребна за нејзино спроведување. Ако ја направиме технолошки зависна од мал број извори, ќе создадеме нови предизвици додека ги решаваме старите. Ако очекуваме посиромашните земји да се движат со исто темпо, без да им обезбедиме еднаков пристап до капитал и технологија, ќе создадеме неправда наместо транзиција. Затоа идната климатска политика мора истовремено да биде и еколошка, и економска, и социјална политика. Господине претседателе, Сето ова нѐ враќа на централната тема на ова заседание: довербата. Довербата не е чувство што може да се создаде со усвојување резолуција. Таа е резултат. Се гради кога институцијата ја исполнува целта за која е основана. Затоа реформата на Обединетите нации е неопходна. За Организацијата да стане поспособна. За да постигнува подобри резултати. И секако, не за да ја замени одговорноста на националните држави, туку за да дејствува таму каде што е потребно заедничко дејствување. Мултилатерализмот не започнува во Њујорк. Тој започнува со квалитетот на државите што доаѓаат во Њујорк. Ваши екселенции, Ние сме мала земја. Но одбиваме големината на нашата територија да го одредува размерот на нашата амбиција. Нашата амбиција е да станеме сериозна држава. Држава на која нејзините сојузници можат да ѝ веруваат. Држава во која младите можат да ја планираат својата иднина. Држава што ги почитува различноста и мултикултурниот карактер на своето општество. Држава доволно сигурна во себе за да го брани сопствениот идентитет, без да го негира идентитетот на другите. Држава што ја знае својата историја, но не е заробена во неа. И држава што не очекува другите да ја изградат наместо неа. За мене, тоа е современ суверенитет. Не изолација. Способност. Оваа година, генералниот секретар Антонио Гутереш нѐ потсети дека Повелбата започнува со зборовите: "Ние, народите". И додаде: "Не ние, моќните. Не ние, победниците". Во тие неколку зборови лежи причината поради која една мала европска земја продолжува да верува во оваа Организација, дури и кога е разочарана од неа. Зашто алтернативата на свет управуван според правила не е свет во кој сите се слободни. Тоа е свет во кој најсилните се најслободни. А сите други зависат од нивната добра волја. Таков свет можеби за миг може да изгледа ефикасен. Но никогаш не е стабилен. Пред околу три децении, Обединетите нации дојдоа во нашата земја со нова идеја: дека меѓународната заедница не мора да чека насилството да започне пред да дејствува. Денес повторно ни е потребна истата политичка мудрост. Не смееме да чекаме технологијата да создаде нови нееднаквости пред да воспоставиме правила. Не смееме да чекаме младите да заминат пред да изградиме општества во кои ќе гледаат иднина за која вреди да останат. Не смееме да чекаме институциите да ја изгубат сета доверба на јавноста пред да ги реформираме. И не смееме да чекаме светот целосно да се подели на спротивставени блокови пред повторно да ја откриеме вредноста на дијалогот. Тоа дете со кое го започнав моето обраќање ќе биде четиринаесет години постаро кога светот ќе влезе во 2040 година. Никој од нас денес не може да му вети на тоа дете мирен свет. Ниту свет без кризи. Ниту свет без конкуренција. Но можеме да му оставиме нешто друго. Свет во кој моќта не е единствениот аргумент. Свет во кој знаењето не е привилегија на малкумина. Свет во кој сојузите создаваат безбедност, наместо нови линии на страв. Свет во кој технологијата му служи на човештвото. И свет во кој мала држава има право на истото достоинство, на истите правила и на истиот глас како и голема сила. Тоа е ветувањето што вреди да се обнови. Не затоа што сме наивни во поглед на светот таков каков што е. Туку затоа што сме доволно реални да разбереме што се случува кога светот ќе се препушти само на моќта. Македонците и македонските граѓани ќе го преземат својот дел од одговорноста.
- language
- mkd
- published at
- 2026-09-25T17:27:42
- source
- Алфа Вести
- title
- Обраќање на премиерот Христијан Мицкоски на 81. Генерално собрание на Обединетите нации
- url
- https://vesti.alfa.mk/obrakjanje-na-premierot-hristijan-mickoski-na-81-generalno-sobranie-na-obedinetite-nacii/
- article order
- 5
- body
- Господине претседателе, Господине генерален секретар, Ваши екселенции, Дами и господа, Дете кое оваа есен за првпат ќе седне во училишна клупа, во 2040 година ќе биде млад човек на прагот на зрелоста. Не знаеме точно како ќе изгледа светот во кој ќе живее. Но веќе знаеме дека ќе биде поинаков од нашиот. Вештачката интелигенција ќе ги преобрази професиите, индустриите и начините на кои се носат одлуките. Енергетиката ќе функционира според нов распоред и нова логика. Климатските промени ќе влијаат врз економиите, земјоделството, градовите и движењето на луѓето. Демографските промени ќе ги преобликуваат пазарите на трудот и системите за социјална заштита. Безбедноста повеќе нема да зависи само од армиите и границите, туку и од електроенергетските мрежи, дата центрите, каблите, сателитите, алгоритмите и довербата во информациите што ги добиваме секој ден. А сепак, денес, додека се подготвуваме за таа иднина, милиони луѓе живеат среде војна или под закана од војна. Повеќе од сто милиони луѓе се присилно раселени. Повеќе од 270 милиони деца и млади не посетуваат училиште. Тоа е парадоксот на нашето време. Човештвото никогаш немало толку големи научни и технолошки можности. А сепак, никогаш не било поочигледно дека технолошката моќ не создава автоматски и политичка мудрост. Затоа вистинското прашање пред ова Собрание не е само како ќе управуваме со кризите во 2026 година. Вистинското прашање е: каков меѓународен поредок ќе ѝ оставиме на генерацијата што денес тргнува на училиште? За мала земја како мојата, ова не е академско прашање. Ова е прашање на опстанок. Пред триесет и три години, кога станавме дел од Обединетите нации, светот изгледаше многу поинаку. Студената војна беше завршена. Постоеше надеж дека започнува нова ера -- ера во која соработката постепено ќе го замени судирот. Нашиот регион, меѓутоа, живееше во сосема поинаква реалност. Југославија се распаѓаше во крвопролевање. Војни се водеа непосредно зад нашите граници. Стравот дека насилството може да се прошири беше реален. А сепак, мојата земја го избра мирот. Ја избра стабилноста. Во тие околности, на наша територија, Обединетите нации направија нешто што дотогаш никогаш не го беа направиле: ја воспоставија првата превентивна мировна мисија во историјата на Организацијата. Тоа искуство остави длабока поука во нашата национална меморија, поука на која ќе се навратам кон крајот на моето обраќање. Мирот не започнува кога војната ќе заврши. Мирот започнува кога политиката е доволно мудра да спречи војната воопшто да започне. Можеби затоа малите земји понекогаш поинаку гледаат на меѓународната политика. Големите сили имаат простор за стратешки пресврти што малите држави едноставно го немаат. За голема сила, погрешна геополитичка проценка може да значи промена на стратегијата. За мала земја, истата грешка може да значи изгубена деценија. Затоа не можеме да си дозволиме да бидеме рамнодушни кон правилата. Ниту можеме да веруваме дека правилата сами ќе се одбранат. Светот што се обликува пред нас е свет на поостра конкуренција. Моќта се прераспределува. Односите меѓу големите сили сѐ повеќе ги обликуваат трговијата, технологијата, енергетиката, критичните суровини, транспортните правци и дигиталната инфраструктура. Она што до вчера го нарекувавме економска меѓузависност, денес сѐ повеќе го гледаме и како прашање на национална безбедност. Глобализацијата не исчезнува. Таа се преобликува. Синџирите на снабдување се менуваат. Производството повторно станува геополитичко прашање. Државите не прашуваат само каде нешто може да се произведе најевтино, туку и кому може да му се верува; не само од каде доаѓа енергијата, туку и дали ќе биде достапна кога ќе настапи криза; не само кој ја развива следната генерација технологии, туку и кој ќе ги постави правилата според кои тие ќе функционираат. И сојузите се менуваат под притисокот на истиот тој свет. Македонските граѓани знаат каде припаѓаат. Ние сме сојузник во НАТО. Соединетите Американски Држави се наш стратешки партнер. Полноправното членство во Европската Унија е наша стратешка определба. Тоа не се три одвоени политики. Тоа е една геополитичка ориентација, втемелена врз демократијата, колективната безбедност, владеењето на правото и отворената економија. Во време на неизвесност, нашиот одговор не е стратешка двосмисленост. Нашиот одговор е јасност. Но јасноста во нашите сојузи не значи вртење грб на светот. Напротив. Токму држава што е сигурна во своите демократски и стратешки избори може со поголема самодоверба да разговара и да соработува со земји што имаат поинаква историја, поинакви интереси и поинакви политички погледи. На светот не му е потребна уште една поделба на трајни табори. Потребна му е конкуренција со граници и со правила што сите мора да ги почитуваат. Сојузи што преземаат одговорност. И меѓународни институции што остануваат простор за дијалог токму тогаш кога дијалогот е најтежок. Затоа Обединетите нации се важни. Не затоа што можат да го решат секој конфликт. Очигледно, не можат. Не затоа што секоја резолуција се спроведува. Очигледно, тоа не е секогаш случај. Но тоа не треба да нѐ обесхрабри. Треба да ја зајакне нашата решеност да ги заштитиме Обединетите нации и правилата врз кои се засновани, и да се залагаме за мултилатерализам втемелен врз вредности, заемна почит и правила. Зашто свет без место каде што сите држави, без оглед на нивната големина, можат да седнат под ист покрив и да се повикаат на истите принципи би бил уште поопасен од светот што го гледаме денес. Во 1954 година, Даг Хамаршелд нѐ потсети на една мисла: Обединетите нации не се создадени за да нѐ одведат во рајот, туку за да нѐ спасат од пеколот. Седум децении подоцна, важно е да ја разбереме суштината на таа изјава. Од Обединетите нации не треба да бараме совршенство. Треба да бараме да бидат делотворни. Да имаат способност да спречуваат и да посредуваат. Способност да го штитат човечкото достоинство. И, конечно, способност да ги одбранат принципите дури и кога нивната примена е политички незгодна. Денес довербата во меѓународниот систем е загрозена токму затоа што премногу луѓе оправдано чувствуваат дека правилата не важат еднакво за сите. Дека моќта понекогаш има предност пред принципот. Дека обврските се условни. Дека договорите траат само додека интересите остануваат непроменети. За малите држави, ова е особено опасен свет. Нашата историја нѐ научи дека меѓународните компромиси се многу тешки и дека мирот, стабилноста и интеграцијата бараат политичка храброст и големи жртви. И без намера да звучам поучувачки, ако некој сака да види пример за земја што повеќепати се откажувала од нешто што природно ѝ припаѓа како основно право -- нешто што многумина го земаат здраво за готово -- доволно е да погледне во поновата историја на мојата земја. Историја обележана со предизвици, со безбедносни ризици од регионални размери, со постојани компромиси и отстапки направени во име на мирот, соработката и повисоките цели на интеграцијата -- често по цена на нашето најосновно чувство за достоинство и правда. Донесовме навистина тешки одлуки. Продолживме напред дури и кога процесите траеја подолго отколку што една генерација граѓани можеше разумно да очекува. Но токму затоа, гледајќи на тие одлуки со временска дистанца и со јасна свест за реалноста, денес можам одговорно да кажам дека довербата не може бесконечно да биде еднострана обврска. Ако од малите држави се очекува да ги почитуваат правилата, тогаш правилата мора и ним да им обезбедат предвидливост. Ако од кандидатите за членство во една организација се бара да исполнат одредени критериуми, тогаш исполнувањето на тие критериуми мора да води кон напредок. Ако бараме од граѓаните да им веруваат на институциите, тогаш институциите мора да покажат дека нивниот збор има вредност и дека преземените обврски траат. Правилото што важи денес не може утре да биде поинакво само затоа што се променил односот на силите. И преземената обврска не може да биде привремена политичка погодност. Таа мора да биде основа врз која луѓето ќе можат да ја планираат својата иднина. Од нашите граѓани бараме да веруваат во соработката, во добрососедските односи, во компромисот и во заемната почит. Им велиме дека трајниот мир вреди повеќе од краткорочна политичка победа; дека почитувањето на договорите е знак на сила и мудрост, дека тоа е правилната постапка, а не знак на слабост; дека европската и евроатлантската интеграција значат прифаќање правила што важат еднакво за сите. Но тој аргумент станува многу потежок за одбрана кога граѓаните гледаат дека во меѓународните односи принципот понекогаш ѝ отстапува место на моќта; дека критериумите можат да се сменат додека процесот веќе трае; или дека од едни се очекува доследност што другите не ја бараат секогаш од себеси. Не можеме да им велиме на луѓето "Верувајте им на правилата", кога гледаат дека правилата не важат еднакво. Не можеме да ги убедиме дека компромисот е доблест ако секој компромис носи ново барање. И не можеме да очекуваме доверба во меѓународните институции ако граѓаните почнат да веруваат дека нивната судбина почесто ја одредува политичката тежина на нивната држава отколку силата на заеднички прифатениот принцип. Ова е прашање на легитимитет. Зашто нашиот авторитет како избрани лидери не произлегува од самата функција. Тој произлегува од луѓето што нѐ избираат, што бараат од нас одговорност и што секој ден го споредуваат она што им го кажуваме со она што го гледаат. А денес тие гледаат повеќе од кога било порано. Живееме во време во кое информациите го обиколуваат светот за неколку секунди. Никогаш порано човештвото немало пристап до толку многу знаење. Но никогаш порано не било изложено на толку многу манипулации, полувистини, фабрикувани слики, пропаганда и организирани дезинформации. Токму затоа политиката влегува во нова, потешка и посложена ера. Нашата задача повеќе не е само да ги информираме граѓаните. Мора да ја заслужиме нивната доверба. Не е доволно да им кажеме што е вистина. Мора да изградиме институции на кои ќе можат да им веруваат и кога вистината е непријатна за сите. Не е доволно да им зборуваме за вредности. Мора да покажеме дека тие вредности имаат значење и дека нивната одбрана има цена -- дури и кога бара трпение, политички капитал или избор на потешкиот пат. Повикани сме да ги убедиме нашите општества дека соработката е подобра од изолацијата, дека владеењето на правото е подобро од едностраното постапување, дека компромисот е подобар од конфликтот и дека институциите се подобри од владеењето на голата сила. Но за тоа уверување да има тежина, и самите мора да бидеме доследни. Вредностите не се одржуваат со говори. Тие се одржуваат кога се бранат токму во моментот кога е најлесно да се напуштат. А тоа можеби е најголемиот предизвик на нашето време. Светот се менува со извонредна брзина. Центрите на моќ се поместуваат. Технологијата се менува. Економските односи се менуваат. Безбедносните доктрини се менуваат. Сојузите се менуваат. Историјата повторно забрзува. Во такви периоди, секогаш постои искушение да се прогласи дека старите принципи повеќе не се практични; дека правото мора да се приспособи на моќта; дека вредностите се луксуз што може да почека додека кризата не помине. Но токму тогаш ни се најпотребни. Зашто ако во време на промени се откажеме од правилата што нѐ штителе во време на стабилност, нема да добиеме поголема слобода. Ќе наследиме свет во кој секоја следна одлука ќе зависи од тоа кој има повеќе моќ во дадениот момент. А таков свет е особено опасен за малите држави. Затоа нашата должност како лидери не е да им ветуваме на нашите народи свет без неправда, без разочарувања и без спротивставени интереси. Таков свет не постои. Нашата должност е многу потешка. Да ја зачуваме вербата во правилата дури и кога е јасно дека тие се прекршуваат. Да ја браниме соработката дури и кога судирот изгледа попопуларен. Да ја одржиме довербата во институциите, не така што ќе бараме од луѓето помалку внимателно да гледаат и да поставуваат помалку прашања, туку така што ќе ги направиме институциите подостојни за нивната доверба. И да не дозволиме разочарувањето од несовршеностите на меѓународниот поредок да нѐ одведе кон нешто многу полошо: свет во кој воопшто нема поредок. Тоа, според мене, е една од најголемите политички и морални одговорности на нашата генерација. Тоа важи за меѓународниот систем. И важи за Европа. Нема да се откажеме од европската идеја затоа што европскиот пат беше тежок. Европската Унија за нас останува нашиот природен политички, економски и институционален дом. А имаме работа и дома. Мора да го зајакнеме владеењето на правото. Да изградиме поефикасни институции. Да изградиме поконкурентна економија. И да ја зајакнеме довербата на граѓаните во сопствената држава. Тоа е наша одговорност и нема да ја префрлиме на Брисел. Истовремено, очекуваме европската интеграција да остане процес заснован на заслуги и мерливи критериуми -- а не процес во кој билатералните прашања постојано можат да ја поместуваат целта. Не бараме полесен пат. Бараме пат уреден со правила. Не бараме пониски стандарди. Бараме стандардите да останат стандарди. Ова е еднакво важно и за кредибилитетот на Европа, во време кога нејзината геополитичка тежина сѐ повеќе ќе зависи од способноста своите заложби да ги претвори во конкретни политички резултати, од решеноста да ги брани вредностите за кои се залага и да остане истрајна во нивното унапредување, и покрај многуте предизвици со кои се соочува. Ваши екселенции, Идниот меѓународен поредок нема да се обликува само на боиштата или во дипломатските сали. Ќе се обликува и во лабораториите. Во училиштата. Во фабриките. Во енергетските мрежи. Во дата центрите. И во способноста на општествата да ги разберат промените што ги носи технологијата. Вештачката интелигенција повеќе не е тема на иднината. Таа е инфраструктура на сегашноста. Денес светот повторно ја препознава вредноста на отпорноста. На сигурната енергија. На инфраструктурата. На разновидните транспортни правци. На блиските и доверливи синџири на снабдување. За нас, интензивниот развој на коридорите VIII и X е дел од поширока европска визија: подобро да се поврзат Јадранското, Црното и Егејското Море со Централна Европа; на стоките, енергијата и луѓето да им се обезбедат повеќе патишта и подобра поврзаност; и регионот да стане инфраструктурно поврзан, наместо да остане на геополитичката периферија. Нашата географија не мора да биде наша судбина. Таа може да стане наша предност ако ги изградиме институциите и инфраструктурата што ќе ја претворат нашата географска положба во поврзаност. Истовремено, мора поинаку да пристапиме и кон миграцијата. Миграцијата започнува таму каде што нема безбедност, вработување, образование, пристап до вода, перспектива или верба дека утрешниот ден ќе биде подобар од денешниот. Таа не е само прашање на граници. Одговорната политика мора да ги поврзе безбедноста, човечкото достоинство, развојот и реалните потреби на пазарите на трудот. И климатската политика ќе мора посилно да се потпира на реалноста. Зелената транзиција е неопходна. Но ако ја направиме социјално неодржлива, ќе ја изгубиме политичката поддршка потребна за нејзино спроведување. Ако ја направиме технолошки зависна од мал број извори, ќе создадеме нови предизвици додека ги решаваме старите. Ако очекуваме посиромашните земји да се движат со исто темпо, без да им обезбедиме еднаков пристап до капитал и технологија, ќе создадеме неправда наместо транзиција. Затоа идната климатска политика мора истовремено да биде и еколошка, и економска, и социјална политика. Господине претседателе, Сето ова нѐ враќа на централната тема на ова заседание: довербата. Довербата не е чувство што може да се создаде со усвојување резолуција. Таа е резултат. Се гради кога институцијата ја исполнува целта за која е основана. Затоа реформата на Обединетите нации е неопходна. За Организацијата да стане поспособна. За да постигнува подобри резултати. И секако, не за да ја замени одговорноста на националните држави, туку за да дејствува таму каде што е потребно заедничко дејствување. Мултилатерализмот не започнува во Њујорк. Тој започнува со квалитетот на државите што доаѓаат во Њујорк. Ваши екселенции, Ние сме мала земја. Но одбиваме големината на нашата територија да го одредува размерот на нашата амбиција. Нашата амбиција е да станеме сериозна држава. Држава на која нејзините сојузници можат да ѝ веруваат. Држава во која младите можат да ја планираат својата иднина. Држава што ги почитува различноста и мултикултурниот карактер на своето општество. Држава доволно сигурна во себе за да го брани сопствениот идентитет, без да го негира идентитетот на другите. Држава што ја знае својата историја, но не е заробена во неа. И држава што не очекува другите да ја изградат наместо неа. За мене, тоа е современ суверенитет. Не изолација. Способност. Оваа година, генералниот секретар Антонио Гутереш нѐ потсети дека Повелбата започнува со зборовите: "Ние, народите". И додаде: "Не ние, моќните. Не ние, победниците". Во тие неколку зборови лежи причината поради која една мала европска земја продолжува да верува во оваа Организација, дури и кога е разочарана од неа. Зашто алтернативата на свет управуван според правила не е свет во кој сите се слободни. Тоа е свет во кој најсилните се најслободни. А сите други зависат од нивната добра волја. Таков свет можеби за миг може да изгледа ефикасен. Но никогаш не е стабилен. Пред околу три децении, Обединетите нации дојдоа во нашата земја со нова идеја: дека меѓународната заедница не мора да чека насилството да започне пред да дејствува. Денес повторно ни е потребна истата политичка мудрост. Не смееме да чекаме технологијата да создаде нови нееднаквости пред да воспоставиме правила. Не смееме да чекаме младите да заминат пред да изградиме општества во кои ќе гледаат иднина за која вреди да останат. Не смееме да чекаме институциите да ја изгубат сета доверба на јавноста пред да ги реформираме. И не смееме да чекаме светот целосно да се подели на спротивставени блокови пред повторно да ја откриеме вредноста на дијалогот. Тоа дете со кое го започнав моето обраќање ќе биде четиринаесет години постаро кога светот ќе влезе во 2040 година. Никој од нас денес не може да му вети на тоа дете мирен свет. Ниту свет без кризи. Ниту свет без конкуренција. Но можеме да му оставиме нешто друго. Свет во кој моќта не е единствениот аргумент. Свет во кој знаењето не е привилегија на малкумина. Свет во кој сојузите создаваат безбедност, наместо нови линии на страв. Свет во кој технологијата му служи на човештвото. И свет во кој мала држава има право на истото достоинство, на истите правила и на истиот глас како и голема сила. Тоа е ветувањето што вреди да се обнови. Не затоа што сме наивни во поглед на светот таков каков што е. Туку затоа што сме доволно реални да разбереме што се случува кога светот ќе се препушти само на моќта. Македонците и македонските граѓани ќе го преземат својот дел од одговорноста.
- language
- mkd
- published at
- 2026-09-25T17:18:04
- source
- Lider.mk
- title
- МАКЕДОНСКИОТ ПРЕМИЕР ВО ОН: Интегрално целото обраќање на Христијан Мицкоски на 81. Генерално собрание на Обединетите нации
- url
- https://denesen.mk/makedonskiot-premier-vo-on-integralno-celoto-obrakjanje-na-hristijan-mickoski-na-81-generalno-sobranie-na-obedinetite-nacii/
- article order
- 3
- body
- "Дете кое оваа есен за првпат ќе седне во училишна клупа, во 2040 година ќе биде млад човек на прагот на зрелоста. Не знаеме точно како ќе изгледа светот во кој ќе живее. Но веќе знаеме дека ќе биде поинаков од нашиот. Вештачката интелигенција ќе ги преобрази професиите, индустриите и начините на кои се носат одлуките. Енергетиката ќе функционира според нов распоред и нова логика. Климатските промени ќе влијаат врз економиите, земјоделството, градовите и движењето на луѓето. Демографските промени ќе ги преобликуваат пазарите на трудот и системите за социјална заштита. Безбедноста повеќе нема да зависи само од армиите и границите, туку и од електроенергетските мрежи, дата центрите, каблите, сателитите, алгоритмите и довербата во информациите што ги добиваме секој ден". Со овие зборови премиерот Христијан Мицкоски го започна својот говор на Генералната дебата на 81. заседание на Генералното собрание на Обединетите нации, денес во Њујорк. "А сепак, денес, додека се подготвуваме за таа иднина, милиони луѓе живеат среде војна или под закана од војна. Повеќе од сто милиони луѓе се присилно раселени. Повеќе од 270 милиони деца и млади не посетуваат училиште. Тоа е парадоксот на нашето време. Човештвото никогаш немало толку големи научни и технолошки можности. А сепак, никогаш не било поочигледно дека технолошката моќ не создава автоматски и политичка мудрост. Затоа вистинското прашање пред ова Собрание не е само како ќе управуваме со кризите во 2026 година. Вистинското прашање е: каков меѓународен поредок ќе ѝ оставиме на генерацијата што денес тргнува на училиште? За мала земја како мојата, ова не е академско прашање. Ова е прашање на опстанок", истакна македонскиот премиер. Мицкоски посочи дека пред триесет и три години, кога станавме дел од Обединетите нации, светот изгледаше многу поинаку. Студената војна беше завршена. Постоеше надеж дека започнува нова ера -- ера во која соработката постепено ќе го замени судирот. "Нашиот регион, меѓутоа, живееше во сосема поинаква реалност. Југославија се распаѓаше во крвопролевање. Војни се водеа непосредно зад нашите граници. Стравот дека насилството може да се прошири беше реален. А сепак, мојата земја го избра мирот. Ја избра стабилноста. Во тие околности, на наша територија, Обединетите нации направија нешто што дотогаш никогаш не го беа направиле: ја воспоставија првата превентивна мировна мисија во историјата на Организацијата. Тоа искуство остави длабока поука во нашата национална меморија, поука на која ќе се навратам кон крајот на моето обраќање. Мирот не започнува кога војната ќе заврши. Мирот започнува кога политиката е доволно мудра да спречи војната воопшто да започне", рече Мицкоски. Премиерот оцени дека можеби затоа малите земји понекогаш поинаку гледаат на меѓународната политика. "Големите сили имаат простор за стратешки пресврти што малите држави едноставно го немаат. За голема сила, погрешна геополитичка проценка може да значи промена на стратегијата. За мала земја, истата грешка може да значи изгубена деценија. Затоа не можеме да си дозволиме да бидеме рамнодушни кон правилата. Ниту можеме да веруваме дека правилата сами ќе се одбранат. Светот што се обликува пред нас е свет на поостра конкуренција. Моќта се прераспределува. Односите меѓу големите сили сѐ повеќе ги обликуваат трговијата, технологијата, енергетиката, критичните суровини, транспортните правци и дигиталната инфраструктура. Она што до вчера го нарекувавме економска меѓузависност, денес сѐ повеќе го гледаме и како прашање на национална безбедност. Глобализацијата не исчезнува. Таа се преобликува. Синџирите на снабдување се менуваат. Производството повторно станува геополитичко прашање", посочи тој во својот говор. Македонскиот премиер истакна дека државите не прашуваат само каде нешто може да се произведе најевтино, туку и кому може да му се верува; не само од каде доаѓа енергијата, туку и дали ќе биде достапна кога ќе настапи криза; не само кој ја развива следната генерација технологии, туку и кој ќе ги постави правилата според кои тие ќе функционираат.
- language
- mkd
- published at
- 2026-09-25T17:15:07
- source
- NetPress
- title
- каков меѓународен поредок ќе ѝ оставиме на генерацијата што денес тргнува на училиште?
- url
- https://netpress.com.mk/kakov-megunaroden-poredok-ke-%D1%9D-ostavime-na-generaczijata-shto-denes-trgnuva-na-uchilishte/
- article order
- 10
- body
- Премиерот Христијан Мицкоски во својот говор пред ОН ја стави во центар и генерацијата што денес тргнува на училиште. Тој рече дека едно дете кое оваа есен првпат ќе седне во училишна клупа во 2040 година ќе биде млад човек на прагот на зрелоста, а светот во кој ќе живее ќе биде значително различен од денешниот. "Дете кое оваа есен за првпат ќе седне во училишна клупа, во 2040 година ќе биде млад човек на прагот на зрелоста. Не знаеме точно како ќе изгледа светот во кој ќе живее. Но веќе знаеме дека ќе биде поинаков од нашиот." Мицкоски рече дека вештачката интелигенција ќе ги преобрази професиите, индустриите и начините на кои се носат одлуките. Енергетиката ќе функционира според нов распоред, климатските промени ќе влијаат врз економиите, земјоделството, градовите и движењето на луѓето, а демографските промени ќе ги преобликуваат пазарите на трудот и системите за социјална заштита. Тој нагласи дека и сфаќањето на безбедноста ќе мора да се промени. "Безбедноста повеќе нема да зависи само од армиите и границите, туку и од електроенергетските мрежи, дата центрите, каблите, сателитите, алгоритмите и довербата во информациите што ги добиваме секој ден." Паралелно со технолошкиот развој, Мицкоски предупреди дека милиони луѓе и понатаму живеат среде војна или под закана од војна. Тој наведе дека повеќе од сто милиони луѓе се присилно раселени, додека повеќе од 270 милиони деца и млади не посетуваат училиште. "Повеќе од сто милиони луѓе се присилно раселени. Повеќе од 270 милиони деца и млади не посетуваат училиште." Премиерот ова го опиша како парадокс на нашето време, бидејќи човештвото има огромни научни и технолошки можности, но тие не создаваат автоматски политичка мудрост. "Човештвото никогаш немало толку големи научни и технолошки можности. А сепак, никогаш не било поочигледно дека технолошката моќ не создава автоматски и политичка мудрост." Според Мицкоски, затоа клучното прашање не е само како ќе се управува со кризите во 2026 година, туку каков меѓународен поредок ќе ѝ биде оставен на идната генерација. "За мала земја како мојата, ова не е академско прашање. Ова е прашање на опстанок."
- language
- mkd
- published at
- 2026-09-25T16:26:37
- source
- Радио Лидер
- title
- 2040 ЌЕ БИДЕ НОВ СВЕТ: Tехнолошката моќ не создава автоматски и политичка мудрост - клучно е каков свет ќе оставиме на младите, вели Мицкоски од ОН
- url
- https://lider.mk/2040-ke-bide-nov-svet-tehnoloshkata-mok-ne-sozdava-avtomatski-i-politichka-mudrost-kluchno-e-kakov-svet-ke-ostavime-na-mladite-veli-mitskoski-od-on/
- source scope
- analyzed source count
- 10
- omitted articles
- omitted source count
- 0
- total source count
- 10