МеѓуРедовите

Анализа на сентимент

entities

• Европска централна банка
• Европска Унија
• Евробарометар
• Еврозона
• Македонија
• Финска
• Естонија
• Блиски Исток
• Кристофер Фукс
• Марија Хелмер
• Филип Лане
• Кристофер Шмит

key differences

Блиски Исток

Само еден извор го споменува, негативно, како двигател на цените.

Евробарометар

Нема разлики: сите што го споменуваат го третираат неутрално.

Еврозона

Речиси сите неутрално; само СКОПСКО ЕХО воопшто не го споменува.

Европска Унија

Нема разлики: сите што ја споменуваат се неутрални; други не ја споменуваат.

Европска централна банка

Нема разлики: сите извори се неутрални, без мета-вреднување.

Естонија

Нема разлики: сите што ја споменуваат се неутрални, само како пример за цени.

Кристофер Фукс

Само Нова Македонија го споменува, неутрално како автор.

Кристофер Шмит

Само Нова Македонија го споменува, неутрално како автор; другите молчат.

Македонија

Нема разлики: сите се неутрални, никој не вреднува.

Марија Хелмер

Само Нова Македонија ја споменува, неутрално како автор; другите молчат.

Филип Лане

Само Нова Македонија го споменува, неутрално како автор; другите молчат.

Финска

Нема разлики: сите што ја споменуваат се неутрални, само како пример за цени.

source analyses

24info.mk

Блиски Исток

Не е споменато

Евробарометар

Не е споменато

Еврозона

Неутрално: спомената како географски/економски контекст за инфлацијата

Европска Унија

Не е споменато

Европска централна банка

Неутрално: само информативно се пренесуваат нејзините проекции и предупредувања

Естонија

Не е споменато

Кристофер Фукс

Не е споменато

Кристофер Шмит

Не е споменато

Македонија

Не е споменато

Марија Хелмер

Не е споменато

Филип Лане

Не е споменато

Финска

Не е споменато

Expres.mk

Блиски Исток

Не е споменато

Евробарометар

Неутрално: само извор на истражување, без мета-вреднување.

Еврозона

Неутрално: географски/економски контекст, без вреднување.

Европска Унија

Неутрално: спомената како приоритетна институција во истражување, без вреднување.

Европска централна банка

Неутрално: ЕЦБ е главен извор на анализа и предупредувања, без мета-вреднување.

Естонија

Неутрално: спомената само како пример за повисок раст на цените.

Кристофер Фукс

Не е споменато

Кристофер Шмит

Не е споменато

Македонија

Неутрално: спомената како чувствителна економија, без експлицитно вреднување.

Марија Хелмер

Не е споменато

Филип Лане

Не е споменато

Финска

Неутрално: спомената само како пример за понизок раст на цените.

plusinfo.mk

Блиски Исток

Не е споменато

Евробарометар

Неутрално: само цитирано истражување, без мета-вреднување

Еврозона

Неутрално: информативно спомената во статистиките за инфлација

Европска Унија

Неутрално: спомената како приоритетна цел во истражувањето, без вреднување

Европска централна банка

Неутрално: само извор на проекции и предупредувања, без мета-вреднување

Естонија

Неутрално: само податок за раст на цените, без вреднување

Кристофер Фукс

Не е споменато

Кристофер Шмит

Не е споменато

Македонија

Неутрално: спомената како чувствителна економија, без вреднување

Марија Хелмер

Не е споменато

Филип Лане

Не е споменато

Финска

Неутрално: само податок за раст на цените, без вреднување

А1он

Блиски Исток

Не е споменато

Евробарометар

Не е споменато

Еврозона

Неутрално: спомената како географски/економски контекст

Европска Унија

Не е споменато

Европска централна банка

Неутрално: цитирана анализа, без мета-вреднување на институцијата

Естонија

Не е споменато

Кристофер Фукс

Не е споменато

Кристофер Шмит

Не е споменато

Македонија

Не е споменато

Марија Хелмер

Не е споменато

Филип Лане

Не е споменато

Финска

Не е споменато

Антропол

Блиски Исток

Негативно: конфликтот на Блискиот Исток е експлицитно наведен како главен двигател на растот на цените на енергијата.

Евробарометар

Не е споменато

Еврозона

Неутрално: спомената како географска/економска рамка за податоците за инфлација.

Европска Унија

Не е споменато

Европска централна банка

Неутрално: ЕЦБ е главен извор на анализата, цитирана без мета-вреднување.

Естонија

Не е споменато

Кристофер Фукс

Не е споменато

Кристофер Шмит

Не е споменато

Македонија

Не е споменато

Марија Хелмер

Не е споменато

Филип Лане

Не е споменато

Финска

Не е споменато

Нова Македонија

Блиски Исток

Не е споменато

Евробарометар

Не е споменато

Еврозона

Неутрално: информативно спомената во економски контекст

Европска Унија

Неутрално: спомената во контекст на економски политики, без вреднување

Европска централна банка

Неутрално: цитирана како извор на анализа, без мета-вреднување

Естонија

Неутрално: спомената само како пример за раст на цените

Кристофер Фукс

Неутрално: цитиран како автор на анализата, без вреднување

Кристофер Шмит

Неутрално: цитиран како автор на анализата, без вреднување

Македонија

Неутрално: авторот ја советува за земјоделска политика, без експлицитна критика

Марија Хелмер

Неутрално: цитирана како автор на анализата, без вреднување

Филип Лане

Неутрално: цитиран како автор на анализата, без вреднување

Финска

Неутрално: спомената само како пример за раст на цените

Радио Лидер

Блиски Исток

Не е споменато

Евробарометар

Неутрално: само извор на анкетни податоци, без оценка

Еврозона

Неутрално: информативно спомената во статистики, без вреднување

Европска Унија

Неутрално: спомената преку Евробарометар, без вредносен став

Европска централна банка

Неутрално: само извор на предупредувања и проекции, без мета-вреднување

Естонија

Неутрално: спомената само како пример за повисок раст на цените

Кристофер Фукс

Не е споменато

Кристофер Шмит

Не е споменато

Македонија

Неутрално: опишана како изложена на увозни притисоци, без критика

Марија Хелмер

Не е споменато

Филип Лане

Не е споменато

Финска

Неутрално: спомената само како пример за понизок раст на цените

СКОПСКО ЕХО

Блиски Исток

Не е споменато

Евробарометар

Неутрално: Евробарометар е извор на истражување, само информативно споменат.

Еврозона

Не е споменато

Европска Унија

Неутрално: ЕУ е спомената како цел на приоритетите на граѓаните, без вреднување.

Европска централна банка

Неутрално: ЕЦБ е говорник што предупредува, без мета-вреднување од авторот.

Естонија

Не е споменато

Кристофер Фукс

Не е споменато

Кристофер Шмит

Не е споменато

Македонија

Неутрално: Македонија е спомената како чувствителна на глобалните цени, без вреднување.

Марија Хелмер

Не е споменато

Филип Лане

Не е споменато

Финска

Не е споменато

Шеталиште

Блиски Исток

Не е споменато

Евробарометар

Неутрално: само извор на истражување, без мета-вреднување

Еврозона

Неутрално: информативно спомената во статистики, без вреднување

Европска Унија

Неутрално: спомената како приоритет во истражување, без вреднување

Европска централна банка

Неутрално: само извор на анализа и предупредувања, без мета-вреднување

Естонија

Неутрално: спомената само како пример за раст на цените

Кристофер Фукс

Не е споменато

Кристофер Шмит

Не е споменато

Македонија

Неутрално: опишана како чувствителна економија, без експлицитно вреднување

Марија Хелмер

Не е споменато

Филип Лане

Не е споменато

Финска

Неутрално: спомената само како пример за раст на цените

Сценарија

scenarios

• description

  Европската централна банка, Европската комисија и националните влади можат да преземат координирани мерки за ублажување на енергетските и земјоделските трошоци. Поддршката за ѓубрива, транспорт и ранливи домаќинства би го ограничила пренесувањето на шокот врз храната и индиректно би помогнала и во Македонија.

  plausibility

  realistic

  time horizon

  mid

  title

  ЕЦБ и ЕУ воведуваат мерки за стабилизација

  valence

  positive

• description

  Според проекциите на ЕЦБ, инфлацијата на храната во еврозоната може да достигне околу 3,4 проценти во третиот квартал од 2027 година, а потоа постепено да забави. Цените нема да се вратат на нивото од 2021 година, но темпото на поскапување би се намалило.

  plausibility

  realistic

  time horizon

  long

  title

  Инфлацијата на храната достигнува врв во 2027

  valence

  neutral

• description

  Повисоките европски цени на нафтата, гасот, ѓубривата и житарките најверојатно ќе ги зголемат увозните трошоци на македонските дистрибутери. Лебот, тестенините, млечните производи и месото би поскапеле по неколкумесечно доцнење.

  plausibility

  realistic

  time horizon

  mid

  title

  Македонските продавници ги зголемуваат цените

  valence

  negative

• description

  Европските прехранбени компании и трговци можат да склучат долгорочни договори за енергија, да го намалат отпадот и да ги диверзифицираат добавувачите. Таквите потези би го ублажиле пренесувањето на трошоците врз потрошувачите, особено кај житарките и преработената храна.

  plausibility

  plausible

  time horizon

  mid

  title

  Поефикасни синџири го ограничуваат поскапувањето

  valence

  positive

• description

  Владите во земјите од ЕУ, а можеби и Владата на Северна Македонија, би можеле да воведат ваучери, субвенции или ограничени мерки за основни производи. Тоа би го заштитило стандардот на ранливите домаќинства, но би создало дополнителни буџетски трошоци и нарушувања на пазарот.

  plausibility

  plausible

  time horizon

  short

  title

  Владите воведуваат привремена ценовна помош

  valence

  neutral

• description

  Нови суши и топлотни бранови во јужна и централна Европа можат да ги намалат приносите на пченица, пченка, зеленчук и маслодајни култури. ЕЦБ би регистрирала дополнителен инфлациски придонес, а увозно зависната Македонија би се соочила со поскапи набавки.

  plausibility

  plausible

  time horizon

  long

  title

  Сушите ги намалуваат европските земјоделски приноси

  valence

  negative

• description

  Европската унија и Северна Македонија би можеле да забрзаат инвестиции во обновлива енергија, наводнување, отпорни сорти и локално производство на ѓубрива. Ако проектите се реализираат, земјоделците и преработувачите би станале помалку изложени на идни енергетски и климатски шокови.

  plausibility

  speculative

  time horizon

  long

  title

  Инвестициите ја намалуваат зависноста од увоз

  valence

  positive

• description

  Доколку конфликтот на Блискиот Исток повторно ги зголеми цените на нафтата и гасот, ЕЦБ би можела да го одложи планираното олеснување на монетарната политика. Повисоките каматни стапки би ја забавиле побарувачката и инвестициите, но не би ги отстраниле суштинските трошоци за производство на храна.

  plausibility

  speculative

  time horizon

  mid

  title

  Енергетскиот шок предизвикува ново монетарно затегнување

  valence

  neutral

• description

  Екстремно слабите европски приноси би можеле да ги наведат поединечни влади да ограничат извоз на житарки или други основни производи. Тоа би ја нарушило регионалната трговија, би ги зголемило цените во Македонија и би создало политички спор меѓу земјите од ЕУ.

  plausibility

  speculative

  time horizon

  long

  title

  Недостигот поттикнува ограничувања на извозот

  valence

  negative

Извори

articles

• article order

  9

  body

  Европската централна банка предупредува дека зголемените цени на енергенсите и екстремните суши можат повторно да предизвикаат забрзување на поскапувањето на основните прехранбени производи во текот на 2027 година. Пазарните движења претставуваат нов предизвик за животниот стандард на потрошувачите. Според стручната анализа на Европската централна банка, годишното темпо на поскапување на храната во еврозоната бележело пад од 2,6 отсто во јануари на 1,1 отсто во август, пред повторно да се искачи на 1,3 отсто во септември 2026 година. Ваквите статистички поместувања не значат пад на реалните цени, туку нивен континуиран раст со поинакво темпо. Во истиот период вкупната стапка на инфлација во еврозоната се зголеми од 1,7 отсто на 3,8 отсто, што во најголема мера се должи на поскапувањето на енергетските извори. Кај категоријата енергија регистриран е изразен скок од 18,9 отсто. Повисоките трошоци за набавка на нафта и природен гас создаваат директни оптоварувања во транспортниот сектор, преработувачката индустрија, пакувањето и производството на вештачки ѓубрива. Овие зголемени издатоци последователно влијаат врз берзанските цени на пченицата, пченката и јачменот, што директно го поскапува лебот, пекарските производи, млекото и месото. Како исклучителен фактор на ризик се издвојуваат и високите летни температури и долготрајните суши кои зафатија широк дел од европскиот континент. Според официјалните пресметки на ЕЦБ, ваквите неповолни климатски услови би можеле самостојно да ја зголемат инфлацијата кај храната за дополнителни 0,3 до 0,8 процентни поени во 2027 година. Проекциите од септември најавуваат дека инфлаторниот раст кај прехранбените производи би можел да достигне пик од 3,4 отсто во третиот квартал од следната година, по што би следело постепено смирување. Сепак, крајниот развој ќе зависи од берзите на енергенси и одржливоста на синџирите на набавка. Во септември 2026 година цените на храната во еврозоната биле за околу 30 отсто повисоки споредено со крајот на 2021 година, при што зголемувањето се движи од 24 отсто во Финска до 48 отсто во Естонија. Од централната банка нагласуваат дека куповната моќ на населението не се обновува само со намалување на инфлаторните стапки, додека анкетата на Евробарометар покажува дека за 55 отсто од граѓаните во Европската Унија достапноста на цените на храната останува врвен приоритет. Овие економски движења имаат силно рефлектирачко дејство врз македонското стопанство, кое во голем обем е изложено на увозни притисоци од европските пазари за енергенси и земјоделски репроматеријали.

  language

  mkd

  published at

  2026-10-22T15:22:08

  source

  Радио Лидер

  title

  НОВ ЦЕНОВЕН ПРИТИСОК ВРЗ ХРАНАТА: Сушите и скапите енергенси ја поттикнуваат инфлацијата во Европа

  url

  https://lider.mk/nov-tsenoven-pritisok-vrz-hranata-sushite-i-skapite-energensi-ja-pottiknuvaat-inflatsijata-vo-evropa/

• article order

  3

  body

  Септемвриските проекции на Европската централна банка предвидуваат дека инфлацијата на храната би можела да достигне 3,4% во третиот квартал од следната година, по што се очекува постепено забавување. Европската централна банка (ЕЦБ) предупредува дека повисоките цени на енергенсите, сушите и екстремните временски услови би можеле повторно да го забрзаат поскапувањето на храната во 2027 година. Според анализата на ЕЦБ објавена на 20 октомври 2026 година, годишното поскапување на храната во еврозоната се намалило од 2,6% во јануари на 1,1% во август, пред да се зголеми на 1,3% во септември. Сепак, тоа не значи дека храната поевтинела, туку дека цените продолжиле да растат со побавно темпо. Во меѓувреме, вкупната инфлација во еврозоната се зголемила од 1,7% во јануари на 3,8% во септември, главно поради поскапувањето на енергенсите. Поскапувањето кај енергијата достигнало 18,9%. Повисоките цени на нафтата и природниот гас ги зголемуваат трошоците за транспорт, земјоделско производство, преработка, пакување и вештачки ѓубрива. Овие притисоци би можеле да се одразат врз цените на пченицата, пченката и јачменот, а потоа и врз лебот, тестенините, млечните производи и месото. Дополнителен ризик се сушите и високите температури што ја погодија Европа во текот на годинава. Според проценките на ЕЦБ, неповолните временски услови би можеле да ја зголемат годишната инфлација на цените на храната за 0,3 до 0,8 процентни поени во 2027 година. Септемвриските проекции на ЕЦБ предвидуваат дека инфлацијата на храната би можела да достигне 3,4% во третиот квартал од следната година, по што се очекува постепено забавување. Сепак, прогнозите зависат од движењето на цените на енергенсите, временските услови и состојбата на глобалните синџири на снабдување. И покрај забавувањето на инфлацијата, храната во еврозоната во септември 2026 година била околу 30% поскапа отколку на крајот на 2021 година. Растот на цените се движел од околу 24% во Финска до приближно 48% во Естонија. ЕЦБ предупредува дека куповната моќ на граѓаните не се враќа автоматски со забавувањето на инфлацијата. Истражување на Евробарометар, објавено на 22 септември 2026 година, покажало дека 55% од Европејците сметаат оти пристапните цени на храната треба да бидат еден од главните приоритети на Европската Унија. Овие движења се значајни и за Македонија, чија економија е чувствителна на промените на меѓународните цени на енергенсите, храната и на земјоделските суровини. Евентуалните нови поскапувања на европските и светските пазари би можеле да создадат дополнителен притисок врз домашните цени.

  language

  mkd

  published at

  2026-10-22T15:16:08

  source

  plusinfo.mk

  title

  НОВ БРАН ПОСКАПУВАЊА НА ХРАНАТА Ѝ СЕ ЗАКАНУВА НА ЕВРОПА Скапите енергенси и ѓубривата, како и сушаата, си го прават своето - plusinfo.mk

  url

  https://plusinfo.mk/nov-bran-poskapuva-a-na-hranata-se-zakanuva-na-evropa-skapite-energensi-i-ubrivata-kako-i-sushaata-si-go-pravat-svoeto/

• article order

  5

  body

  Предупредување на Европската централна банка (ЕЦБ) за енергентите, инфлацијата и за храната * Во анализата објавена на 20 октомври 2026 година на блогот на Европската централна банка (ЕЦБ), економистите Кристофер Фукс, Марија Хелмер, Филип Лане и Кристофер Шмит ги разгледуваат причините за привидното смирување на прехранбената инфлација во еврозоната и за ризиците што би можеле повторно да ги вивнат цените нагоре. Нивниот клучен заклучок е дека забавувањето на инфлацијата не значи враќање на претходната куповна моќ; храната останува значително поскапа отколку пред неколку години, а новите енергетски и климатски притисоци дополнително го оптоваруваат стандардот на домаќинствата. Анализата отвора и пошироко прашање за економските политики на ЕУ и во Европа Во еврозоната, годишната инфлација кај храната се намали од 2,6 отсто во јануари на 1,1 отсто во август 2026 година, за во септември благо да порасне на 1,3 отсто. На прв поглед, податоците изгледаат охрабрувачки. Но, според гореспоменатата анализа на блогот на Европската централна банка (ЕЦБ), ова намалување не треба да се толкува како поевтинување на храната, туку како забавување на темпото со кое таа поскапува. Имено, потрошувачите и натаму плаќаат високи цени, само што тие во последните месеци растат побавно. Енергентите се интегрална приказна на една сериозна состојба на криза во нагорен тренд. Трајно високи цени?! Додека економските показатели сигнализираат олеснување, европските компании и граѓани не чувствуваат соодветно подобрување. Горивото е во континуиран ценовен пораст, а граѓаните при секое пазарување храна плаќаат сѐ повисоки цени на производите за широка потрошувачка. Во анализата се констатира дека по силниот инфлациски бран од 2022 до 2025 година, пониската стапка на инфлација не ги враќа цените на претходното ниво. Енергијата и климатските промени - најголеми ризици за храната да поскапува 1. Првиот ризик е енергетскиот шок. Зголемените цени на нафтата, гасот и ѓубривата не се задржуваат во енергетскиот сектор, туку постепено се пренесуваат низ целиот синџир на производство. Поскапувањето на енергијата ги зголемува трошоците за земјоделска механизација, транспорт, преработка, пакување и складирање. Поскапите ѓубрива, пак, директно го оптоваруваат земјоделското производство. Се разбира дека последиците нема да бидат еднакви за сите производи. Поголемо поскапување се очекува кај житните култури, како пченицата, пченката и јачменот, а потоа и кај лебот, тестенините и пекарските производи, додека повисоките цени на добиточната храна можат дополнително да ги зголемат трошоците во производството на млеко и месо. Енергетските поскапувања, значи, не завршуваат на сметката за струја или за гориво, туку тие со временско доцнење се појавуваат и на "трпезата". 2. Вториот ризик доаѓа од климатските промени. Екстремните горештини и сушата во текот на летото 2026 година ги влошиле изгледите за земјоделските приноси во значителни делови од Европа. За разлика од енергетските шокови, кои се пренесуваат низ производството со одредено доцнење, временските непогоди можат побрзо да се одразат врз понудата на свежа храна. Процените на стручните служби на ЕЦБ укажуваат дека временските влијанија би можеле да ја зголемат прехранбената инфлација за дополнителни 0,3-0,8 процентни поени следната година. Дополнителен фактор на неизвесност е и феноменот Ел нињо, кој може да влијае врз цените на земјоделските суровини на светските пазари. Оттука, прогнозата на ЕЦБ не е оптимистичка. Според септемвриските проекции, прехранбената инфлација во еврозоната би можела да достигне 3,4 отсто во третиот квартал на 2027 година, пред повторно да почне да се намалува. Сепак, авторите нагласуваат дека неизвесноста останува голема и дека интензитетот на новиот бран ќе зависи од развојот на енергетските пазари и временските услови. Постои и една важна разлика во однос на кризата од 2022 година. Сегашниот енергетски шок засега е помал по обем и повеќе е поврзан со нафтата и нафтените деривати отколку со гасот. Истовремено, побарувачката е послаба отколку пред четири години, што може да им го отежне на производителите и трговците целосното префрлање на повисоките трошоци врз потрошувачите. Затоа, ЕЦБ очекува врвот на прехранбената инфлација да биде приближно една петтина од оној забележан по почетокот на руско-украинската војна. Некои информации од анализата што се однесуваат на храната Според анализата на ЕЦБ, цените на храната во еврозоната во септември 2026 година биле околу 30 отсто повисоки отколку на крајот на 2021 година. Во одделни земји разликите се значителни. Кумулативниот раст се движи од околу 24 отсто во Финска до 48 отсто во Естонија. Овие бројки покажуваат дека инфлацијата не е само прашање на тековна економска динамика, туку и на трајно променети трошоци за живот. Привременото смирување на цените, според авторите, делумно се должи на поволните земјоделски приноси во Европа претходната година, како и на намалувањето на меѓународните цени на некои основни прехранбени суровини. По претходните поскапувања, кафето, какаото, шеќерот и другите производи почнаа да вршат помал притисок врз вкупната инфлација. Но овие поволни фактори постепено го губат влијанието, додека новите ризици се засилуваат. Пораката на авторите на анализата во врска со прехранбената инфлација е дека таа не ја изгубила својата сила, а нејзините последици не исчезнуваат со забележеното забавување на ценовниот раст. Енергетската исклучително тешка криза и зависност од енергенти ќе продолжи и со сигурност повторно ќе се одрази во форма на зголемување на цената на основните производи. За економските политики, тоа значи дека борбата против инфлацијата не може да се сведе само на следење на месечните показатели. Таа мора да ги земе предвид сите планови на брза и рапидна реакција во еврозоната, но и надвор од неа, од страна на државите. Според анализата на ЕЦБ, следува уште потежок тест и за стопанствата и за граѓаните во Европа. Токму од претходниот тест, ниту европската економија ниту европските домаќинства сè уште немаат целосно закрепнато. А се најавува континуитет на енергетскиот притисок и спирала нагоре на цените. Македонија не може да ги контролира светските енергетски и прехранбени пазари, но може да ја зајакне сопствената производствена база Во услови на нови енергетски неизвесности, растечки производствени трошоци и ризици од повторно поскапување на храната, Македонија мора да го стави ова прашање како приоритетно за решавање. Можеби за енергентите има ограничена палета на инструменти и алатки за интервенција, но сепак интервенцијата треба да биде побрза и препознатлива. Второ, поврзан предизвик и во истиот контекст е оној со храната и со производите за широка потрошувачка. Имено, суштината во овој дел е дека домашното земјоделско производство треба да биде во радарот како за највисоки економски и стратешки приоритети. Земјата има значителен, но сè уште недоволно искористен потенцијал во полјоделството, овоштарството, градинарството и сточарството, кој со долгорочна политика може да се претвори во поголема прехранбена сигурност и нов извозен капацитет. Интегралниот пристап значи да се спроведат мерки и за националното стопанство (во делот од земјоделството), а и мерки во делот за граѓаните. Реално се неопходни посериозни инвестиции во наводнувањето, модернизацијата на производството, земјоделската механизација, складишните капацитети, преработувачката индустрија и организираниот пласман на производите. Потребна е и предвидлива државна поддршка што ќе ги охрабри младите да останат на село, што ќе го направи земјоделството конкурентен бизнис и што ќе им обезбеди на производителите сигурност дека нивниот труд ќе биде исплатлив. Целта не смее да биде само поголемо домашно производство, туку постепено достигнување повисок степен на самодоволност кај клучните прехранбени производи, намалување на зависноста од увоз и создавање вишоци за извоз. Во време кога храната сè повеќе станува прашање на економска отпорност и национална безбедност, неискористеното земјоделско земјиште, поволните климатски услови за одделни култури и традицијата во производството претставуваат можност што не смее да се пропушти. Македонија не може да ги контролира светските енергетски и прехранбени пазари, но може да ја зајакне сопствената производствена база. Затоа, развојот на земјоделството и сточарството мора да се третира како долгорочна инвестиција во поевтина и подостапна храна, нови работни места, повисок извоз и во поголема економска независност. Е.Р.

  language

  mkd

  published at

  2026-10-22T07:44:07

  source

  Нова Македонија

  title

  Континуитетот на енергетските притисоци бара рапидни реакции и од ЕУ и од европските држави

  url

  https://novamakedonija.com.mk/ekonomija/kontinuitetot-na-energetskite-pritisoci-bara-rapidni-reakcii-i-od-eu-i-od-evropskite-drzhavi/

• article order

  7

  body

  Поскапувањето на храната во Европа сè уште не е завршено, иако инфлацијата покажува знаци на забавување. Климатските промени, повисоките транспортни трошоци и геополитичките тензии продолжуваат да ги притискаат цените на основните прехранбени производи, предупредуваат аналитичарите на Европската централна банка (ЕЦБ) во анализа објавена на 20 октомври 2026 година. Од ЕЦБ посочуваат дека забавувањето на вкупната инфлација не значи дека цените на храната брзо ќе се намалат. Додека енергетските пазари покажуваат одредена стабилизација, прехранбениот сектор и натаму се соочува со повисоки производствени трошоци и намалена понуда на земјоделски производи. Особено загрижувачки се последиците од летните суши во јужна и централна Европа. Намаленото производство на овошје, зеленчук, житни култури и маслиново масло создава дополнителен притисок врз пазарот. Со намалувањето на земјоделското производство поскапуваат суровините, а повисоките трошоци постепено се пренесуваат и врз потрошувачите. Според анализата на економистите на ЕЦБ, климатските фактори сè повеќе влијаат врз цените на храната и веќе не можат да се сметаат за привремена појава. Поради тоа, враќањето на цените на пониско ниво е отежнато дури и кога другите компоненти на инфлацијата покажуваат знаци на смирување. Поскапувањата не се ограничени само на земјите од еврозоната. Повисоките цени на европските пазари брзо се прелеваат и во регионот, особено во државите што зависат од увоз на земјоделски производи и прехранбени артикли. Најголем товар чувствуваат домаќинствата со пониски приходи, кај кои храната зазема значителен дел од месечниот буџет. Секое ново поскапување го намалува износот што им останува за други основни потреби, меѓу кои здравствената заштита, образованието и културните активности. Дополнителен притисок создаваат трошоците за транспорт и логистика на меѓународните трговски коридори. Геополитичките тензии внесуваат неизвесност во синџирите на снабдување, додека трговските маржи се уште еден фактор што влијае врз крајните цени во продавниците. И покрај очекувањата вкупната инфлација постепено да се приближи до целта од два проценти, ЕЦБ останува претпазлива во однос на натамошното олабавување на монетарната политика. Цените на храната и натаму претставуваат ризик, а притисокот врз потрошувачите, според анализата, може да продолжи и во претстојните зимски месеци.

  language

  mkd

  published at

  2026-10-21T08:37:12

  source

  А1он

  title

  Нов бран поскапувања на храната се заканува во Европа

  url

  https://a1on.mk/world/nov-bran-poskapuvanja-na-hranata-se-zakanuva-vo-evropa/

• article order

  8

  body

  Забавувањето на инфлацијата не значи дека граѓаните веднаш ќе ја почувствуваат разликата во своите буџети, предупредуваат од Европската централна банка (ЕЦБ). И покрај тоа што растот на цените се намалува, куповната моќ на домаќинствата не се враќа автоматски на нивото пред периодот на големи поскапувања. Според истражувањето на Евробарометар, објавено на 22 септември 2026 година, 55 отсто од Европејците сметаат дека обезбедувањето пристапни цени на храната треба да биде еден од главните приоритети на Европската Унија. Економските движења во Европа се важни и за Македонија, имајќи предвид дека домашниот пазар е чувствителен на промените на глобалните цени на енергенсите, прехранбените производи и земјоделските суровини. Евентуалните нови нарушувања на меѓународните пазари би можеле повторно да создадат притисок врз домашните цени, особено кај производите и услугите кои зависат од увозните трошоци. Од ЕЦБ посочуваат дека стабилизирањето на инфлацијата не значи дека ценовните притисоци целосно исчезнале. Според нивните проценки, 2027 година може да донесе нови предизвици за европските домаќинства во однос на трошоците за живот.

  language

  mkd

  published at

  2026-10-21T08:03:38

  source

  СКОПСКО ЕХО

  title

  ЕЦБ предупредува: Пониската инфлација не значи враќање на куповната моќ | Скопско Ехо

  url

  https://skopskoeho.mk/ecb-predupreduva-poniskata-inflacija-ne-znachi-vrakjanje-na-kupovnata-mokj/

• article order

  1

  body

  Повисоките цени на нафтата и гасот се пренесуваат врз земјоделското производство Иако инфлацијата на храната во еврозоната забави во текот на 2026 година, Европската централна банка (ЕЦБ) предупредува дека смирувањето на цените можеби нема да трае долго. Повисоките цени на енергенсите, сушите и екстремните временски услови би можеле повторно да го забрзаат поскапувањето на храната во 2027 година. Според анализата на ЕЦБ објавена на 20 октомври 2026 година, годишната инфлација на храната во еврозоната се намалила од 2,6% во јануари на 1,1% во август, пред да се зголеми на 1,3% во септември. Сепак, тоа не значи дека храната поевтинела, туку дека цените продолжиле да растат со побавно темпо. Во меѓувреме, вкупната инфлација во еврозоната се зголемила од 1,7% во јануари на 3,8% во септември, главно поради поскапувањето на енергенсите. Инфлацијата кај енергијата достигнала 18,9%. Повисоките цени на нафтата и природниот гас ги зголемуваат трошоците за транспорт, земјоделско производство, преработка, пакување и вештачки ѓубрива. Овие притисоци би можеле да се одразат врз цените на пченицата, пченката и јачменот, а потоа и врз лебот, тестенините, млечните производи и месото. Дополнителен ризик се сушите и високите температури што ја погодија Европа во текот на годинава. Според проценките на ЕЦБ, неповолните временски услови би можеле да ја зголемат годишната инфлација на храната за 0,3 до 0,8 процентни поени во 2027 година. Септемвриските проекции на ЕЦБ предвидуваат дека инфлацијата на храната би можела да достигне 3,4% во третиот квартал од следната година, по што се очекува постепено забавување. Сепак, прогнозите зависат од движењето на цените на енергенсите, временските услови и состојбата на глобалните синџири на снабдување. И покрај забавувањето на инфлацијата, храната во еврозоната во септември 2026 година била околу 30% поскапа отколку на крајот на 2021 година. Растот на цените се движел од околу 24% во Финска до приближно 48% во Естонија. ЕЦБ предупредува дека куповната моќ на граѓаните не се враќа автоматски со забавувањето на инфлацијата. Истражување на Евробарометар, објавено на 22 септември 2026 година, покажало дека 55% од Европејците сметаат оти пристапните цени на храната треба да бидат еден од главните приоритети на Европската Унија. Овие движења се значајни и за Македонија, чија економија е чувствителна на промените на меѓународните цени на енергенсите, храната и земјоделските суровини. Евентуалните нови поскапувања на европските и светските пазари би можеле да создадат дополнителен притисок врз домашните цени. Од ЕЦБ порачуваат дека забавувањето на инфлацијата не значи и трајно надминување на притисоците врз цените на храната.

  language

  mkd

  published at

  2026-10-21T07:18:32

  source

  Expres.mk

  title

  Ризик од ново поскапување на храната во еврозоната

  url

  https://expres.mk/biznis/rizik-od-novo-poskapuvane-na-hranata-vo-evrozonata/

• article order

  4

  body

  Зголемените цени на енергијата, екстремните временски услови и нарушувањата во синџирите на снабдување создаваат нови инфлациски притисоци, кои би можеле посилно да се почувствуваат во текот на 2027 година, предупредува Европската централна банка (ЕЦБ). Во најновата анализа на ЕЦБ, објавена на 20 октомври 2026 година, во која економистите ги разгледуваат причините за забавувањето на растот на цените на храната, се констатира дека инфлација продолжува да расте. Според податоците на ЕЦБ, вкупната годишна инфлација во еврозоната се зголемила од 1,7% во јануари на 3,8% во септември 2026 година. Главен двигател на ваквото движење бил силниот раст на цените на енергенсите по избувнувањето на конфликтот на Блискиот Исток. Особено загрижувачки е податокот дека инфлацијата кај енергијата достигнала 18,9% во септември. За разлика од енергенсите, цените на храната покажувале значително поумерена динамика. Годишната инфлација на храната се намалила од 2,6% во јануари на 1,1% во август, што претставува најниско ниво од средината на 2021 година, пред благо да се зголеми на 1,3% во септември. Сепак, од ЕЦБ нагласуваат дека забавувањето на инфлацијата не значи дека храната поевтинила. Напротив, цените продолжиле да растат, но со значително побавно темпо. Еден од најголемите ризици за наредниот период е пренесувањето на повисоките трошоци за енергија врз производството и дистрибуцијата на прехранбените производи. Поскапувањето на нафтата и природниот гас постепено влијае врз транспортот, земјоделското производство, преработката, пакувањето и цените на вештачките ѓубрива. Според анализата, особено изложени на овие притисоци се производството на пченица, пченка и јачмен, како и производите што се добиваат од нив, вклучително лебот, тестенините и другите пекарски производи. Дополнително, повисоките цени на житарките можат постепено да се пренесат и врз трошоците за сточна храна, а оттаму и врз цените на млекото, млечните производи и месото. ЕЦБ посочува дека ефектите од енергетските шокови не се појавуваат веднаш. Потребни се месеци, а кај одредени производи и подолг период, за зголемените производствени трошоци целосно да се пренесат врз крајните потрошувачки цени. Покрај енергенсите, сериозен предизвик претставуваат и екстремните временски услови што ја погодија Европа во текот на 2026 година. Високите температури и сушите негативно влијаеле врз земјоделското производство, особено во западните делови на континентот, создавајќи дополнителен ризик од намалување на понудата на храна. Проценките на експертите на ЕЦБ укажуваат дека временските непогоди би можеле да ја зголемат годишната инфлација на храната во еврозоната за околу 0,3 до 0,8 процентни поени во текот на следната година. Ефектите нема да бидат еднакви во сите земји и кај сите производи, но се очекува најизразено да се почувствуваат кај земјоделските производи што се директно зависни од временските услови.

  language

  mkd

  published at

  2026-10-21T07:09:33

  source

  Антропол

  title

  Војната на Блискиот Исток го сруши европскиот стандард | Антропол

  url

  https://antropol.mk/2026/10/21/inflaczi%D1%98ata-e/

• article order

  2

  body

  Иако инфлацијата на храната во еврозоната забави во текот на 2026 година, Европската централна банка (ЕЦБ) предупредува дека смирувањето на цените можеби нема да трае долго. Повисоките цени на енергенсите, сушите и екстремните временски услови би можеле повторно да го забрзаат поскапувањето на храната во 2027 година. Според анализата на ЕЦБ објавена на 20 октомври 2026 година, годишната инфлација на храната во еврозоната се намалила од 2,6% во јануари на 1,1% во август, пред да се зголеми на 1,3% во септември. Сепак, тоа не значи дека храната поевтинела, туку дека цените продолжиле да растат со побавно темпо. Во меѓувреме, вкупната инфлација во еврозоната се зголемила од 1,7% во јануари на 3,8% во септември, главно поради поскапувањето на енергенсите. Инфлацијата кај енергијата достигнала 18,9%. Повисоките цени на нафтата и природниот гас ги зголемуваат трошоците за транспорт, земјоделско производство, преработка, пакување и вештачки ѓубрива. Овие притисоци би можеле да се одразат врз цените на пченицата, пченката и јачменот, а потоа и врз лебот, тестенините, млечните производи и месото. Дополнителен ризик се сушите и високите температури што ја погодија Европа во текот на годинава. Според проценките на ЕЦБ, неповолните временски услови би можеле да ја зголемат годишната инфлација на храната за 0,3 до 0,8 процентни поени во 2027 година. Септемвриските проекции на ЕЦБ предвидуваат дека инфлацијата на храната би можела да достигне 3,4% во третиот квартал од следната година, по што се очекува постепено забавување. Сепак, прогнозите зависат од движењето на цените на енергенсите, временските услови и состојбата на глобалните синџири на снабдување. И покрај забавувањето на инфлацијата, храната во еврозоната во септември 2026 година била околу 30% поскапа отколку на крајот на 2021 година. Растот на цените се движел од околу 24% во Финска до приближно 48% во Естонија. ЕЦБ предупредува дека куповната моќ на граѓаните не се враќа автоматски со забавувањето на инфлацијата. Истражување на Евробарометар, објавено на 22 септември 2026 година, покажало дека 55% од Европејците сметаат оти пристапните цени на храната треба да бидат еден од главните приоритети на Европската Унија. Овие движења се значајни и за Македонија, чија економија е чувствителна на промените на меѓународните цени на енергенсите, храната и земјоделските суровини. Евентуалните нови поскапувања на европските и светските пазари би можеле да создадат дополнителен притисок врз домашните цени. Од ЕЦБ порачуваат дека забавувањето на инфлацијата не значи и трајно надминување на ценовните притисоци, а 2027 година би можела да донесе нови предизвици за трошоците за живот на европските домаќинства. објави Скопје1.мк

  language

  mkd

  published at

  2026-10-21T06:59:46

  source

  Шеталиште

  title

  Нов бран поскапувања на храната се заканува во Европа, последиците може да се почувствуваат и во Македонија - Шеталиште

  url

  https://setaliste.mk/%D0%BD%D0%BE%D0%B2-%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD-%D0%BF%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%BF%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%9A%D0%B0-%D0%BD%D0%B0-%D1%85%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D1%81%D0%B5-%D0%B7%D0%B0%D0%BA/

• article order

  6

  body

  Европските домаќинства би можеле да се соочат со забрзано поскапување на храната, бидејќи повисоките трошоци за енергија и екстремните временски услови постепено се пренесуваат врз производството. Во анализа објавена на 20 октомври, економисти на Европската централна банка предупредија дека неодамнешното забавување на инфлацијата кај храната може да биде привремено. Според септемвриските проекции на ЕЦБ, годишниот раст на цените на храната во еврозоната би можел да достигне 3,4 проценти во третиот квартал од 2027 година, по што се очекува да забави. Тоа подразбира побавно поскапување во подоцнежниот период, а не нужно поевтинување на производите. Повисоките сметки за енергија не се одразуваат веднаш на полиците во продавниците. Тие постепено ги зголемуваат трошоците за транспорт, ѓубрива, пакување и преработка, а пренесувањето врз крајните цени може да трае неколку месеци. Како што објави европскиот портал "ЕУњуз", притисокот може да ги зафати житарките и производите од нив, вклучително лебот, тестенините и печивата. Поскапата добиточна храна, пак, може дополнително да влијае врз цените на месото и млечните производи. Производството во оранжерии е изложено и на повисоките трошоци за греење. Дополнителен ризик се сушите и топлотните бранови, кои ги намалуваат приносите. Во септември, растот на цените на зеленчукот веќе придонел за забрзување на инфлацијата кај храната. Стапката на поскапување на храната во еврозоната се намали од 2,6 проценти во јануари на 1,1 процент во август, но во септември повторно порасна на 1,3 проценти. ЕЦБ нагласи дека пониската инфлација не го поништува претходниот раст на цените, поради што домаќинствата и натаму го чувствуваат товарот при секојдневното пазарување.

  language

  mkd

  published at

  2026-10-21T06:58:23

  source

  24info.mk

  title

  Поскапите енергенси стигнуваат и до трпезата: ЕЦБ предупредува на нов раст на цените на храната

  url

  https://24info.mk/poskapite-energensi-stignuvaat-i-do-trpezata-eczb-predupreduva-na-nov-pritisok-vrz-czenite-na-hranata/

source scope

analyzed source count

9

omitted articles

omitted source count

0

total source count

9